text: iga madya, milanipun Dewati kula aturi, angliga madya tuwan.Amba ingkang ngawasaken mangkin, ing ruruse madya pakenira,, saking wuri pamawase, tan wonten panedipun, amba saged ngawasken mangkin, kalamun mlampah ngarsa, yekti tan katlisut, masa ndadak yen ilangan, saged ngreksa marang Sang Wara Dewati, wangsul yen kula ngarsa.Ithik-ithik pasthi amaba nolih, semanging tyas manawa ta ical, angribedi lampah bae, kalamun pakenira, yekti tanpa kewuh, sampun pantesipun uga, mring paduka leres lamun iring-iring, lir abdi panakawan.Boten larang abdi Sang Sudewi, sampun mungguh abdine Sang Retna, karya kula kula sayektine, lan malih ingkang gelung, sekarira mbok wonten gigrig, utawi, lamun rentah, kawula kang njupuk, punapi ta lamun lukar, ukelira nenggih Sang Wara Dewati, manira ngaruhana.Sang Supraba mendel tan nauri, Sang Harjuna nuli malih mojar, mangkana ris pamuwuse, pukulun Sang Dewa yu, sun tingali rengu Sang Dewi, katareng dening ulat, katon lamun sirung, manira tan ngraos lepat, langkung awon tiningalan reh lumaris, pened yen gugujengan.Langkung sae tinonton ing janmi, atur kula boten ngamandaka, Dewati mung sayektine, njawine njeronipun, boten watak pulasan mami, Sang Dewi wruhanira, peteng tyas ngong tuhu, punapa kang madhangena, pan mangkana wuwusira Dyan Pamadi, Supraba saurira.Ngucapaken liyan kang den angling, Sang Supraba mangke awacana, lah ta raden amba taken, manira tanya tuhu, dhateng pakenira Sang Pekik, ing mangke sampun tebah, inggih gyan lumaku, pakenira kula, inggih saking Suralaya prapteng ngriki, Sumeru wus kawuntat.Lah ing mangke sampun prapteng budi, lawan malih mangke kula tanya, nenggih pundi lerese, nagari tuwan tuhu, ing Batanakawarsa puri, lerese pundi baya, negri Ngastina gung, Sang Harjuna saurira, lah mbok inggih sampun andangu nagari, prayogi andanguwa.Sanesipun kadangkna mangkin, baten dados raose kang manah, wangsul tuwan taken mangke, nagari amba iku, ing Batanakawarsa puri, punika ta Sang Retna, kathah kang kagugu, raosing tyas enget marang, dhateng kadang-kadang ingkang sami kari, kang aneng ing nagara.Lir sinendhal raose kang ati, enget marang kadang-kadang ing wang, raka amba kakalihe, la ari kalihipun, lawan kangen mring ibu mami, tanapi wadyabala, kulawarga sagung, raka-raka pakenira, garwa kula satemah muwuhi kingkin, mangka ta sataning tyas.Anglipura nggen amba sru kingkin, mesem sira Sang Wara Supraba, mulat liringing tingale, ambleret tur mawelu, sang Supraba raosing galih, jroning tyas asmu merang, sira Sang Dewi yu, ri wusira kang mangkana, lamahira Sang Harya ingkang winarni, kalawan Sang Supraba.Aneng wiyat sarwi niningali, lalangene ingkang kaungkulan, sing ngawiyat katingale, lowahing gunung-gunung, pipinggire hernawa asri, lumemba ngobak-ngombak, tepi kang kadulu, pandhan-pandhan lan pandhonga, karang liman asri kawurya ingeksi, wonten kang peksi saba.Peksi kuntul nglayang nglabung ardi, panglayange teka mungu rimang, denya lir sinawatake, warnaning peksi mabur, myang asrining samodra keksi, tinilar dening ombak, mundur kanang ranu, lamun tinon kang muwara, lir tinulis karya sengseming pangeksi, ana kang katingalan.Antigane aglar wonten tepi, ning muwara katon pethak memplak, winadhahan parangronge, akaton malih wau, puspita kang jajar teping: tasik sekar angsoka, lawan sekar andul, ting karethap maweh rimang, lir winungu brangtane priya lan putri, menget dereng kawedhar.Dereng wanci wudharing wiyadi, dadya amung cinathat jroning tyas, Sang Supraba lan Pamade, linipur langenipun, wonten malih ingkang kaeksi, tepining kang samodra, nanging sakalangkung, sepi-sepa tanpa janma, teka pantes tinonton saking wiyati, yen dadya paasraman.Wonten nggene brahmana teteki, yoga broto ngeker panca driya, nenggih pantes dumununge, wong tapa ngidang iku, de puniku dgasare sepi, anggugah jroning driya, nira Sang Binagus, dene mentas yoga brata, saweg luwar antuk nugraheng Hyang Hyang Luwih, kangen mring kadang warga.Saya tebih lampahe sang kalih, paranira Sang Wara Supraba, kalawan Sang Harjunane, nglangkungi alas agung, ana gajah adus ing tlagi, awaking kang liman, kemule puniku, kemul sekar tarate bang, lan kumuda solahe njerum ing warih, wau ta gajah wanan.Sukunira sidekung ing warih, tulalene angadeg tur njenthar, sarwi nemburaken ing we, saking ing tlalenipun, wonten dene sato iku warnanira, kadi kidang nanging ules rase iki, arum ing gandanira.Ngayunaken srengenge yen guling, malah balut mripate katingal, saking tingal tan kumedhep, rupane yen dinulu, kadi wong kang mangun semedi, wau ta Sang Supraba, lampahira sampun, anglangkungi candhi sela, nanging sampun sami risak den tingali, wonten ta bale panjang.Aneng ngayun candhi den enggeni, nanging sampun katuwuhan wreksa, candhi ukir-ukirane, cuwiring dhapuripun, sami sampun dipun tuwuhi, galagah alang-alang, kadi wong amuwun, warnanira candhi ingkang, babaturing candhi runtuh wus kaendhih, dening witing angsoka.Ingayunan tuwuh kang nyugadhing, sampun luhur dene wus alama, kang nyugadhing runtuh wohe, runtuh neng keringipun, runtuhane athukul nuli, nyugadhing lama-lama, temah dadi agung, pan manak kumanak, kang nyugadhing munggeng sangayuning candhi, asri yen tiningalan.Ya ta sira nglangkungi nggen sepi, Ni Supraba lawan risang Parta, tulus tan atinon kuwe, asepi sepa samun, pantes lamun dipun enggeni, marang sang prameng sastra, para luwih iku, manggon aneng konon padha, ewa dene sampun tan ana sujanmi, mung peksi ingkang ana.Peksi merak kalih jalu estri, mukti sarira ras karasikan, logya anon sira mangke, kilating mega mendhung, peksi ika ng


text: c. Digdaya Ing Bebaya

config: jv


text:
Titis Wisnu Mantu (6)
Kategori: Padhalangan - Dibaca: 258 kali
Raden Turunan kang kadherekake dening Kyai Semar, Buyut Wayungyang sarta Buyut Candramawa wus prapta ana gedhong pamondhokan Negara Pidanadani.
"Kakang Semar, iki wus tekan ngendi, Kakang?" pitakone Raden Turunan.
"Yen mboten klentu niki pun mlebet Kraton Pidanadani. Niku wujude gedhong, gedhong napa mboten ngertos, Den?"
"Buyut Wayungyang kowe ngerti iki gedhong apa?"
"Napa malih kula, Gus. Gak ngerti blas. Buyut Candramawa ngerti gak?"
"Wah wah wah, ya gak ngerti. Terus mlebet mriki niki ajeng pripun, Den Bagus?" ature Buyut Candramawa.
"Kabeh bae padha menenga dhisik, aku nedya semedi ngeningke cipta kanggo ngerteni ana ngendi dununge Kangmbok Dewi Srihatni."
"Lha, prayogi niku, Den," ature Semar.
Raden Turunan nulya muja semedi migunakake pancandriyane kanggo nglacak dununge Dewi Srihatni. Eling-eling sutaning resi kang gentur tapane sarta landhep kawaskithane, sang binagus bisa nyumurupi lamun Dewi Srihatni kasingidake jroning gedhong.
"Kepripun, Den? Semedine kok pun mantun, napa sampun angsal wewengan?" pitakone Semar.
"Kakang Semar, Kakang Wayungyang apadene Kakang Cadramawa, wus cetha lamun Kangmbok Srihatni disingidake Emban Layarmega ing gedhong iki. Mula bakal dakluwari."
"Nanging lawange dikunci, njur kepripun Den carane ngluwari?"
"Korining gedhong bakal dakbukak nganggo kekuwataning batinku. Sawuse kabukak ayo dakjak mrepegi Kangmbok Srihatni."
Lah mangkono ta wau, Raden Turunan ngeningake cipta, ing ngujub nedya mbedhat korining gedhong. Saka dayane ngelmu batin, sakala korining gedhong bisa kabedhat saengga menga. Raden Turunan gya ngluwari Dewi Srihatni kang tinarungku ana kono.
"Oh syukur bage sewu dene Yayi Turunan saged manggihaken kula. Mriki punika pundi, kula mboten mangertos keblat, Yayi," pitakone Dewi Srihatni.
"Dhuh Kangmbok Srihatni, paduka punika kalawau dipuncidra dening mengsah, lajeng dipunsingidaken wonten gedhong menika. Gedhong menika mapan wonten Kraton Pidanadani, paduka Kangmbok kacidra mengsah badhe dipunpundhut garwa dening Prabu Karungkala, narendra yaksa ing Pidanadani."
"We hla ana-ana wae. He, genahe onok ratu buta arep ngepek Gusti Putri ta. Hla kok gak ngilo githoke," sumelane Semar.
"Lajeng kados pundi, Yayi?" ucape Dewi Srihatni.
"Prayoginipun samenika paduka kula bekta wangsul dhateng Purwacarita. Ayo Kakang Semar lan kabeh wae ndherekake Kangmbok Srihatni kondur mring Purwacarita."
"Sumangga Den kula dherekaken."
Tan cinarita kang lagya kondur mring…………….


text:
uwun dhana kaliyan Yatno, amargi Yatno menika larenipun kathah, taksih alit-alit, langkung malih Yatno namung nyambut damel ing pabrik sepatu. Mangertosi pagesanganipun Yatno, Dhokter Sasmito gadhah pamanggih sanes. Dhokter Sasmito kepara manteb badhe dhateng kepanggih Yatno.
Kompetisi bal tingkat kecamatan ingkang sampun kalaksanan dadosaken tim PS Kranji juara kalih sa Kecamatan Klamprit. Lajeng ingkang saged lolos seleksi inggih menika Gundhul, Agus, Thole, kaliyan Sunu. Ananging Agus boten angsal idin saking Bapakipun tumut Tim Kecamatan. Miturut Bapakipun Agus, mlebet Tim Kecamatan menika saged ganggu anggenipun Sunu sekolah. Mireng kabar Agus boten angsal idin saking Bapakipun, Syahroni kaliyan Harso, manggihhi Pak Kardi, Bapakipun Agus. Syahroni kaliyan Harso ngandharaken bilih pamanggihipun Pak Kardi menika boten leres, ananging Pak Kardi panggah boten paring idin Agus tumut Tim Kecamatan.
Wacan bocah *Idham-idhamane Gundhul* menika waosan *ringan* ingkang gadhah tema inggih menika upayanipun Gundhul anggenipun anggayuh menapa ingkang dados pepinginanipun. Tema saking wacan bocah menika tema cariyos padintenan ingkang gayut kaliyan prekawis pagesangan. Paragatama wonten ing cariyos menika ugi jumbuh bilih, waosan menika dipunwasatani wacan bocah. Paragatamanipun inggih menika Gundhul, lare SD kelas gangsal. Ewondene
paraga tambahanipun ugi wonten, antawisipun Mbok Paini, Agus, Kirjo, Harso, Syahroni, Dhokter Sasmito, Bu Praba, Pak Kardi, Yadi saha Yatno. Saben paraga ing waosan menika gadhah watak ingkang saged damel cariyos menika langkung narik kawigatosan. Panganggit anggenipun nyariosaken watak saben paraga menika mawi tindak tanduk paraga, anggenipun paraga ngadepi prekawis-prekawis saha saking tindak tuturipun paraga. Saengga pamaos saged mangertosi para watak paraganipun kanthi boten langsung. Konflik ingkang asring dipunpanggihi ing waosan menika konflik sosial, utawi konflik antawisipun para paraga. Konflik ing waosan menika dipuncariyosaken kanthi cetha. Panganggit anggenipun ngrantam konflik ing waosan menika runtut saengga dadosaken kawontenan konflik menika taksih cetha.
| No. Data | Wujud Konflik Sosial | Paraga | Data | Kaca |
|----------|----------------------|--------|----------------------------------------------------------------------|------|
| 1 | Gumedhe | Gundhul kaliyan Harso | "Ndhul, suk tanggal rongpuluh tim e dhewe arep jajal karo tim Karangsari. Kowe tak dhapuk dadi kiper ya!" ujare Harso nalika sore iku arep padha dolanan bal. "Apa? Kiper? Gah…!!!" Gundhul langsung sewot. "Aku dilahirkan sebagai penyerang, ujung tombak! Main kok mung trima dadi kiper, ora seni!" | 4 |
| 2 | Padudon | Gundhul kaliyan kanca-kancanipun | Harso sing mumet. Saben nemtokke posisi kiper kok mesti dadi repot. Kabeh kepengin dadi penyerang, kepengin ngegolke gawange mungsuh. Dadine iren "Abi kuwi wae sing ngiperi. Nek Abi cocog wong jangkung angklung-angklung!" Gundhul ngusulke Abi kang pawakane pancen dhuwur. Sing diusulke kipa-kipa. "Emoh, nek adu pinalti njur kalah, mengko aku sing disalahke. Wegah!" "Sunu wae!" Ana swara usul "Emoh" wangsulane kang diusulke "Thole…!" "Wegah!" "Agus, Agus mesthi gelem!" "Soriiii!!!" | 4-5 |
| No. Data | Wujud Konflik Sosial | Paraga | Data | Kaca |
|----------|----------------------|-----------------|----------------------------------------------------------------------|------|
| 3 | Ngelokake | Gundhul kaliyan Kirjo | "Nek kabeh dha ora gelem dadi kiper, aku wae sing ngiperi, ndak ora sida main!"
"Kowe Jo?" aloke Gundhul karo mendelik, "Teneh kebobolan selawe!"
"Jeneh dha nganyelke, dikon dadi kiper ora ana sing gelem, bareng aku saguh malah dha ngenyek!" genenge Kirjo karo kukur pipine kang ndadak dadi gatel. | 5-6 |
| 4 | Padudon | Gundhul kaliyan Mbok Paini | "Mbok… maksude Simbok… aku ora oleh dolanan bal maneh?" Gundhul nyawang biyunge kanthi lemes.
"Iya, ora oleh!" wangsulane Mbok Paini thok leh.
"Kok ora oleh?"
"Kowe wis ngrasakke dhewe nek bal-balnan kuwi gedhe bebayane. Ndhul, kowe ki ora kapok apa piye? Wong wis nemahi kacilakan kaya mengkono kok ora kapok!" srengene Mbok Paini | 23 |
| 5 | Duka | Harso kaliyan Mbok Paini | "Lik…," Harso kepengin njelaske masalah kang satemene marang biyunge Gundhul iku.
"Apa? Kowe arep kandha apa? Arep ngguroni aku nek sing dialami Gundhul kuwi merga kacilakan wae? Kowe arep ngomong nek kacilakan iku bisa dumadi ing ngendi wae, ora mung neng lapangan bal thok? Iya?!" | 23-24|
| No. Data | Wujud Konflik Sosial | Paraga | Data | Kaca |
|----------|----------------------|-----------------|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------|
| 6 | Ngancam | Gundhul kaliyan Mbok Paini | "Nek aku ora entuk bal-balan, aku wegah madhang, mogok makan. Senajan Bapak karo Simbok meksa-meksa aku kon madhang, aku tetep wegah."
Mripate Mbok Paini mbalalak krungu kojahe anake lanang. "Kowe ngancam Simbok, Ndhul?"
"Iya, aku ngancam Simbok! Idham-idhamanku kawit biyen arep ambyur neng olahraga iki. Nek Simbok ora ngolehke, padha wae simbok mateni aku!" Kandhane Gundhul wani. | 25 |
| 7 | Perdebatan | Harso kaliyan Syahroni | "Abot piye ta Ron? Iki ora ana sesambungane karo kas kanggo gizi kang pancew wis tipis. Aku saguh nggoleke sponsor kang mligi kanggo Gundhul."
"Iku bakal nelakake masalah, Har. Nek kowe nukokke sepatu kanggo Gundhul, bocah-bocah liyane mesthi padha meri. Bab iku bakal nuwuhake perkara kang ora entheng. Awake dhewe ora bakal bisa nukokke sepatu kanggo bocah sak klub kabeh. Iya ta?"
"Aku njanjeni Gundhul iku yen dheweke kepilih

