rame, gantya kalindhih. Dangu-dangu prabu Watugunung kenging kacepeng, tinaman sagung dadamel tan pasah, lajeng katrap rodhining pedhati, piniles ing pedhati sirna, kuwandanira musna dados dewa, sakantunipun wadya ing Gilingwesi sami teluk, saweneh wonten ingkang lumajeng.
- Madeg sang Hyang Endra, dhatengipun para ingkang sami unggul ing yuda, sang Hyang Endra langkung suka, sang Hyang Narada ugi langkung suka lawan ngungun dhateng kadibyanipun resi Setmata, lajeng kairid sowan dhateng ing ngarsanipun sang Hyang Girinata.
- Madeg ing kahyangan Jonggringsalaka, sang Hyang Girinata miyos, ingadhep para jawata, dhatengipun sang Hyang Brama, sang Hyang Bayu, sang Hyang Yamadipati, matur solahira dinuta. Dereng dangu dhatengipun sang Hyang Narada ambekta resi Setmata, katur sang Hyang Girinata, denira mungkasi kardi. Sang Hyang Girinata lajeng adhadhawuh, resi Setmata katetepaken madeg nata malih wonten ing medhangkamulan, nama prabu Setmata, inggih prabu Wisnupati, lawan praja ing Gilingwesi kabawah dhateng Medhangkamulan, sang prabu Setmata matur sandika, lajeng bidhal, para jawata sami umiring, sapraptaning praja Medhangkamulan lajeng sami lenggah satata, kasaru dhatengipun punggawa, atur uninga, wonten danawa kathah damel reresah wonten alun-alun, inggih punika para danawa, wadyanipun prabu Watugunung sisaning pati. Resi Setmata medal kaliyan para jawata, prang sampak, danawa sami pejah sadaya. Lajeng sami lenggah mangun bojana andrawina, sang Hyang Bayu uwin ingkang raka sang Hyang Brama pamit kondur. Tanceb kayon.
III. LAMPAHAN MUMPUNI
- Jejer ing Suralaya, sang Hyang Pramesthiguru, miyos ing pancaniti, siniwi sang Hyang Narada, sang Hyang Brama, sang Hyang Bayu, sang Hyang Endra, sang Hyang Panyarikan, sang Hyang Patuk, sang Hyang Tamboro, pepak para dewa kang anangkil, ingkang rinembag,: Ing Suralaya badhe kainggahan mengsah saking Jurangparang, dutanira prabu Karungkala. Awit sang yaksendra tinampik panglamarira maring Dewi Mumpuni, ingkang samangke sampun pinaringaken dados garwanira sang Hyang Yamadipati. Sang Hyang Guru dhawuh mring sang Hyang Narada, wadya dorandara kinen sami pacak baris wonten Repatkepanasan, sasampunira dhawuh, sang Hyang Pramesthiguru lajeng kondur ngadhaton.
- Madeg ing gupit Mandragini, sang padniwara Dewi Uma, pinarak ing pananggap prabasuyasa, ingadhep para parekan cethi. Kasaru rawuhira sang Hyang Pramesthiguru, pinethuk ingkang garwa Dewi Uma, kinanthi binekta lenggah satata. Sang Hyang Pramesthiguru imbal wacana mring garwa, bilih ing Suralaya badhe kainggahan mengsah saking Jurangparang. Kang garwa esmu sungkawa, sang Hyang Guru minggah ing sanggar pamelengan.
- Madeg ing paseban njawi, sang Hyang Narada, sang Hyang Brama, sang Hyang Bayu, sang Hyang Endra, sang Hyang Panyarikan, sang Hyang Yamadipati, sang Hyang Patuk, sang Hyang Temboro. Ginem, : Denira tampi dhawuhing sang Hyang Guru, kinen sami pacak baris wonten Repatkapanasan, sasampunira siyaga lajeng bidhal.
- Madeg ing Saptapratala, Dewi Superti, kasaru rawuhira sang Hyang Anantaboga, sang Hyang Anantaboga dhawuh mring kang garwa Dewi Superti, kinen adamel gambaripun para widadari sadaya, sarta sawarnining anaking para dewa, kang sampun kangkat ambekta gamaning ngrajurit kinen tumut aprang. Sasampuning tampi dhawuh, Dewi Superti lajeng tindak ing panyeratan, lajeng anggambar para widadari, sampun dados, Dewi Superti lajeng medal ing njawi murugi kang putra Bambang Nagatatmala, Dewi Superti ngandika mring putra, dipun purih sampun kesah-kesah, awit saking dhawuhing sang Hyang Narada, anakipun para jawata ingkang sampun kuwawi nyepeng gagamaning ngayuda, kadhawuhan dados prajurit, sarta lajeng baris dhateng Repatkepanasan, mapag ing yuda. Dewi Superti sasampuning dhawuh mring putra Bambang Nagatatmala lajeng kondur, arsa nusul sare ingkang raka sang Hyang Anantaboga. Mangkana sakondurira Dewi Superti, Bambang Nagatatmala, ingadhep Semar, Nalagareng, Petruk, Bambang Nagatatmala dhawuh mring Semar, kados punapa gambaring widadari. Semar matur, bilih kang ibu sare kapendheta. Sasampuning malebet panyeratanipun ingkang ibu, ingkang gambar kapendhet Bambang Nagatatmala, lajeng kabekta medal tinedahaken Semar, sarwi kinen mastani satunggal-satunggaling widadari. Semar matur, "Punika gambaripun Dewi Mumpuni, garwanipun sang Hyang Yamadipati, saweg panggih enggalenggalan, dereng patos carem", Bambang Nagatatmala dahat kasmaran ing panggalih, lajeng andangu dhateng Semar, "Kahyanganipun ing pundi, sang Hyang Yamadipati punika?".
- Semar matur," Ing Argadumilah". Bambang Nagatatmala dhawuh mring Semar kinen andherek, sendika, lajeng pangkat, Bambang Nagatatmala lajeng ambutul bumi Kasapta, dumugi dharatan lajeng mumbul ing ngawiyat, kairing Semar, Nalagareng, Petruk, nedya dhateng kahyangan Argadumilah. Madeg ing kahyangan Argadumilah, sang Hyang Yamadipati tuwin sang Hyang Brama. Ginem,: Sang Brama amit arsa ngluruk, sang Hyang Yamadipati murugi kang garwa Dewi Mumpuni, kang garwa Dewi Mumpuni rinungrum dipun ariharih datan purun anglawani karsaning kakung, Dewi Mumpuni lajeng malebet ing ndalem, emban ingutus sang Hyang Yamadipati amundhut gantos mring sang dyah, emban lajeng kesah, emban damel reka-reka, damel piyambak, lajeng ingaturaken mring sang Hyang Yamadipati, sanget bingahira, lajeng pangkat arsa nglurug, palataranira sami dipun awoni sadaya waradin, lajeng bidhal, sakesahira kang raka sang Hyang Yamadipati, Dewi Mumpuni medal dhateng ing patamanan, kasaru dhatengira Bambang Nagatatmala, anjujug wonten ing njawi patamanan kaliyan Semar, Bambang Nagatatmala ngandika mring Semar, kinen nangisi. Semar lajeng tangisan, ing lebet patamanan, sang dewi mundhut andha,


ora bisa nemokaké? Apa arep lunga menyang panggonané wong-wong Yahudi, sing ana ing manca negara, ana ing antarané wong Yunani, lan memulang wong-wong kuwi?
7:36 Apa karepé muni: 'Kowé bakal nggolèki Aku, nanging ora bisa nemokaké?' Lan menèh tembungé: 'Kowé ora bisa tekan papan sing Dakenggoni.' "
7:37 Dina pungkasaning riaya kuwi dina sing penting dhéwé. Ing dina mau Gusti Yésus jumeneng, banjur ngandika klawan sora: "Wong sing ngelak, padha mrénéa supaya Dakwènèhi ngombé.
7:38 Ing Kitab Suci ana tulisan mengkéné: 'Wong sing precaya marang Aku, ana ing njeroning atiné wong mau bakal mili banyu sing nguripaké.' "
7:39 Sing dingandikakaké déning Gusti Yésus kuwi bab Rohé Gusti Allah, sing bakal diparingaké marang wong sing padha precaya marang Panjenengané. Sebab nalika semana Sang Roh Suci durung diparingaké, merga Gusti Yésus durung sumengka menyang swarga.)
7:40 Akèh wong sing padha ngrungokaké pangandikané Gusti Yésus mau. Ing antarané wong-wong mau ana sing muni: "Panjenengané kuwi mesthi Nabi."
7:41 Nanging ana liyané menèh sing muni: "Panjenengané kuwi Sang Kristus." Nanging uga ana wong sing muni: "Ah, mosok, Sang Kristus koktekané saka tanah Galiléa?
7:42 Ing Kitab Suci rak katulis, yèn Sang Kristus sing dijanjèkaké déning Gusti Allah kuwi asalé saka tedhaké Sang Prabu Dawud, lan miyosé ana ing Bètléhèm, yakuwi kutha kelairané Sang Prabu Dawud."
7:43 Wusana wong-wong mau padha padu dhéwé prekara Gusti Yésus.
7:44 Ana wong sing arep padha nyekel Gusti Yésus, nanging ora ana siji waé sing wani nggepok Panjenengané.
7:45 Para wong sing jaga Pedalemané Allah wis didhawuhi nyekel Gusti Yésus, padha bali menèh nekani para pengareping imam lan wong-wong Farisi. Wong-wong mau padha ditakoni: "Apa sebabé Wongé ora kokgawa mréné?"
7:46 Wangsulané: "Wah, dèrèng naté wonten tiyang ingkang micara kados Tiyang menika."
7:47 Wangsulané wong-wong Farisi: "Lho, apa kowé wis padha katut karo Wong kuwi?
7:48 Apa ana ing antarané para penggedhé Yahudi utawa wong Farisi sing precaya marang Wong mau?
7:49 Kena ing laknat wong-wong gebleg sing padha ora ngerti marang dhawuhing Torèt."
7:50 Ing antarané wong-wong Farisi mau ana sing tau nemoni Gusti Yésus ing wayah bengi, jenengé Nikodémus. Nikodémus mau nuli kandha karo wong-wong Farisi liya-liyané:
7:51 "Manut prenataning agami, kita mboten kénging ngukum tiyang, sadèrèngipun prekawisipun dipun priksa, lan menawi kita dèrèng sumerep menapa ingkang katindakaken."
7:52 "É, é, é," wangsulané para wong Farisi liyané, "Menapa panjenengan inggih klebet golonganipun tiyang Galiléa? Cobi panjenengan tliti saking Kitab Suci, rak mboten wonten Nabi ingkang asalipun saking tanah Galiléa?"
7:53 Sawisé kuwi wong kabèh banjur padha mulih saka Pedalemané Allah ing kutha Yérusalèm.
7:1 Sawisé mengkono, Gusti Yésus nuli tindak mider-mider ing tanah Galiléa. Panjenengané ora kersa tindak menyang tanah Yudéa, sebab para penggedhéné bangsa Yahudi ing kana padha ngarah arep nyédani Panjenengané.


text:
pratôngka sadaya.
Algêbrah ALGEBRA
Algêbrah algebra punika ing têmbung Walandi tulèn dipun wastani stelkunst guna pangrantam, inggih punika etang rantaman, ing kinanipun têtiyang Itali amastani arte maggiore kangge namaning kawruh etang ingkang inggil-inggil, utawi winastan regolo de lacosa dene ingkang limrah ing sapunika têmbung algêbrah algebra kangge namaning kawruh etang mawi aksara utawi mawi tôndha, minôngka têngêran lêlintuning ôngka petangipun cacah, algêbrah punika asalipun saking têmbung Arab Algebr wal moka bale ingkang atêgês jangkêpi lan damêl sami.
Mênggah dadosing panduman urut-urutan ing petang algebra punika de term algebraesch limrahipun botên mêsthi kangge lêlintuning sadhengahipun etang mawi aksara utawi mawi tôndha, ingkang lêrêsipun mawi ôngka, dene kangge makatên bokmênawi namung supados sagêdipun ringkês tumraping kawruh nandhing utawi ngrantam cacah.
Sêrat-sêrat kina ingkang nyariyosakên prakawis kawruh algebra punika damêlanipun Diophantus Dhiophantês ing kitha Iskandariyah Alexandrie ing nagari Mêsir, salêbêting taun Ngisa 400 kathahipun buku dêdamêlanipun wontên tiga wêlas, ingkang taksih karimatan sapriki namung
kantun nênêm, dene dumuginipun ing Eropah kawruh algebra wau kala kinanipun saking para wignya bôngsa Ngarab, cêcangkokan kawruh saking Indhu, salajêngipun kabudi malih saha kalimrahakên dhatêng para sarjana bôngsa Eropah dumugi sapriki.
Wiyosipun sarèhning kula botên nate sinau wontên ing pamulangan agêng Jawi, kados ta: ing pamulangan murit calon guru, ing pamulangan bêstir opleiding school tuwin ing pamulangan dhoktêr Jawi, pramila kula dèrèng sumêrêp mênggah Jawinipun têmbung- têmbung utawi tôndha-tôndha ingkang kangge wontên ing piwulang kawruh etang algebra (algebraesche terminologie teekens enz sarta ingkang cocok kalihan kaprahipun ingkang kangge ing têmbung Jawi wontên ing pamulangan, kula pitakèn-pitakèn dhatêng tilasan murid ing pamulangan Jawi alit, ingkang kalêbêt dhatêng pamulangan ôngka I botên sagêd angsal sêsêrêpan ingkang madhangakên manah kula, pandugi kula botên dipun wulangakên wontên ing pamulangan Jawi alit.
Awit saking punika pramila ing sapunika kula nêmpuh byat angicalakên was-wasing manah kamipurun nyuwun barkah sêsêrêpan dhatêng para mitra pambantuning Sasadara, mugi wontêna ingkang kaparêng asung pitêdah mênggah Jawinipun têmbung-têmbung
ing kawruh etang algêbrah kados ingkang kula pratelakakên ing ngandhap, panuwun kula têgês-têgês wau sampun ingkang mêdal saking pangathik-athikipun piyambak, awit yèn makatên kula piyambak sampun kadugi, panuwun kula ingkang sampun kaprah kangge ing kawruh etang têmbung Jawi, dhuh mitra kula ingkang kêsdu asung sêsuluh amadhangakên budi kula, panuwun kula punika botên tuwuh saking cipta sumagêd badhe nêdya anjajagi dhatêng kawruhipun para mitra, damêlipun punapa? Sayêktosipun sêpên saking manah ingkang makatên, kajawi namung sapele kêbujêng saking pêrlu supados sagêda ragi gampil anggèn kula badhe nêrangakên kêkarangan kula ingkang magêpokan kalihan kawruh arithmetica sawatawis, kula angge manjurung dhatêng Sasadara punapa kanggenipun ing pamulangan Jawi agêng inggih kalugokakên namaning têmbung Walandi kemawon, kados ta:
Têmbung termen
Têmbung formule
Têmbung ongelijkheid ingkang tumrap ing kawruh etang punapa kados ta: c > d. of c > d punika nama ongelijkheid.
Têmbung product, quotient, factor, macht der factoren, exponent,
grondtal, tweede, derde en vierde macht.
Het vierkant of het kwadraat van een getal machtsver heffing, worteltrekking, de vlerkantswortel uit p kados ta: V P. gedurig product coefficient kados ta: ing [Grafik] coefficient tipun 3,4- Gelijksoortige getallen winastan punapa, kados ta: [Grafik].
Ongelijksoortige getallen winastan punapa kados ta: [Grafik] sarta [Grafik] sarta [Grafik]; dene pêrlunipun mênggah wontên karangan ingkang mungêl makatên: formule kangge angetang rikating lampahipun suwara ing salêbêtipun hawa formule ing pamulangan punapa limrah winastan pitêdahing petang, upaminipun wontên pitêdah makatên:
Mênawi botên katêrangakên saking pandugi kula para maos Sasadara salong wontên ingkang botên mangrêtos, nama-nama wau badhe kula têrangakên mawi têtêmbungan saking pangathik-athik utawi saking sêsêrêrêpansêsêrêpan.
kula piyambak, mênawi botên limrah kalihan kanggenipun wontên ing pamulangan, kirang utami [uta...]
[...mi] awit punika ingkang sampun kaanggêp lêrês sarta sampun kangge dhatêng para sagêd.
R.L. Mangkudimêja. Ngayogyakarta.
Ngèlmu Alam
Sambêtipun Sasadara ôngka VII taun I kaca 301.
II. Bab pamerangipun kewan ingkang gadhah ragangan.
Pêksi
Pêksi punika kewan gadhah ragangan, rahipun bêntèr tuwin nigan, kadosdene kewan ingkang nêsêpi, pêksi punika ambêkanipun mêdal ing kêbuk, makatên ugi manahipun inggih sami wontên kothakanipun sakawan, balunganipun ingkang ngajêng botên kangge mlampah: nanging kangge mabur, naminipun suwiwi, wacucalipun katutup ing wulu, uwangipun katutup ing bangsanipun sungu, namanipun cucuk, pêksi punika kaperang dados 7 bôngsa.
1. Pêksi galak (môngsa bangsanipun).
2. Pêksi ocehan.
3. Pêksi ingkang mènèk.
4. Pêksi iwèn.
5. Pêksi ingkang mlampah.
6. Pêksi ing rawa.
7. Pêksi ingkang nglangi.
Bab 1. Pêksi galak
Pêksi galak punika sukunipun rosa, drijinipun katut

