text:
un pangapunten, kabudayan ingkang kadadosan ing pethikan cariyos ing nginggil inggih menika nalika ing pasa malem Neni ngertos-ngertos kesah tanpa kumecap menapanapa, Pitarta rumaos lepat amargi miturut Pitarta, solah bawa Meineni menika jalaran Pitarta wicantenan kaliyan tiyang setri sanes. Mila Pitarta nyuwun pangapunten kaliyan Meineni amargi wau mboten ngrewes Meineni nalika wicantenan kaliyan tiyang sanes.
Sampun limrah bilih tiyang ingkang lepat menika nyuwun pangapunten, wonten budaya Jawi babagan menika ugi tansah dipunuri-uri dening masarakat Jawi. Miturut Endang Sri Maruti (2016:53) ngandharaken bilih nyuwun pangapunten menika adatipun dipuntindakaken dening tiyang ingkang nindakaken kalepatan. Wonten ing masarakat Jawi, nyuwun pangapunten asring dipuntindakaken langkunng rumiyin sinnaosa ingkang dipuntindakaken mboten lepat. Sipatipun tiyang Jawi ingkang sarwa pekewuh menika andamel tiyang Jawi gampil ngraos lepat, sinaosa sejatosipun mboten lepat.
e) Sapa Aruh
Pethikan cariyos ingkang ngandharaken babagan kabudayan sapa aruh wonten ing pethikan cariyos ing ngandhap inggih menika:
"Gumun aku. Wong disapa Kenya kaya ngana sulistyane kok tanggapanmu anyep wae! Nanging aku wis tau weruh Kenya kuwi mau kok, Dhik Pit. Tenan. Ana ngendi ya? Sekolah apa ta, dheweke?"
"Yen dakkandhani blaka, Yu Neni mengko mesthi nesu."
"Aku? Nesu? Lha ngapa kok nesu?"
"Tenan? Ora nesu?"
"Mesthi kok ngono! Aku apa tau kandha ora tenan? Aku apa wis tau nesoni kowe ta, Dhik Pit?"
"Yu Neni wis tau pirsa ana pasar malem!"
"Oh! Anu, sik, sik, Reti jenenge, iya? O, kelingan aku. Kena apa aku mau ora kok elingake yen aku uga wis tepung?. Wah, kae mau mesthi nganggep aku anggak. Kowe mau Dhik Pit, ora gelem ngelingake. Gela aku!"
"Aku kuatir Yu Neni terus ngambul, terus njaluk mulih tanpa prekara kaya dhek biyen kae. Dhek ana ing pasar malem kae." (kaca 32)
Kabudayan wonten ing salebeting cariyos ingkang tuwuh amargi wontenipun raos cinta persaudaraan ing nginggil inggih menika wontenipun budaya sapa aruh, kabudayan ingkang kadadosn ing pethikan cariyos ing nginggil inggih menika nalika wonten ing bioskop Pitarta dipunsapa dening tiyang setri, ananging Pitarta namung mendel kemawon, Pitarta mendel amargi ajrih menawi Meineni samangke duka.
Sapa aruh utawi ngeruhi menika salah sawijiining kabudayan Jawi ingkang dumugi sakmenika tasih kathah tiyang ingkang nindakaken sapa aruh kasebut. Sapa aruh dipuntindakaken nalika mlampah inng sangajengipun tiyang sanes, adatipun sapa aruh ing masarakat Jawi menika ngginakaken basa ingkang alus ugi sopan, tetembungan ingkang dipunginakaken inggih menika: manga, nuwun sewu, sarta nderek langkung. Sapa aruh ugi dipuntindakaken nalika kepanggih kaliyan tiyang ingkang sampun dipuntepang, adatipun dipunwiwiti kanthi jawat asta langkung rumiyin dipunlajengaken sami nyuwun pirsa kabar, pawartanipun.