dataset: HuggingFaceFW/finepdfs


text:
. Wusanané Adipati Karna palastra ana sajeroning paprangan. Ing perang bharatayuda uga, Arjuna kèlangan kabèh putra-putrané. Nanging putuné, Parikesit, dadi raja ing Astina.
Sawisé perang, Arjuna pindhah dadi raja ing Bawanakeling, kang mauné dadi kratoné Jayadrata. Ing bubaran perang uga, kabèh bojoné dipatèni Aswatama. Uripé Arjuna rampung bareng karo Pandhawa liyané munggah menyang kahyangan laku liwat Himalaya.
Wandané wayang
Wandané wayang Arjuna ana lima, yaiku wanda Jimat (anggitané Panembahan Senopati lan Sultan Agung Hanyakrakusuma),wanda Kanyut, wanda Kinanthi, lan wanda Malat. Yèn wayang Arjuna gagrak Yogyakarta wandané ana telu, yaiku wanda Janggleng (rai lan awak kuning/prada) kanggo adegan paseban, sedhih; wanda Yudhasmara (sunggingan rai lan awak kuning, kanggo adegan roman (percintaan); lan wanda Kinanthi (sunggingan rai ireng awak kuning kanggo adegan sawisé metu saka kedhaton utawa kanggo perang).
Deleng uga
 Pratélan paraga wayang
Pranala njaba
 Arjuna ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)
Paraga wayang
Pandhawa
Paraga Mahabharata

dataset: wikimedia/wikipedia


Film Porno
Film porno yaiku film kang mlebu kategori film kang ngandhung unsur eksploitasi hubungan seksual lan aurat manungsa.[1] Film porno kuwi bagéyan kang tabu kanggo diomongké, apa manèh ing donya sisih wétan.[1]
Film porno didol lan diséwaké ing bentuk DVD, ditampilké ing internet lan tivi khusus lan saluran tivi bayar-per-tayang ing tivi kabel lan tivi satelit, lan uga ditayangké ing bioskop déwasa.[1]
Film porno metu ora suwé sawisé ditemokaké film ing wiwitan 1900-an.[1] Film porno padha persis karo bentuk pornografi lan erotisisme liyané.[2] Jeneng liya saka film porno yaiku "film dewasa" lan "film biru".[2] Umumé , "softcore" yaiku pornografi kang ora ngétokaké penetrasi utawa fetish kang èkstrim, banjur "hardcore" kuwi luwih ning pornografi kang ngètokakè penetrasi lan fetish kang èkstrim.[2]
Film porno kuwi bisnis kang subur subur lan nguntungké, miturut artikel Reuters taun 2004, nyebutaké yèn "industri multi-miliaran dolar iki mproduksi sekitar 11.000 judul DVD saben taun, banjur ndadikaké industri kang kuat....".[2] Film porno saiki dibagi miturut sub-genre jenis kelamin pemainé, jenis hubungan seksual kang ditampilké, lan penonton kang dituju.[2]


èksiganda | lagune | têkèng Ngisa myang sunat-sunat wus bakda | nulya ge | samya mandhap saking langgar mring pondhoknya | asone ||
6. endrasmara ngatêrkên sarwi tatanya | ing mangke | kaparênge sugata manira |§ Gatra punika kirang kalih wanda, prayoginipun / kaparênga yayi sugata manira. dhahare | punapi nèng griya punapi binêkta | pondhoke ||
7. Cêbolang ngling sangêt ing panuwunkula | sarèhne | taksih tuwuk prayogi botên kewala | nadhahe | endrasmara mantuk parentah rabinya | dèn age ||
8. Sugatamu kinang pangudutan lawan | wedange | lan nyamikan iku bae ladèkêna | sêgane | ora susah awit kabèh isih padha | warêge ||
9. Wus lumadi andhèr tinata ing ngarsa | tan suwe | endrasmara mring pondhoke tamunira | dêlinge | lah sumangga sampun pakèwêt ing nala | ecane ||
10. Lèlèh-lèlèh§ Prayoginipun / lèyèh-lèyèh /. (m)birat rapuhing sarira | sambènne | ngunjuk wedang dhaharan sawontênira | tamune | ananggapi samya sasêkecanira | patrape ||
11. Kyai Wisma manêmbang mring tamunira | dêlinge | yayi mugi kaparênga mêdharêna | raose | ing Kitabing Tasawub babing ngagêsang | tamtune ||
--- 4 : 70 ---
12. Cêbolang ngling nitik saking ing surasa | èstune | manungsèku tinartamtu ing Pangeran | kodrate | pyambak-pyambak lalampahane nèng donya | mulyane ||
13. Myang sangsara bêgja cilaka waluya | sakite | sugih miskin ngagêsang tanapi laya | milane | nir pamikir kajawi mung lumaksana | anane ||
14. Tanpa parlu pados sarat budidaya | margine | wus tinamtu upama anandhang roga | èstune | bilih sampun wêdaling saras nir tamba | sarase ||
15. Lamun sampun pinasthi ing ajalira | èstune | ingusadan tan saras têmah palastra | glèthèke | wontên malih kasêbut Palakil-kobra | iribe ||
16. Bab babêtan papasthène kang manungsa | mulyane | myang sangsara bêkjabêgja. lawan cilakanya | malihe | kalakuwankalakuan. tanapi sagêsangira | lakone ||
17. Dadosipun wus pinasthi kang manungsa | gêsange | anèng donya miwah panggêsangannira | malihe | ing lêlakon kasêbut Palakil-kobra | gancare ||
18. Ing Tasawub kalawan Palakil-kobra | bèntênne | mawa mratèlakkên kang dadya jalaran | blaine | lan mratelakkên panulak supadya |Kurang satu suku kata: lan mratelakakên panulak supadya. harjane ||
19. Dados taksih nindakkên isaratira | bèntêne | mênggah ingkang isarat kang mrih raharja | badane | lawan maring kulawarga wus wajibnya | tiyange ||
20. Kêdah mawa istiyar sakadarira | tamtune | wus kasêbut ing kjtabkitab. Pêkih punika | uripe | manungsèku tartamtu wênang istiyar | ywa supe ||
21. endrasmara duk myarsa goyang kêpala | dêlinge | langkung èwêt mênggah pamanah-kawula | sèlèhe | nyungkêmana Tasawub dèrèng kuwasa | rikine ||
22. Èstunipun kasêbut Pêkih punika | saene | nanging bilih ngèngêti Tasawubira | kêmbane | ing istiyar tiwas sayah tanpa karya | lampahe ||
--- 4 : 71 ---
23. Kadiparan mênggah yayi sumèlèhnya | kalihe | CêbêlangCêbolang. ngling bilih pamanggih kawula | èstune | ing Tasawub punika kangge ing nala | gathêke ||
24. Kang kasêbut ing kitab Palakil-kobra | malihe | kang kaênas ing kitab Pêkih punika | manggènne | kangge Jawi mufakat lampahe gêsang | limrahe ||
25. Dadosipun mênggah agêsang punika | ecane | punapa kang kalimrah kanggo manungsa | tatane | inggih linampahan sacara-caranya | wajibe ||
26. Bilih sampun tumindak ing tatacara | laire | dalêm batin muhung nglampahi narima | sumendhe | wit manungsa tan wruh ing papasthènnira | têmêne ||
27. Uningane papasthèn yèn wus kalakyan | babare | de manungsa punika pan têmbung Arab | têgêse | têmbung Jawi kang linalèkkên punika | wus jèngglèh ||
28. De Tasawub têgêse kang têmbung Jawa | rêsike | ing suraos kawruh kang tan kasipatan | ing akèh | kajêngipun kawruh batine manungsa | yakine ||
29. Dene Pêkih wêrdi kawruh kawujudan | wèntèhe | kawruh ingkang manungsa kang linampahan | badanne | ing sajroning gêsang wontên dalêm donya | slamine ||
30. Duk miyarsa endrasmara latah-latah | gujênge | adhuh yayi atut ingkang pangandika | rakane | ing pamanggih sampun condhong lan punika | rikine ||
31. Ngèstokakên ing Pêkih mila kawula | samangke | rabi catur gêndhon rukon saudara | anggêpe | jalarannya angêgungkên budidaya | kumpule ||
32. Cêbolang ngling paran ingkang budidaya | gancange | bilih kenging kawêdharakên kapyarsa | tyang sanès | kaparênga mahyakkên dadya tuladha | èstune ||
33. endrasmara ngakak nampèl wêntisira | dêlinge | pancènipun tan pantês winêdharêna | sarèhne | jroning manah yayi wus dadya sudara | dadose ||
--- 4 : 72 ---
34. Ulun kêdah mahyakkên balaka-suta | jlèntrèhe | nanging sampun kirang-kirang pangaksama | sêbabe | têmbung lekoh bikak wadosing sanggama | patrape ||
35. Cêbolang ngling èstu tan dados punapa | wiyose | anambahi rumakêting saudara | milane | sampun mawi wangwang rèh wus nunggal karsa | arine ||
36. endrasmara kataman ing manuara | nulya ge | mêdhar sabda milane yayi rakanta | angrèntèng | saking atrap nalika murwa cumbana | tingkahe ||
37. Jalêr èstri jêng-ajêngan linggihira | timpuhe | mindha wêktu sêmbahyang tahiyat awal | dhèmêse | èstri lajêng tinungkulkên sirahira | pindhane ||
38. Kadi ayun ginêcêl kakunge nulya | amire | sarta lajêng ngrangkul iga wê


text:
Bahorok kuwe salah siji nang , propinsi Sumatera Utara, Indonesia.
Referensi


text:
Paugeran intiBesut
Nggawé lan mbesut artikelBesut
Sesrawungan karo pambesut liyanéBesut
Tembayatan kanthi èfisiènBesut
Terakhir diubah pada 1 Agustus 2017, pukul 09.21


text:
on lungane malah dadi apese kula.
Agus : Bab setu paing menika diwatesi lelungan kemawon, menapa wonten malih pak?
Pak Mujeni : Miturut kula jane ya ora mung perkara aja lelungan nang dina setu paing.
Agus : Lajeng perkara menapa ingkang boten pikantuk dipuntindakaken ing dinten setu paing?
Pak Mujeni : Rembugan nang dina setu paing ya aja, mergane nggih niku ora bakal dadi gole rembugan. Gawe umah nang dina setu paing ya aja, gawe hajat apa nyepiti, pengantenan ya aja nang dina kuwe.
Agus : Kenging menapa pak, pepali niku kan kangge lelungan dina setu paing?
Pak Mujeni : Welingge Adipati tah nggih kados niku, nanging maksude boten niku mawon. Lelungan niku pada karo nglakoni, dadi miturut kula nggih pada karo aja nglakoni nang dina setu paing. Nglakonine apa? ya nglakoni sing sing sing amu tek sebutna.
Agus : Lajeng menapa tiyang Wirasaba sami pamanggihipun kaliyan bapak bab menika?
Pak Mujeni : Ngger mestekna pada orane tah ora ngerti, nanging niku ya mau sing tek sebutna kula niteni mawon nggih boten wonten sing nglakoni. Kuwe keyakinan sing genah diugemi. Perkara kuwe pancen nang agama ora nana tuntunane, nanging wong niku klebu weling sing sifate sakral tur ya ana benere. Dadi ya ora lupute nek niku diugemi lan ora nglanggar sekang agama. Sing ora percaya kula nggih yakin tetep bae ora wani nerak pantangan niku.
Agus: Lajeng menapa fungsi utawi manpangatipun pak?
Pak Mujeni: Sing jelas kanggo awake dewek ya kanggo jaga keslametan. Pantangan niku sipati ora meksa maring sapa bae, sapa sing nyekel insya allah uripe arep diwei keslametan, tentrem. Angger sing ora percaya maring pantangan kuwe ya insya allah uripe ya kepenak bae merga tetep nyekel agamane. Nanging sing wani-wani nglanggar ya mau kae, ana akibate sing bisa gawe cilaka marang uripe. Kanggo warga Wirasaba ya sekang pantangan niku saged damel kerukunan wargane sebabé padha ngormati si maring wong sing percaya karo maring sing wong ora percaya. Niku klebu warisan budaya sing kedhah dijaga aja nganti ilang.
Agus: Mekaten nggih pak, maturnuwun sedaya informasinipun. Kula badhe nyuwun pamit.
CATHETAN LAPANGAN WAWANCARA 3 (CLW : 03)
Nama : Bapak Riyadi
Umur : 41 tahun
Pekerjaan : Kepala Desa
Hari/Tanggal : Rebo, 20 Maret 2013
Tempat : Balai Desa Wirasaba
Agus : Menapa bapak mangertos bab pepali wonten desa Wirasaba menika?
Pak Riyadi : Lha niku anu barang kuna menawi sejarahipun kula boten apal mas
Agus : Nuwun sewu ingkang bapak mangertos menapa bab pepali wonten desa Wirasaba menika?
Pak Riyadi : Nek pepaline si ya ana sing ngerti
Agus : Menapa mawon pak?
Pak Riyadi : Siji, wong Wirasaba boten angsal besanan kaliyan tiyang Toyareka
Agus : Menapa sebabipun pak?
Pak Riyadi : Nek asal mulane kula ora paham mas, namung miturut crita niku Adipati Wirasaba gemiyen nate besanan kalih Demang Toyareka nanging malah dadi musuhan sing akibate Adipati Wirasaba dipateni. Mekaten mas
Agus : Ngantos dumugi samenika taksih diugemi boten pak?
Pak Riyadi: Nggih taksih mas, malah warga Wirasaba boten wonten ingkang wani nglanggar
Agus: Kenging menapa pak boten wanton ngglanggar?
Pak Riyadi: Lha niku kan salah sijine welinge mbah Adipati saderenge seda mas, dadi sapa wonge sanak putune mbah Adipati lan wargane aja nganti besanan karo Toyareka. Nek nganti wani nglanggar niku resikone gedhe banget mas
Agus: Resiko inggakng ageng kados pundi pak, maksudipun?
Pak Riyadi: Nggih warga wirasaba mriki percaya mas nek nganti nglanggar terus besanan karo wong Toyareka niku arep ana musibah nang uripe. Contone ya anggone mbangun keluarga ora langgeng, bisa juga uripe sengsara, ketekan penyakit malah bisa nganti seda mas. Pokoke bisa salah sijine kalah mas, duka keluarga mriki bisa juga keluarga besane
Agus: Dados mekaten nggih pak, warga mriki taksih pitados bab pepali menika. Lajeng sanesipun menapa malih pak?
Pak Riyadi: Ora olih lelungan ing dina setu pahing, niku cara petungan jawane duwur banget mas
Agus: Inggil kados pundi pak?
Pak Riyadi: Setu kan 9 pahing ugi 9 nek dijumlahah 18. Lha niku kepercayaane nek dina setu pahing bisa gawe sial, apes mas. Hubungane kalih mbah Adipati dina setu pahing pas dina sedane. Perkara larangan lelungan dina setu paing niki mas malah sampun nyebar boten namung teng Wirasaba mawon umumme masarakat Banyumas ugi percaya kalih bab niki.
Agus: Mekaten nggih pak, dados satunggaling pepali bab lelungan dinten setu pahing menika sampun ngrembaka kangge masarakat Banyumas. Lajeng menapa malih pak?
Pak Riyadi: Kaping telune, aja gawe umah bale malang mas
Agus: Maksudipun griya bale malang pak?
Pak Riyadi: Cara gemiyen niku bale kan kaya ruang tamu mas, lah bentuke niku dadi umah sisih mburi wuwungane semisal mujur ngetan ngulon terus disambung maring ngarep wuwungane mujur ngalar ngidul nang ngarep disambung maning wuwungan mujur ngetan ngulon maning mas. Kepenake ya model umah huruf T mas, dadi kue jenenge bale malang.
Agus: Gayut kaliyan pepali menapa pak? kok ngantos boten pikantuk mbangun griya ingkang bale malang?
Pak Riyadi: Critane niku rumiyin mbah Adipati Wirasaba sedane nang umah sing bale malang, dadi mungkin niku dianggep umah sing bisa nekakaken musibah mas. Bisa gawe wong sing manggon nang bale malang uripe rekasa, ora kepenak, ora ayem ora tentrem.
Agus: Wonten wirasaba mriki wonten boten ingkang sampun nate damel griya bale malang pak?
Pak Riyadi: Sengertine kula dereng mas, seniki rata-rata modele wis gedung tur persepsi bentuk bale malang agak kabur
Agus: Pepali salajengipun menapa pak?
Pak Riyadi: Aja mangan pindang banyak,
Agus: Wujudipun kados pundi pak?
Pak Riyadi: Ya kae mas, angsa utawa soang
Agus: Owalaah