config: jv


Wiryokusuma mantri langgen praja ing Mangkuneran Surakarta Hadiningrat kados ing ngandhap punika :
(115) Ing bab kaping gangsal nyariosaken salebeting jaman Dwaparayoga, tegesipun jamaning kamokalan ing riku para manungsa wiwit suda ing kasektenipun, sami ngangge badan karsa awit anedha wowohan, tutuwuhan ing siti wekasan ing salami-lami karsa saya tumangkar sami nuwuhaken akal, dados sacumbananipun lan wanita sami alampah raga, sang wanita inggih mawi sarana anggarbini, menggah tumurunipun wiji wau kacariyos bilih manungsa namakaken enenging cipta dangunipun boten kirang sapandurat (sagadag kendeling tiyang gegineman kanthi memanah). Punika daya panggendenipun daweg kuwawa nirik wiji, sumusuping wiji punika lajeng kuwawa mor sarahsa kalawan pramana, kuwawa rumesep mring utek lajeng rembes dhateng panon, ingkang dipun wastani panon punika toya sari sesarining uteg ingkang dumunung wonten (116) satelenging manik, kataman panusuping wiji, panon boten kawawa temahan kawedalaken ingkang temtu lajeng wuwuh karsa dhateng sajumbana, yen cinegah punika mimbuhi dhateng urubing pramana tuwin mimbuhi muncaring pangeksi, yen kalajengaken sacumbana saestu lajeng dados putra."
Juru Patanya :
"Kisanak, menggah gumuning kula inggih bab kama wau, punapa tunggilipun toya seni punapa tunggilipun toya idu, punapa tunggilipun erah, teka lajeng dados jabang bayi."
Sang Murwenggita :
"Duga sampeyan kisanak, kula dareng ngertos, yen ngraosaken suraosing serat wirit, ingkang sampun kula cariyosaken ing ngajeng wau yen kawalik makaten :
Ingkang rumiyin Johar Awal, tegesipun sesotya ingkang wiwitan. (117) Kalih Nukat gaib, tegesipun wiji pingitan. Tiga Manikem, punika saking kinten-kintening manah kula ampasing Nukat Gaib. Sekawan Wadi, punika kinten kul ampasing Manikem. Gangsal Madi, punika kinten kula ampasing Wadi. Nenem Mani, punika kinten kula ampasing Madi. Boten langkung kula sumangga anggen sampeyan mestani, punapa tunggilipun idu, punapa tunggilipun seni.
Juru Patanya :
"Kula dereng saged amstani, awit dereng sumerep asaling toya seni wau saking punapa ?,"
Sang Murwenggita :
"Bilih kersa medal saking kinten-kintening manah kula, bok manawi makaten : sujanma punika yen nedha, samubarang ingkang katedha kinten kula lajeng kinukut (118) dening rahsaning pramana, ingkang dumunung wonten antaraning telak lajeng tinarik dumunung ing uteg, ing riku lajeng kuwasa sumebar sumrambah ing jasad sedaya, dene kasaring tetedan wau lajeng katampen dening waduk lajeng kapingta-pinta, ingkang warni amapsa dados sesuker, ingkang warni toya dados seni punika."
Juru Patanya :
"Sapunika kula sampun mangretos, dados kama punika pancen terang sanes kaliyan bangsanipun seni, ananging ta sarehning bab kama wau warni toya blaka teka lajeng saged warni jabang bayi, punika kados pundi pratingkahipun?."
Sang Murwenggita :
"Kisanak, kula anyariyosaken Serat Widyakirana wau, ing bab kaping sekawan anyariyosaken ing Alam Tirtayoga, amiraos tetesing kasidanjati (119), miturut suraosing Serat Ciptapsara wewarahipun Dewi Rukmawati, inkang lajeng kinarang dening Begawan Parasara ing Nretawu kala ing jaman Buda, suraosing karingkes kados ing ngandhap punika :
Wiyosipun, ingkang rumiyin Sanhyang Pramana punika bilih kataman ing daya asrep taksih pengkuh ing kahananipun, yen kataman ing daya pepanas temah kumringet, menggah kringet wau inggih punika ingkang dipun wastani mani, ing mangke mani ing saben kenging daya asrep lajeng pupul, manawi kenging dayaning pepanas kuwawa amer, menggah aner tuwin pupuling mani wau lajeng mahanani kumulut, kumuluting mani punika dipun wastani jantung, sareng jantung kenging dayaning pepanas darbeni kringet, kringetipun jantung wau kuwawas mahanani amperu kalih dumunung sakiwa tengening jantung, makaten ugi sedaya kahananing (120) jerowan, awitipun inggih saking jantung, ing salami-lami jantung kuwawa ambabaraken bayu oto, sungsum sapanunggilanipun praboting anga sakojur wanda, sampurnanipun warni gumana, bok manawi inggih punika ingkang kacariyosaken warnining jabang bayi wau, ewa dene menggahing panampi suraos ingkang makaten wau kula sumangga ing sampeyan piyambak."
Juru Patanya :
"Mangke ta kisanak, kula kirang terang, kula wau wiwitan ingkang rumiyin piyambak Sanghyang Pramana, ingkang binasakaken Sanghyang Pramana punika punapa?"
Sang Murwenggita :
"Yen sampeyan pitanglet inggih kasebut ing Serat Widyakirana wau, ingkang nama Sanghyang Pramana punika, panuksmaning Sanghyang Tripurusa, ingkang nama Sanghyang Tripurusa punika tegesipun santosaning campuran tetiga, (121) ingkang binasakaken campuran tetiga wau yen tembung jawi kawastanan Trimurti, tegesipun alus tetelu, yen ing tembung Sangskrit kawastanan : a, u, ma, tegesipun a = latu, u = toya, ma = angin. Suwawi kisanak, badhe tanglet punapa malih, sampun galih pakewet saha sampun galih kuwatos, sarehning punika jaman kreta boten-botenipun yen kula badhe nepsu utawi ngamuk."
Juru Patanya :
"Duk kisanak, mugi-mugi sampun kalintu ing panampi, anggen kula matur pitangklet sadaya wau boten saking nyengklong utawa jual wetak prasajanipun manah kula, pancen dereng paring pangapunten ingkang kathah-kathah, suwawi ta (122) kisanak kagalih, kados pundi anggenipun boten pakewet ing manah, anggen kula mirengaken cariyos sampeyan wau kadosta : kala wau mratelakaken cariyosipun martabat pepitu, sareng dumugi nem wulan jabang bayi wonten ing wetangan ing tembung Arab binasakaken Akyan Mukawiyah, tegesipun sanyata gesang ing kahananipun sampun darbe asma nama bebayi, lajeng karkat saget ebah, mangga kisanak, sinten tiyangipun ingkang boten kodeng nampeni suraos ingkang makaten wau, l


text:
padha sujud ana ing ngarepe kewan iku, pangucape: "Sapa kang bisa dibandhingake karo kewan iku? Sapa sing bisa nglawan?' 5 Kéwan mau diwènèhi wêwaton kang gumunggung lan nyenyamah, sarta diwènèhi patang puluh loro sasi; 6 lan ngucapake pitenah marang Gusti Allah, marang asmane, Tarub ing swarga lan sakehing wong kang padha ngungsi ana ing kono. 7 Wong-wong mau diparengaké perang nglawan para suci lan nelukake wong-wong mau, sarta kaparingan panguwasa marang saben bangsa, bangsa, basa lan bangsa; 8 Lan kabeh wong ing donya bakal nyembah marang iku, yaiku saben wong sing jenenge ora kacathet wiwit wiwitane jagad ana ing kitab kauripan Sang Cempe kurban. 9 Sing sapa bisa ngrungokake, ngrungokna: 10 Sing kanggo panangkaran kanggo panangkaran; wong mati srana pedhang lan mati srana pedhang. Pramila para mursid kedah tatag lan iman. (Wahyu 13:4-10 , NJB )
Kitab Suci ngelingake bab persatuan Babil pungkasan jaman:
1 Salah siji saka mulékat pitu sing nggawa bokor pitu mau teka ngomong karo aku, lan mrene, aku bakal nduduhké marang kowé paukuman pelacur sing gedhé sing lenggah ana ing pinggiré banyu sing
akèh banget, 2 karo para ratu ing bumi. wus padha laku jina, lan kang ndadèkaké wong kabèh padha mendem anggur saka laku jina.' 3 Aku digawa karo roh menyang ara-ara samun, lan ing kana aku weruh wong wadon nunggang kewan abang, sing endhas pitu lan sungune sepuluh, lan ing sakubenge ana tulisan nyenyamah. 4 Wong wadon mau nganggo klambi wungu lan jingga sarta mancorong nganggo emas, permata lan mutiara, sarta ngasta tuwung anggur emas kebak reregeding laku jina; 5 ing bathuké ditulis jeneng, jeneng samar: 'Babil Agung, ibune kabeh pelacur lan kabeh laku reged ing bumi .' 6 Aku weruh dheweke mendem, mendem getihe para suci, lan getihe para martir Gusti Yesus; lan nalika aku weruh dheweke, aku rampung mystified. (Wahyu 17:1-6 , NJB )
9 'Iki mbutuhake kawicaksanan. Endhase pitu iku gunung pitu sing dilungguhi wong wadon . . . 18 Wong wadon sing kokdeleng kuwi kutha gedhé sing nduwèni pangwasa ngwasani kabèh pangwasa ing bumi.' (Wahyu 17:9 , 18 , NJB )
1 Sawisé iku aku weruh malaékat liyané tumedhak saka ing swarga, kanthi panguwasa kang gedhé; bumi sumorot kamulyane. 2 Sasuwene nguwuhuwuh: Babil wis rubuh, Babil Agung wis rubuh, lan wis dadi papan panggonane para setan lan papan panggonane saben roh najis lan manuk sing reged lan nistha. 3 Sakehing bangsa padha ngombé anggur saka laku jina; saben ratu ing bumi wis nistha karo dheweke, lan saben sudagar dadi sugih marga saka laku jina. 4 Swara liya saka swarga ngandika; Aku krungu pangandikané, ' He bangsaku, padha lungaa saka ing kono, supaya kowé aja nganti padha
nglakoni kadurjanan lan nandhang wewelak sing padha . 5 Dosa-dosane wis tekan ing langit, lan Gusti Allah ngeling-eling marang kaluputane; 6 Dheweke kudu dibayar tikel kaping pindho saka jumlah sing ditampa. Dheweke kudu duwe tuwung pindho kuwat saka campuran dhewe. 7 Saben-saben kabecikan lan pesta-pesta mau bakal ditandhingi karo siksa utawa kasusahan. Aku iki jumeneng ratu, dheweke mikir; Aku dudu randha lan ora bakal ngerti sedhih. 8 Amarga iku, ing sawijining dina, wewelak bakal nekani dheweke: lelara, kasusahan lan pailan. Dheweke bakal diobong nganti lemah. Pangéran Allah sing ngukum dhèwèké kuwi kuwasa.' 9 Para ratu ing bumi bakal padha sesambat lan tangis marga saka dheweke, kang wis padha laku jina karo dheweke lan ngoyak-oyak dheweke. Padha ndeleng kumelun nalika dheweke murub, (Wahyu 18: 1-9, NJB)
Ing Zakharia, Kitab Suci ngelingake bab Babil sing bakal teka lan nuduhake yen persatuan sing bener ora bakal kelakon nganti sawise Gusti Yesus bali:
10 Delengen! Delengen! Padha lumayu saka ing tanah lor, -- mangkono pangandikane Sang Yehuwah -amarga sira wus Sunbuyarake menyang ing keblat papat ing langit -- mangkono pangandikane Sang Yehuwah. 11 Waspada! Lungaa, he Sion, saiki manggon karo putri Babil!
12 Awit Pangéran Kang Mahakwasa ngandika mangkono, awit saka kamulyaning karsané
kowé , 'Sapa sing nggepok kowé kuwi ndemèk mripatku. 13 Saiki delengen, Aku bakal ngobahake
astaningSun marang wong-wong mau, lan bakal dijarah-rayah dening wong-wong sing padha dadi batur.' Banjur kowé bakal ngerti yèn Pangéran Sabaot sing ngutus aku! 14 He putri Sion, padha suraksuraka, merga saiki Ingsun teka manggon ana ing tengahira, -- mangkono pangandikane Sang Yehuwah! 15 Ing dina iku akèh bangsa kang padha mratobat marang Pangéran. Ya, wong-wong mau bakal dadi umaté, lan bakal manggon ana ing antaramu. Banjur kowé bakal ngerti yèn Pangéran Sabaot wis ngutus aku nemoni kowé! 16 Yéhuda bakal direbut déning Pangéran, dadi pandumané ana ing Tanah Suci, lan Yérusalèm bakal dipilih manèh. ( Zakharia 2:10-16 , NJB; cathetan ing versi KJV / NKJV ayat kasebut didaftar minangka Zakharia 2:6-12 )
Gerakan-gerakan ekumenis lan antar-agama sing dipromosikan dening PBB, Vatikan, akeh Protestan, lan Ortodoks Timur jelas dikutuk dening Kitab Suci lan ora kudu didhukung. Gusti Yesus ngelingake wong-wong sing ngaku nderek Panjenengane sing bakal "sasar wong akeh" (Matius 24:4-5). Akeh ekumenisme sing ana gandhengane karo "penunggang jaran putih" ing Wahyu 6: 1-2 (sing dudu Yesus) lan wanita sundal ing Wahyu 17.
Kaya Zakharia, Rasul Paulus uga mulang manawa kesatuan iman sing sejati ora bakal kelakon nganti sawise Gusti Yesus bali:
13 nganti kita kabèh padha manunggal ing iman lan kawruh bab Putraning Allah, lan dadi manung