Sapa aruh ing masarakat Jawi dipuntindakaken ugi kanthi cara mboten ngginakaken basa, ananging cekap ndungkluk kaliyan mesen, cara kasebut
dipuntindakaken amargi kawontenan tiyang ingkang badhe sapa aruh kaliyan tiyang inking dipunsapa, adatipun dipuntindakaken dening tiyang ingkang nembe nitih sepeda.
f) Nuweni
Pethikan cariyos ingkang ngandharaken babagan kabudayan nuweni/ tilik wonten ing pethikan cariyos ing ngandhap inggih menika:
Seminggu tutuge atiku jempalikan terus. Batinku pecah dadi loro, separo ngrewangi katrerangane mitra-mitra, separo mantep nuhoni batinku kang lawas. Karo-karone padha kuwate. Nalika seminggu wis tutug meksa durung ana kawusanane kalah menang, Tanti karo Tamardikin teka tilik aku, menehi oleh-oleh, takon-takon prekaraku karo Abimanyu, lan menehi kekuwatan anyar ing batinku kang sesisih sarana pitutur-pitutur lan conto-conto. (kaca 64)
Kabudayan wonten ing salebeting cariyos ingkang tuwuh amargi wontenipun raos cinta persaudaraan ing nginggil inggih menika wontenipun budaya tuwe, budaya nuweni tiyang sanes ingkang kadadosn ing pethikan cariyos ing nginggil inggih menika nalika Tanti kaliyan Tamardikin nuweni Meineni ingkang mboten sekeca manahipun amargi mireng bilih Abimanyu tiyang ingkang dipuntresnani nindakaken pedamelan ingkang mboten sae. Tanti kaliyan Tamardikin nuweni Meineni ancasipun supados Meineni kiyat nampi kasunyatan kasebut.
Kebudayaan nuweni ingkang dipuntindakaken tiyang Jawi mboten namung nuweni tiyang ingkang nembe gerah, ananging ugi tiyang ingkang nandhang susah kados kenging musibah lan sanesipun, nuweni tiyang ingkang nembe nandhang kabagyan ugi dipuntindakaken dening tiyang Jawi, kadosta ingkang bibar kagungan putra. Nalika nuweni masarakat Jawi adatipun mbeta cangkingan, cangkingan menika saget arupi dedhaharan, buah lan wonten ugi ingkang maringi arta.s
g) Mertamu
Pethikan cariyos ingkang ngandharaken babagan kabudayan mertamu wonten ing pethikan cariyos ing ngandhap inggih menika:
"Iki mau saka omahe Reti, aku enggal-enggal menyang omahmu, luwih banter playuku mrene tinimbang anggonku mara ing omahe Reti. Aku menyang nggone Reti mung perlu ngluwari ujar takon wangsulane marga iku dadi kewajibanku akibat saka ketrucut tembungku biyen. Aku teka mrana kaya rekening loper nagih dhuwit lengganan koran apa listrik. Nanging aku mlayu menyang panggonanmu kayadene priya selak ketemu kekasihe. Ibumu ngendika kowe wis kawin, wis duwe anak, lan alamatmu kene. Nalika mlebu ing plataran omah lojimu kana, aku iki wong urip kayungyun tresna, omahmu kaya taman kembang kang sarwa wangi, nalika metu saka omahmu kana aku iki mung badan wadhag kang dilakokake dening mesin."
Aku meneng wae. Atiku remuk. Gela, getun, eman. Ah, upama urip iki kena dib


text:
gih menika pirembagan ingkang boten manggihaken satunggal *kecocokan* antawisipun *penutur* kaliyan *mitra* tuturipun
4. *Novel*
Novel inggih menika satunggal *karya fiksi* ingkang wujudipun prosa/ gancaran ingkang ngandharaken satunggal carios,dipunserat kanthi *naratif*
5. *Ardini Pangastuti*
Ardini Pangastuti menika *sastrawati* ingkang miyos tanggal 16 November 1960 wonten Tulungagung. *Aktifis* nyerat media basa Jawa (kalawarti) ugi basa Indonesia.
BAB II
GEGARAN TEORI
A. Deskripsi Teori
1. Pangertosan Pragmatik
Pragmatik inggih menika ngelmu ingkang nyinaoni basa kangge manggihaken menapa maknanipun ujaran, jumbuh kaliyan kahananipun (Djajasudarma 2012: 71). Wonten ing pamanggih Djajasudarma menika nyukani teges bilih satunggal ujaran nggdhahi makna ingkang gayutanipun kaliyan kahananipun tiyang ingkang guneman. Wondene pamanggihipun Levinson (lumantar Nababan, 1987: 2) pragmatik minangka satunggal panaliten tumrap basa ingkang gayutanipun basa kasebut kaliyan konteks ingkang ndhasari andharan basa. Kangge mangetosi satunggal ujaran basa dipunbetahaken pangertosan sanes saking konteks panganggenipun.