text:
Pringgowijayan kuwe salah siji desa nang Kutoarjo, kabupaten Purworejo, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


text:
ya wektu bakal nggawa Gajah Mada ing kalungguan sing luwih dhuwur ing jajaran pemerintaha kerajaan Majapahit.
Ratu Jayawisnuwadhani mrentah prajurite, 22 taun sadurunge mudhun dadi ratu lan diganti dening putrane saka dhedhaupane Hayam Wuruk Lasem, panguwasa Singasari. Hayam Wuruk dilantik dadi raja ing taun 1350 kanthi gelar Sri Rajasanagara. Gajah Mada terus ngawula minangka Patih Hamangkubumi maha Patih sing wis dijupuk nalika ngabdi marang ibune Sang Prabu. Ing pamarentahan Hayam Wuruk saka Majapait nggayuh. ambisi Gajah Mada kanggo njunjung nuswantara nampa asil ing wektu iki saengga pengaruh kekuasaan Majapahit dirasakake nganti Semenanjung Malaysia, Sumatra, Kalimantan, Maluku, lan Papua.
Minangka asil perang Dyah Pitaloka lampus sabab perkawinan politik rong karajan ing Jawa wis gagal. Sajrone kitab Pararaton kasebut sing sawise kedadean Hayam Wuruk dianakake upacara gedhe kanggo ngurmati wong Sundha sing mati ing kedadean iku. Kudu dieleng-eleng ing wektu sing padha nggawa Kratoning nyata saka Majapahit uga nganakake sayembara kanggo mimpin dening senior jenenge Nala.
Prabu Hayam Wuruk seda ing 1389. Menantu sing uga ponakan dhewe jenenge Wikramawardhana munggah tahta dadi raja, iku ora Kusumawarddhani kang bisa langsung keturunan saka Hayam Wuruk. Panjenengane jumeneng kanggo rolas taun sadurunge mudhun ing kerajaan minangka pendheta. Sadurunge mudhun tahta dheweke ngongkon putrie, Suhita dadi ratu, nanging ora disetujoni dening Bhre Wirabhumi, Hayam Wuruk putra saka garwa ampil kang nyuwun tahta saka ponakane. royokan panguwasa iki pikantuk hasil perang saudara sing dikenal Perang Wirabhumi sing sadurunge oleh kemenangan, wekasane wis nylametake awak. Wirabhumi ilang malah pungkasanedipateni dening Raden Gajah. Kaluwarga nggawa dendam sing ora ana entheke. Sawetara taun sawise mateni Wirabhumi saiki ganti Raden Gajah dipateni amarga dianggep salah mateni bangsawan kasebut.
kahanan pindhah saka pangawasan nalika Dyah Suryawikrama Girisawardhana munggah tahta. Piyambake ora suwe mimpin kerajaan amarga sawise serangan. ing tahun 1522 Majapahit diarani minangka kerajaan nanging mung kutha. Pemerintah ing pulau Jawa wis diuripake kanggo Demak dipimpin Adipati Unus, putra Raden Patah, pendiri kerajaan Demak kang isih keturunan Kertabumi. Panjenengane ngrusak Majapahit amarga kepingin males musuhe kang ngalahake Prabu Dyah Girindrawardhana Ranawijaya. Banjur ing 1478 Majapahit ancur dadi kerajaan penguasa nusantara lan berubah dadi daerah sing dikuwasi raja Demak. sarampunge penguasaan raja-raja saka Hindhu ing Jawa Timur diwiwiti dening Keng Arok netepake Kratoning Singasari, iki diganti dening wangun anyar saka Kakaisaran gaya Islam. (www.disparbud-Mojokerto//sejraah.ac.id)
4.1.2 Kahanan Kecamatan
Kabupaten Mojokerto iku kasusun saka pirang-pirang kecamatan. Dene kecamatankecamatan sing kalebu wewengkon Kabupaten Mojokerto ing antarane yaiku, Jatirejo, Gondang, Pacet, Trawas, Ngoro, Pungging, Kutorejo, Mojosari, Bangsal, Mojoanyar, Dlanggu, Puri, Trowulan, Sooko, Gedeg, Kemlagi, Jetis,
Dawarblandong, lan Kabupaten Mojokerto. Sacara umum wilayah Kabupaten Trowulan bisa dideleng saka aspek fisik kayata letak wilayah, jembar wilayah, lan topologi.
A. Letak Wilayah
Wilayah Kabupaten Mojokerto manggon ing antarane 111 0 20'13" nganti111 0 40'47" bujur timur lan antara 7 0 18'35" nganti 7 0 47" lintang selatan. Kanthi geografis Kabupaten Mojokerto ora winates karo pantai, mung winates karo wilayah kabupaten Mojokerto liyane
Sisih lor: Kabupaten Lamongan lan Kabupaten Gresik
Sisish Wetan : Kabupaten Sidoarjolan
Kabupaten Pasuruan
Sisih kidul: Kabupaten Malang
Sisih kulon: Kabupaten Jombang
Posisi utawa panggon Kota Mojokerto ana ing tengah-tengah Kabupaten Mojokerto sing tegese Kabupaten Mojokerto ngupengi wilayah Kota Mojokerto.
B. Kondisi Topografi
Kabupaten Mojokerto nnduweni karakteristik topografi sing dhuwur ing sisih kidul lan lor sing arupa pegunungan sing subur. Sisih tengah minangka wilayah dataran, kamangka sisih lor awujud dhaerah perbukitan kapur sing kurang subur. Kabupaten Mojokerto kang amba yaiku wilaya Kabupatene dhewe, yen wilayah Kutha mung sithik amarga wilayah kutha Mojokerto Mnggon ing sisih kulon perbatesan klawan Kabupaten Jombang.
Wilayah Kabupaten Mojokerto sing nnduweni kemiringan tanah luweh saka 15 derajat yaiku 207,645 Km 2 , kamangka sisane awujud wilayah dataran karo tigkat kemiringan lahan kurang saka 15 derajat. Papan panggonan kang duwur kecamatan-kecamatan ing wilayah Kabupaten Mojokerto rata-rata ingngisor 500 m saka permukaan laut, kecamatan sing nnduweni ketinggian tertinggi yaiku Kecamatan pacet, ing ngendi ketinggiane manggon ing luweh 700 m saka permukaan laut.
Kanthi administratif wilayah Kabupaten Mojokerto jumlahe ana 18 kecamatan, 304 desa. Luas wilayah kanthi keseluruhan Kabupaten mojokerto yaiku 692,15 km 2, ing ngendi yen di dideleng wilayah Kecamatan Dawarblandong awujud kecamatan kanthi luas wilayah sing paling gedhe. Sebab ing wilayah Dawar Blandong dikebaki alas kang wewatesan karo Kecamatan Kemlagi. Kecamatan Dawar Blandong uga wewatesan karo
kabupaten Gresik, Dawar Blandong manggon ing sisih elor dhewe.
C. Jembar Wilayah
Kabupaten Mojokerto kaperang saka 304 desa, jembare wilayah Kabupaten Mojokerto yaiku 692,15 km 2 . Wilayah sisih lor Kabupaten Mojokerto kang paling amba dhewe yaiku Kecamtan Ndawarblandong. Kecamatan paling amba angka Lara yaiku Kecamatan Ngoro kanthi jembar 57,48 km 2 . Sabanjure iku, kasusul dening Kecamatan Jetis minangka kecamatan sing jembar wilayahe paling gedhe katelu ing Mojokerto kanthi jembar 57,17 km 2 . Kecamatan-kecamatan sing jembar wilayahe paling sithik utawa ciyut yaiku Kecamatan Bangsal, Sooko, lan Gedheg. Katelu


text:
yèn wirong ||
15. Sèh Mongraga anèng sapucaking gunung | antara pan pitung ratri | papaning pucak acukup | pala kang kêna binukti | kêtela gantung nêdhêng woh ||
16. Bêndha lawan sarangan jambu kaluthuk | kang binukti Jamal Jamil | siyang dalu urub-urub | bêbênêm kang dadi bukti | lan wontên toya anyarong ||
17. Nèng calowoking padhas atas angêtuk | sangandhaping sela aling | sandhing sela langking alus | gigilang nistha pêsagi | papan pêsalatan manggon ||
18. Sawusira iktikap sadasa dalu | yata Ki Sèh Amongragi | ngling mring santri payo mudhun | sêndika Ki Jamal Jamil | tumurun lampahira lon ||
19. Praptèng suku agiran aluran tejur(?) | anut bang-binging atrêbis | ngidul nut sukuning gunung | anusup wana pringga writ | anjujur ing jurang jêro ||
20. Kang sinêdya ing ardi Janrili-ridhug | timpah samya suku ardi | kang kilèn ardi Wot-ruyung | inggil Liri-ridhug wukir | gêng arga Wot-ruyung kulon ||
21. Sèh Mongraga nèng ardi Janrili-ridhug | nahan tri ari tri ratri | laju mring wukir Wot-ruyung | antara ing pitung ari |
22. Wusnyèng riku nulya laju malih ngidul | nabrang lèpèn Toyawangi | bêngawan nyungap ing laut | tinurut sirahing kali | sadintên dènnya mangulon ||
23. Pan kêpangguh sirahe kali Toyarum | rêrawi wiyar nglangkungi | ing wana Sandi rannipun | kêkayon tan liya cangkring | toyanya kêlangkung nyarong ||
24. Sapandêlêng wiyaring rawa anyamut | -nyamut lirap-lirap wêning | Toyawangi sirahipun | rawa gung ing wana Sandi | namung sadalu nèng kono ||
25. Bakda Subuh laju lumampah mangidul | lêpas lampahe sang brangti | tan ana ardi kadulu | tan etang durgamèng margi | kèh sato-wana kapêrgok ||
26. Singandaka jêjawi maesandanu | mênjangan kidang lan kancil | andhapan sona-jak lutung | landhak luwak lan trênggiling | kêthèk wauwa mêlangkrong ||
27. Angathingkring madal wang wrangutan lutung | lir gêtun anjêtung kingkin | marang ingkang andon wuyung | wênèh kadya nêmbramani | wangsitan samining sato ||
28. Aywa na kang wani-wani nukarta dur | ngandhêg kang sêdya lêstari | kaya dudu wong kur-ukur | wani ngambah wana Sandi | sèstu yèn wong wus winongwong ||
29. Anrêng adrêng andarung tan anut lurung | sining wana kèsi-kèsi | saonjodan kaywa taun | sadêdêl wuluh rampal pring | kadhang sadhèng edhèng bonjot ||
30. Sadungkapan têrataban glagah ruyung | sapandhêngêt pala kitri | nangka kuwèni kêpundhung | rambutan pijêtan manggis |
klayu bêndha gowok kêtos ||
31. Kêpêl pakèl duryan lan kêtela gantung | kêmlaka carême wuni | kamal kêmlandhingan sêntul | pace kêluwak kêmiri | pêtêt pête lawan jengkol ||
32. Karoya prèh waringin bulu lan nyamplung | gumrah swaraning kang pêksi | joan bèthèt lan pêlatuk | slindhit kêdhawa kêdhasih | cêkaklak lan gogik rangkok ||
33. Kulilinga luhung tèngkèk sunggi lêsung | sêpahan busit prit gantil | kêpodhang barênggi bubut | êmprit pêking lan gulathik | cocak colak-calik mencok ||
34. Jalak bêngkak bango buthak nèng kaywa gung | atat jaka-tuwa nori | kuthilang putêr drêkuku | pênthèt kèkèt lan srigunting | darès bêluk bidho manol ||
35. Duksa kakap kokok-bêluk jaka-wuru | sandhanglawe cangak bintit | cucak munyèng pang ambarung | cicithu tutuwu kolik | sata-wana mrak nyêngungong ||
36. Tanpa rungwan swaraning pêksi gumrumung | kadya ngaturkên pêmbagi | marang kang rarywan awêktu | samya marma angaturi | rêrêba ingkang kalêson ||
37. Sèh Mongraga sèndhèn tambining gurda gung | myarsa swaraning kang pêksi | prêkutut manggung angungkung | cumêngklung ngumandhang bêning | tanduke ajêg nêropong ||
38. Sasauran manggung lan tanduk kang ngungkung | kumênyut tyase Mongragi | kêgagas duk waunipun | muktyèn nèng Sukaraja di | tuwin nèng Wanamartènggon ||
39. Sakêdhap pan èngêt ing garwa ramèbu | myang mring Jèngrêsmi Jèngragi | tuwa nom samya sumungku | sadesa mring Amongragi |
kang garwa nandhang lara bot ||
40. Angrês ing tyas kêrasèng garwa kawlas hyun | tinawêkêlan ing kapti | sabil ing nala têwakub | tinunjêmakên ing ngèlmi | sakala nir tyasnya kepon ||
41. Bakda Luhur wusnya rêrêm dènnya rawuh | nulya umangkat tan sari | samargi tan na potipun | daimira mring Hyang Widi | saparan angonjot-onjot ||
42. Sapandêlêng pêjatèn kewala ngayun | sagrêngan wana tuwa writ | sagethak bubulak nglangut | saêgrêgan bana êri | lêstari lampahira lon ||
43. Nabrang lèpèn kali Lêntang bênawi gung | kèh narmada kang nêmpuri | anyungap ing samudra gung | kêdhung jro tan pati mili | kathah bajule manthongol ||
44. Aliwêran kang dhedhe ngambang mancungul | kang lagya abyangan warih | jumêgur ambyur ing puthuk | kadya wrêdu anèng warih | anggigilani yèn tinon ||
45. Tuking kali Bêngawan Lêntang puniku | ing têlar sisirahnèki | alas bana kumbat nêngguh | tapêl-watês tanahnèki | ing dhukuh Blambangan kono ||
46. Ngidul bênêr lampahe kalangkung darung | kêdalon tansèng wana-dri | bakda Subuh byar lumaku | sadintên tan na liyaning | namung kêmiri kang ngradon ||
47. Ngambah wana-wasa ing kabanan agung | wana lampahan saari | tan ana liyaning wuluh | lawan pring mawarni-warni | pêtung wulung gêndhan ijo ||
48. Rampal ampèl apus tutul ori ganjur | bonjor dêling gadhinglê