dataset: HuggingFaceFW/finepdfs


BAWANG ABANG LAN BAWANG PUTIH
Bawang Putih yaiku bocah wadon kang wis ora duwe bapak lan ibu. Deweke urip karo ibu tirine sing duwe anak wadon kang umure padha karo Bawang Putih. Saben dina Bawang Putih dikongkon nyambut gawe sing abot-abot, umpamane ngangsu nyang sumber sing jarake adoh seko omah.
Kosok baline si Bawang Abang ora tau dikongkon ngrewangi ibune. Gawean sing gampang, umpamane makani ayam, nyapu latar, ngguwang resak, kabeh kudu ditindakne Bawang Putih, padahal Bawang Abang ora nyambut gawe opo-opo.
Bawang Putih ugo dikongkon golek kayu bakar kanggo masak. Nanging Bawang Putih ora tahu ngresula. Bawang Putih nglakoni urip kanthi tabah, sanajan ibu tirine ora adil. Amargo saben dina nyambut gawe mula awake Bawang Putih katon seger lan singset. Rupane ayu tur kulite resik.
Bawang Abang saben dina gaweane mung dandan lan mangan. Bawang Abang ora trima yen kalah ayu lan kalah menarik tinimbang Bawang Putih.
Sak wijining dina, Bawang Putih dikongkon ngumbahi ana ing kali. Sak suwene umbah-umbah, Bawang Putih dibantu karo iwak emas ajaib. Saben klambi sing reget dicelupne ana ing kali langsung resik. Mulane Bawang Putih cepet rampung anggone umbah-umbah.
Ngerti yen olehe ngumbahi cepet rampung, ibu tirine dadi curiga. Terus ngakon si Bawang Abang ngetutke Bawang Putih nek umbah-umbah.
Liya dina Bawang Abang, kandha karo ibune yen arep ngumbahi menyang kali. Nanging sak temene mung arep nyekel iwak mas ajaib sing gawene ngewangi ngumbahi Bawang Putih. Bareng wis dicekel, iwak mas kuwi banjur digawa mulih lan digoreng karo ibuke.
Sak banjure iwak mas goring mau dipangan Bawang Abang lan ibune, nganti meh entek. Sing diturahke mung endas karo balung erine. Nanging Bawang Putih ora gelem mangan, malah turahan kuwi dikubur ana ing latar omahe. Ora suwe, papang sing dingo ngubur mau tuwuh tanduran sing wujud kembang sing elok rupane.
Sak wijining dina ana Pangeran sing liwat ing sak ngerepe omahe Bawang Putih. Banjur Pangeran mau mudun seko jarang lan takon sapa sing nandur kembang kuwi. Bawang Abang ngaku yen deweke sing nandur. Pangeran mau malah gedeg, nandakake yen dudu Bawang Abang sing nandur. Sejatine Pageran wis ngerti sing nandur kuwi Bawang Putih. Mulane Bawang Putih diboyong menyang kerajaan arep didadekne garwane.
TSABITA ZAHRA KAMILA
KELAS VB – SDN IV WONOGIRI


Kapuloan Turks lan Caicos
Kapuloan Turks lan Caicos kuwi sawijining wilayah jaban rangkah Britania Raya kang dumadi saka 40 pulo tropis, 8 ing antarané ana pedunungé, ing Karibia, sisih wétan-kidul Bahama. Lanskap wilayah iki utamané arupa watu kapur lan rawa bakau. Iklimé panas lan garing, nanging asring diterjang siklon tropis.
Delengen uga[sunting | sunting sumber]
Pranala jaba[sunting | sunting sumber]
Pirsani pandhuan wisata Kapuloan Turks lan Caicos ing Wikivoyage
- (en) Situs resmi
- (en) Situs resmi pariwisata
- (en) "A Place in the Sun?", Times of the Islands


text:
Klémunan punika kalurahan ing Kacamatan Wlingi, Kabupatèn Blitar, Jawa Timur, Indonésia.
Wates Wewengkon
Ing ngalér, kalurahan punika berbatasan kaliyan Kalurahan Wlingi, Kacamatan Wlingi, ing wétan berbatasan kaliyan Désa Slorok, ing kidul berbatasan kaliyan Désa Ploso (Kacamatan Selopuro), Désa Popoh (Kacamatan Selopuro), kaliyan Désa Tegalrejo (Kacamatan Selopuro), lan kilén berbatasan kaliyan Kalurahan Tangkil, Kacamatan Wlingi.
Wewengkon
Kélurahan Klémunan gadah Lingkungan, punika:
 Lingkungan Klemunan
 Lingkungan Cepoko
 Lingkungan Krakal
 Lingkungan Jatikeplek
Salah Waca
Kathah ingkang ngéja "Klemunan" kaliyan lafal "Klêmunan", kanggé huruf "ê" ing kata "sêperti". kuduné diéja "Klèmunan", kanggé huruf "è" ing kata "bèbèk". Menika saghet anggarai salah pengertian, Klemunan manawa diéja "Klêmunan", krungu kaya lêmu.
Uga delengen
 Kabupatèn Blitar
Pranala njaba
 Situs resmi Kabupatèn Blitar
Wlingi, Blitar

dataset: wikimedia/wikipedia


text:
akaken make up biasa." (CLW 03)
Andharan sanesipun ingkang nyengkuyung andharan wonten ing inggil inggih ugi dipunandharaken dening informan (01) wonten ing ngandhap menika.
"Kostum dari pemain masing-masing berbeda mba, kalo yang penari sama pemain singa dan naga gotong pemainnya tetep satu itu jadi kostumnya tetap sama, kostum kuda lumping warnanya putih, barongsai disesuaikan dengan warna bentuk barongsainya biru sama merah, pemain musik menggunakan baju sendirinya mba." (CLW 01)
"Kostum saben paraga beda-beda mba, menawi pambeksa kaliyan pemain singa saha naga gotong menika tiyang satunggal, dados kostumipun sami, kostum kuda lumping werninipun pethak, kostum barongsai dipuncocokaken mawi warni saha wujudipun biru menapa abrit. Pemusikipun boten ngginakaken namungrasukan piyambakipun mba." (CLW 01)
Saking andharan menika saged dipunpendhet dudutan bilih paraga kesenian Burok ingkang boten ngginakaken kostum inggih menika pemain musik saha biduan, ingkang sanesipun ngginakaken kostum ananing beda-beda saben paraga.
Wujud pasugatan kesenian Burok gadhah makna inggih menika makna syukuran supados lare ingkang dipunkhitan menika nglampahi slamet donya lan akherat ugi bekti marang tiyang sepuh, saha ngucap raos syukur dhumateng Gusti Allah SWT ingkang sampun paring rejeki. Prosesi kesenian Burok Mekar Budaya menika wonten mapinten-pinten pasugatan ingkang
beda-beda inggih menika wonten tigang tahap. Andharan menika jumbuh kaliyan andharanipun informan (01) wonten ing ngandhap menika.
"Pentas dari kesenian Burok ini nanti menampilkan penari, abis itu ada kuda lumping, atraksi kuda lumping, Burok ayu, sintren, sulap, nanti juga Buroknya diarak ngelilingi Desa Sarireja mba." (CLW 01)
"pasugatan saking kesenian Burok menika, nampilaken pambeksa, sesampunipun menika wonten kuda lumping, atraksi kuda lumping, Burok ayu, sintren, sulap, mangke Burokipun ugi dipun arak wonten Desa sarireja Mba." (CLW 01)
Andharan sanesipun ingkang nyengkuyung andharan wonten ing inggil inggih ugi dipunandharaken dening informan (03) wonten ing ngandhap menika.
"Nanti ada penampilan tari, dilanjut dengan penampilan tari kuda lumping itu yang nari nanti cewek semua, barongsai, Burok ayu, nanti juga ada arak-arakannnya mba, setelah arak-arakan nanti ada tampilan sulap sama sintren." (CLW 03)
"Samangke wonten pasugatan tari, kalajengaken pasugatan kuda lumping, ingkang njoged samangke tiyang estri sedaya, barongsai, Burok ayu, mangke ugi wonten arak-arakipun Mba, sesampunipun arak-arakan wonten pasugatan sulap ugi sintren" (CLW 03)
Saking andharan menika saged dipunpendhet dudutan bilih prosesi lampahing kesenian Burok menika wonten tigang tahap inggih menika ingkang sapisan tahap pambuka, inti saha panutup. Ing tahap pambuka wonten pasugatan pambeksa dipunlajengaken tahap inti inggih menika wonten mapinten-pinten pasugatan kadosta pasugatan kuda lumping, barongsai, Burok ayu lan boneka-boneka sanesipun (naga gotong, singa gotong, upin-ipin) saha arak-arakan. Dipunlajegaken tahap panutup wonten pasugatan sulap saha sintren. Tahap-tahap pasugatan kesenian Burok dipunandharaken wonten ing andhap menika.
a. Pambukaan Pasugatan
Prosesi kesenian Burok dipunwiwiti kanthi pambeksa, ingkang dipuniringi lagu dangdut, ingkang ngiringi menika para pemain musik saha biduan mapan wonten ing panggung dorong, panggung dorong menika wonten ing satengene pelataran pasugatan, ananging menawi arak-arakan panggung menika dipundorong kirang langkung 10-15 tiyang. Para pemusik boten ngginakaken kostum grup Burok Mekar Budaya namung ngginakaken rasukan piyambakipun, saha biduan wonten kesenian Burok cacahipun 2 tiyang ugi ngginakaken rasukan saking piyambakipun, ananging nalika kesenian Burok Mekar Budaya dipunginakaken wonten ing dalemipun Bapak Casrudin biduan menika namung satunggal tiyang. Riasan biduan inggih menika namung riasan sederhana.
Lare ingkang badhe dikhitan saha wonten kancanipun ngginakaken *make up*, lare menika ngangge kostum gatot kaca lajeng lenggah wonten ing pelataran papan pasugatan. Kathah masarakat ingkang nyengkuyung acara menika, lare alit dumugi tiyang sepuh, kathahipun lare alit. Masarakat ingkang nyengkuyung acara menika wonten ing sakiwa tengenipun papan pasugatan, wonten ugi masarakat ingkang namung nengge arak-arakan ing dalemipun piyambak-piyambak. Menawi wonten kesenian Burok masarakat Desa Sarireja ngraosaken bungah amargi kesenian menika ndadosaken *hiburan* kangge masarakat, boten namung masarakat Desa Sarireja kemawon ananging kangge sinten kemawon saged nyengkuyung kesenian menika amargi asipat umum. Kesenian Burok ugi wonten tiyang ingkang dodolan
jajanan saha dolanan bocah, saged kangge nambah *penghasilan* pedagang. Andharan menika jumbuh kaliyan andharanipun *informan* (07) wonten ing ngandhap menika.
"Masarakat itu pada seneng mba kalo ada Burok, yang nonton juga banyak jarang ada hiburan juga disini." (CLW 07)
"Masarakat menika gadhah raos bingah mba menawi wonten Burok, ingkang mriksani ugi kathah, amargi jarang wonten *hiburan* wonten ing ngriki." (CLW 07)
Andharan sanesipun ingkang nyengkuyung andharan wonten ing inggil inggih ugi dipunandharaken dening *informan* (06) wonten ing ngandhap menika.
"Yang nonton lumayang banyak, tapi dari mananya saya kurang tau" (CLW 06)
"Ingkang mriksani menika kathah, ananging boten ngertos saking daerah pundikemawon." (CLW 06)
Andharan sanesipun ingkang nyengkuyung andharan wonten ing inggil inggih ugi dipunandharaken dening *informan* (05) wonten ing ngandhap menika.
"Banyak lah, kebanyakan dari anak-anak kecil, ibu-ibu juga ada, kadang sambil ngasuh anaknya" (CLW 05)
"K


text:
ipun, Kartini nyebataken bilih ingkang garwa boten namung nyengkuyung gegayuhanipun kanggé nuwuhakén ukiran Jepara lan sekolah kanggé pawèstri bumiputra kémawon, nanging ugi dipunsebataken supados Kartini saged nyerat satunggaling buku.
Kartini lan agami
Wonten satunggal prakawis menarik bab Kartini ingkang arang dikemukakan dhumateng publik. Ing serat ingkang dipun-kintun déning R.A.Kartini tanggal 27 Oktober 1902 dhumateng nyonya R.M.Abendanon-Mandri kados ingkang dipun-amot ing buku Door Duisternis to Licht,
Pertalan serat punika mawi basa Indonésia éjaan lami kados makaten:
 <blockquote>"Saja ada satoe Botjah-Boedha, maka itoe ada mendjadi satoe alesan mengapa saja kini tiada memakan barang berdjiwa.
 Ketika saja masih anak-anak, saja telah dapat sakit keras, dhokter-dhokter tidak bisa menolong, mereka poetoes asah.
 Waktoe itoe, seorang Tionghoa (seorang hoekoeman dengan siapa kita masih anak-anak soeka bersahabatan) tawarkan dirinja boeat menolong saja. Saja poenja orang toea menoeroet dan saja betoel-betoel djadi semboeh.

 Apa jang usada dari orang-orang terpeladjar tidak mampoe, djoestroe obat-tachajoel jang menolongnja. Ia menolong saja dengan tjoema-tjoema, saja disoeroe minoem aboe dari hioswa jang dibakar sebagi sembah-bakti padha satoe Tepekong Tionghoa. Lantaran minoem obat itoe saja djadi anaknja Orang Soetji itoe, Santikkong Welahan.