Pamanggih saking Yule (2006: 3) bilih pragmatik minangka setunggal studi ngengingi makna ingkang dipunandharaken penutur/ panyerat salajengipun dipuntafsiraken dening pendengar/ pamaos. Perkawis menika nggdhahi teges bilih studi pragmatik kathah naliti perkawis menapa ingkang dipunkajengaken sawontening tuturan tinimbang makna tembung/ frasa ingkang dipunginakaken sawontening tuturan kasebut.
Wonten malih pamanggihipun ahli ngengingi pangertosan pragmatik. Pragmatik inggih menika peranganipun ngelmu linguistik ingkang ngrembag babagan panganggenipun basa ing wicantenan (Soeparno, 2002: 27). Wondene miturut Kridalaksana (1993: 177) ngandharaken bilih pragmatik inggih menika kajian ngengingi gayutanipun perangan-perangan basa kaliyan priyantun ingkang
ngginakaken basa kasebut. Adhedhasar mapinten-pinten pamanggih kasebut, saged dipunpendhet dudutan bilih pragmatik inggih menika satunggal ngelmu ingkang nyinaoni basa ing wicantenan supados saged mangertos menapa wosipun ingkang dipunkajengaken antawisipun penutur kaliyan mitra tuturipun jumbuh kaliyan konteksipun.
Pragmatik menika setunggal studi ingkang panalitenipun dipundhasari dening konteksipun. Konteks ingkang dipunkajengaken inggih menika sedaya latar belakang pengetahuan ingkang dipungadhahi sesarengan, antawisipun penutur kaliyan mitra tutur saha sedaya ingkang wonten gayutanipun sawontening wicantenan kekalih kala wau. Kanthi adhedhasar pamanggilhipun Wijana (2009: 15) bilih konteks ingkang kados menika dipunsebut konteks situasi tutur. Wonten gangsal aspek tutur, inggih menika:
1) penutur saha lawan tutur (ditambahi uraian keterangannya)
2) konteks tuturan
3) ancasipun tuturan
4) tuturan minangka satunggal wujudipun aktifitas
5) tuturan minangka produk tindak verbal.
Wicantenan saged kalampahan kanthi sae bilih peserta tuturipun inggih menika penutur saha lawan tuturipun kalibat aktif sawontening proses wicantenan kala wau. Bilih salah satunggal saking peserta tutur boten kalibat aktif wonten tuturan saged dipunsebut gagal tuturan. Satemah dipunbetahaken kerjasama dening kekalihipun.
Salah satunggal wujud kerjasama antawisipun penutur kaliyan lawan tuturipun inggih menika kanthi tumindak ingkang santun antar pihak. Miturut
Rahardi (2005: 52) kedah nggatosaken *prinsip kejelasan, kepadatan, saha kelangsungan*. Prinsip menika supados pesen wicantenan saking *penutur* saged katampi dening *lawan* tuturipun kanthi trep saha dipunmangertosi kekalihipun.
Miturut Djajasudarma (2012: 77) ngandharaken bilih *pragmatik* kaperang dados 4 *kajian* inggih menika:
1. *kajian linguistik*, *kajian* ingkang naliti tandha (*sign*), swanten saha maknanipun kanthi *subsistemipun fonologi, morfologi, sintaksis saha leksikon*;
2. *kajian pragmatik ujaran*, *kajian* ingkang naliti *konteks langsung* (*tunggal*) kadosta *tema-rema*, *tema* inggih menika perangan ujaran ingkang nyukani *informasi* menapa ingkang dipunwicantenaken, *rema* inggih menika perangan ujaran ingkang nyukani *informasi* ngenggingi temanipun; *fokus-latar, fokus* menika nyukani *informasi* ngenggingi perangan ingkang wigatos, *latar* menika saking pundi ujaran menika diipunpirsani; *fokus-kontras* (nyukani *informasi* perkawis ingkang *positif* kaliyan *negatif*);
3. *kajian pragmatik wacana*, *kajian* ingkang naliti babagan *konteks wacana* kadosta ngenggingi *deiksis, kesantunan* (perkawis *martabat, ketakrifan, pertuturan, pacelathon, metafora, ironi*);
4. *kajian pragmatik budaya*, *kajian* ingkang naliti basa kanthi wiyar inggih menika panganggening basa ing *konteks kultural-sosial-psikologis* (basa minangka *identitas kelompok*)
Awit saking perangan-perangan menika panaliten ngenggingi *maksim* kalebet wonten *kajian pragmatik wacana* amargi naliti *wacana* saha konteksipun. *Wacana* inggih menika basa ingkang dipunasilaken saking *tindak komunikasi* kanthi *koherensi* saha *kohesi* ingkang sambung sinambung, nggadhahi wiwitan
saha pungkasan ingkang dipunandharaken kanthi lisan menapadene sinerat (Djajasudarma, 2012: 75). Saking wacana menika saged dipunmangertosi menapa konteksipun wonten ing setunggal carios sastra, salajengipun menapa wosipun ugi saged dipunpanggihaken.