tuwa ora enom, semono uga bayu wong ora ndayani. Nyuwun apa bae mesthi sembada, garise sabda ora gantalan dina. Begja-begjane sing yakin lan setya sabdanira. Yen karsa sinuyutan wong satanah Jawa, nanging pilih-pilih sapa waskitha pindha dewa.
Bisa nyumurupi laire embahira, buyutira, canggahira, pindha lair bareng sadina. Ora bisa diapusi amarga bisa maca ati. Wasis wegig waskitha ngreti sadurunge winarah, bisa priksa embah-embahira, ngawuningani jaman tanah Jawa. Ngreti garise siji-sijining umat, tan kalepyan sumuruping gegaman. Mula den udia satriya iki, wus tan bapa tan bibi, lola wus aputus wedha Jawa. Mula ngendelake trisula wedha, landhepe trisula : pucuk arupa gegawe sirik agawe pepati utawa utang nyawa. Sing tengah sirik agawe kapitunaning liyan, sing pinggir tulak talak colong jupuk winaleran. Sirik den wenehi ati melathi, bisa kasiku.
Senenge anyenyoba, aja kaina-ina. Begja-begjane sing dipundhut,ateges jantrane kaemong sira sabrayat. Ingarsa begawan wong dudu pandhita. Sinebut pandhita dudu dewa. Sinebut dewa kaya manungsa, kinen kaanggep manungsa sing seje daya. Tan ana pitakonan binalekake, tan ana jantra binalekake. Kabeh kajarwakake nganti jlentreh, gawang-gawang terang ndrandang. Aja gumun aja ngungun, yaiku putrane Bathara Indra kang pambayun, tur isih kuwasa nundhung setan. Tumurune tirta brajamukti, pisah kaya ngundhuh. Ya siji iki kang bisa njarwakake utawa paring pituduh jangka kalaningsun. Tan kena den apusi amarga bisa manjing jroning ati.
Ana manungsa kaiden katemu, uga ora ana jaman sing durung kalamangsane. Aja serik aja gela iku dudu waktunira, ngangsua sumur ratu tanpa makutha. Mula sing amenangi gek enggala den luru, aja nganti jaman kandhas. Madhepa den amarikelu. Begja-begjane anak putu, iku dalan sing eling lan waspada, ing jaman Kalabendu nyawa.
Aja nglarang dolan nglari wong apangawak dewa, dewa apangawak manungsa. Sapa sing ngalang-ngalangi bakal cures ludhes sabraja dlama kumara. Aja kleru pandhita samudana, larinen pandhita asenjata trisula wedha. Iku paringe dewa. Ngluruge tanpa wadyabala. Yen menang datan ngasorake liyan. Para kawula padha suka-suka amarga adiling Pangeran wus teka. Ratune nyembah kawula, agegaman trisula wedha, yaiku momongane Kaki sabdopalon sing wus adus wirang. ki kabeh opo sing diserat Jongko Joyoboyo.
jinejer neng Wedhatamamrih tan kemba kembenganing pambudimangka nadyan tuwa pikunyen tan mikani rasayekti sepi asepa lir sepah samunsamangsane pasamuwangonyak-ganyuk nglelingsemi.
Ana kidung rumeksa ing wengi teguh hayu luputa ing lara
luputa bilahi kabeh jim setan datan purunpaneluhan tan ana wani
miwah panggawe ala
gunaning wong luput geni atemahan tirta
maling adoh tan ana ngarah ing mami guna duduk pan sirna
Sekar gambuh ping caturKang cinaturPolah kang kalanturTanpa tutur katula-tula kataliKadaluwarsa katuturKatutuh pan dadi awon
PASRAH MANTEN
PASRAH MANTEN NGUNDUH
MANTON
Assalamu'alaikum wr.wb
Kula nuwun,
Bpo………. ingkang winengku ing
karahayon.
Saderengipun kula matur
esthining sedya, langkung
rumiyen
netepi,nglenggono,ngrumaosi
jejering titah uatwi
umat,mboten kendhat-kendhat
tansah munjukaken Puja Puji
Syukur ing ngarsaning ALLAH
Ingkang Murbeng Jagad,mugi
peparinging Rokhmat wujud
pinten-pinten raos nikmat ing
antawisipun,wanci punika
panjenengan kula ginanjar bagas
waras kiat.
Bpo………. hingkang winengku
hing suka basuki.
Sowan kula dipun saroyo
Bpo………. saperlu :
1. Ngaturaken salam
wilujengipun Bpo………
sekaliyan,katur Bpo……….
sekaliyan.
2. Nglarapaken penganten
ingkang punika sampun jangkep
sajodho,awit sampun
katindakaken ijab,pangih lan
tatacara adat kejawen sanes-
sanesipun rikala dinten……….
surya kaping………. pinaringan
wilujeng tanpa pambeng,rahayu
tanpa reridu,yuwana widada nir
ing sambekala.
Ingkang salajengipun sapunika
kula pasrahaken borong
hanggenipun
ngendikani,mituturi,mbebolehi,
ndidik,nggula wenthah mrih
lestari,widada anggenipun
jejodhoan sageta mbangun bale
wisma ingkang
sakinah,mawa'dah,warrokhmah,
antuk ridhaning ALLAH Hingkang
Maha Mirah,tansah rukun,atut
runtut,wohing atut mugi
pinaringan putra ingkang dados
tetangsul langgeng tutug trah
tumerah lantaran turun
anggenipun bebesanan.
Cekap semanten atur
kula,tumrap kiranging atur, kula
sapangombyong nyuwun
agunging pangaksama.
Wassalamu'alaikum wr.wb.
Nuwun.


text:
un malah sagêda anjalari indhaking sêtyatuhu tuwin sumungkêmipun dhatêng karaton tuwin nagari dalêm Surakarta, botên langkung rintên kalayan dalu kula amung tansah kêkadar, mugi-mugi idham-idhaman kita wau tumuntêna dhumawuh.
Abdi santana grad V
Para Warèng Dalêm
Miturut raosanipun para putra-putra, golongan warèngipun para panjênêngan nata, sami cêcêngklungên anggènipun sami kapengin angsal kabar kadospundi bab panyuwunipun pakêmpalan kita Narpawandawa, kados ingkang sampun nate kawartosakên ing organ ngriki, para warèng wau kasuwunakên kawênangna mawi sêsêbutan radèn mas, sanadyan dèrèng kalêksanan, kula wajib angunjukakên panuwun dhatêng pangrèh dening anak kula inggih badhe katut minggah satataran.
Langkung malih sarêng ing praja Mangkunagaran sampun dhawuhakên, sêsêbutan radèn mas, dumugi grad IV (canggah) kawrat sêrat dhawuh surya kaping 11/9 36 ôngka 2364/8 dipun kanthèni turunan bêslitipun paduka ingkang wicaksana gupêrnur jendral ingkang sêsambêtan dhatêng praja Kajawèn.
Awit saking punika, murih dados pamarêmipun para warèng-warèng wau, mugi pangrèh kaparênga paring katrangan wontên ing organ Narpa.§ Pamirêng kula sawontênipun sêrat kêkancinganipun kangjêng guprêmèn kaping 30/9 '36 ôngka 31 (prêtalanipun têmbung Jawi sampun kawrat ing kaca 150) pangrèh Narpawandawa sampun lajêng parêpatan mawi nyêdhahi para warga sawatawis, ngrêmbag bab punika, pinanggihing rêmbag, samangke prêlu anjangkêpakên sêrat-sêrat prabot rumiyin. Red.
Wasana sadèrèng sasampunipun kula matur dhatêng raka rêdhaksi, sakalangkung nuwun. Anggènipun sampun karsa macak sêrat kula punika.
S. Sasramijaya
Bale Agung Mahargya Tingalan Dalêm
Mênggah larah-larah wiwit pangrêmbag dumugi wêwaton adêgipun rad bale agung, panjênêngan sadaya sampun sami anguningani, kawrat ing buku pangèngêt-èngêt tingalan dalêm, têtêp yuswa 72 taun, samangke gandhèngipun kalihan pahargyan tingalan dalêm wau, rad bale agung ugi damêl pahargyan, sarana ngwontênakên parêpatan mirunggan, nalika ing dintên Jumungah sontên tanggal kaping 9 Oktobêr 1936, manggèn ing kagungan dalêm witana bale agung, watawis jam 7 sontên, para warga sampun sami pêpak, para luhur ingkang sami ngèstrèni sawatawis kathah, para abdi dalêm sarta sanèsipun ingkang sami nyumêrêpi pahargyan, kathah sangêt. Sasampunipun sami lênggah satata, bêndhe lajêng tinatap mangungkung, minôngka tôndha bilih parêpatanipun badhe dipun wiwiti, pangarsa B.K.P.H. Adiwijaya amêdhar sabda, kados ing ngandhap punika.
Prikônca warga, anggèn kula ngwontênakên parêpatan mirunggan ôngka kalih ing taun punika, botên darbe sêdya badhe mèngêti kagungan dalêm bale agung malih,
nanging langkung inggil, sarta langkung wigatos, inggih punika mèngêti ingkang yasa bale agung, ing dintên Kêmis Lêgi kala wingi amarêngi tanggal kaping 22 wulan Rêjêb punika, tingalan dalêm wiyosan taun ing Sahandhap Sampeyan Dalêm Ingkang Wicaksana Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwana ingkang kaping sadasa, ingkang kababar pasamuwanipun ugi ing dintên Kêmis Lêgi kala wingi, dipun èstrèni kangjêng tuwan guprênur ing Surakarta, para luhur ngamônca, mitra dalêm sarta sanès- sanèsipun. Wondene anggèn kula milih dintên punika, nyêla-nyêla sakathahing pasamuwan, dhasar ngangkah sampun ngantos katêbihên longkangipun akalihan dintên tingalan dalêm wau, mindhak nyudakakên grêngsêng, makatên malih ingatasipun bale agung punika parampara dalêm, kirang mungguh bilih lajêng botên nungka, utawi kadangon lêtipun, ngantos karumiyinan pahargyan sanès-sanèsipun.
Prikônca sadaya, parêpatan kita punika prêlu mèngêti tingalan dalêm wiyosan taun, saèstunipun para kônca gadhah pangintên utawi ngajêng-ajêng andharan kula bab kawontênan dalêm wiwit timur, punika botên, amargi badhe kêpanjangên sarta damêl kêmba, awit dening sampun kathah kalawarti utawi sanès-sanèsipun ingkang ngêwrat bab wau, dene ingkang kula pratelakakên punika namung ingkang kula manah wigatos kemawon.
Kala timur dalêm punika kawontênanipun jaman pasinaon ingkang adhêdhasar kilenan (Westersche methode) dèrèng timbul, dados mêsthinipun pasinaon dalêm punika lugu cara kina, anggêguru dhatêng para linangkung, gusti timur, awit dene putra kakung ingkang wiyos saking pramèswari namung satunggal, ginadhang-gadhang sumilih kaprabon, sawêg yuswa tigang taun sampun kajumênêngakên kangjêng gusti pangeran adipati anom, mêsthinipun botên kirang kaêla-êla sarta dinama-dama dening swarga rama dalêm, Sahandhap Sampeyan Ingkang Sinuhun Kangêng Susuhunan Pakubuwana kaping sanga, ewadene kaparêng dalêm pamimbasaranipun sangkaning timur pinrêtêk sarta winêlêg wulang ing sarira dalêm piyambak sakathahing kawruh agal alus, sangkêping guna anggèn-anggèning satriya nêtêpi ingkang kasêbut dhawuh dalêm ing Sêrat Arisuka, sanadyan sampun botên kêkirangan pamimbasara dalêm, mêksa taksih kapuruhitakakên, bab kawruh tosan aji, dalah pangulahing dêdamêl, ulah [u...]
[...lah] parigêl lumawaning asta, sarta kawruh katuranggan sarajanarinipun, punika dhatêng Kangjêng Pangeran Arya Kusumayuda kaping kalih, sumare Ratawu, ing ngriki kula sêlani sakêdhik kalangkunganipun sogata dalêm dhatêng kapal, k