 Pada kira-kira satoe tahoen jang laloe saja mengoenjoengi Orang Soetji itoe. Ia ada hanja satoe Patoeng Emas jang ketjil dan siyang malam dilipoeti asep hio. Bilamana ada berdjangkit wabah penjakit heibat, patoeng ketjil ini digotong-gotong kesana-sini dengan pake oepatjara boeat oesir pengaroeh djahat dari iblis-iblis."
 </blockquote>
 Buku
Wonten ngandap punika kapacak sawatawis irah-irahan buku ingkang wigatos prakawis utawi déning Kartini. Sasampunipun serat-serat Kartini dipunterbitaken déning Abendanon, kathah pertalan saha buku-buku komentar ingkang dipunserat prakawis Kartini.
 Habis Gelap Terbitlah Terang
Taun 1922, déning Sekawan Sedhèrèk, Door Duisternis Tot Licht dipuncawisaken ing basa Malayu kanthi sesirah Habis Gelap Terbitlah Terang; Boeah Pikiran. Buku punika dipunterbitaken déning Balai Pustaka. Armijn Pane, salah satunggaling sastrawan pelopor Pujangga Baru, kacathet minangka salah satunggaling panerjemah serat-serat Kartini dhateng Habis Gelap Terbitlah Terang. Panjenenganipun ugi dipunsebat-sebat minangka Sekawan Sedhèrèk.
Taun 1938, buku Habis Gelap Terbitlah Terang dipunterbitaken malih ing format ingkang bènten kaliyan buku-buku pertalan saking Door Duisternis Tot Licht. Buku pertalan Armijn Pane punika dipuncithak kaping sewelas. Sasanèsipun punika, serat-serat Kartini ugi naté dipunterjemahaken dhateng basa Jawi lan basa Sundha. Armijn Pane nyawisaken serat-serat Kartini ing format ingkang bènten kaliyan buku-buku sadèrèngipun. Panjenenganipun milah kempalan serat-serat kasebat dados gangsal bab pembahasan. Pambagéan kasebat panjenenganipun lampahi kanggé nedahaken wontenipun tahapan utawi éwahing sikap lan pamikiran Kartini salaminipun korespondénsi. Ing buku versi énggal kasebat, Armijn Pane ugi nyiutaken cacahing serat Kartini. Namung wonten 87 serat Kartini ing "Habis Gelap Terbitlah Terang". Panyebab boten dipunamotipun sadaya serat ingkang wonten ing buku acuan Door Duisternis Tot Licht, inggih punika wontenipun kamèmperan ing sapérangan serat. Alesan sanès inggih punika kanggé njagi lampahing cariyos supados kados roman. Miturut Armijn Pane, serat-serat Kartini saged dipunwaos minangka satunggaling roman kagesangan pawéstri. Punika ugi ingkang dados salah satunggaling panjlasan alesan serat-serat kasebat dipun-wilah dados gangsal bab pambahasan.
 Surat-surat Kartini, Renungan Tentang dan Untuk Bangsanya
Serat-serat Kartini ugi dipunterjemahaken déning Sulastin Sutrisno. Mula bukanipun Sulastin nerjemahaken Door Duisternis Tot Licht ing Universitas Leiden, Walanda, nalika piyambakipun nglajengaken studi ing babagan sastra taun 1972. Salah satunggaling dhosèn pambimbing ing Leiden nyuwun dhumateng Sulastin supados nerjemahaken buku kempalan serat Kartini wau. Pangangkahipun sang dhosèn inggih punika supados Sulastin saged nguwaosi basa Walandi kanthi cekap sampurna. Salajengipun, taun 1979, mios malih satunggaling buku kanthi isi pertalan Sulastin Sutrisno vérsi jangkep Door Duisternis Tot Licht.
Buku kempalan serat vérsi Sulastin Sutrisno mios kanthi sesirah Serat-serat Kartini, Renungan Perkawis lan Kanggé Bangsanipun (basa Indonésia: Surat-surat Kartini, Renungan Tentang dan Untuk Bangsanya). Miturut Sulastin, sesirah pertalan kedahipun miturut vèrsi basa Walandi, inggih punika: "Serat-serat Kartini, Renungan Perkawis, lan Kanggé Bangsa Jawi". Sulastin nganggep, sanadyan kaserat Jawi, nanging ingkang dipunkersakaken déning Kartini saleresipun inggih punika kamajengan sadaya bangsa Indonésia.
Buku pertalan Sulastin malah kepéngin nyawisaken kanthi jangkep serat-serat Kartini ingkang wonten ing Door Duisternis Tot Licht. Sasanèsipun dipunterbitaken ing Serat-serat Kartini, Renungan Perkawis lan Kanggé Bangsanipun, pertalan Sulastin Sutrisno ugi dipun-ginakaken wonten ing buku Kartini, Serat-serat dhumateng Ny RM Abendanon-Mandri lan Garwanipun.
 Letters from Kartini, An Indonésian Feminist _PHONE_
Buku ingkang terbit ing taun 2008 nanging sayektinipun disertasi saking taun 1993, punika isinipun pertalan serat-serat Kartini inggih punika Letters from Kartini, An Indonésian Feminist _PHONE_. Penerjemahipun inggih punika Joost Coté. Piyambakipun boten namung nerjemahaken serat-serat ingkang wonten ing salebeting Door Duisternis Tot Licht versi Abendanon. Joost Coté ugi nerjemahaken sadaya serat asli Kartini dhumateng Ny Abendanon-Mandri, ingkang nembé kapanggih. Wonten buku pertalan Joost Coté, saged pinanggih ser


text:
he | tuwan sultan puniku | ratu senapati ngajurit | ingkang minôngka amral | wus sah lan gurnadur | pêpêrang ing tanah Jawa | nênggih amung Kangjêng Sultan ing Giyanti | mratikêl ing kuwasa ||
36. pun Maduntên punika pan ajrih | nglangkungana ing karsa paduka | sultan alon andikane | lah iya warta iku | dadi nyata wong Sampang uwis | mangkat saking nagara | sagêgamanipun | mêrangi môncanagara | Dongkêl matur pan inggih sampun sayêkti | bala Madura brôngta ||
174. Asmaradana
1. kèndêl nagari Kadhiri | wadya Sampang Surabaya | kawan èwu dêdamêle | ngantos timbalan paduka | milane dèrèng nabrang | nanging paduka pukulun | dipun arèrèh kewala ||
2. putra dalêm sri bipati | jagulipun dèrèng rumat | katingal angolok-olok | yèn paduka angarsakna | tumuntên abudhalan | kula dhatêng ing Marêbung | têtanya sarèh kewala ||
3. botên amastani sasi | lan botên mêsthi ing dina | budhalan paduka katong | kula wêwarti kewala | yèn sarèh karsa tuwan | dene yèn marêngi sampun |
jagulipun Pringgalaya ||
4. kula sakajêng pan inggih | pun Dipati Pringgalaya | lan pun Mayor Istimolor | sultan alon gujêngira | iya sakarsanira | yèn ingsun kene agugup | anak prabu pasthi duka ||
5. Pringgalaya dèn takoni | kabangêtên liwat ala | kapitan umatur malèh | ping kalih sudara tuwan | inggih atur uninga | ing mangke pun Mayor Ubrus | inginggahkên sampun kesah ||
6. wontên nagri Pakungwati | dados kumêndur punika | angkate sarêng pun Briston | dadya Petor Surabaya | sultan suka ngandika | iya sukur padha wuwuh | lungguhe sudaraningwang ||
7. padha milu bêbakali | marang ing karaton ingwang | wus padha munggah lungguhe | ujar wong milu kangèlan | mênangi mungsuh yuda | sira banjura mring Marbung | tambuhên asêsêmbena ||asêsambèna.
8. Kapitan Dongkêl lumaris | bêkta dragundêr sadasa | lan dêmang kênthi-kênthine | ing marga tan kawursita | Dongkêl sapraptanira | nênggih barisan ing Mêrbung | lan Istimolor wus panggya ||
9. ngrantêg dènnya mangun pikir | nanging wus duwe pangrasa | sira Mayor Istimolor | lamun jagule mèh rumat | nanging abêre myarsa | gêgaman Madura rawuh | wus praptèng môncanagara ||
10. sukur apranga kariyin | mayor ciptanira ingan | kariya bêbocokane | nanging Dongkêl tan mangkana | dènnya wruh purwanira | wong Madura praptanipun |
pamundhute kangjêng sultan ||
11. sadalu sipêngirèki | dalu wontên surat prapta | saking Samarang sung wêroh | yèn dêlèr budhale ngetan | dhatêng Surabaya gya | mangkat Rêjêp ping sapuluh | sarêng byar sanès pikirnya ||
12. wontên marase kang galih | lamun tan nuntên budhala | sira Mayor Istimolor | siniku ing lurahira | winastan eca-eca | Istimolor wuwusipun | Dongkêl matura jêng sultan ||
13. katur saaturirèki | Mayor Marêbung punika | pinanggih pun Istimolor | ngaturi sumanggèng ngarsa | nadyan inggih derenga | pêpak sadaya kang jagul | binêkta kuda sadaya ||
14. tuwan sampun marentahi | anglincak ing Kêdhungjambal | milanipun Istimolor | botên inggih kasusahan | mênggah jagul punika | barange Kumpêni dipun | uwot ing kuda kewala ||
118. Kangjêng Sultan matêdhani priksa dhatêng ingkang putra sang nata, yèn badhe bidhal nglurug
15. Kangjêng Sultan ing Giyanti | utusan marang kang putra | Sang Prabu Surakartane | duta pun Ranadilaga | miwah Ranadigdaya | katri kang môngka pangayun | Ranadimurti kang nama ||
16. praptane Surakartèki | surate katur kang putra | binuka
tinupiksa ge | mungêl anêdhani priksa | mring kang putra sang nata | yèn badhe budhal anglurug | Rêjêp kaping salawe prah ||
17. kang putra nulya ngaturi | angsul-angsul mring kang paman | raharjaa ing lampahe | lan Kangjêng Ratu Kêncana | ngaturi mring kang paman | sêsagon manisan agung | inggih dados kawan rêmbat ||
18. ênggène ngolah pribadi | nênggih Jêng Ratu Kêncana | sagung kang dèn aturake | sangu mring kang paman sultan | caraka kaping tiga | ingandikan sang aprabu | anèng nagri gangsal dina ||
19. wus pamit Ranadimurti | kalawan Ranadilaga | ambêkta angsul-angsule | Sang Aprabu Surakarta | ing wau lampahira | kalih onjotan satuhu | Giyanti lan Surakarta ||
20. baris Marêbung tinuding | mring sultan andhinginana | saking Marêbung budhale | ancikana Kêdhungjambal | pacak baris santosa | anyabêta ngalor ngidul | miwah ngetan angulona ||
21. anarubêna wong cilik | mangkana wau têngara | sira Mayor Istimolor | lan Dipati Pringgalaya | miwah kang pra dipatya | ingkang minôngka panganjur | dragundêr Kapitan Sungrat ||
22. sawidak dragundêrnèki | Kapitan Kulman sawidak | tigang widak dragundêre | kang têlung puluh nêm ika | kang nyêpêng Litnan Pitlar | salawene kang amêngku | dragundêre Litnan Beman ||
23. kapat pramukaning jurit | jalan kaki pangiridnya | anênggih pun Kapitan Bèl | ingkang satus kalih
dasa | dene kang kawan dasa | Litnan Mantis kang amêngku | malih ingkang kawan dasa ||
24. Litnan Jasmit kang nindhihi | dene ta Kumpêni Islam | sapunika sami parlos | duk Pagiyanti panggihan | awit parentah dhawah | kinantunkên kawan atus | nênggih kalih atus sewang ||
25. tumut sultan kang sapalih | sapalih ing Surakarta | mung ngêngalih kapitane | kapitan tolong punika | kang tumut kangjêng sultan | lawan Duljalil puniku | kang tumut ing Surakarta ||
26. Kapitan Barak lan malih | Kapitan Salamêt têka | dene kang dadi lintune | abdine ratu kalihnya | jêng sultan jêng susunan | amaringi kalih atus | ingkang abdi kawan dasa ||
27. kawan lurah kang lumaris


Setahun maneh Aku ora menehi waktu kanggo waluh asing. Ora kabeh barang-barang kelelawar, tongkol lan omah angker sing nyerang toko lan bar. Uga kanggo pihak sekolah kostum penyihir miniatur lan memedi (sawetara mengko ngimpi ...). Aku ora nemoni jaman uga ora bener politik amarga aku tetep karo dheweke, karo Don Juan Tenorio. Kanthi mitos sing saiki dikritik (utawa ditafsir maneh) saka tengkorak sing paling nistha lan nakal, nanging uga sing paling tresna lan ditebus.
Don Jose Zorrilla nulis crita ing 1844, sing menehi inspirasi kanggo sampeyan Trickster Seville saka 1630, disebabake Tirso de Molina. Lan apa sing kudu diwaca lan utamane ndeleng diwakili ing tanggal sing bakal teka. Aku ngerti perangku dadi gelut sing kalah, nanging Aku bakal ngupayakake perang saben taun kanggo terus menehi pinunjul. Jaman biyen bocah sekolah kudu sinau lan maca. Saiki… saiki. Aku bali saben akhir Oktober menyang penginapan Laurel lan nemokake dheweke lagi nulis surat. Iki yaiku sawetara ayat sing paling ora bisa dilalekake.
DON JUAN
Kepiye jeritane!
Nanging bledhek ala nggegirisi aku
ya nalika nutup serat
dheweke ora mbayar larang jerit!
***
Mangkene don Juan Tenorio
lan ora ana wong sing milih dheweke.
Saka putri sing sombong
kanggo wong sing mancing nganggo prau,
ora ana wanita sing dudu langganan,
lan perusahaan apa wae sing nutupi
yen nganggo emas utawa regane.
Goleki wong sing mbrontak;
nutup pemain;
sing gumunggung kanggo ngethok dheweke,
Coba goleki apa ana wong sing ngungkuli dheweke
ing game, gelut utawa katresnan.
***
Nang endi wae aku lunga
alesan aku mlayu liwat
kabecikan sing dakkoyoki,
Aku moyoki kaadilan
Aku wis adol wanita.
Aku mudhun menyang kabin,
Aku munggah menyang kraton,
Aku munggah klompok
lan ing endi wae aku lunga
kenangan pahit karo aku.
***
Aku nangis swarga, nanging dheweke ora ngrungokake aku.
Nanging yen lawange nutup aku,
lakuku ing Bumi
wangsulan swarga, dudu aku.
***
Pindhah, watu palsu!
Ayo, uculake tangan iku
yen isih ana gandum pungkasan
ing wektu uripku.
Ayo, yen bener
katimbang titikan
menehi kaslametan jiwa
saka kalanggengan,
Aku, Gusti Allah sing suci, precaya marang sampeyan;
yen aku ora krungu babar pisan,
welas asihmu tanpa wates ...
Gusti melasi aku!
Karo DON LUIS
DON LUIS
Demi Allah sampeyan wong aneh!
Nganggo pirang-pirang dina
ing saben wanita sing sampeyan tresnani?
DON JUAN
Mangkat dina ing taun
ing antarane sampeyan nemokake ing kana.
Siji sing nggawe dheweke tresna,
liyane kanggo njaluk,
wong liya sing bakal ditinggalake,
loro kanggo ngganti
lan sakjam kanggo lali.
Karo DON DIEGO
PAK DIEGO
Sampeyan mateni aku ... Liyane aku ngapura sampeyan
Gusti Allah ing pangadilan suci.
DON JUAN
Jangka dawa sampeyan sijine kula.
(Sanajan aku bakal luwih seneng versi Tirso de Molina, Trickster ujar "Sepira suwene sampeyan percaya karo aku!").
Karo DOÑA INÉS
DON JUAN
Ah! Apa ora bener, malaekat katresnan,
sing ing pesisir sepi iki
rembulan paling murni
lan sampeyan ambegan luwih apik?
Aura iki sing ngumbara, ngisi
saka mambu prasaja
saka kembang petani
Pantai sing kepenak metu:
banyu sing resik lan ayem
sing liwat tanpa wedi
prau nelayan
sing ngenteni nyanyi dina,
Dara, apa ora bener,
apa ambegan tresno
***
MRS INES:
Aku ora ngerti ... Wiwit ndeleng dheweke,
Bridget saka mine, lan jenenge
sampeyan ngomong yen aku entuk wong lanang iku
tansah ana ing ngarepku.
Nang endi wae aku ngganggu
kanthi memori sing enak,
lan yen aku kelangan dheweke sedhela,
ing memori dheweke aku kambuh.
Aku ora ngerti apa sing narik kawigaten
ing pangertèn olahraga,
sing mesthi bengkong aku menyang dheweke
pikiran lan ati:
lan ing kene lan ing pidato
lan ing endi wae aku ngelingake
sing mikir hiburan […].
***
MRS INES:
Menenga, demi Gusti Allah, oh, don Juan!
yen aku ora bakal bisa nolak
suwe ora pati
dadi ora nate ngrasakake semangat.
Ah! Meneng amarga welas asih,
yen ngrungokake sampeyan kayane
yen otakku dadi edan
atiku kobong.
Ah! Sampeyan wis ngombe aku
filter hellish, ora diragukan,
sing mbantu sampeyan nyerah
kabecikan wanita […].
DON JUAN:
Jiwa kula! Tembung kuwi
aku bakal ganti cara,
apa sing bisa tak lakoni
nganti Eden mbukak kanggo aku.
Ora, Dona Ines, Setan
sing nresnani katresnan iki ing aku;
Gusti Allah sing kepengin sampeyan
menang kula kanggo Panjenengane bisa uga.
Ora, katresnan sing dadi bandha saiki
ing atiku sing fana
dudu katresnan kadonyan
kaya sing dakrasakake nganti saiki;
dudu percikan sing sekedap
manawa ana angin sing mateni;
Iki minangka geni sing ditelan
sepira anggone ndeleng, kiat, seneng banget.
Dadi aja nganti kuwatir
ayu doña Inés,
amarga aku rumangsa ana ing sikilmu
isih sanggup kabecikan.
Ya, aku bakal bangga bisa sujud
sadurunge Panglima sing apik,
lan utawa dheweke bakal menehi tresnaku marang aku,
utawa dheweke kudu mateni aku.
***