Panaliten pragmatik menika wigatos dipuntindakaken amargi pragmatik minangka bahan pengajaran bahasa (Purwo, 1990: 23). Saking wosipun saged paring piwulang moral tumrap pama

dataset: HuggingFaceFW/finepdfs


text:
zj2kx.c3 zj1x2c1 y Se-pat do-mba ka- li o- ya . . . . 3 3 zj5c6 z6x x.x xc! ! z!x x x xj.c6 z!xj@c# @ A-ja do- lan lan wong pri- ya . . . . # @ zj!c6 z!x x.x c@ 6 3 . zj2x5c3 g2 Ge-ra-meh no- ra pra- sa- ja
'''
5. Lancaran Blendrang, laras slendro pathet nem
'''
. . 5 2 . . 5 2 . . 5 2 5 6 5 3 Blen - drang blen - drang blen - drang a-mpas ke-cap . . 5 2 . . 5 2 . . 5 2 5 6 5 3 Blen- drang blen- drang blen- drang am- pas ke- cap . . 5 6 ! 5 ! 6 ! 5 ! 6 j55 3 2 3 Blen- drang am- pas ke- cap am- pas ke- cap di-si ram san-ten . . 5 6 ! 5 ! 6 ! 5 ! 6 j55 3 2 3 Blen- drang am- pas ke- cap am- pas ke- cap di-si ram san-ten
'''
6 6 6 6 j33 5 6 ! j66 5 3 2 j33 6 5 3
Am- pas ke- cap di-si- ram san-ten me- na wi le-pat nyu-wun ngapunten
6. Lancaran Geter, laras slendro pathet nem
7. Gantungan, laras slendro pathet nem
8. Gantungan Renungan, laras pelog pathet barang
. 3 5 6 6 . 6 7 @ @ . 7 # @ 7 6
Tu-mla-wung-ing ra-sa se-bit kang ron-tang ran-ting
. 5 6 7 6 5 3 5 3 2 1 2. 7 5 6
Tu-ma-nem sa-jro-ning cip-ta ri-sang bi- ma-se-na
. @ . 7 # @ 7 6. 5 6 7 6 5 2 3
Ka- gyat jro-ning ga-lih a-nam-pi a-tur- i- ra
3 3 2 1 2 3 5 6 7 . 6 5 3 2 7 y
Sang hyang pu-ku-lun Re-ka-tha- ta-ma kang sa-tu-hu
9. Srepeg Makaryo, laras pelog pathet barang Putri
Putra
X
10. Tancep Kayon
7 7 7 @ 7 6 5
Ka- sem- ba- da- ning se- dya
7 5 7 6 3 5 7 6
Ku- du ma- wa pa- ngor-ba- nan
7 5 7 6 3 5 6 7 @ 7 @ #
Li- nam-ba- ran te- kad ing- kang ngom-bro ngom-bro
LAMPIRAN 3 DAFTAR PENDUKUNG KARYA
1. Agus Suwondo
: Penyusun/Penyaji
2. Panji Probo Asmoro, S.Sn.
: Kendhang
3. Yusuf Sofian
: Gender Barung
4. Riris Eka Prasetya
: Rebab
5. Wahyu Ibnu Winarsita
: Bonang Barung
6. Teguh Kusuma A
: Bonang Penerus
7. Willy Setya budi
: Slenthem
8. Anjasmara Pangestu R
: Demung 1
9. Singgih Andaru K
: Demung 2
10. Ponco
: Saron 1
11. Reno Hari Mulya
: Saron 2
12. Mahitza Crismadhana
: Saron Penerus
13. Tegar Kusuma A
: Kethuk
14. Novi Suprianto
: Kenong
15. Sindhu Restu Adam
: Kempul/Gong
16. Gilang Adi setiawan
: Gambang
17.