text: Gendhing Lobaningrat kethuk 4 awis minggah 8, laras sléndro pathet nem


text:
Prastawa
Lair
Séda
als:0er#Johr 7


nama sapa-sapa, tesegesing kamal : sampurna, kang sampurna iku afngale, dening bisa gumelar pada sanalika pakretine, saka kawasa tanpa sangsaya.
Mungguh dununge mangkene, iman dumunung ana ing eneng, tauhid, dumunung ana ing ening, makrifat dumunung ana ing awas, islam dumunung ana ing eling.
6. Panengeran kang Kaping Nem.
Kang kaping nem, yen wis asring katonton warnane dewe, tanda kurang satengah sasi, ing kono panggonaning Pamuja, aneges karsane Kang Kawasa, patrape ing saben apangkat arep sare, Pamujane kasebut ing ngisor iki :
"Ana pujaningsun sawiji, Dzat iya Dzatingsun, sifate iya sifatingsun, asmane iya asmaningsun, afngale iya afngalingsun, Ingsun puja ing patemon tunggal sakahananingsun, samprna kalawan kudratingsun".
Ing nalika iku ciniptaa kang pinuja tunggal, kaya ta Bapa, Biyung, Kaki, Nini, Garwa, Putra, Wayah, sapadane kang dadi pelenging cipta bisaan anunggal ing jaman kalanggengan.
7. Panengeran Kang Kaping Pitu.
Kang kaping pitu, yen wis rumasa larakasandang, tegese ora arep apa-apa, tanda kurang pendak dina, ing kono panggonaning tobat, patrape manawa lagi wungu sare, kasebut ing ngisor iki :
"Ingsun analangsa maring Dzatingsun dewe, regeting jisimingsun, gorohing atiningsun, serenge ing napsuningsun, laline ing uripingsun salawas-lawase, ing mangko Ingsun ruwat sampurna ing sadosaningsun kabeh kalawan kudratingsun".
8. Panengeran Kang Kaping wolu.
Kang kaping wolu, yen wis karasa gerah uyang saranduning sarira ing jaba jero kabeh, terkadang asring andadekana wetuning sesuker tinja taun, kara tinja kalong, utawa cacing kalung karo cacing tembaga, ing wekasan pucuking parji karasa anyep, andadekake teranging nutfah, iku tanda wis parek ing dina Kiyamat, amung kurang ing saantara dina, ing kono waktuning Dajal laknat katon arep agawe arubiru, marang kahanan kita, iya iku pangonaning katekan rancana saka sadulur papat, kalima pancer dumunung ana ing badan kita dewe, panangkise anapekena rahsaning jati wisesa, tegese angenirake angen-angen, banjur karuwata kaya ing ngisor iki :
"Ingsun angruwat kadangingsun papat kalima pancer kang dumunung ana ing badaningsun dewe. Mar marti Kakang Kawah Adi Ari-ari Getih Puser, sakehing kadangingsun kang ora katon, lan kang ora karawatan, utawa kadangingsun kang metu saka marga hina lan ora metu saka ing marga hina, sarta kadangingsun kang metu bareng sadina kabeh pada sampurna nirmala waluya ing kahanan jati, dening kudratingsun".
Nuli asaksiya kalayan Dzat kita dewe, kaya asahid marang wahananing sanak kita, iya iku kahananing dumadi kang gumelar ing alam dunya, wis kasebut ing ngarep ana wekasaning wewejangan.
9. Panengeran Kang Kaping Sanga Utawa kang Wekasan.
Kang kaping sanga, yen ketek ana ugel-uegeling asta wis ora ana, andadekake oncate pramananing kanaka, sarta pramananing tingal wis sepen, andadekake rupeking pandulu rengating alis, utawa garebeging talingan wis meneng, andadekake pengeng sanalika, ing wekasan garing-gingen kang sarira banjur kambu gandaning sawa, iku tanda wis muncad ing dina Kiyamat, jumeneng kalayan pribadine, ing kono panggonaning anucekake sakehing anasir, tegesing anasir : bangsa, iya iku bangsaning khak kang dumunung ana ing Dzat, sifat, asma, afngal, kaya ta : anasir badan asal saka ing bumi , geni, angin, banyu, iku kaciptaa suci mulya mulih marang asale, saampurnaa anunggal kalayan anasiring roh, kang sumende ana kahananing wujud, ngelmu, nur, suhud; Tegese wujud : wahana, iya iku getih, amarga getih iku dadi kanyatahaning roh, Tegese ngelmu : paningal, iya iku paningaling netra balaka, amarga paningal iku dadi pamawasing roh, Tegese nur : cahya, iya iku cahya kang anglimputi ing sarira, amarga cahya iku dadi pratandaning roh, Tegese suhud : saksi, iya iku napas, amarga napas iku dadi saksining roh.
Dene enggone anucekake kasebut ing sajroning cipta mengkene :
"Ingsun anucekake sakalaliring anairingsun kang abangsa jasmani, suci mulya sampurna anunggal kalawan sakaliring anasiringsun kang abangsa rochani, nirmala waluya ing kahanan jati dening kudratingsun".
Yen wis mangkono, nuli Nur Muhammad tumimbul, gumilang-gilang ana ing ana ing wadana, tanda bakal binuka kijabing Pangeran, meh katone sakehing cahya, ing kono panggonaning ngawinake badan karo nyawa, kasebut ing sajroning cipta mangkene :
"Allah kang kinawin, winalenan dening Rasul, pangulune Muhammad, saksine malaekat papat, iya iku Ingsun kang angawin badaningsun, winalenan dening Rahsaningsun, kaunggahake dening cahyaningsun, sinaksenan dening malaekatingsun papat, Jabrail, iya iku pangucapingsun, Mikali, pangambuningsun, Israfil, paningalingsun, Ijraril, pamiyarsaningsun, srikawine sampurna saka ing kudratingsun".
Nuli anyiptaa sangkan paraning Tanazultarki, kasebut ing ngisor iki :
"Ingsun mancad saka alam Insan Kamil, tumeka maring alam Ajsam, nuli tumeka maring alam Misal, nuli tumeka maring alam Arwah, nuli tumeka maring alam Wachidiyat, nuli tumeka maring alam Wahdat, nuli tumeka maring alam Achadiyat, nuli tumeka maring alam Insan Kamil maneh, sampurna padang terawangan saka ing kudratingsun".
Nuli anyiptaa ing pambirat asaling cahya sawiji-wiji kasampurnakake saka kudrat kita, supaya aja nganti kalimputan dening cahya kang andadekake durgamaning sangkan paran, mangkana pambirate ing sajroning cipta :
"Cahya ireng kadadeyaning napsu Luwamah sumurup maring cahya abang, cahya abang kadadeyaning napsu Amarah sumurup maring cahya kang kuning, cahya kuning kadadeyaning napsu Sufiyah sumurup maring cahya kang putih, cahya putih kadadeyaning napsu Mutmainah sumurup maring cahya kang amancawarna, cahya kang amancawarnakadadeyaning pramana sumurup maring Dzating cah


text:
Pramathi iku, salah sijining para Korawa satus. Jenengé diarani ing layang gancaran Adiparwa, kitab pratamané Mahabharata.
Uga delengen
 Korawa
 Pandhawa
 Adiparwa
 Mahabharata
Korawa


text: Tallunglipu kuwe salah siji kecamatan nang , Sulawesi Selatan, Indonesia.


text:
i Yésus, Abdi Paduka ingkang suci menika."
31 Sawisé rampung enggoné ndedonga, panggonan sing kanggo ngumpul mau horeg. Wong-wong mau nuli padha kapenuhan ing Roh Suci sarta padha ngabaraké Injil klawan kendel.
32 Kabèh sing padha precaya mau padha rukun nunggal ati lan pikiran. Ora ana wong sing nganggep barang-darbèké kuwi duwèké dhéwé, nanging apa saduwèké diduwèni bebarengan.
33 Para rasul padha awèh paseksi klawan pangwasa gedhé bab wunguné Gusti Yésus saka ing séda. Déné Gusti Allah nglubèraké berkah marang wong mau kabèh.
34 Ing pasamuwan mau ora ana wong siji-sijia sing nandhang kekurangan, merga wong sing padha duwé palemahan lan omah, padha diedol,
35 pepayoné nuli dipasrahaké marang para rasul. Dhuwité banjur diedum-edum marang wong-wong sing padha
mbutuhaké, miturut gedhé ciliking kebutuhané.
36 Semono uga Yusuf, sing déning para rasul disebut Barnabas (tegesé panglipur), wong Lèwi saka pulo Siprus,
37 ngedol pategalané. Déné dhuwit pepayoné nuli dicaosaké marang para rasul.
5 1 Ing pasamuwan kono ana wong jenengé Ananias, lan bojoné jenengé Safira. Ananias mau ngedol palemahané,
2 nanging sadurungé pepayoné mau dipasrahaké marang para rasul, sing sapérangan diunthet. Tindaké sing mengkono mau kanthi sarujuké bojoné; liyané dipasrahaké marang para rasul.
3 Nanging Rasul Pétrus ngandika: "Ananias, atimu kokolèh dikwasani déning Iblis, nganti kowé wani nggorohi Sang Roh Suci, sarta ngunthet pepayoné palemahanmu?
4 Sadurungé kokedol, palemahan kuwi rak duwèkmu dhéwé, lan sawisé kokedol, dhuwit pepayoné rak iya duwèkmu dhéwé? Yagéné kowé kokduwé pretingkah mengkono? Dudu manungsa sing kokgorohi, nanging Gusti Allah!"
5 Bareng krungu pangandika mengkono mau, Ananias terus ambruk, mati; temah sakèhing wong sing krungu bab lelakon kuwi padha wedi banget.
6 Para nonoman sing padha ana ing kono nuli padha mlebu, ngupakara layoné Ananias, nuli digotong metu sarta dikubur.
7 Kira-kira telung jam menèh Safira mlebu, nanging ora ngerti apa sing mentas kelakon.
8 Rasul Pétrus nuli ngandika marang Safira: "Kandhaa sing sabeneré. Apa dhuwit semono kuwi wis kabèh pepayoné palemahan sing padha kokedol?" Wangsulané wong wadon mau: "Inggih, èstu semanten!"
9 Pangandikané Rasul Pétrus: "Yagéné kowé lan bojomu padha ayon nyoba marang Rohé Pangéran? Wong-wong sing mentas padha ngubur layoné bojomu, saiki wis padha teka lan iya arep nggotong kowé!"
10 Wong wadon mau sanalika ambruk, mati ana ing ngarepé Rasul Pétrus. Para nonoman nuli padha mlebu lan weruh wong wadon mau wis mati. Layoné
nuli digotong metu serta dikubur ing sandhingé sing lanang.
11 Wong sapasamuwan lan wong liyané kabèh sing krungu kedadéan mau padha banget wediné.
12 Akèh mujijat-mujijat lan kaélokan-kaélokan sing ditindakaké déning para rasul ing antarané wong akèh. Sakèhing wong sing padha precaya ngumpul ana ing 'Bangsal Suléman' ing Pedalemané Allah.
13 Wong sanjabané pasamuwan ora ana sing wani mèlu kumpulan, senajan wong kabèh padha éring marang pasamuwan mau.
14 Éwasemono saya akèh cacahé wong sing padha mlebu dadi wargané pasamuwan, yakuwi wong sepirang-pirang sing padha precaya marang Gusti Yésus.
15 Apa sing ditindakaké déning para rasul mau njalari wong lara padha digotong menyang dalan-dalan, disèlèhaké ana ing ambèn lan ana ing klasa, supaya yèn Rasul Pétrus liwat, saora-orané ana wong sawetara sing bisa ketiban ayang-ayangé.
16 Wong pirang-pirang saka ing kuthakutha sakubengé kutha Yérusalèm, padha gumrudug teka, nggawa wong sing padha lara utawa sing padha kesurupan. Wong lara mau kabèh padha diwarasaké déning para rasul.
17 Iku mau kabèh njalari Imam Agung lan kanca-kancané, wargané golongan Saduki, padha méri banget marang para rasul; mulané banjur padha tumandang.
18 Para rasul nuli padha dicekel lan ditahan ana ing pakunjaran umum.
19 Nanging bengi kuwi uga ana Malaékating Pangéran sing mbukak lawang-lawanging pakunjaran, serta ngirid para rasul metu saka ing kono. Malaékat mau ngandika marang para rasul:
20 "Padha lungaa lan ngadega ana ing Pedalemané Allah, lan wulangna marang masarakat samubbarang sing magepokan karo urip anyar."
21 Para rasul padha ngèstokaké dhawuh mau, lan nalika isih ésuk umun-umun wis padha mlebu ing Pedalemané Allah lan wiwit memulang. Imam Agung lan kanca-kancané nuli nglumpukaké sakèhing para pinituwané bangsa Yahudi
kabèh, diajak nganakaké parepatan Pradataning Agama. Pradataning Agama nuli utusan ngetokaké para rasul saka ing pakunjaran, supaya disowanaké.
22 Nanging bareng para utusan tekan pakunjaran, para rasul ora ana. Banjur padha bali ngaturi pirsa marang Pradataning Agama,
23 aturé: "Nalika kula sami dumugi ing pakunjaran, sedaya kori pinanggih taksih kancingan rapet, sedaya tiyang jagi taksih pepak wonten ing papan penjagèn ing ngajenging kori. Nanging sareng korinipun kula bikak, ing nglebet mboten wonten tiyangipun setunggal-tunggala!"
24 Bareng perwira pengawal Pedalemané Allah serta para pengareping imam padha krungu pelapuran mengkono mau, nuli padha dheleg-dheleg, nggagas anané lelakon sing dialami dèning para rasul ing pakunjaran mau.
25 Nanging ora wetara suwé banjur ana wong mlebu ing parepatan, serta matur marang Pradata Agama: "Ndadosna ing pamirsa, bilih tiyang-tiyang ingkang sampun panjenengan lebetaken ing pakunjaran menika, samenika sami
wonten ing Pedalemanipun Allah, serta memulang dhateng tiyang kathah."
26 Perwira pengawal Pedalemané Allah karo pendhèrèké nuli metu lan ora wetara suwé mlebu menèh ngirid para rasul. Enggoné nyekel para rasul mau patrapé ora kas


text:
Pertemuan lempeng sing konvergen iki nyebabke lempeng-lempeng begerak saling tumbuk. Lumrahé sing lempeng samodra utawa kerak samudera dadi nyungsep ing ngisor lempeng/kerak bawana, prosès nyungsep iki umum diarani subduksi. Prosès iki persis sing kedadeyan ing sisih kidul pulau Jawa lan sisih kulon Sumatera.
Interaksi antar lempeng tektonik sing kaya iki racaké mara'ke pinggir-pinggir lempeng sing saling désak iku dadi patah-patah. Patah-patahe iki sing nimbulke lindu tektonik tur yèn ing ngisor sagara dadi mara'ke timbul tsunami.
Lempeng tektonik
Géologi


text:
Wiroto kuwe salah siji desa nang Kaliori, kabupaten Rembang, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


text:
Bomba iku sawijining comune lan kutha kang dumunung ing Provinsi Chieti, region Abruzzo, nagara Italia. Jembar wewengkon 18 km2, kanthi padunung 954 jiwa. Kutha iki kapérang dadi dhistrik antarané: Sambuceto lan Vallecupa. Komunitas tanggané: Archi, Atessa,Colledimezzo, Pennadomo, Roccascalegna, Tornareccio,Villa Santa Maria.
Dhémografi
Pranala njaba
Inside Abruzzo: Insider Tips Uncovered
Kutha ing Abruzzo
Kutha ing Itali
Itali