text:
. 172a 1-3
G.172b 1-2
| 161.2 | Gancaripun Waringgit Tiyang; Kangsadewa | WY.32 |
|---|---|---|
| 161.3 | Serat Tatacara Prawirasumarja | UR.34 |
| 161.4 | Sri Pustaka Madyapada | SJ.239 |
| 162.1 | Sejarah Tanah Jawi (KBG.707) | SJ.440 |
| 162.2 | Sejarah Tanah Jawi | SJ.239 |
| 162.3 | Babad Watugunung | SJ.173 |
| 162.4 | Babad Watugunung tot Majapahit | SJ.171 |
| 162.5 | Jayengwiharja; sendhang mudal d11. | LS.39a |
| 162.6 | Losse Aanteekeningen Pujaharja | LL.104 |
| 163.1 | Titika Wisma | KR.35 |
| 163.2 | Kawruh Kuningan Saha Kawruh Sayang | KR.26 |
| 163.3 | Kawrah Griya | KR.23 |
| 163.4 | Serat Kawruh Damel Sarungan d11. | KR.22 |
| 163.5 | Dongeng Raden Kasim Menak | CL.38 |
| 163.6 | Carita Jupri (Widosuwita) | CL.19 |
| 163.7 | Serat Waosan | CI.126 |
| 163.8 | Lowano Seh Subakir | CI.125 |
| 163.9 | Dialek (Lijst van Woorden Brahmawidya) | BA.175 |
| 163.1 | Bausastra Ismu Subrata | BA.243a |
| 163.11 | Gita Sancaya | CL.45 |
| 163.12 | Rengganis | CI.104 |
| 164.1 | Rengganis Oost Java | CI.106 |
| 164.2 | Yusup | CI.119 |
| 164.3 | Serat Samud ( Ringk ) | CI.110 |
| 164.4 | Serat Samud ( Ringk ) | CI.110b |
| 164.5 | Serat Samud ( Ringk ) | CI.110c |
| 164.6 | Serat Penus | CL.74 |
| 164.7 | Babad Madjapahit | SJ.81 |
| 164.8 | Pioelang Uit Djokja | PW.64 |
| 164.9 | Tajusalatin | CI.124 |
| 165.1 | Serat Kanda | SJ.205 |
| 165.2 | Serat Kanda ( J.Bandung ) | SJ.206 |
| 165.3 | Serat Kanda Pegon ( Salinan ) | SJ.208 |
| 166.1 | Babad Majapahit | SJ.77 |
| 166.2 | Serat Bratayuda | CP.10 |
| 166.3 | Bratayuda ( Cerbon ) | CP.9 |
| 167.1 | Bratayuda Kawi Jarwa | CP.11 |
| 167.2 | Bratayuda Kawi Jarwa | CP.12 |
| 167.3 | Bratayuda t/m anggungdarma | CP.13 |
| 167.4 | Bratayuda t/m anggungdarma | CP.14 |
| 168.1 | Bratayuda Jarwa | CP.16 |
| 168.2 | Bratayuda Kawi Mirang | CP.17 |
| 168.3 | Bratayuda Kawi Mirang | CP.18 |
| 168.4 | Bratayuda tuwin Karimataya | CP.20 |
| 168.5 | Losse Aant. Van R.Pujaharja | LL.103 |
| 168.6 | Gua Senthiong dll | LS.23 |
| 168.7 | Losse Aanteekeningen | LL.105 |
| 169.1 | Baron Sekender, Babad Nitik | CL.104 |
| 169.2 | Babad Nitik mangkunegaran met uitreksel | SJ.104 |
| 170.1 | Babad Nitik Mangkunegaran, sorogan Mratelakaken isi | SJ.105 |
| 170.2 | Babad Nitik Ngayogyakarta | SJ.106 |
| 170.3 | Babad Nitik PB.VI Bundel Suluk,S | SJ.108 |
| 170.4 | Babad Nitik | SJ.212 |
| 171.1 | Nitik (Sarasilah Danureja ) | SJ.213 |
Title
tNo.
171.3
172.1
Babad Majapahit
Primbon / Pawukon
Proje
SJ. 80
PR. 41
Shelf No.
NR. 198
NR. 400
| 172.2 | Mahabarata/Palasara | CP.7 | A.1.01 |
|---|---|---|---|
| 172.3 | Partawiguna | CP.54 | A.9.02 |
| 172.4 | Serat Lokapala | CP.29 | CT.29 |
| 172.5 | Serat Lokapala | CP.30 | L.23.08 |
| 172.6 | Serat Lokapala Nyandak serat Rama | CP.31 | NR.82 |
| 172.7 | Arjunasastrabahu kawi Miring | CP.33 | G.142 |
| 173.1 | Pandawa Rare | CW.10 | NR.353 |
| 173.2 | Pandawa Rare | CW.11 | NR.354 |
| 173.3 | Pandawa Rare | CW.12 | NR.364 |
| 174.1 | Rama kawi Miring | CP.70 | NR.135 |
| 174.2 | Rama kawi Miring | CP.71 | NR.523 |
| 174.3 | Rama kawi Rama kawi Miring Parta krama | CP.72 | L.10.01 |
| 174.4 | Serat Kanda Rama | CP.75 | NR.180 |
| 175.1 | Rama | CP.55 | A.2.03 |
| 175.2 | Rama - Arjunawijaya | CP.69 | L.15.04 |
| 175.3 | Rama + Serat R. Indrapura | CP.68 | NR.155 |
| 175.4 | Rama (Pakualaman) | CP.65 | NR.217 |
| 175.5 | Rama (Padalangan) | CP.64 | L.8.54 |
| 175.6 | Rama (Sampang) | CP.62 | L.15.01 |
| 175.7 | Rama, Serat Kandha | CP.60 | A.4.01 |
| 176.1 | Rama (Banyuwangi) | CP.59 | NR.300 |
| 176.2 | Rama (Pegon, Sasra Danukusuma) | CP.63 | L.15.09 |
| 176.3 | Rama, Serat (Ringkasan Babad Sasra) | CP.74 | L.15.17 |
| 176.4 | Cariyos Prang Dumugi Penjahpun Indrajid | CW.1 | A.40.7 |
| 176.5 | Babad Prambanan | LS. 2 | NR.228 |
| 176.6 | Babad Prambanan | LS. 3 | NR.309 |
| 177.1 | Babad Prambanan | LS. 4 | NR.379 |
| 177.2 | Panji Jayakusuma | CP.34 | NR.153 |
| 177.3 | Panji Dadap; daftar nama tokoh dll. | CP.41 | L.17.04 |
| 177.4 | Panji Jayalengkara; nama tokoh dll. | CP.43 | L.17.02 |
| 177.5 | Panji Jayangtilam; nama tokoh dll. | CP.45 | L.17.01 |
| 177.6 | Panji Bayan Pethak | CP.50 | L.13.04 |
| 177.7 | Panji Bayan Pethak | CP.51 | A.39.03 |
| 178.1 | Panji Kudawanengpati | CP.79 | G.169a |
| 178.2 | Anglingdarma dll. | CH.17 | NR.183 |
| 178.3 | Dialek Blora Bojanegara | BA.180 |


Lambang Warsawa
Lambang kutha Warsawa iku arupa syrenka ("putri duyung cilik") ing latar abang. Tembung syrenka ing basa Polandia kerep dipretal dadi siren ing basa Inggris, nanging sajatiné luwih pantes diarani putri duyung banyu tawar sing diarani Melusina.
Ing lambang kapisan Warsawa, mula-mulané ana gambaré naga mawa sirah manungsa lanang, nggawa pedhang lan tamèng. Lambang sing kapisan dienggo nalika ing taun 1390. Sithik-sithik sirah lan awak naga iki owah dadi sirah wong wadon lan awaké dadi awak putri duyung. Sing isih tetep padha mung pedhang lan tamèngé waé.
Wiwit taun 1622, lambang kutha Warsawa digambaraké awujud putri duyung sing nggawa pedhang lan tamèng, ngwakili Melusina saka kali Wisla sing miturut carita nggiring Adipati Boleslaus saka Mazowia menyang sawijining désa juru iwak lan ngakon dhèwèké ngyasakaké kutha ing taun 1294. Mottoné kutha iki yaiku ing basa Latin Contemnit procellas ("Nglawan prahara").
Rancangan saiki ditepungaké ing taun 1938. Sawisé taun 1945, pamaréntahan komunis Republik Rakyat Polandia ngowahi lambang iki, makuthané diilangi. Lambang sing asli dibalèkaké manèh ing 15 Agustus 1990.
Saiki ana komisi sing ngrancang nambah medhali kanggo menekankan peran wigati kutha Warsawa nalika dibedhah Tentara Abang Uni Sovyèt ing taun 1920 lan nalika Perang Donya II. Motto liyané Warsawa Semper invicta ("Nitya jaya") uga arep ditambahaké.
Patung[sunting | sunting sumber]
-
Reca syrenka ing pinggir kali Wisla
-


text:
anggapku karo mringis. "Eh, yok golek papan ngobrol sing kepenak. Ora neng kene netegi dalan," pangajakku, penasaran geneya Retna sing ayu kok bisa malik drastis dadi kaya ngono iku.
Yen nitik penganggone, dheweke cetha ora kekurangan ing babagan materi. Tas cangklong sing dianggo kuwi merk kondhang sing regane bisa mbolongke kanthong yen dudu wong sugih tenan. Busanane, satleraman wae wong ngerti yen kuwi dudu klambi murahan. Nitik saka kuwi, cetha dheweke ketunggon ing bandha, nanging ya gene mripat kuwi ketok mbleret, ketoke uripe adoh saka bahagia.
Retna ora langsung nanggapi. Dheweke niliki jam ing tangane.
"Oke. Aku isih ana wektu sakjam kliwat sithik. Cukup dingo kangen-kangenan. Yok, golek gerai makan sing ana ing lantai dhasar wae, rada sepi yen dibandhing karo sing ana ndhuwur." Retna banjur nggandheng aku, mlaku tumuju lantai dhasar saka bangunan mal kang megah kuwi.
Sawise milang-miling sedhela, wekasan bisa nemokake gerai makan sing rada sepi. Retna pesem soup buah karo sawetara cemilan, aku cukup es kopi.
"Eh, awakmu mau kandha isih duwe wektu sakjam kliwat sithik, duwe semayanan?" pitakonku sinambi ngenteni tekan pesenan.
"Dudu semayanan, ning methuk anakku sing ragil. Sekolahe full day. Ning gandheng dina Jumuh, baline luwih gasik 30 menit."
"Anakmu wis pira?"
"Telu. Paling cilik kelas 5 SD."
"Sing mbarep?"
"Taun ngarep mlebu SMA. Lha biyen lulus SMA aku langsung rabi, ora nganti setahun njur duwe anak. Kala semana awakmu ya takundang, malah aku dhewe sing ngeterake undangane. Ning järe wong sing manggon ing tilas omahmu kae, awakmu sakulawarga wis pindhah Surabaya."
"Iya. Omah ing Basen kae rak mung omah kontrakan. Sawise bapak wis cetha oleh gaweyan mapan ing Surabaya, ibu njur mutusake ngetutake Bapak ing kana. Aku lan adhik-adhikku otomatis ya melu pindhah
Surabaya, senajan satenane aku tetep luwih krasan ing Yogyka."
"Njur saiki awakmu manggon ana ngendi?"
"Tetep ana Surabaya. Olehku menyang Yogyka merga arep nekani resepsine ponakanku sesuk. Tinimbang sumpeng neng hotel, aku nyoba mlaku-mlaku, karo nostalgia jaman biyen. Lumayan akeh Malioboro saiki owahowahane," aku kepeksa njlentrehake marang Retna.
"Kok ijen wae? Yen ngono awakmu durung duwe anak. Pantes isih katon singset. Lha wong durung kalong."
Aku mringis krungu celathune Retna. "Aja maneh anak, pacar wae aku uga durung gableg. Ning aku ayem wae. Diunekake prawan tuwa ya ben. Aku ora bakal meksakake rabi yen durung ana sing bener-bener sreg ing ati. Wong rabi kuwi jare yen ora kepeneran mung bakal mangan ati."
"Kuwi bener, Arin. Contone aku iki lho. Awakku rusak kaya iki rak gara-gara saben dina mangan ati." Swarane Retna rada emosi. Dheweke banjur ngudhak-udhak gelase, disruput sasendhok, banjur kandhane maneh:
"Aku gela geneya dhek biyen kok ora kuliah dhisik malah kesusu rabi. Upama aku ora nuruti nepsu lan ngrampungake kuliah dhisik jathuka nasipku ra kora kaya saiki." Retna tumungkul, mripatе saya katon mbleret.
"Ana masalah karo perkawinanmu? Maaf, ning yen nyawang penampilanmu ketoke awakmu ora kekurangan, maksudku nggon materi," kandhaku ngati-atі.
"Dakakoni, yen materi aku pancen ora kekurangan. Nanging rasane tetep ana sing gothang. Dadi urip iki rinasa cemplang. Upama ana pilihan, aku wegha dimaru kaya iki."
"Dadi critane awakmu diloro?" aku saya penasaran.
Retna manthuk.
"Tenan, upama ana pilihan aku wegha. Nanging aku ora duwe pilihan. Demi anak, aku kepeksa ngidini dheweke rabi maneh, sebab yen aku ora ngidini, dheweke ngancam ora bakal ngurusі aku lan bocah-bocah. Kuwi tegesi aku bakal ditinggal prung tanpa ana jaminan kanggo urip. Ya…kepeksa aku ngalah. Dakpikir, sawise kuwi, dheweke bisa adil. Jebul ora. Mung yen kelingan wae dheweke bali ngomah. Apa maneh dheweke manggon adoh ing luar kota. Jare sibuk. Ning aku ngerti, manawa kuwi mung alasan sing digawe-gawe. Sing tenan, dheweke luwih ngeboti bojone sing enom tinimbang aku. Kuwi sing marakake atiku lara. Aku ora trima, nanging aku ora duwe daya."
Rampung kandha kaya mangkono, Retna banjur nutupi raine nganggo tangane loro karo. Tangise wutah. Tangis sing sajake wis suwe diampet.
Aku bingung, ora ngerti kudu kandha apa. Aku dhewe durung omah-omah. Durung duwe pengalaman bab pait getire wong bebojoan. Priye anggonku arep aewh pitutur marang Retna?
Aku banjur kelingan marang bulikku. Sing luwih seneng milih pisah nalika ngonangi sing lanang wis mangro tinggal. Nanging bulikku wanita kaner sing tangguh. Dheweke bisa ngadeg pengkuh nganggo sikile dhewe. Ora kudu gumantung marang sapa-sapa. Balik Retna? Dheweke sajake mung ibu rumah tangga murni, sing donyane mung saupleke diapur, kasur lan sumur. Uripe sawutuhe mung gumantung marang bojo. Dadi yen ana ketleyeke urip kaya iki, dheweke banget ora siyap. Lan wanita sing kaya Retna iki akeh tunggale.
Dumadakan sawenehe idhe kumlebat ing pikiranku. Retna dakruket karo dakpuk-puk gegere.
"Wis Ret, ra sah digetuni banget-banget, mengko ndak awakmu selot rusak. Mesakake anak-anakmu. Dheweke isih mbutuhake kawigatene ibu. Saiki lalekna bojomu, lalekna panandangmu. Awakmu kudu bangkit."
Retna nguculi pangruketku. Dheweke ndengongok lan nyawang aku.
"Aku kudu nglalekake Mas Aji? Kok pikir gampang? Njur sapa sing bakal nginongni anak-anakku yen aku nglalekake dheweke?" ujare sengit.
"Aja salah tampa. Nglalekake sing dakkarepake ki ngene lho, yen wonge neng ngomah, anggepen kuwi bojomu. Yen ora ana ing ngomah, anggep wae dheweke lagi lelungan utawa nyambut gawe adoh. Dadi awakmu ora ngraskakе lara banget