Diah Ayu Krisnawati
: Vokal Sindhen
18. Candra Prasanth
: Vokal Sindhen
19. Ririn Rustanti
: Vokal Sindhen
20. Prasasti
: Vokal Sindhen
21. Imam Sutikno
: Vokal Pria/Suling
22. Munirul Ihwan
: Vokal Pria
23. Rinta Kharisma
: Vokal Pria
24. Dadang
: Vokal Pria
LAMPIRAN IV BIODATA
Nama : AGUS SUWONDO
Tempat/tgl lahir : Cilacap, 11 Agustus 1996
Alamat:
Jl. Gereja RT 03/01 Desa Adiraja Adipala Cilacap
Riwayat Pendidikan: SDN 01 Adipala Lulus tahun 2008
SMP N 01 Adipala Lulus tahun 2011
SMK N 3 Banyumas Lulus tahun 2014
ISI Surakarta Angkatan tahun 2014


text:
, akutha ing kurayana, ana manuk cucuk waja, anucuka larung keli, iberna gawanen lunga, awigna astuna purnamasiddi. Hong namu namas swah hah.
Sasampuning rampung sampurnaning puja sapanunggilanipun wau, Hyang Kala nedha adus, kyai dhalang inggih anuruti, serta ingkang andhalang wau lajeng ambedhol dhalang Kandhabuwana kaliyan bathara Kala saking gadebog, cempuritipun kacemplungaken ing pangaron enggal, ingkang sampun kasudhiyakaken isi sekar sataman sapirantosipun. Ingkang andhalang lajeng ngucapaken japa padusaning Kala : Tunjung adus ing banyuning banyu mili tlaga manik, Uma kang ngedusi, Durga kang ngosoki, Wisnu kang ngentas. Lajeng winisik ing japa : Kala den eling sira, sira muliha ing jatisorangan, asalira teka ora, sira muliha marang ora,
asalira teka ing jati, iya muliha maring jati, ingsun sajatine wisesa. Lajeng dipun kudang: Hong, anake ki Kurameyan, agedhe aseseg dhepah, mBangbang bus pasthi kamaya, ana maya-maya katon, kang anonton milu katon, kang tinonton ora katon, byang-byang byos, golong-golong gumelompong, gulung-gulung guma lumpung. Hong namu namas swah hah.
Bathara Kala lajeng kesah, sagarwa balanipun, kaliyan sami nedha sangu sadaya, Wangsulanipun kyai dhalang Kandhabuwana: Iya padha anjupuka. Lajeng sami mendheti, (ingkang dipun pendheti sajen), lajeng kesah.
Kyai dhalang Kandhabuwana lajeng nandukaken japa Kumbalage-ni: Buk-buk maga rubuk, gerobyog padha rusah, suwung sepi sumleng balaning Kala.
Lajeng Dewi Sri Sadana dhateng, kapanggih kaliyan dhalang Kandhabuwana, pamit mantuk, serta nyuwun sajen ingkang dados waijjibipun, dhalang Kandhabuwana pareng, lajeng kapendhetan, serta lajeng mantuk, kyai dhalang Kandhabuwana lajeng dhawuh dhateng panjak dhalang Klungkungan. Jaka Jatusmati supados dipun guyang. Lajeng kaguyang kaliyan dipun mantrani padusan Jatusmati, : Bogenira sira prasini, jiwanggana patrayana, prakasi-wah prakasipa, boga-boga wali purna, Hong bestu waluya, waluya temah anjati, jati temahan waluya, Hong bestu waluya.
Ing sarampungipun, Jaka Jatusmati lajeng pamit mantuk, kalilan, saha lajeng mangkat, lajeng wonten nyai randha dhateng, nyuwun mantukipun bayi ingkang dhawah sampir (bayi lahir wonten sale-betipun tangga nuju ringgitan) dhalang Kandhabuwana marengaken, lajeng kabekta mantuk. Pandung ingkang tumut nabuh kenong kecer sami nyuwun pamit mantuk, serta ngaturaken prasetya, anak putunipun manawi ngantos purun ngawoni dhateng kyai dhalang mugi saturunipun sampun ngantos manggih panjang umuripun, sampun kalilan lajeng mantuk. Saantukipun pandung, buyut Wangkeng kengkenan tiyang estri, nerangaken dhateng kyai dhalang Kandhabuwana, kados pundi tindakipun rara Pripen, inggih punika anakipun estri ingkang nedha ringgitan wau.
Wangsulanipun dhalang Kandhabuwana: Aku mengko adus, sarampunge adus, kembang sataman dianggoa adus rara Pripen, iku sirna mala sukertane. Dhalang Kandhabuwana, panjak lajeng sami adus, serta mawi japa padusan dhalang lan panjak.