text:
, sana, loka, laya.
22. Paprangan = adilaga, pabaratan, payudan, palagan, pamedan, rananggana, rana.
23.
Para nyai = pawongan, cethi, paricara, manih, kaka-kaka, kaki-kaki.
24. Pasaran = Kl-Kasih, L-Manis, P-Paing (pethakan), Pn-Pon, (kuningan, kelabet), WCemengan.
25. Paseban = pasewakan, panangkilan, pasowanan, pancaniti, balerong.
26. Patamanan = adyana, wedari, mantrasari, sarilaya, mandrakusuma, pijana, taman sari.
27. Patapan = dhepok, asrama, pamidikan.
28. Pati = antaka, pralaya, lena, surud, ngemasi.
29. Patih = nindyamantri, rekyanapatya, mantrimuka, mantriwisesa.
30. Paturon = boma, pagulingan, papreman, tilam, pajungutan, gupit, jinem rum.
R
31. Paweh = paparing, wilasa, ganjaran, nugraha, parman, pitedhan.
32. Pedang = sabet, candrasa.
33. Pedhed = lawana, lona, kathuka.
34. Pedhut = lamuk, ampak, limun.
35. Penyu = masiran, ketem, kurma.
36. Perang = yuda, laga, jurit, pupuh, rok, bandayuda, bandawala, pragola.
37. Pesthi = yekti, niscaya, istura, tamtu, wastu, byakta.
38. Pilingan = pilisan, pamidhi, pilis.
39. Pinter = nimpuna, widigda, widura, guna, wasis, budiman, putus, wicaksana, wignya, lebda, kartiyasa, sentika, limpad.
40. Pinggir = tepi, imbang, swamipa.
41. Piranti = pandaya, wiyasa, wisaya.
42. Pitutur = darma, warsita, wursita, wasita, warah, wuruk.
43. Pujangga = kawireja, kawitana, kawindra, yampu.
44. Pulo = nuswa, nusa, dipa.
45. Piwulang = warah, wuruk, wiyata.
46. Punggawa = nayaka, wadana, pratiwa, prameya, manggala, bretyapati, mantri.
47. Putih = seta, pingul, dawala, kapila, pinge.
48. Putu = wayah, putraka, wancala.
49. Putri = dewi, duhita, wahini, rini.
50. Pucak = agra, gera, cundha, tunga.
51. Polatan = naya, nayana, netya, wanglu.
52. Pondhokan = sanggraha, kuwu, pakuwon, pasanggrahan, parereman, wangunan.
53. Pupus = pradapa, elung, laksmi, komala, suhun.
54. Prajurit = wira, prawira, wara, sura, danuja, narawara, tamtama.
55. Prahara = bayu bajra, pancawora, pracanda, riwut, sindhung, aliwawar, pratipa.
56. Prameswari = dayinta, dayita, sori, mahisi, narpawadu, natadewi, bini aji.
1. Rajabrana = brana, rajatadi, dunya, rajapeni.
2. Rai = muka, waktra, wadana, surya, pasuryan, swa.
3. Rambut = rema, roma, weni, sinom, kesawa, jatha, kesa.
4. Rame = atri, ramya, umyung. gumuruh, asrang, gurnita, gumer, gumrek, rumung, sumrek.
5. Rampung = paripurna, palakarta, palestha, pulasta, labdakarya.
6. Rase = rasya, julungwangi, widata.
7. Ratu = esa, aji, dipa, raja, nata, narendra, nararya, naranata, nara iswara, sri, maharaja, pamase, buminata, mah raja, dhatu, prabu.
8. Rembug = wuwus, ujar, ucap, ling, wacana, wicara, wursita, ngling, gusthi.
9. Rembulan = candra, badra, sasi, basanta, kirana, wulan, lek, sitaresmi, sasadara, sitengsu, soma.
10. Rerenggan = busana, uparengga, carana, pahyasan, unadi, karawistha.
11. Reca = pratima, arca, bimba.
12. Rungu = piyarsa, rengen, piyarsi.
13. Rusak = ruksa, suh, brastha, rempak, prawasa, rabasa, nir, gempang. punah, rurah, rug.
14. Rosa = sarosa, daya, prakosa, gagah, baka.
1. Sabab = karana, niwanda, nimita.
2. Sadulur = kadang, sudara, sagarba, saringan, yadu, warga, wandawa.
3. Sadhiya = rumanti, miranti, siyaga.
4. Sagara = samodra, tasik, jaladri, jalanidi, lahut, gambiralaya, udadi.
5. Saya = sangkin, ngranuhi.
6. Sayembara = pasanggiri.
7. Sakti = yoni, nuraga, wijaya.
8. Samar = maya, tambung, tidha-tidha.
9. Sanak = kadang, kadang-kadeyan, bandhu, bandhawa, palibaya.
10. Sanaksadulur = wandu-wandawa, wanduwarga, wangsa.
11. Sapi = lembana, andini, andana.
12. Sareh = santa, rerem, komala.
13. Satriya = danudara, andanawarsih.
14. Senapati = senapatya, bretyapati, narawara, panglima, hulubalang, pramugari.
15. Satus = sata, satak, swata.
16. Sewu = saharsa, saiwu.
17. Sedhih = wyung, wulangun, angles, duhkita, dukacipta, giyuh, katresnan, kung, manastapa, manonbawa, manguneng, mepu, margiyuh, rancaka, rimang, turida, emeng.
18. Semedi = manungku puja, mangeka pada.
19. Sumaput = kantaka, kantu, kapidara, marput.
20. Sembah = astawa, astuti, arcana, bekti, mangenjali, estu, ngestupada, wotsari, wotsinom, mangastawa, widya, nadpada.
21. Sembrana = lirwa, pepeka, pramada.
22. Semu = asmu, esmu, masmu.
23. Semut = brekithi, tutsama, kariti, sarawa.
24. Sendhang = bak, lwah, botrawi, warigi, jahning, nastapa.
25. Seneng = tusta, lamlam, tusthi, kasarjon, karongron, lelangen.
26. Sengsem = asmara, sem, turida, carya, sarya.
27. Serik = runtik, eru, rengu, ru.
28. Sepi = sunja, sunya, samun.
29. Sathithik = sapala, samatra, alpa.
30. Sigeg = ata, atita, data tita, data pitana.
31. Sih = asmara, manobawa, parimarma, palimirma, wilapa.
32. Sih-sinihan = karonsih, salulut, prejiwatan.
33. Siyung = jatha, jethis, saradala.
34. Sikil = suku, pada, sampeyan, paduka, samparan.
35. Sik


text:
kolektif kasusastraan lisan. Dongeng diceritakan terutama untuk hiburan, walaupun banyak juga yang melukiskan kebenaran, berisikan pelajaran moral atau bahkan sindiran.
Cariyos menika saged dipundadosaken titikan anggenipun sinau bab piwulang budi pekerti. Ing salebetipun cariyos menika wonten perangan tuladha ingkang ngandharaken cara-caranipun nglampahi gesang ingkang sae ing pagesangan saha tuladha-tuladha lelampahan ingkang boten pantes dipuntuladha.
B. Underaning Prekawis
Adhedhasar saking dhasaring panaliten ingkang sampun kaandharaken kala wau, lajeng wonten prekawis ingkang samangkih badhe dipuntiti supados prekawis menika saged kaandharaken kanthi langkung cetha ugi boten ngirangi makna saha piwulang ing karya sastra kempalan cariyos Tjampoer Bawoer menika. Lajeng badhe dipunpendhet dudutan prekawis kados makaten:
1. lelampahan-lelampahan ingkang wonten ing salebetipun karya sastra
kempalan cariyos *Tjampoer Bawoer*.
2. Piwulang budi pekerti ing salebetipun *karya sastra* kempalan cariyos *Tjampoer Bawoer*.
3. Ginanipun piwulang budi pekerti ing *karya sastra* kempalan cariyos *Tjampoer Bawoer*.
4. Tata cara ingkang dados budaya ing pagesangan ingkang kaserat saha *tersirat* ing *karya sastra* *Tjampoer Bawoer* menika.
C. Watesaning Prekawis
Kanthi dhasar underaning prekawis ingkang sampun kaandharaken menika. saha mengeti kasagedan ugi wekdal ingkang winates, pramila lajeng boten sadaya prekawis menika dipuntliti. Bilih bab ingkang dipunkaji inggih menika piwulang budi pekerti ingkang wonten ing salebetipun *karya sastra* kempalan cariyos *Tjampoer Bawoer*.
D. Wosing Prekawis
Andhedhasar prekawis wonten ing watesaning prekawis ing inggil menika, saged dipundudut wosing prekawis ingkang badhe dipuntliti. Wosing prekawisipun inggih menika menapa kemawon piwulang budi pekerti ing salebetipun *karya sastra* kempalan cariyos *Tjampoer Bawoer* menika?
E. Ancasing Panaliten
Sasampunipun mangertos wosing panaliten ingkang kaandharaken wonten ing inggil menika. Lajeng ugi saged dipunmangertosi bilih panaliten menika gadhah ancas supados mangertosi menapa kemawon piwulang budi pekerti
ingkang dipunandharaken ing karya sastra kempalan cariyos Tjampoer Bawoer menika
F. Paedahing Panaliten
Panaliten menika kaangkah saged suka gina kanthi teoritis saha praktis. Gina ingkang kaandharaken menika kados makaten:
1. Kanthi teoritis ginanipun panaliten menika antawisipun:
 a. Suka deskripsi karya sastra Tjampoer Bawoer kanthi langkung cetha malih anggenipun mangertosi prekawis ingkang andadosaken dhasaring pangripta damel kempalan cariyos Tjampoer Bawoer menika.
 b. Kaangkah saged nggambaraken bab piwulang budi pekerti ingkang tersirat ing saklebetipun karya sastra kempalan cariyos Tjampoer Bawoer. Karsanipun supados pamanggih-pamanggih ingkang wonten ing panaliten menika samangkih saged dados referensi ing jagading pasinaon.
2. Kanthi praktis saged dipunpendhet dudutanipun inggih menika suka informasi bab piwulang budi pekerti ingkang wonten ing karya sastra kempalan cariyos Tjampoer Bawoer menika.
G. Pangertosan Tembung-tembung
Piwulang inggih menika cara anggenipun mulangaken kawruh (pembelajaran). Miturut Arif S 1984 (lumantar cecep, 2011:5) pembelajaran utawi piwulang menika usaha yang terencana dalam memanipulasi sumber-sumber belajar agar terjadi terjadi proses belajar pada peserta didik.
Budi Pekerti inggih menika nalar, utawi pamikiran anggenipun lelampahan ing pagesangan. Budi pekerti menika ugi saged dipuntegesi
lelampahan ingkang gayut utawi dipundhasari ing pamanggih utawi pamikiran, akhlak, saha watak.
*Nilai* inggih menika sarana ingkang ngandharaken ukuran bab menapa kemawon ingkang saged dipunraosaken cacahipun, paedahipun, saha daya anggenipun ngawujudaken. Wujudipun *nilai* arupi kapitadosan, pepinginan saha pamanggih manungsa ing pagesangan ingkang saged dados titikanipun manungsa bab lelampahan tatakrami ing pagesangan.
*Moral* inggih menika kapitadosan bab sae saha awon ingkang gayut kaliyan lelampahan, pakulinan, *sikap*, lsp. Miturut para ahli, *moral* menika wonten ingkang dipunperang dados tiga saha sakawan kelompok. *Moral* ingkang dipunperang dados tigang kelompok menika antawisipun (1) *moral* ingkang ngandharaken gayutipun manungsa kaliyan Gustinipun, (2) *moral* ingkang ngandharaken gayutipun manungsa kaliyan sesami manungsa kalebet ugi gayutipun manungsa kaliyan lingkungan, ingkang pungkasan (3) *moral* ingkang ngandharaken gayutipun manungsa kaliyan dhiri pribadinipun.
Salajengipun *moral* dipunperang dados sakawan *kelompok* inggih menika (1) *moral* ingkang ngandharaken gayutipun paraga kaliyan Gustinipun utawi *nilai* bab *Ketuhanan*, (2) *moral* ingkang ngandharaken gayutipun paraga kaliyan diri pribadhinipun utawi *nilai* bab *Individu*, (3) *moral* ingkang ngandharaken gayutipun paraga kaliyan paraga sanesipun utawi bab *Sosial*, ingkang pungkasan (4) *moral* ingkang ngandharaken gayutipun paraga kaliyan *alam sekitaripun*.
*Amoral* inggih menika kosok wangsulipun tembung *moral*. *Amoral* sipatipun menika ugi beda kaliyan *moral*. *Moral* menika ngawrat bab ingkang
positif, nanging *amoral* menika ngawrat bab ingkang negatif.
*Kempalan cariyos Tjampoer Bawoer* inggih menika *karya sastra* ingkang dipunginakaken ing panaliten menika. *Karya sastra* menika dados koleksi pribadi panaliti. Salajengipun *karya sastra* kempalan cariyos Tjampoer Bawoer menika wujudipun satunggal eksemplar ingkang seratanipun kaserat mawi aksara Jawa cithak.
BAB II
GEGARAN TEORI
A. Deskripsi Teori
1. Pangertosan Karya Sastra saha


text:
mesthi | 22 | | Lugu | | | |
| | | | | | | Nedahaken bilih Sirtu menika taksih lugu. |
| No. Data | Data | Kaca | Perwatakan | Katrangan |
|---------|----------------------------------------------------------------------|------|------------------|---------------------------------------------------------------------------|
| | During duwe pengalaman, ngetike mesthi durung lancar,... | | | |
| 5 | "Wis, aja dipikir dawa-dawa. Aja dirasa-rasa mundhak ngrekasa! Pak Baharudin suwarane pancen bantas. Nanging ora duwe karep ngancurake usahane liyan.....Kowe ora prelu sedhih!" Karo mlangkah njejeri lanang nglokro mau Sirtu terus wae ngomong nglelpur. Marga katone wong mau sedhih banget. | 33 | Pangerten | Sirtu gadhah sipat pangerten marang kanca ingkang saweg susah. |
| 6 | Nomnoman kuwi ora gage nyekel gagang telpon sing dituding Sirtu, nanging saya andreng anggone nyawang Sirtu, seneng weruh rupa kang endah. | 33 | Ayu | Nedahaken bilih Sirtu menika gadhah praupan ingkang ayu. |
| 7 | Bathara pesen sate rong puluh, sajak anggak arep nraktir Sirtu. Nanging ing batin Sirtu arep mbayari. Dheweke rumangsra, sing ngajak mangan mau dheweke. Bathara mung sadrema ngeterke. Dadi sapa sing wani ngajak,. Kudu wani cucul dhuwit. Apa meneh ngerti yen nasibe Bathara dina kuwi lagi apes. | 35-36 | Ora pelit | Purun nraktir kanca ingkang saweg sisah. |
| 8 | Lagi esuke Sirtu ketemu Julaeha ing Warung Ijo. Diblakani yen Sirtu nyambut gawe dadi sekretaris Baharudin Jarum, | 36 | | Dados sekretaris | Sirtu nyambut damel dados sekretaris. |
| No. Data | Data | Kaca | Perwatakan | Katrangan |
|---------|----------------------------------------------------------------------|------|------------|------------------------------------------------|
| 9 | "Wah kowe pinter banget ya! Yen ora pinter mangsa gampanga ngono ndang cekel gawe! Priye ta olehmu ngangsu kaprigelan lan ketrampilan?"
 "Ah, biyasa wae. Wong nggonku ndesa, ora ana sekolah dhuwur sekretaris, dadi ya les ngetik telung sasi, ditambah les basa Inggris nem sasi. Yen basa Inggris mono nalika ana ing SMA rak diajari, dadi mung kari nlanyahake lan nyinau korespondensi wae. Ya mung kuwi sanguku lunga menyang kutha metropolitan iki." | 37 | Prigel | Sirtu gampil pikantuk padamelan amargi kaprigelanipun |
| 10 | "Ah, biyasa wae. Wong nggonku ndesa, ora ana sekolah dhuwur sekretaris, dadi ya les ngetik telung sasi, ditambah les basa Inggris nem sasi. Yen basa Inggris mono nalika ana ing SMA rak diajari, dadi mung kari nlanyahake lan nyinau korespondensi wae. Ya mung kuwi sanguku lunga menyang kutha metropolitan iki." | 37 | | Lulusan SMA
 Nedahaken bilih Sirtu menika lulusan SMA. |
| 11 | Sirtu manthuk-manthuk, setuju bakal ngeling-eling omonge Julaeha. Lan gage ngadeg, marani meja kasir, arep mbayari enteke sarapan. "Enteke sarapane kancaku pisam!" ujare. | 38 | Ora pelit | Purun nraktir kanca nalika sarapan sareng. |
| No. Data | Data | Kaca | Perwatakan | Katrangan |
|---------|----------------------------------------------------------------------|------|------------|------------------------------------------------|
| 12 | Sajrone sapatemon kuwi, Bathara takon-takon luwih njimet bab pribadine Sirtu. Lan Sirtu mangsuli apa pitakone Bathara kanthi jujur. Isih prawan, durung duwe pacar, saka ndesa, durung genep sesasi neng Jakarta, dudu sarjana, sinaune ngranggeh karir mung saka kursus-kursus. Pancen ora ana wewadi kang perlu ditutup-tutupi, wong niyate srawung karo wong Batak kuwi rak marga memitran. | 43-44 | Jujur | Jujur mangsuli pitakenanipun Bathara. |
| 13 | "Aku duwe perlu liya, Sirtu. Kalilana nyingkir dhisik!" "Ora mampir dhisik?" "Jaremu wingi ibu kosmu kereng?" "Lan yen kowe kepengen digembrong, bengi-bengi kok maradhayoh menyang nggonku! Iki mau satemene ya mung lamis-lamis lambe!" ujare Sirtu nglucu. | 44 | Humoris | Remen geguyon kangge nyairaken kawontenan nalika kaliyan kanca jaler. |
| 14 | "Ora papa ora, Bu! Wong aku wis diwasa, duwe ijazah SMA, wis lulus les ngetik, steno lan bisa basa Inggris! | 52 | Lulusan SMA | Nedahaken bilih Sirtu menika lulusan SMA. |
| 15 | Bareng lulus SMA, kanggo ngisi urip, Sirtu les ngetik lan steno ing prapatan Kuwungsari. | 55 | Lulusan SMA | Nedahaken bilih Sirtu menika lulusan SMA. |
| 16 | Pradangga Praba tinggal donya nalika Sirtu anyak sekolah ing | 58 | Putranipun | Nedahaken bilih Sirtu |
| No. Data | Data | Kaca | Perwatakan | Katrangan |
|---------|----------------------------------------------------------------------|------|-----------------|---------------------------------------------------------------------------|
| | **SMA. Nanging uripe Sirtu meh ora ana owah-owahane, marga tinggalane bandhane Pradangga Praba wis kebacut cukup. Ibune tetep isih ngajar.** | | Fisik | Psikis | Sosial | tiyang Gadhah | menika putra saking tiyang ingkang cekap saha gadhah. |
| 17 | "Ya ngono! Aku pancen wis sumpah emoh ketemu dhapure sekretarismu sing dhisik! Daktrima aku emoh tilik mrene! E, manis uga ya sekretarismu sing iki! Mulane kowe ora tau ngendhangi aku gladhen, la wong ana panorama kang ngesepake pandulu! Sapa jenengmu, Cah Ayu?" dhayoh kuwi kambi ngulurake tangan marang Sirtu. | 62 | Ayu | | | | Sirtu dipunalem ayu nalika pitepangan kaliyan Normasari. |
| 18 | Sirtu nyawang Ugra, gumun. Kena apa bab kontrak omah barang ditakokake Sirtu? Nanging humore Sirtu gage muntab, "Apa aku memper dadi tukang makelar omah?" | 71 | | | Humoris | | Remen geguyon kangge nyairaken kawontenan nalika kaliyan kanca jaler. |
| 19 | "Ah kowe ki ngawur wae! Aja gawe ala aku lo, ya! Yen aku bengok-bengok, wong-wong ngarepan kuwi bakal nulungi aku!" ujare Sirtu karo ngedohi Bathara. | 75 | | | Berprasan gka buruk | | Menggalih negatif tumrap menapa ingkang dereng dipunmagertosii. |
| 20 | "Sing digondhol ki ya sapa?! Stop! Yen kowe isih ngomong perkara Batak ngono kuwi, luwih becik metua! A