text:
ah dipunsameptakaken wonten ing tataran menika.
3. **Tataran Damel Media**
Sasampunipun pados materi ingkang badhe dipunlebetaken ing *media*, salajengipun damel *flowchart*, damel naskah *media*, ngempalaken piranti kangge damel *desain*-ipun, desain *produk*-ipun, lajeng damel *produk*-ipun. Piranti kangge *desain produk*-ipun inggih menika nemtokaken *ikon* menapa kemawon ingkang badhe dipundamel ing salebeting *web*, arupi *menunipun*, gambaripun, saha aluripun *logika web* menika kadospundi. *Desain produk* ingkang dipuntindakaken inggih menika: nemtokaken *theme*-nipun, *tampilan* halaman ngajeng/frontpage, *profil*, materi, *video*, gladhen, *glosarium*, dhaftar anggotanipun, *tampilan lataripun*, saha kadospundi nglebetaken *database*-ipun. *Produk* menika saged dipunginaken menawi sampun dipun *hosting* saha sampun dipun*publish* kanthi *online*. Ananging menawi badhe dipunginakaken kanthi *offline* ugi saged, kanthi nindakaken *konfigurasi web server* ngginakaken XAMPP.
4. **Tataran Validasi saha Ujicoba Winates**
*Validasi* saking *ahli* saha guru basa Jawi dipuntindakaken menawi *produk* sampun dipundamel. *Validasi* saking *ahli* menika wonten kalih inggih menika saking *ahli medianipun* saha saking *ahli materinipun*. *Ahli medianipun* inggih menika dosen Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah. *Ahli* materinipun inggih menika dosen Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah serta guru basa Jawi wonten ing SMP Negeri 5 Depok. *Validasi* menika dipuntindakaken kangge mangertosi
kualitasipun media pamulangan ingkang dipundamel kangge nyinau babagan tembang macapat ing SMP. Media pamulangan ingkang dipunvalidasi adhedhasar angket ingkang dipunginakaken panaliti ngengingi saenipun media ingkang badhe dipundamel.
Ujicoba winates dipuntindakaken tumrap siswa kelas VII C SMP N 5 Depok. Ujicoba winates awujud pamulangan wonten ing sekolah kanthi siswa piyambak ngginakaken media pamulangan tembang macapat kanthi basis web. Sasampunipun siswa dipunwulang kanthi media web menika, salajengipun siswa ngisi angket. Data dipunkempalaken saking angket siswa. Data ingkang dipunkempalaken lajeng dipunanalisis saha dipunginakaken kangge ngoreksi serta ndandosi media pamulangan ingkang dipundamel supados kualitasipun sae miturut teoritis saha empiris.
5. Revisi saha Damel Produk ingkang Pungkasan
Revisi produk dipuntindakaken kanthi adhedhasar pamrayogi saha biji saking asiling uji validasi ahli, pamanggih saking guru basa Jawi sarta pamanggih saking siswa SMP. Revisi menika dipuntindakaken kangge upaya damel produk kanthi layak saha sae. Produk ingkang pungkasan dipunasilaken saking sedaya lampah review ingkang dipuntindakaken nalika uji validasi ahli saha pamanggih saking guru basa Jawi sarta pamanggih saking siswa kelas VII C SMP N 5 Depok. Produk dipundandosi adhedhasar pamrayogi saking ahli media, ahli materi, guru, saha siswa ingkang ngginakaken media minangka subyek ujicoba saengga saged ngasilaken produk arupi media pamulangan tembang macapat kanthi basis web.
Proses damel *media* menika nglampahi tataran ingkang sedayanipun kedah dipungatosaken. Proses damel *produk* ngginaken metode panaliten *R&D* kaandharaken wonten ing bagan *alur* langkah-langkah kados mekaten.
![Diagram](image)
**Bagan 1: Alur Damel Media Pamulangan**
C. Pambijining Produk
1. Desain Pambiji
Desain pambijining kualitas media wonten panaliten menika ngginakaken desain pambiji deskriptif. Pambiji deskriptif inggih menika ngandharaken asiling pambijining kualitas media ingkang dipuncaosaken dening subjek inggih menika dosen ahli materi, dosen ahli media, guru basa Jawi saha siswa SMP. Asiling pambiji dados dhasar kangge ngrevisi produk. Pambijining kualitas media wonten kalih tataran, tataran ingkang sepisan inggih menika pambiji kualitas media dening dosen ahli media saha dosen ahli materi. Tataran ingkang kaping kalih inggih menika pambiji saking guru basa Jawi saha pamanggih saking siswa SMP N 5 Depok.
2. Jinising Data
a. Data Skala
Data ingkang dipunginakaken wonten ing panaliten inggih menika data skala likert. Miturut Sugiyono (2011: 107), data skala likert menika dipunginakaken kangge ngukur kualitas media. Wonten panaliten menika kualitas media minangka variabel panaliten. Kanthi skala likert, variabel ingkang dipunukur dipunpratelakaken dados subvariabel. Salajengipun subvariabel dipunpratelakaken dados komponen-komponen ingkang saged dipunukur. Komponen-komponen ingkang sampun dipunukur menika salajengipun dados dhasar kangge ngrantam indikator ingkang awujud pitakenan utawi wedharan ingkang badhe dipunwangsuli dening responden.
Wangsulan saben *indikator* ingkang ngginakaken *skala likert* gadhah undhak-undhakanipun saking *positif* sanget dumugi *negatif* sanget. Sami kaliyan *skala* wonten panaliten menika ngginakaken *data skala* awujud biji *kategori*. Andharan biji *kategori* kasebut inggih menika SS (Sae Sanget), S (Sae), C (Cekap), K (Kirang), KS (Kirang Sanget).
b. Asil *Angket Pamanggih* Siswa
Angket utawi *kuesioner* inggih menika pitakenan-pitakenan ingkang dipunginakaken kangge pados seserepan saking *responden* tegesipun saged mangertosi bab-bab ingkang sipatipun rahasia. Panaliten menika ngginakaken angket ingkang isinipun pamanggih siswa babagan *media* ingkang dipunuji lan dipuntingalaken. *Data* saking siswa menika awujud *data kualitatif* ingkang wonten *kategorinipun* inggih menika SS (Sarujuk Sanget), S (Sarujuk), RR (Rangu-rangu), KS (Kirang Sarujuk), BS (Boten Sarujuk).
**D. Piranti Ngempalaken Data**
Wonten panaliten menika ngginakaken piranti panaliten *data skala likert*. Piranti *data skala likert* menika dipundamel kanthi wujud *checklist* (Sugiyono, 2011: 108). Piranti ngempalaken *data* kasebut inggih menika.
1. **Piranti Biji Kualitas Media**
a. Biji saking Dosen Ahli Materi
Piranti *biji kualitas


. Mas Kasmiri Sumadiharja, monteur, kapindhah saking Medan dhatêng Bandung. R. Kain, opzichter klas 1, kapindhah saking Medan dhatêng Bandung. R. Sumadiyar alias Sumodiharja, klerk klas 1, kapindhah saking Mojokêrto dhatêng Singkawang. Mas Prawiradinata klerk, kapindhah saking Subang dhatêng Bat.-Centrum. Mas Sudarsono, commies, kapindhah saking Tuban dhatêng Sêmarang, kosokwangsulipun Tuwan Mandra, saking Sêmarang dhatêng Tuban.
Mitongtonakên franco ing Pasar Gambir. Benjing Pasar Gambir ngajêng punika, para ingkang sami nglêmpakakên franco ingkang sampun kangge, ing Bêtawi, badhe mitongtonakên franco ingkang dipun kalêmpakakên wau. Têtiyang ingkang nglêmpakakên punika anggadhahi kêmpalan saha sampun gadhah warga, tumrap Bêtawi wontên 200, tuwin tansah mindhak-mindhak kemawon. Adêging pakêmpalan wau sampun 15 taun, benjing Pasar Gambir punika badhe dipun pèngêti, ngiras mitongtonakên paklêmpakanipun franco. Ing papan mitongtonakên ngriku badhe dipun wontêni kantor post alit piyambak, nyadèni franco sapanunggilanipun. Franco ingkang dipun pitongtonakên wau franco saking saindênging jagad.
--- 974 ---
Padagangan bathik majêng. Sampun sawatawis wulan, panggaotan bathik ing tanah Jawi saya majêng, rêginipun mindhak, sadhiyaning barang-barang kathah. Ing salêbêtipun 6 wulan kêpêngkêr, indhaking sadean tikêl kaping 2 1/2 tinimbang taun kêpêngkêr, sadhiyanipun barang dipun kathahi. Ingkang majêng punika botên ngêmungakên sinjang ingkang awon kemawon, sanadyan ingkang alusan ugi makatên. Mila sudagar bathik ing Pêkalongan inggih tumut majêng, kathah anggèning tampi wêlingan saking sudagar ing Bêtawi. Dene agêngipun kintunan, dhatêng tanah sabrang, Singapura. Malah sapunika wiwit nyandhak Siam.
Andandosi margi sêpur N.I.S. Mèh sabên mangsa rêndhêng, margi sêpur antawising Ngayogya-Surakarta, tamtu manggih karisakan jalaran bênanipun lèpèn Simping, bênaning lèpèn wau mawi pasir, inggiling pasir ngantos ngungkuli krêtêg, ngantos adamêl kandhêging lampahipun sêpur. Ing sapunika N.I.S. gadhah sêdya badhe nginggilakên krêtêging margi sêpur ing lèpèn Simping supados sagêd kalis ing bênaning lèpèn.
Prof. Dr. C.D. de Langen rawuh tanah ngriki. Prof. Dr. C. D. de Langen sampun dumugi Bêtawi, kanthi nitih motor mabur "Torenvalk" gadhahipun K.L.M. Anggènipun mriki Prof. wau pêrlu badhe anjênêngi Volkenbonds-Conferentie ing bab kasarasan ing padhusunan ingkang badhe kawontênakên ing Bandung. Panjênênganipun dados warga Volkenbonds-commissie ingkang sampun nate damêl palapuran babagan punika.
Bab gêndhis. Kala Kêmis kêpêngkêr para dagang gêndhis tuwin para wakil saking Economische Zaken, nivas tuwin Suiker-syn-dicaat sami parêpatan. Para dagang ingkang dipun dhatèngakên ing parêpatan wontên 15, inggih punika: Wellenstein & Krause, Maclaine Watson & Co., Erdman & Sielcken, Internatio, Jasumy, Tuwan Moet, Kian Gwan, Tio Sing Liong, Kian Ciang, Ban Gwan, Patel, Abidul Rahim Usman, Rachordas, Mustsui Bussan, Motsibusi tuwin Nan & Co. Parêpatan punika ngrêmbag kawontênan.
Nyonyah Walandi pêjah kobong. Sampun sawatawis dintên ing Bandung wontên nyonyah Walandi pêjah jalaran kobong. Sarêng pulisi nindakakên papriksan, nyonyah wau pancèn niyat nglalu, rumiyinipun sampun nguntal sublimaat pastiles, nanging botên sagêd tiwas. Wusana badanipun lajêng kablêbêt ing sinjang, rencangipun kapurih nyiram lisah pèt, salajêngipun kapurih nyumêt. Sakawit rencangipun botên purun, nanging jalaran saking adrêng, ugi lajêng dipun pituruti. Wusana andadosakên ing tiwasipun. Kala punika inggih wontên tangginipun ingkang badhe têtulung, nanging sampun kasèp. Dene sababipun nglalu kados makatên punika, jalaran nyonyah wau sakit lepra.
Saking nagari Walandi dharat dhatêng tanah ngriki. Ing wêkdal punika wontên neneman bangsa Eropa nama W. Hamilton, dados drukker ing salah satunggiling pangêcapan ing Tilburg, nagari Walandi, badhe bidhal saking nagari Walandi dharat dhatêng tanah ngriki. Tuwan wau gadhah sadhèrèk wontên tanah ngriki anggadhahi kantor pangêcapan. Ingkang minôngka sanguning lampah sarana sade gambar warni-warni. Sarèhning margi ingkang gawat badhe pinanggih ing Konstantinopel, mila samangsa sampun dumugi ingriku lajêng badhe numpak kapal dhatêng tanah ngriki. Tuwan wau ugi sampun wongsal-wangsul dhatêng tanah ngriki, nanging sarèhning nyambutdamêlipun kala samantên wontên ing kapal, wangsulipun inggih numpak kapal. Dene ing sapunika sarèhning sampun botên nyambut damêl kados makatên, anggènipun mriki namung dharat, jalaran botên gadhah waragad.
[Grafik]
Kapal kêruk enggal. Inginggil punika (sisih têngên) gambar kapal kêruk timah gadhahanipun Mij. "Billiton" nuju kacobi wontên ing Tanjungpriok. Kapal kêruk wau kadamêl langkung agêng tinimbang kapal kêruk ingkang sampun wontên damêlan rumiyin.
--- 975 ---
Wêwaosan
Sêtya Munggêl Kamurkan
Cariyos cêkak
Padhanging srêngenge ing wanci sontên, katingal mawêlu, kados wandanipun tiyang kalêson. Pêksi-pêksi pating kalêpêr sami mapan dhatêng pencokanipun, kanthi nilari ocèh kados pindhaning pamuji ngluhurakên dhatêng asmaning Pangeran. Kawontênan ingkang kados makatên punika sagêd anuwuhakên karaos-raos ing manahipun tiyang ingkang nuju kasusahan.
Gêgambaran kawontênan ing