Driyakdasa gunem, gramina satardi nayem, ping sapta muni dewa yu. Hong bestu waluya, waluya temah anjati, jati temahan waluya, Hong bestu waluya.
Lajeng matak aji weling. Sarampungipun, boten dangu dhatengipun Sapujagad, ingkang ngresiki balane Kala kabeh, pasangone poleng sakayuh, pantun kalih gedheng, cikal kalih, badheg sagoci, sekul wuduk ulam lembaran, sampun resik, namung kantun bala satunggal, angentosi jenang baro-baro. Sapujagad lajeng mantuk, dhalang Kandhabuwana lajeng sumbar-sumbar: Aku dhalang Kandhabuwana, angadeg pusering jagad, aningali memelok ing kalangan, tanggal pisan patbelase murub tan kenaning pati, mancur tan kena surem, aku dhalang Jatiwasesa, ora wenang diwasesa, iya aku kang wenang misesa sakalir. Dupi kapyarsa sumbare kyai dhalang Kandhabuwana, ambaledug balanipun Kala. Tanceb kayon.
Ingkang andhalang lajeng ngucap, "Awignam astu namas sidhem, lungguhku pakuning bumi, talapakane sanggabuwana, gadebog Hyang Nagaraja, kelirku sang Tinjomayu, widadari kang anggameli, widadara kang anonton, kang anonton padha katon, kang tinonton ora katon, hong mastu namas sidhem".
Penerapan pendekatan konstruktivis dan penilaian otentik dalam pembelajaran matematika
Author: Siti Nurul Hidayah
Publisher: Balai Pustaka
Year: 2013
Pages: 148
PN BALAI PUSTAKA — JAKARTA


Senin, 05 Desember 2011
MITOLOGI KANJENG RATU KIDUL
Mitos Ratu Kidul dadi pancadan paprentahan ing karaton
Kacihna majune teknologi komunikasi lan informasi nuwuhake budaya anyar lan nggawe "rusake" kabudayan Jawa, ananging wong Jawa tetep ngugemi landhesan urip kang gegayutan kalawan anane titah ora kasat mata.
Landhesan urip kang isih ngugemi anane titah ora kasat mata iki raket gandheng cenenge kalawan kepriye sejatine wong Jawa urip ing donya. Lire, kapercayane wong Jawa ing babagan urip lang panguripan ora bisa uwal saka perangan jagad cilik (mikrokosmos) lan jagad gedhe (makrokosmos), keplase uga gegayutan kalawan alam kasat mata lan alam datan kasat mata. Salah sijine kapercayan kang dikarepake yaiku wong Jawa, mligine kang urip ing tlatah Yogyakarta lan Solo, nganggep lan yakin yen samodra kidul iku awujud karaton kang dikuwasani dening Kangjeng Ratu Kidul. Tumrap wong Jawa kaprah, lire ora duwe pangerten jero babagan filosofi kebatinan Jawa lan uga adoh saka karaton, Kangjeng Ratu Kidul dianggep sawijining titah badan alus kang wujude kayadene manungsa lan nglenggahi dampar keprabon, nyekel pengauwasa ing segara kidul. Lan isih ana panganggep liya kang wusanane mbabar dadi mitos Kangjeng Ratu Kidul.
Ing buku Mitologi Kanjeng Ratu Kidul, anggitane Y Argo Twikromo, weton Nidia Pustaka, 2006, dijlentrehake filosofi-filosofi kang gegayutan kalawan mitos Kangjeng Ratu Kidul. Miturut andharan ing buku iki, mitologi Kangjeng Ratu Kidul pranyata digunakake kanggo pancadan tumrap panguwasa Karaton Kasultanan Ngayogyakarta (lan uga Karaton Surakarta-red) nalika nglakokake paprentahan. Wong Jawa nganggep manawa donya iku isine ana kang asipat wadag, pisik, bisa didulu mata lan donya kang asipat datan kasat mata, alus, ora bisa didulu mata wantah. Ananging ing donyane wong Jawa, kalorone kang asipat kasat mata lan datan kasat mata iku nyawiji dadi siji. Ing nyawijine ngalam kalorone iku kabeh sesambungan kang asipat antarane siji lan sijine padha-padha mbutuhake lan dibutuhake. Wusanane kabeh nggawe alam dadi tumata. Sesambungane manungsa ing alam kodrati (alam nyata, alam kasat mata) ora dibedakake kalawan titah ing alam adikodrati (alam supranatural, alam datan kasat mata).