text:
bapak-bapak ingkang nglenggahi jabatan ing pamarintahan. Mila, sepisan malih kula nyuwun pangapunten."
Mbah Kartaimeja mendel sekedhap. Mundhut kaca tingal saking kanthong rasukanipun. Sasampunipun dipunagem, Piyambakipun wiwit ngendika malih, "Para sedherek, negari Indonesia menika rumiyin dumados saking manunggaling suku bangsa ingkang mapan ing pulo-pulo. Lajeng nyawiji dados setunggal sinebut: Nuswantara. Nalika jamane kraton Majapahit ing astane Ratu Tri Bhuvana Tungga Dewi lan Patih Gadjah Mada, pulo-pulo sa-Nuswantara sampun nyawiji awit saking budi dayane Patih Gajah Mada."
Mbah Kartaimaja kendel sekedhap lajeng ngendika malih, "Nuswantara lajeng kasebat Indonesia nalika para pemudhanipun sami ngawontenaken parepatan ing kitha Jakarta rikala tanggal 28 Oktober 1928. Nalika semanten, para pemudha saged saiyeq saeka praya ngikraraken bertanah air satu tanah air Indonesia, berbangsa satu, bangsa Indonesia, menjunjung tinggi bahasa perstuan, bahasa Indonesia. Nah, sumpah pemudha meruka ingkang mbibiti lan dados cikal bakal lairing negari Indonesia tanggal 17 Agustus 1945 ingkang dipunbiwarakaken dening Ir. Soekarno lan Drs. Moh. Hatta ing Pegangsaan Timur. Kanthi merika, mangga kita bangsa Indonesia sami mawas dhiri lan introspeksi dhiri. Kajawi menika ugi, mangga kita tansah njagi kerukunan lan perdamaian ing dhusun Papringan, mliginipun, lan ing masyarakat umumipun. Sampun ngantos, kita sami pasulayan utawi sami rebut bener ingkang tundhonipun namung badhe damel kisruh utawi boten tentreming gesang. Sepisan malih, mangga kita jagi lan kita sengkuyung jejeging negari kita Indonesia, kersaa sami mbangun raos sumadulur, gotong-royong lan tansah musawarah supados negari kita saged misuwur ing marcanegari."
Mbah Kartaimaja mungkasi ngendikanipun lajeng ngajak ngucapaken tembung "Merdheka" kaping tiga kanthi semangat.
Mbah Karta kapapag lan kagandheng dening Pak Kadhus lenggah ing kursi larikan ngajeng.
Senajan Mbah Karta sampun yuswa 85 tahun, panjenengane taksih titis lan tatas anggenipun paring pangandikan. Mila, para warga sami gumun amargi Mbah Karta menika pedamelanipun naming angen sapi lan boten tamat sekolah rakyat. Gesangipun ugi naming prasaja kemawon, nanging wasis lan runtut ngendikanipun.
Ing larikan kursi kalih, Pak Sarjana, pedamel ing kitha dados PNS ing Kabupaten sajak boten kepranan kaliyan sesorahipun Mbah Kartaimaja.
"E…, karang sesorahe priyayi sepuh sing ora sekolahan, isine ya ra actual ngono lho. Wong jamane modheren, jaman reformasi, kok malah ngomongake sejarah "jadhuil" banget ta. Iya, ora?" pitakenanipun Pak Sarjana dhateng Kang Trimo ingkang lenggah wonten ing jejeripun.
"Lho, apa kuwi jadhuil ta, Pak?" Kang Trimo gantos pitaken.
"Jadhuil kuwi … jaman dahulu sekali."
"O, …" Kang Trima manthuk-manthuk.
"Nanging rak ya sak trep ta ngendikane Mbah Karta mau karo acara bengi iki. Para mudha bisa mudheng, ora kelangan uceng …," semunipun Kang Trima kaliyan ngglayem.
"Ning yen aku tetep ngarani ora up to date. Titik. Sing baku, awake dhewe ki rak kudu mlaku mangarep, ora memburi."
"Wah, aku ora dhong. Ora mudheng. Kok ndadak nganggo basa manca barang. Ning yen panemuku lho, ... para mudha yen ora ora ngerti sujarahe bangsane dhewe iki rak ya kojur? Mula, ngenani pembinaan generasi mudha kuwi rak kudune tanggung jawab lan jejibahanmu? Ya amarga Panjenegan jejere pegawe kabupaten. Ya apa ora?"
Kang Trimo setengah melehaken Pak Sarjana ingkang banjur mendel.
Rerasanipun Pak Sarjana lan Kang Trimo kepunggel dening para mudha ingkang sami lelados.
"Pak, nuwun sewu. Ndherek dipunlangir kemawon supados cepet," ature Surtinah ingkang kajibah lelados.
Kaliyan radi kagol manahipun, Pak Sarjana ngiangsir gelas ingkang taksih panas, lajeng kasusul dhos dhaharan.
"Sampun cekap Pak, unjukanipun?" Aturipun Surtinah.
"O, uwis Mbak, e ... la iki Surtinah putrane Mas Karyana, ta?" ngendikanipun Pak Sarjana kaliyan mirsani Surtinah. "Wah, pangling aku. Wis prawan, ta? Wis kelas pira saiki?"
"Sampun semester tiga, Pak" wangsulanipun Surtinah.
"Wis kuliah, ta? Terus, njupuk jurusan apa, Mbak?"
"Kula wonten keguruan, mendhet jurusan sejarah kok, Pak" wangsulanipun Surtinah sajak lingsem.
"Lho, kana apik kuwi. Guru sejarah rak ya bakal dibutuhake. Pamarintah wis wiwit nggatekake bidhang pendidikan. Dadi bakal cepet oleh gaweyan.
Surtinah manftuk lajeng pindhah ing larikan kursi wingkingipun. Sareng Surtinah radi tebih, Kang Trimo lajeng ngendika kaliyan mesem, "Pak, Panjenengan kuwi lucu, mau nggrundel bab sejarah. Bareng karo Surtinah, ngalem yen sejarah kuwi apik. Apa beteke Surtinah wis ketok prawan tur rada bering ngono, pa...?"
"Ya ora ta, Kang," wangsulanipun Pak Sarjana kaliyan radi lingsem lan unjal ambegan.
"Ya, ulas-ulase wong tuwa karo bocah rak kudu njurungake sing apik. Menehi motivasi kareben bocahe semangat. Rak ya ngono ta, Kang?"
Kang Trimo mepet Pak Sarjana kaliyan mbisiki, "Si Surtinah kuwi rak wis ana sing ngesiri. Malah ketoke ya wis runtang-runtung barang. Nanging, bapake, Mas Karjono ora sarujuk amarga sing ngesiri bocah Kalimantan. Kuwi sing dakkrungu, lho."
Pak Sarjana lajeng ngendika kanthi radi sora, "Wah, ya pas kanggoku. Yen aku, arepa dipek wong Kalimantan, wong Bugis apa wong Batak, apa
wong Irian, aku ora masalah. Anggere tanggung jawab, cekel gawe. Wis, sing baku, anakku direngkuh kanthi apik."
"Hush ... ora banter-banter ..." dereng ngantos anggenipun Kang Trimo ngendika, Pak Saragih, ingkang lenggah ing sangajengipun Pak Sarjana, noleh kaliyan ngendika radi kagog lan ketingal menawi semu mangkel.
"Pak Sarjana! Bapak menyindir saya, ya?! Ini kita berkumpul untuk bersilaturahmi dalam rangka memperingati proklamasi kemerdekaan kita. Bukan ajang untuk menyindir dan menggunjing. Tidak sepatutnya Pak Sarj


tindak ingkang badhe linampahan, pramila ing sasagêd-sagêdipun kula inggih badhe ngaturakên timbangan ingkang maton, mêdal saking wêninging manah, inggih ing sawêning-wêningipun manah kula.
Mênggah saenipun basa Jawi kasêrat mawi aksara Jawi punika cara bodhon-bodhonipun: sampun mastani. Ananging têtêmbungan sampun mastani wau bakunipun sawêg mêdal saking raosing manah, Dados dèrèng kanthi wêninging manah, ingkang atêgês panimbang sarana pambudi. Namung kemawon têka kêlêrêsan sangêt, dene manawi dipun budi pancèn inggih wontên watonipun ingkang anjalari aksara Jawi sampun prayogi kangge nyêrati basa Jawi. Saking pinanggihing pamanah kula, makatên wêwaton utawi sababipun.
--- 80 ---
Saenipun Sastra Jawi
1. Wiwit kina mila tiyang Jawi sampun kulina nyêrati basanipun ngangge sastra Jawi, dados tiyang Jawi sampun pundhuh sangêt dhatêng panyêrat lan pamaosipun basa Jawi ngangge sastra Jawi.
2. Paramasastra Jawi punika pêpathokanipun ingkang baku sampun nama maton, dados panyêrat lan pamaosing têmbung-têmbung sampun nama têtêp.
3. Awit saking gêgayutanipun ingkang kasêbut ing ôngka 1 lan 2, sastra Jawi sampun nama prayogi lan nyêkapi, dados sampun srêg kangge nyêrati basa Jawi. Samantên punika tumrapipun basa Jawi ingkang sumrambah. Dene tumrapipun têtêmbungan ingkang kirang sumrambah, badhe kacariyosakên ing ngandhap.
Namung samantên pangalêm kula dhatêng sastra Jawi, jalaran sampun kula pados-padosi têka angèl têmên badhe manggihakên pangalêm ingkang maton. Dene awon utawi kuciwanipun sastra Jawi, kula pados-padosi têka dhawahipun inggih botên sagêd pinanggih kathah. Makatên kawontênanipun:
Kuciwanipun Sastra Jawi
1. Sêratan Jawi punika têrusan kemawon, satunggil-tunggiling têmbung botên kapisah, mila manawi kangge nyêrati basa
--- 81 ---
ingkang kirang sumrambah, upaminipun kemawon basa Jawi ingkang kathah têmbungipun Kawi, minggahipun malih dhatêng basa Kawi dêlês, lajêng anjalari gampilipun kalintuning pamaos, ngantos asring anjudhêgakên, awit aksaranipun kêcorak-kêcaruk.
2. Sastra Jawi kenging kula wastani kirang pêpak prabotipun, mila manawi kangge nyêrati têmbung-têmbung mônca lajêng repot sangêt. Môngka ing jaman sapunika bôngsa Jawi saya kathah pasrawunganipun kalihan bôngsa mônca, sarta saya kathah anggènipun nganggèkakên têmbung-têmbung mônca kangge lantaran ngrêmbug kawruh lan kamajêngan.
3. Sastra Jawi punika manawi dipun cap rowa sarta riwil sangêt, anjalari awisipun rêgining sêrat. Kêjawi punika prabot ingkang kangge ngêcap sastra Jawi botên wontên ingkang marsudi sampurnanipun awit kirang sumbut.
4. Nitik kawontênan ingkang sampun kasêbut ing ôngka 1, 2, sarta 3, saking pamanggih kula sampun têtela, bilih sastra Jawi punika sampun kirang jumbuh kalihan kamajênganing jaman, awit jaman sapunika jamanipun tiyang kêdah mubêt panyêpênging arta, jamanipun tiyang kêdah cekat-cèkêt ing damêl, sarta jamanipun tiyang ambudi kawruh, daya-daya majênga. Môngka sastra Jawi botên kenging kangge sarana nindakakên pandamêlan ingkang [ing...]
--- 82 ---
[...kang] makatên. Dados sastra Jawi sampun botên nyêkapi dhatêng kabêtahanipun bôngsa Jawi kangge nututi ajênging jaman.
Kêlêrêsan wontên sastra sanès ingkang kenging kangge nyêrati basa Jawi, inggih punika sastra Arab sarta sastra Latin. Awon saenipun sastra Arab kangge nyêrati basa Jawi botên badhe kacariyosakên, awit pancèn botên kadamêl jêjêring rêmbag. Bab sastra Latin kadospundi, punapa sagêd nyêkapi bêtahipun bôngsa Jawi. Sumôngga sami katitipriksa sae miwah kuciwanipun.
Saenipun Sastra Latin Kangge Nyêrati Basa Jawi
1. Sastra Latin punika prabotipun pêpak, mila luwês, kenging kangge nyêrati basa warni-warni, buktinipun sampun cêtha, inggih punika dipun angge ing pintên-pintên bôngsa.
2. Prabotipun ngêcap sastra Latin saya dangu saya sampurna, jalaran saking kathahipun ingkang sami ambudidaya tur sarwa sêmbada. Wujuding kasampurnanipun:
Ha. Wêwangunaning sastra pêpak sangêt, botên kèwêdan kangge nyilah-nyilahakên, upami: agêng, alit, kandêl, tipis, dhoyong lan sapanunggilanipun. Môngka ingkang makatên wau pancèn agêng sangêt paedahipun. Dados [Dado...]
--- 83 ---
[...s] botên kados cap-capan sastra Jawi, ingkang sasumêrêp kula namung wontên tigang warni.
Na. Ngêcap sêrat sastra Latin punika sagêd rikat sangêt, saya sarêng sampun wontên mêsin kangge ngêsèt, anjalari cekat-cèkêting padamêlan.
3. Nitik ingkang kasêbut ing ôngka 1 sarta 2, sastra Latin kangge nyêrati basa Jawi punika sampun têtela nyêkap kabêtahan anggèn kula sami ambudi kamajêngan, awit:
Ha. Anggampilakên, dados, ngenggalakên pêncaring kawruh ingkang anjalari enggaling kamajêngan.
Na. Ngrancagakên pandamêlan sarta ngobètakên tanjaning arta, ingkang tundonipun ugi ngenggalakên kamajêngan.
Ananging punapa sastra Latin kangge nyêrati basa Jawi botên wontên kuciwanipun. Mêsthi wontênipun, sumôngga sami katitipriksa.
Kuciwanipun Sastra Latin Kangge Nyêrati Basa Jawi
1. Tiyang Jawi kathah ingkang dèrèng kulina maos utawi nyêrati basa Jawi ngangge sastra Latin, mila dèrèng gadhah raos srêg dhatêng panganggenipun sastra Latin.
2. Pranataning panyêratipun basa Jawi ngangge sastra Latin dèrèng