text:
adosaken margi kangge ndhudhah kabudayan wonten ing masarakat tartamtu. Gayutan antawis kabudayan kaliyan basa saged dipuntingali saking pamanggihipun (Sapir-Whorf salebeting Alwasilah, 2008:87) ngengingi relativitas basa, inggih menika; (1) sedaya cara menggalih menika ngginakaken basa, (2) sedaya basa mujudaken pandangan utawi realita saking tiyang ingkang ngandharaken, (3) pandangan ngengingi kasunyatan (realita) ingkang dipunbentuk dening basa menika beda-beda.
Kanthi wontenipun relativitas basa menika, kabudayan masarakat penutur basa menika ugi nggambaraken kawontenan budaya ingkang relatif. Tegesipun, kabudayan antawis masarakat setunggal kaliyan sanesipun wonten ing salah
satunggaling papan tartamtu saged dipuntingali bedanipun saking karakteristik basa masarakatipun. Kadosdene basa ingkang dipunginakaken masarakat salebeting tradhisi ngrimat pantun, ugi ngandhut konteks kabudayan lokal masarakat Desa Kedungsomo. Pramila dipunbetahaken panaliten etnolinguistik kangge mangertosi gambaran kabudayan masarakat ingkang gesang wonten ing Desa Kedungsomo lumantar basa ingkang dipunginakaken masarakat wonten salebeting tradhisi ngrimat pantun.
B. Undering Prakawis
Saking dhasaring panaliten ingkang sampun kaandharaken, saged dipunpundhut underaning perkawis wonten ing tradhisi ngrimat pantun. Perkawisipun inggih menika:
1. Satuan lingual ingkang ngandhut konteks kabudayan wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsomo.
2. Konteks kabudayan ingkang saged dipuntingali wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsomo.
3. Nilai budaya ingkang saged dipunpendhet saking satuan lingual wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsomo?
4. Faktor-faktor ingkang ngewahi tradhisi ngrimat pantun wonten ing Desa Kedungsomo.
C. Watesaning Perkawis
Supados panaliten menika fokus boten ngambra-ambra, pramila panaliten menika kedah dipunwatesi. Watesanipun perkawis ing panaliten menika:
1. Satuan lingual ingkang ngandhut konteks budaya wonten ing tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono.
2. Konteks budaya ingkang saged dipuntingali wonten ing tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono.
3. Nilai budaya ingkang saged dipunpendhet saking satuan lingual wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono?
D. Wosing Perkawis
Saking watesan perkawis ing nginggil menika salajengipun saged dipundamel wosing perkawis bab tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono. Wosing perkawisipun inggih menika:
1. Satuan lingual menapa kemawon ingkang ngandhut konteks budaya wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono?
2. Kadospundi konteks budaya ingkang saged dipuntingali wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono?
3. Kadospundi nilai budaya ingkang saged dipunpendhet saking satuan lingual wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono?
E. Ancasing Panaliten
Ancas saking panaliten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono inggih menika:
1. Ngandharaken satuan lingual ingkang ngandhut konteks budaya wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono.
2. Ngandharaken konteks budaya ingkang saged dipuntingali wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono.
3. Ngandharaken nilai budaya ingkang saged dipunpendhet saking satuan lingual wonten tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono?
F. Paedahing Panaliten
Adhedhasar ancasing panaliten ing nginggil menika, saged dipunpendhet paedahing panaliten. Paedahing panaliten menika kaperang dados kalih, inggih menika paedah teoritis saha paedah praktis. Ewadene andharanipun kaandharaken wonten ing ngandhap menika.
1. Paedah teoritis
 a. Asiling panaliten menika saged paring sumbangsih kangge ngrembakaaken panaliten etnolinguistik.
2. Paedah Praktis
 a. Asiling panaliten menika saged dipunginakaen minangka seserepan babagan tradhisi ngrimat pantun ing Desa Kedungsono.
 b. Minangka gambaran ngengingi kabudayan masarakat ing Desa Kedungsono.
BAB II
GEGARAN TEORI
A. Gegaran Teori
Gegaran teori inggih menika andharan dhasaripun teori-teori ingkang dipunginakaken wonten ing panaliten menika. Teori-teori menika dipunginakaken kangge ngrembag perkawis-perkawis panaliten saha kangge nyengkuyung asiling panaliten.
1. Budaya
Budaya inggih minangka sedaya sistem angen-angen, nilai, moral, norma, saha kapitadosan (belief) manungsa ingkang dipunasilaken dening salah satunggaling masarakat. Sistem angen-angen, nilai, moral, norma, saha kapitadosan (belief) inggih menika minangka asiling sesambetan tiyang setunggal kaliyan sanesipun saengga ngasilaken sistem sosial, sistem ekonomi, sistem kepercayaan, sistem pengetahuan, teknologi, seni, saha sapanunggalanipun. Manungsa minangka makhluk sosial anggenipun sesambetan kaliyan tiyang sanes ugi dipunatur kaliyan sistem angen-angen, nilai, moral, norma, saha kapitadosan ingkang sampun dipuntemtokaken. Ingkang ngrembaka wonten pagesangan manungsa menika sejatosipun ngrembaka anggenipun ngasilaken sistem berpikir, nilai, moral, norma, dan kapitadosan (Zakiyah et al., 2014:106). Wood (lumantar Puspitasari et al., 2019: 2-3) ugi nggadhahi pamanggih bilih Culture is an overall value, norm, belief, understanding and way of communicating and interpretation of experience.
Kabudayan inggih menika wedharing nalar utawa angen-angen, babaring pambudidaya, wohing pangulah lakunipun akal budi (Padmosoekotjo, 1981: 8). Uwal saking lakunipun akal budi utawi nalaripun manungsa, ing donya menika kathah kawruh saha kagunan warna-warni kadosta: agami, kawruh teknik, tetabuhan utawi gamelan, tembang, tari, lan sapanunggalanipun. Sedaya kalawau dipunwastani kabudayan. Babaripun pangulah lampahing budi ingkang lajeng dipunwasatani kabudayan, ngantos dumugi bab-bab ingkang alus angremit, ngantos boten gampil dipunmangertosi kanthi lair, saha perkawis-perkawis ingkang boten ketingal netra.
Pamanggilipun Koentjaraningrat (1980: 193) kabudayan inggih menika sedaya gagasan, ide, tingkah laku utawi asilip


text:
ane ana bae / nuju sawijining dina / Wana gone dodolan / uwis suwe ora mêtu / jalaran êmbokne lara /
Wana Sêtika prihatin / ketang trêsna ing wong tuwa / ora kurang sêtiyare / ngundang dhukun kana-kana / diêkon awèh tômba / jamu sakathahing jamu / ora ana sing tumama //
sing lara saya matiri / cêkake was[7]
sida ajal / pêpasthène mung samono / Si Wana kêrônta-rônta / kapêgatan katrêsnan / sawise layon dikubur / Si Wana rumasa lola //
bangêt anggone prihatin / wis ora bisa dodolan / jalaran dhuwite êntèk / arêp nyambutgawe liya / rumasa ora bisa / apa-apa durung tau / kajabane mung dodolan //
sajêrone mikir-mikir / Wana wêruh ana gombal / sumlêmpit galaring ambèn / ketoke nyêpêti mata / mula arêp dibuwang / wasana barêng dijupuk / Si Wana kagèt sauwat //
sing dikira gombal kuwi / jêbul kanthong uwis kaplak / nanging isi dhuwit akèh / Wana Sêtika kèlingan / dhèk bokne durung ajal / kanthong sing wis plok iku /[8]
Kurang satu suku kata: kanthong sing wis koplok iku.
karo bokne ora pisah //
Si Wana sangsaya ngrêti / yèn uwong duwe celengan / ora cêpak pakewuhe / cêkake saiki Wana / uwis bisa dodolan / malah sangsaya sêmpulur / Wana ênom wis kêpenak //
21 Têtêmon lan Pêpisahan
kambi dak sambi dodolan, kaku kidhung dak tekadi
cêkake Wana Sêtika / wis mapan olèhe urip / saiki salin salaga / ora idêr kaya sing wis / mung bukak warung cilik / dumunung ing pinggir lurung / dodolane ya pêpak / ora ketang sithik-sithik / suwe-suwe dadi saèmpêr rèsturan //
saiki Wana Sêtika / wis kêna disêbut sugih / ananging isih kuciwa / jalaran isih prihatin / dene sing dadi ati / iya sing ana Songbanyu / susahe kaya apa / anggagas lungane kuwi / lan apa ta isih padha kêslamêtan //
nuju sawijing dina / ing warung pinuju sêpi / Si Wana lagi anggagas / gone arêp tilik malih /[9]
krungu suwara lirih / Si Wana kagèt anjumbul / banjur mêtu grawalan / akanthi bêbêging ati / mêthukake dhayohe sing lagi têka //
Garèng : Mulane wong kuwi aja sok kumalungkung, dupèh wis nganggo pantalon, krahe dhobêl ngadêg, dhèsine nglawèr, kathik sêpatune kiyèt-kiyèt, sajak durung dibayar kae, wah, anggêpe banjur kaya kangjêng tuwan kontoleyur. Malah nèk ana Walônda, anggone ngomong Jawa digawe kaku, kuwatir nèk ora diarani Lônda. Ambok eling, kanggone wong Jawa mangganggo cara Walônda kuwi, ing sarèhne pawakane cilik, bêgja-bêgjane rak mung diarani: kaya sinyo... Rêbo.
Petruk : Wis, wis, Kang Garèng, ana kok banjur mêlèh-mêlèhake sing iya-iya mangkono. Aja sok maido nyang wong kang nêdya ambudidaya marang undhake drajate, Kang Garèng. Wong nganggo pantalon, banjur digagah-gagahake, dibrêgas-brêgasake, dilandak-landakake, kuwi karêpe rak supaya olèh pangaji-aji. Apa manèh ana ing Batawi kene, Kang Garèng, yèn kowe manganggo cara Walônda, sanajan rupamu kaya wong ilang, nganti pangling ... sing momong, lho, kuwi kowe nyengklaka: motor, opêlèt, tutawa[10]
dhilman, si supir utawa kusir bisane mung muni: yah, tuwan, utawa: baik, tuwan, nanging yèn kowe isih manganggo cara Jawa, sanajan rumasamu wis brêgas kaya... ndara dana, yèn kowe arêp nunggang motor utawi dhilman, gampang anggone bakal diwangsuli: mau kasih brapah, mas. Hara, apa atine ora banjur mak pêngkêrêt bae.
Garèng : Iki salahe bangsane dhewe, Truk, awit anggêre pangkate rada mêthangkring sêthithik, blanjane rada ombèr sawatara, apa manèh rada bisa: nat-nit, nurlêg-nurlêg, ngono kae, iya banjur nganggo cara Nyo Wèlêm. Mulane wong-wong bôngsa liya, anggêre wêruh wong Jawa sing isih ngugêmi panganggone dhewe, iya ngarani: wong Jawa bôngsa karo têngah sèn loro, karêpe: wong Jawa bôngsa asor. Darajate mung: mas, bae. Jajal, wong Jawa sing padha gagah-gagah, sing pangkate mêthongkrong, blanjane sagrobag, padha krêsa ngagêm cara Jawa, tak tanggung, Truk, drajate bôngsa Jawa mêsthi banjur: kêthèpèl-kêthèpèl, tumuli têkan usuk, awit ing Batawi kuwi akèh wong Jawa sing pangkate rada: mangkruk-mangkruk.
Petruk : Wayah, Kang Garèng, prakara panganggo iki ora kêna dipadu, awit panêmune
uwong kuwi mêsthi beda-beda, mêngko rêmbuge mundhak saya rete-rete bangêt. Saiki aku tak ambanjurake caritaku ing bab kaanane kaum kolonis sing kanggo Lubuklinggo kuwi.
Kaya sing wis tak kandhakake ing ngarêp, samêdhune saka sêpur wong-wong kolonis padha diunggahake ing oto bis, nganti pirang-pirang jinah oto bis, Kang Garèng. Hla, saiki aku tak nyaritakake sathithik mungguhing awakku. Kala samono barênganaku, kajaba kaum kolonis, ana antênar Walônda lima, yaiku: kontrolir pangrèh praja ing Lubuklinggo, kontrolir sing saka Batawi loro, kontrolir panggêdhene kolonisasi, lan ana kontrolir siji manèh sing kuwajiban ngurus kolonis. Dhoktêre siji. Kajaba iku, ana sawatara antênar-antênar bangsane dhewe, nanging panganggone grès cara Lônda, Kang Garèng, mung bae lêngênane ana kluwêr-kluwêre, lan padha ngagêm pèt, ana lètêr W. ne sarêmpèyèk-sarêmpèyèk. Antarane antênar-antênar mau, ana sing disêbut: tuwan pangeran, lan uga ana sing disêbut: tuwan dhepati.
Garèng : Wèh, sêmune pangkat-pangkat iki, nèk ditêmokake karo pangkat-pangkat ing tanah Jawa, bisa cêki, Truk, sabab, tuwan dhepati kuwi mêsthine nèk ana ing tanah Jawa: kangjêng adipati, dene