Yen dipindeng kanthi srana kaca mata antropologis, mitos Kangjeng Ratu Kidul bisa dianggep minangka cultural universal kang disengkuyung dening sawetara laku budaya utawa cultural activities, kayata labuhan, crita rakyat utawa crita Panembahan Senopati, kegiyatan sosial lan kegiatan lelandhesan keyakinan agama lan maneka laku utawa ritual tradhisi liyane. Babagan iku nuduhake lan aweh tuntunan yen yektine kepriye wong Jawa mindeng mitologi Kangjeng Ratu Kidul ora bisa dipisahake saka laku ritual kang ndhasari utawa dadi panjurunge. Laku-laku kang lelandhesan keyakinan ajaran agama kang gegayutan kalawan Kangjeng Ratu Kidul, mujudake gegambaran alam pikiran lan kapercayane wong Jawa. Adhedhasar apa kang diugemi wong Jawa, mitologi Kangjeng Ratu Kidul kang urip ing ngalam pikiran lan kapercayan Jawa, digunakake kanggo sesambungan kalawan alam supranatural. Pangajabe supaya donya iki tetep harmonis, imbang lan tansah kalinton kaslametan lan karahayon. Ing bebrayan Jawa, Kangjeng Ratu Kidul iku ora mung asipat legenda. Tumrap kapercayane saperangan gedhe warga bebrayan Jawa, Kangjeng Ratu Kidul iku ana tenan. Ananging karana anane alam supranatural tumrap wong Jawa ora bisa dijlentrehake, kaprah sinebut suwung awang-awung, ndadekake anane laku-laku kang lelandhesan keyakinan agama kang ancase ngurmati panguwasa alam supranatural, kayadene Kangjeng Ratu Kidul. Ana candhake.
Keyakinan supranatural sarana ngupadi salarase donya saisine
Mitologi Kangjeng Ratu Kidul nuwuhake kapercayan tumrap wong Jawa yen ing segara utawa samodra kidul ana panguwasa kang asipat supranatural, datan kasat mata.
Kapercayan iku bisa didulu saka laku-laku kang asipat lelandhesan keyakinan agama kang dilakoni dening Karaton Ngayogyakarta (apadene Karaton Surakarta) kang ditujokake marang Kangjeng Ratu Kidul. Kanthi laku ritual kang asipat lelandhesan keyakinan agama kang biyasane mapan ing Parangkusuma iku, sacara mistis Karaton bisa mujudake imbang lan tentreme donya. Yektine, tumrap Karaton Ngayogyakarta (lan Karaton Surakarta) ora bakal bisa netepi kuwajibane yen durung bisa mujudake rasa tentrem ing batin tumrap kabeh rakyat. Rasa tentrem ing batin iku bisa kawujud kanthi laku nyedhak marang Gusti Kang Murbeng Dumadi. Kanthi mangkono, maneka rupa laku utawa ritual kang asipat lelandhesan keyakinan agama iku wusanane minangka srana kanggo nggayuh katentreman lan keslametan praja sakrakyate. Ing telenging pikir wong Jawa, raja utawa ratu duwe jejibahan ngayomi rakyate. Karana iku, raja ing Karaton Ngayogyakarta lan Surakarta tansah ngugemi laku kang asipat nyedhak kalawan daya kekuwatan supranatural. Ing bebrayan Jawa, raja iku nyangga godhan yang tanpa wates, mligine kang gegayutan kalawan panguwasane. Sanggan godhan kang asipat tanpa wates iku uga ngandhut tanggung jawab tunggal kang amba kanggo njaga murih donya tetep tumata.
Karana iku, raja kudu pinunjul. Lan tumrap wong Jawa, raja iku dianggep dadi siji-sijine paraga kang bisa mbangun lan njaga sesambungan antarane alam kodrati (kasat mata) lan alam adikodrati (datan kasat mata). Iki kang dadi pawadan ing budaya Jawa raja utawa ratu iku dianggep duwe panguwasa kang tanpa wates lan panguwasane iku ora bisa diatur kanthi cara-cara kang kaprah ing ngalam donya iki. Rakyat dhewe uga duwe pangarep-arep raja utawa ratu bisa ngrampungi sakabehing rubeda kang tuwuh saka alam kanthi srana kekuwatan gaib kang diduweni. Upaya ngugemi mitologi Kangjeng Ratu Kidul iki pranyata ora mung dilakoni dening raja utawa sentana dalem ing Karaton. Para warga bebrayan ing tlatah Yogyakarta (lan Solo) uga duwe cara dhewe kanggo ngugemi keyakinan babagan Kangjeng Ratu Kidul iki. Mitologi Kangjeng Ratu Kidul dadi sarana kanggo tumind


text: Gunung Putri kuwe salah siji kecamatan nang , Jawa Barat, Indonesia.