text: Ora Recommended Kanggo:


text:
Geger – Wong Edan Suroboyo
April 12, 2013 wongedansurabaya
"Tulung paku, Man."
Rohman sing diceluk langsung ngelungno paku sak besek sing ono nang sandinge.
"Eh Mas, sampeyan wis krungu kabar rame-rame wingi kae gurung?"
"Rame-rame opo?"
"Iku, bojone Imin lak mlayu. Geger, Mas."
Diman sing umek karo garapane pancet nerusno lek maku.
"Sri kae ancen nggak nggenah kok areke. Anake wis loro ngunu kok yo iso-isone kecantol lanangan liya, tangga dhewe maneh."
"Lha karo sopo?" takone Diman.
"Mlayu karo Cak Slamet, bakul sate. Opo yo nggenah ngunu iku, padha nduwe anak bojone kok cek iso-isone."
"Jalaran saka kulina iku, lak bakulane sandingan iku," omonge Diman.
"Ho oh, wong warunge mepet ngunu. Ning nggumunku Sri ki kok yo gelem, lha Cak Slamet kae lak luwih tuwa timbang bojone."
"Tuwa umure, liya-liyane lak gak ngerti koen."
Kampung lagek geger. Sri sing ben sore dodolan pecel karo bojone nang ngarep pasar minggat karo Slamet, bakul sate ayam sing warunge jejer.
"Lha ning didelok rupane ae lak asline adoh ta Mas, Cak Slamet karo Imin. Imin sik enom, gagah. Lha Cak Slamet? Wis tuwa, rupane yo ngunu ae. Nduwe aji-aji be'e yo, Mas? De'e lak gak pisan iki sih mlayu karo bojone uwong."
"Aji-aji werno abang," saure Diman.
"Wedokan saiki dijak soro sithik ae angel eram, rupo wis gak ditontok maneh. Penting dompete kandel ae disasak."
"Yo gak kabeh."
"Lha ning lak akeh saiki ngunu iku, Mas. Kae bojone Arif saiki yo gurung mbalik, jare kate pegatan malah."
"Lha kae ngunu ancen sik arek, sik cilik."
"Cilik gak wong yo wis wani rabi, yo kudu wani soro."
"Lha kok koen malah nyeneni aku?"
"Hehehe…gak Mas, emosi ae aku ndelok wedokan kaya ngunu."
"Yo gak terus nyalahno wedokane, lanange yo kudu introspeksi. Biyen goleke yok opo iso kaya ngunu, yok opo lek mimpin keluargane yo kudu dipikir, gak terus nyalahno."
Rohman meneng. Wong lanang sing biasa ngewangi Diman iku ketok mikir. Nang kampung dheweke terkenal galak lek karo bojone.
"Lha Imin kae lak nggenah areke. Opo tau ta Mas arek iku genit-genit karo wedokan liya? Wong lek dijak nyangkruk ae gak tau gelem. Dasare wedokane ae sing gatel," omonge Rohman.
"Yo embuh, mosok koen ngerti njeroane. Tangga yo mung iso nyawang ko njaba, sing nglakoni sing luwih ngerti."
"Lek bojoku wani-wani kaya ngunu tak gibeng tenan. Lanangane tak bacok."
"Ho oh trus koen mlebu penjara, anak-anakmu kleleran. Ngopi-ngopi kono sik, malah koen sing emosi."
"Yo gak popo, harga diri iku, Mas. Bojone uwong, tangga dhewe maneh wani-wanine disosor opo gak ngejak tawur ngunu iku? Coba pikiren lek Mbak Wiji digowo mlayu lanangan, opo gak panas atine sampeyan?"
"Yo kono lek gelem nggowo mlayu, lek wonge gelem dijak mlayu sisan," saure Diman enteng.
"Sampeyan ki kelembeken, Mas. Kucing garong kaya Slamet ngunu iku pisan-pisan kudu dikei pelajaran. Ojo-ojo bojone sampeyan yo tau digudo, Mbak Wiji lak kerep sih tuku sate ayam, nukokno Tomin?"
"Wis ojo tekan ngendi-endi, setruk koen ngko."
Diman sing ndelok Rohman emosi langsung nyelehno garapane. Wong lanang iku nyandak gelas kopi nang sanding terus disruput. Rohman melu-melu nyelehno garapane. Wong lanang sing umure telung puluh limo iku nyumet rokoke.
"Pak, sarapan sik," bengoke Wiji saka pawon.
"Yo! Ayo sarapan sik," ajake Diman.
"Jajal Mas ngko takonono Mbak Wiji, tau digudo Cak Slamet gak."
"Lah, sik diterusno ae."
"Lho sopo ngerti."
"Lek digudo trus lapo? Wonge yo sik nang omah kae."
"Yo gak popo, takok ae."
Diman gedhek-gedhek. Rohman sik komat-kamit karo nyedoti rokoke.
"Min, jam piro iki sik gurung budal ae!"
Suwarane Wiji saka pawon mbengoki anake.
"Iyo, iki kate budal," saure Tomin.
Nang pawon Diman karo Rohman mangan sarapan sing wis dicepakno Wiji.
"Pitik kurang ajar, lombokku ojo mbok cucuki! Lak gak uwoh ngunu iku ngko!"
Wiji muring-muring ndelok tanduran lomboke dicucuki pitik.
"Wis dipakan kok sing ngrusuhi tanduranku, tak goreng kapok koen ngko," omonge Wiji nang pitike.
"Lha iku pitik dibengoki opo yo ngerti, lak malah kaya wong edan," omonge Rohman karo nyamuk-nyamuk mangan.
"Edano ngunu ngangeni, gak ono tunggale," saure Diman.
"Ojo sampek digowo mlayu uwong, Mas."
"Dibaleni maneh, ngajak geger opo yok opo koen iki?"
"Hahaha gak, gak wani aku, Mas. Percoyo aku karo sampeyan, karo bojomu. Wong galake kaya ngunu, mung sampeyan sing kuat ngatasi hehehe…"
diman ludruk selingkuh surabaya tomin wiji
Next Post Randa Ayu Pasar Njabon
4 thoughts on "Geger"
ngkok pas tibakno sing digowo mlayu diserahno eyang subur gawe sesembahan bojo sing ke sepuluh.
wah, mbuh mane lek ngunu 🙂
wis gak usah dibahas, sek diterusno wae
ho oh, yo wes!


lan anêngênake Jawane mau. Malah sing klambi lurik ngaloncèr cara Yoja, utawa gundhul ikêt-ikêtane isih nyêkok ambêndhol, uga isih bal-balan. Mungguh pandakwamu aku mrayogani supaya nyingkiri sapêpadhaning umat, kuwi kaliru, Kang Garèng. Karêpku mangkene: samôngsa niyatku mau sumêdya angrêmbug prakara liya-liyane kajaba basa, iya wis mêsthi yèn aku ora bakal nampik utawa milih tumraping pasrawungan sapadha-padha mau. Nanging yèn pancèn prêlu aku arêp sinau basa, saolèh-olèh aku iya kudu milih pasrawungan karo wong sing dak kira isih ganêp basa lan cara Jawane. Kajaba iku aku iya isih kudu maca buku karangane para ahli basa.
Garèng: Truk, la nèk maca layang kabar utawa kalawarti, kuwi apa iya kêna kanggo ugêr tumrap pasinaon basa.
Petruk: Yèn tumrap layang kabar, utawa kalawarti, kuwi sabênêre ora kêna kanggo paugêran utawa kanggo tuntunan ingatase wong marsudi basa, jalaran ing layang-layang kabar utawa kalawarti kuwi lumrahe sing diprêlokake bangêt mung bab isine. Sabab ing kono pancèn mung kanggo angrêmbug prakara umum. Kajaba ta yèn kalawarti sing pancèn ngrêmbug bab basa, kaya ta upamane: Pusaka Jawi.
Garèng: Nèk mangkono larase, saikine genea kalawarti Kajawèn kok dianggo wacan ana ing sêkolahan normal, môngka dudu pangrêmbug bab basa. Lagi tataning panulis bae, ora nêtêpi pranatan sing wis dianakake putusan ing Sriwêdari, apamanèh panganggone aksara murda, la kuwi saya pating kroncal têmênan.
--- 1543 ---
Petruk: Iya Kang Garèng, mula bênêr mangkono. Awit sajatine Kalawarti Kajawèn kuwi, sing ditêngênake bab isèn-isène kang mikolèhi lan migunani tumrap umum. Bab basa lan tataning panulis iya dirêmbug, nanging ora pati diwigatèkake bangêt-bangêt, jalaran karampungan ing Sriwêdari mau saka panêmuku dhewe isih ana sing durung maton, lan aku krungu warta srêming-srêming ana salah sawijining sarjana sing bakal ngrêmbug manèh karampungan mau murih sampurnane. Kajaba iku sing sêkolahan normal kono rak iya wis diwulang bab tatanan panulis miturut apa mêsthine, utawa miturut karampungan Sriwêdari mau. Dadi sanadyan Kajawèn kanggo wêwacan ana ing sêkolahan normal, kuwi ora ana pakewuhe saupama ing kono tinêmu tulisane sing anggronjal, lan kaliru panulising aksara murda sapiturute. Sing luwih prêlu diwigatèkake isining kalawarti.
Garèng: La, nèk mangkono kuwi rak mung nusahake guru bae, sababe guru mêsthi banjur dibantah muride, upamane mangkene: guru mulang muride, yèn nulis: nata, kuwi na ne ora nganggo aksara murda, nanging ana ing Kajawèn si murid mrangguli: nata, na ne ditulis nganggo aksara murda, kang mangkono mau rak bisa kalakon si murid banjur pitakon nyang gurune: Lo, bêndara guru, pundi ingkang lêrês, nata ingkang mawi aksara murda, punapa ingkang mawi aksara alit.
Petruk: Nèk ana murid duwe pitakonan marang guru sing mangkono mau, wangsulane rak gampang bae, ingatase murid normal, sing ing têmbe uga bakal dadi guru, kang kudu diturut ing muride, saiki iya kudu nurut apa piwulanging gurune.
Garèng: Yak, wong kowe sing ora ngrasakake dadi guru, iya kêpenak bae pikirmu. La wong aku sing mung sinau jogèd bae, diwulang guruku nèk tiba gong sikile têngên kudu ditibakake, barêng ana wong sing kôndha kadhangkala yèn tiba gong kêna sikile kiwa sing ditibakake, mèh bae tak jak plothot-plothotan wudun jarene. Wis, wis, liya dina bae padha dibanjurake.
[Grafik]
Ing nginggil punika gambaripun kapal api Kota Agung ingkang sawêk kacobi lêlayaran wontên ing palabuhan Rotêrdham nagari Walandi.
--- 1544 ---
Pêthikan saking Sêrat-sêrat Kabar Sanès
Indonesiah
Pamulangan têtanèn têngahan.
Kang wisudha dados dhirèkturing pamulangan têtanen têngahan ing Bogor, Tuwan Dr Th. Valeton, samangke taksih wontên salêbêtipun pêrlop.
Tulah sêtanplat.
Kasêbut ing kêkancingan nagari, tulah sêtanplat tumrap Tanah Merah (Dhigul nginggil) ingkang suwau 3% saha kathah-kathahipun f 15.-, kadadoskên 5% saha kathah-kathahipun f 25.-.
Bale Agung.
Sêdyatama martosakên, benjing awaling wulan ngajêng punika pakêmpalan Budi Utama, pakêmpalan kawula Ngayogyakarta saha P.P.K.D. (Pakêmpalanipun Para Katolik Jawi) badhe sêsarêngan ngawontênakên parêpatan umum wontên ing Ngayogya, badhe angrêmbag bab Bale Agung.
Kandhidhat-kandhidhat warga rad kawula tumrap bôngsa Arab.
Bôngsa Arab sampun angajêngakên kadhidhat-kandhidhatipun kangge rad kawula kados ing ngandhap punika:
1. A. R. Alaidrus, sudagar ing Jatibaru (Wèltêprèdhên), 2. Husèn Bamasmus, warga rad propinsi Jawi Kilèn saha juru basa ing kantor prakawis tiyang siti, 3. Abdulrahman Bin Abdulkadir Bin Alaidrus (Bêtawi), 4. Sayid Ismangil Bin Abubakar Alatas (Wèltêprèdhên) 5. Mohamad Bin Alatas (Wèltêprèdhên).
Pos Sêparbang.
Salêbêtipun wulan Sèptèmbêr 1930 arta ingkang katitipakên ing up Kantor Pos Sêparbang ing Wèltêprèdhên gunggung wontên, f 1.342.887.91, inggih punika saking bôngsa Eropah f 778.283.33, saking bôngsa pribumi f 456.462.93 saha saking bôngsa mônca wetanan, f 108.141.65. Arta ingkang kapêndhêt wangsul gunggung wontên, f 18.104.22.168, inggih punika bôngsa Eropah f 750.392.36, bôngsa pribumi f 392.529.24 saha bôngsa mônca wetanan f 101.275.89.
Konggrès P.P.I.I.
Miturut Bat. Nwsbl. Rancanganing konggrès Persatoean Perkoempoelan Istri Indonesia ingkang badhe dipun


Croissant
|Panggonan asal||Austria|
|Tlatah utawa praja||Wina,|
|Woworan pokok||adonan puff pastry|
|Buku masakan: Croissant Médhia: Croissant|
|Wikimedia Commons duwé médhia ngenani Croissant.|
Croissant utawa roti bulan sabit iku jinis roti kang digawe saka adonan puff pastry.[1] Roti croissant uga sinebut kanthi sesebutan roti Prancis Croissant [waca: krwa'song] pisanan karipta ing taun 1683 ing Wina, Austria kanggo ngrayakake kalahe wadyabala muslim Turki kang ngepung kutha iku.[2] Croissant iku simbol saka gendéra Turki kang wujudé bulan sabit (crescent). Mula nalika dhahar roti iku, kaya-kaya wis dhahar kutha Turki lan kaum Muslim liyané.
Miturut carita, roti iki pisanan diripta déning wong Polen kanggo ngrayakake kamenangane wadyabala Perancis ing taun 732 serbuan wadyabala Muslim kang paling nemtokake ing The Battle of Tours. Nanging wujudé kang arep kaya bulan sabit diripta ing taun 1683.
Nganti tekan seprene, French Croissannt (Roti Prancis) isih manggon ing pangonan kang wigati lan kaurmat ing sakabehing sarapan kang wis sumadya ing sadhuwuring méja makan wong-wong Éropah lan Amérika. Nanging, akèh kang ora ngerti yèn roti kang didhahar iku ana gegayutane karo pertempuran sengit punjul 1200 taun kapungkur.
Cathetan sikil[besut | besut sumber]
|Artikel iki minangka artikel rintisan. Panjenengan bisa ngéwangi Wikipédia ngembangaké.|