text:
PROGRAM NO: 214
PAEDAHIPUN MESEM / AJI ING NGARSANE GUSTI
Pamiyarsa,ingkng dipun sihi gusti,
Sugeng pinanggih malih kaliyan kula ibu lilik kaliyan bapa pdt. Pujianto, wonten ing adicara Cahyaning agesang. Kados pundi kawontenan panjenengan? Menapa sae, sehat lan tansah kasinungan karahayon saking gusti ingkang maha asih? Inggih tamtunipun pandonga kula kados makaten, panjenengan sabrayat sami sehat, bagas waras, saget makarya kanthi sae, lan tansaha kasinungan tetrem rahayu. Nanging naminipun tiyang gesang, kala-kala ugi wonten mboten sekeconipun, nah menawi ing antawisipun panjenengan wonten ingkang sawek nandhang sakit, utawi wonten prakawis ing gesang panjenengan ingkang kedah panjenengan rampungaken, panjenengan ampun nglokro, pangajeng-ajeng panjenengan lan iman kapitadosan panjenengan tetep panjenengan eneraken dhateng gusti, awit namung gusti ingkang kagungan panguwaos paring pitulungan ingkang sejatos. Saking studio kula ngaturaken sugeng midhangetaken.
Pamiyarsa.
Saben kita tamtu mboten remen menawi ningali tiyang sanes tansah mrengut, lan kita tamtu bingah menawi kawontenan kita dados berkah tumrap tiyang sanes, lan ing pundi papan kawontenan kita tansah dipun antu-antu kaliyan tiyang sanes. Supados kawontenan kita dados berkah lan dipun antuantu tiyang sanes inggih menika kanthi cara purun mesem kaliyan tiyang sanes. Nah ing ngirki kula badhe ngaturaken bab mesem, mangga dipun pidhangetaken.
Pamiyarsa.
Mesem, mbok bilih manut panjenengan lan kula setunggaling tumindak ingkang limrah lan gampil. Kantun narik lambe lan ngitingalaken waja. Nanging ing kahanan tinamtu mboten gampil katindakaken. Umpaminipun ing wekdal kathah masalah, ing wekdal kita sayah lsp. Tamtu badhe mesem kemawon angel. Mesem panci wonten sambung rapetipun kaliyan watekipun tiyang, wonten tiyang ingkang gampil mesem utawi murah seyum, ngantos ing wekdal sisah kemawon mboten ketingal, amargi tansah mesem. Lan wonten tiyang ingkang angel mesem. Nanging mesem ugi wonten sambung rapetipun kaliyan swasana ing manah, lan jiwa. Umpaminipun tiyang ingkang bingah tamtu gampil mesem lan tiyang ingkang sisah mboten saget mesem. Mesem ugi wonten daya pengaruhipun kaliyan kesarasaning badan, tataraning strees lan daya tarik lsp. Lan wonten ingkang gadhah pamanggih Mesem ugi saget murugaken awet enem.
Pamiyarsa.
Menapa mesem ugi wonten gegayutanipun kaliyan kesarasaning badan lan gesangipun manungsa ?
Manut waosan ingkang kula waos, mesem gadhah daya pengaruh tumrap kesarasaning badan. Lan ing kitab suci ugi kaserat bilih "manah ingkang bingah minangka obat ingkang manjur". Liripun menawi manah kita bingah ateges kita kathah mesem saget murugaken sehat. Lajeng menapa paedahipun mesem :
1. Mesem saget murugaken tiyang langkung nyengsemaken.
2. mesem saget ngribah swasananing manah. Ing wekdal manah kita sisah, menawi kita saget mesem tamtu kasisahan kita saget langkung entheng.
3. mesem saget ngrangsang/ nulari tiyang sanes ugi mesem. Ing wekdal kita mesem, swasana ing kiwa tengen kita saget langkung sumringah, kanthi makaten tiyang ing kiwa tengen kita, ugi badhe derek bingah.
4. Mesem ugi saget ngindhakaken sistem imun ( kekebalan tubuh). Kanthi makaten saget murugaken badan langkung kiyat lan mboten gampil nandhang sakit.
5. Amargi mesem saget ngirangi stres, pramila mesem ugi saget kangge ngirangi tekanan rah ingkang inggil.
6. ing wekdal kita mesem badan kita ngasilaken zat ingkang saget kangge ngirangi raos sakit.
7. mesem saget murugaken otot ing pasuryan langkung kendho kanthi makaten saget murugaken awet enem.
Makaten kalawau pamiyarsa paedahipun mesem tumrap badan lan gesang kita, pramila mangga kita tebihaken gesang kita saking raos kepenek, depresi, lan lan pikiran-pikiran ingkang awon kanthi mesem, tamtunipun mesem ing papan ingkang pener lan pas. Lan kita miwiti paring esem kaliyan tiyang ingkang wonten ing kiwa tengen kita, kanthi makaten kita saget paring daya pengaruh ingkang sae dhumateng tiyang sanes, lan gesang kita saget kasil lan dados berkah tumrap tiyang sanes.
Pamiyarsa.
Selajengipun kita badhe sesarengan kaliyan bapa Pdt pujianto. Ingkang kados ing padatan badhe ngaturaken gegilutan kanthi irah irahan aji ing ngarsaning Gusti'. mangga dipun semak, lan mugi panjenengan nampi wucalan ingkang sae tumrap gesang panjenengan.
Pamiyarsa.
Ing negari India wonten setungaling bangunan ingkang misuwur ing saindengeng jagat, bangunan kalawau endah sanget lan dipun bangun dening pangeran ingkang asmanipun Shah Jehan. Sang pangeran mbangun bangunan kalawau kangge ngemut-emut garwanipun ingkang dipun tresnani, ingkang asmanipun Muntas Ul Zamani. Ibu Muntas menika garwanipun sang pangeran ingkang nomer tiga, sang pangeran sanget tresnan dhumateng ibu Muntas, amargi piyambakipun setya sanget kaliyan sang pangeran. Ibu Muntas setya dampingi sang pangeran (kakungipun), anggenipun nindakaken sedaya tugas tanggel jawabipun, sae menika ing salebeting kraton lan ing sakjawinipun kraton. Nanging emanipun gesangipun ibu Muntas mboten dangu, ibu muntas seda ing sisihipun sang pangeran, saksampunipun mbabaraken prutranipun ingkang nomer 14. Manggihaken kahanan ingkang kados makaten, garwanipun seda, tamtu manahipun sang pangeran sanget dene kaget, nggetun, lajeng ngantos sedangunipun 2 tahun sang pangeran mboten purun medal saking griya, awit sisah sanget. Kangge ngemut-emut garwa ingkang dipun tresnani sang pangeran lajeng ngutus andhahanipun, mbangun setunggali monumen/tugu ingkang nglambangaken katresnanipun sang pangeran dhumateng garwanipun.
Bangunan ingkang inggilipun 60 meter, kawangun saking watu marmer lan wonten peranganperanganipun ingkang dipun ukir, dipun rias lan dipun lapisi emas, perak lan berlian. Ningali kaendahanipun bangunan kalawau saben tiyang ingkang ningali tamtu eram


text:
Bekupon Omahe Doro
Koes Plus
_URL_
Bb
F
C D#
6fr.
Bb F C F D# F C
F Bb F Bekupon omahe doro wetan kulon akeh segoro Bb F C F Nyambut gawe ojo sembrono mengko mundak uripe soro
Reff:
C F Lang kaling konco di irisi Bb F Lang kaling konco di icipi C F C Yen eling konco bakal mukti
F Bb F Rokok kretek taline lawe omah gubuk di labur putih Bb F C F Wong urip ojo seneng ngece gotong royong iku mestine
kembali ke Reff:
(F Bb C F) 4X
C F Bb F C F D# F C
F
Bb
F
Bekupon omahe doro wetan kulon akeh segoro
Bb
F
C
F
Nyambut gawe ojo sembrono mengko mundak uripe soro
kembali ke Reff:
F Bb F Rokok kretek taline lawe omah gubuk di labur putih Bb F C F Wong urip ojo seneng ngece gotong royong iku mestine
kembali ke Reff: (2X)


text: Pesareyan Mbah Kepadhangan manggon ana ing Dhukuh Depok ing sisih paling dhuwur. Ambane pesareyan udakara 350 meter pesagi. Lan ana papan kana (ing sisih ngisor) uga ana sendhange kang katelah nama Sendhang Beji kang miturut crita bisa kanggo marasake wong edan. Mbah Kepadhangn uga nduweni sawernaning pusaka kayata keris dhapur Jalak kang diarani Kyai Wulung, patrem kanthi dhapur lontop kang uga diarani Kyai Lontop, keris dhapur kebo Lajer kang diarani Kyai Banjor, tumbak dhapur Carang Glagah kang diarani Kyai Blabar, umbul-umbul lan bende pengalab-alab. Kaya umume pusaka liyane, nalika wula-wulan tinamtu kaya wulan Sura barang-barang pusaka mau uga dijamasi.


text:
i!
U : Puji sokur konjuk Gusti!
Mazmur Tanggapan: Yésaya 12:2-6
Waosan II: Filipi 4:4-7
L : Mekaten pangandikanipun Gusti!
U : Puji sokur konjuk Gusti!
Bacaan Injil: Lukas 3:7-18
PP : Mekaten Injilipun Gusti Yésus Kristus. Rahayu saben tiyang ingkang mirengaken pangandikanipun Gusti Allah saha ngéstokaken. Maranatha!
U :
Ma-ra - na - tha, Ma - ra - na - tha, Ma - ra - na - tha.
Khotbah: "Makarya kanthi Kasucèn lan Gumbira"
Saat Hening
- Umat jumeneng
Prdt : Sesaréngan kaliyan umatipun Gusti ing sadhéngah wekdal saha papan, sumangga kita nélakaken Pangaken Pitados Rasuli makaten …
- Umat lenggah
DONGA SAFAAAT
(PP mimpin donga safaat, dipun pungkasi donga Rama Kawula)
PISUNGSUNG
Prdt: Para Sadhèrèk, berkahipun Gusti Allah tansah kita tampi saben dinten. Wekdal punika, kita kaparingan wewengan kanggé nglairaken raos sokur lumantar pisungsung ingkang sampun kita cawisaken saking griya kita piyambak-piyambak. Sadèrèngipun ngaturaken pisungsung, kita pireng paseksinipun serat Ibrani 13:15-16, "Kang iku, lantaran Panjenèngané, payo kita padha tansah saos kurban pamuji-sokur marang Allah, iya iku kang arupa tetembungan kang ngluhuraké asmané. Sarta aja lali nindakaké kabecikan lan awèh pitulungan, jalaran iya kurban-kurban kang mangkono iku kang ndadèkaké keparengé Allah."
(Umat sesaréngan ngrepèkaken KPK 150:1-
KUMANDELA, PRACAYAA)
Mara dèn etunga berkahing Allah Rama
atinira mesthi kaéraman gungnya tanpa wilangan
mula ja kuatir sumelang nging suméndhéa Pangéran
Refr.:
Kumandela pracayaa
upadinen Kratoning Allah atimu ayem kabegjan tumrah
kang murbèng rat muwuhi berkah ing sih rahmat.
Mara waspadakna mukjijad sing Sang Rama
dalah prakara kang mung prasaja margining pangrimatnya,
maringken bagas kasarasan Ian kacekapaning gesang,
Refr.:
Mara dèn gatèkna pangrèhing Gustinira,
dènya ngrimati pra makluk wrata ing rèhing alam raya,
uripira langkung pangaji lan sagung pra makluk sami
Refr.:
- Umat jumeneng
DONGA PISUNGSUNG:
(Prdt mimpin donga pisungsung)
KIDUNG PANGUTUSAN
KPK 172:1-3 TANSAH PADHA BEBUNGAHA
Tansah padha bebungaha krana kabegjan sanyata
dé kita samya tyang dosa nging tinebus sing antaka
Refr.:
Tansah bungah ing patunggilaning Gusti
tansah bungah wit sinung gesang sayekti.
Tansah olah kabecikan leladi tan mawang mring tyang
yéku pratandhaning sokur mring sihing Allah Maluhur.
Refr. :
Tansah manteb ing pracaya tan sumelang wah tan wedi
tegen nyenyuwun ndedonga pasrah wit Gustimu nganthi
Refr.:
PANGUTUSAN
PP : Enerna manah panjenèngan dhateng Gusti!
 Makaryaa kanthi kasucèn lan gumbira!
U : Kawula ngeneraken | manah kawula dhateng
 jagad, | papanipun Sang Kristus | makarya
PP : Tindakna pakaryan kang mbangun memitran lan
 pasedhèrèkan ing bumi Pancasila punika!
U : Kawula kepéngin neksèkaken sang Kristus!
PP : Pinujia Allah Sang Rama-Sang Putra-lan Sang Roh
 Suci!
U : Ingkang mboten badhé misahaken kawula saking
 sih-katresnanipun wiwit samangké dumugi ing
 wekasaning jaman.
BERKAH
PP : Tampènana berkahipun Gusti,
 "Pangéran Yéhuwah mugi maringana berkah dhateng
panjenengan (kita), lan ngayomana panjenengan (kita); Pangéran Yéhuwah muga nyunarna cahyaning wadanané dhateng panjenengan (kita), lan maringana sihrahmat; Pangéran Yéhuwah muga karsaa nungkulaké wadanané dhateng panjenengan (kita), lan maringana tentrem rahayu."
U : (aklamasi Maranatha Amin)
do = d 4 ketuk
1 . 2 3 5 | 6 . 7 i 7'| i . 7 6 5 |
Ma - ra-na - tha, Ma - ra - na - tha, Ma - ra - na - tha
5 . 1 2 3 4 | 3 . 5 i 5'| 6 . 5 . | 4 . 3 . | 2 . 1. ||
Ma-ra-na - tha, Ma-ra-na-tha, A-min. A-min. A-min.
[wph/mh]
PACAWISAN
- Pandonga pacawisan pangibadah. Para palados cecawis ing Konsistori.
- Panyumeding lilin Advèn IV. Prosesi lilin dipun jumbuhaken kaliyan adat saben ing pasamuwan piyambak-piyambak.
- Pamaosing pawartos pasamuwan.
- Wekdal ening pribadi umat.
MAKEMPAL [pasamuwan jumeneng]
Prdt: Wonten ing Minggu Advèn kaping sekawan punika, kita sesarengan angraosaken malih gesang minangka umatipun Gusti ingkang saweg nengga rawuhiPun. Sumangga kita nyamektakaken dhiri anambut rawuhiPun.
U.: PINUJIA GUSTI, MARANATHA.
KIDUNG PAMUJI:
KPJ 22:1, 2 PUJI KONJUK ALLAH RAMA
Puji konjuk Allah Rama, puji konjuk Sang Putra
Puji konjuk Sang Roh Suci, tetiganya sawiji.
Haleluya! Haleluya! Tetiganya sawiji.
Pinuji Ratuning swarga, Gustiné pra manungsa,
nggih Ratuning pasamuwan, Ratu sumbering gesang.
Haléluya! Haléluya! Ratu sumbering gesang.
VOTUM lan SALAM
PP : Pangibadah Minggu Advèn kaping 4 punika katindakaken wonten ing asmanipun Sang Rama, Sang Putra lan Sang Roh Suci.
Sih-rahmat lan tentrem rahayu saking Gusti Allah Rama kita lan Gusti Yésus Kristus, wontena ing panjenengan (kita) sadaya.
U : Amin.
PAMBUKA [Pasamuwan lenggah]
PL : Gusti Yésus rawuh saprelu ndhatengken bedhamen. Jagad ingkang dados kagunganipun Gusti Allah nampik lan nyingkur, karana mbebujeng dhateng pepenginanipun piyambak. Sami mboten mreduli dhateng sesaminipun, malah nganggep tiyang sanès minangka mengsah. Rawuhipun Gusti Yésus Kristus dados pangajeng-ajeng tumrap ing sadaya tiyang ingkang nengga dhatengipun bedhamen. Kadospundi prayoginipun kita umat nanggapi rawuhipun?
KIDUNG PAMUJI
KPJ