dataset: wikimedia/wikipedia


text:
Update Harga Botol Kaca 250 ml Rekondisi
Jual Botol Kaca madu ukuran 250 Ml kode ( MB250 )
Special Botol Kaca Madu
Harga Perbotol Rp 5000 / botol
Jual Botol Kaca Jual Botol Kaca 250ml

config: jv


text:
Powiat Nowy Dwór Gdański iku powiat (kaya déné "kabupatèn" in Tanah Jawa) ing Polen. Kutha krajané ya iku Nowy Dwór Gdański. Powiat iki papané ana ing provinsi Pomerania lan sing ndunungi 35.583 jiwa.
Powiat ing provinsi Pomerania


text:
ungan kulawarga pasca proklamasi kemerdekaan, makaten: ngoko campur kaliyan krama inggil 60%, ngoko campur kaliyan basa Indonesia 15%, krama inggil 13%, ngoko lugu 6%, krama campur kaliyan basa Indonesia 1,7%, basa Indonesia 1,7%, saha ngoko campur basa asing 1,75%.
Saking andharan bab kawontenan panganggenipun unggah-ungguh basa Jawi, saged dipunpendhet dudutanipun inggih menika kulawarga Jawi ing titi wanci menika taksih ngecakaken unggah-ungguhing basa kangge sesambetan. Namung kemawon, kedah dipunpeggalihaken bilih kajawi ngginakaken basa Jawi manut unggah-ungguhipun, tiyang Jawi ing pundi kemawon ugi ngginakaken basa sanesipun. Tiyang Jawi ing DIY, Jawa Tengah, saha Jawa Timur kajawi ngginakaken basa Jawi, ugi ngginakaken basa Indonesia tuwin basa asing. Tiyang Jawi ing Lampung kajawi ngginakaken basa Jawi, ugi ngginakaken basa Lampung-basa Indonesia-tuwin basa asing. Tiyang Jawi ing Suriname kajawi ngginakaken basa Jawi, ugi ngginakaken basa Welandi saha basa Inggris. Semanten ugi, tiyang Jawi ingkang mapan ing wilayah sanesipun kajawi ngginakaken basa Jawi, ugi ngginakaken basa ingkang gesang lan dipunangge ing wilayahipun. Ingkang menika perlu pambudidaya ingkang mirunggan amrih sadaya kabetahan sesambetan (pirantos komunikasi) saged kacekapan.
4. Pambudidaya Ngipuk-ipuk saha Mekaraken Unggah-ungguhing Basa
Andharan ing nginggil nerangaken bilih tiyang gesang menika mbetahaken ajen-ingajenan satunggal kaliyan satunggalipun. Kangge mahyakaken raos ajeningajenan menika, ing bebrayan Jawi, tiyang Jawi ngginakaken basa ingkang cocog kaliyan unggah-ungguhing basa. Kadospundi anggenipun ngipuk-ipuk saha mekaraken supados tiyang Jawi ngginakaken basa Jawi cocok kaliyan unggahungguhing basa?
a. Panganggenipun ing Kulawarga
Kulawarga mujuduaken papan ingkang sepisanan nggladhi basa dhateng putra-putranipun. Minangka papan ingkang sepisanan, kulawarga Jawi kedah ngudi supados basa ingkang dipunginakaken ing salebeting kulawarga inggih menika basa Jawi. Wiwit alit lare-lare kedah dipunkulinakaken ngginakaken basa Jawi. Putra dhateng tiyang sepuh dipunkulinakaken basa krama alus, dene tiyang sepuh dhateng putranipun ngginakaken ngoko alus. Manawi wonten ing griya sampun dipunkulinakaken ngginakaken basa cocok kaliyan unggahungguhipun, pakulinan menika ugi badhe dipunginakaken ing papan sanes. Makaten ugi, nalika sesambetan ing masyarakat, lare ugi lajeng nggadhahi pakulinan ngginakaken basa Jawi. Ingkang menika, lare lajeng badhe manunggal kaliyan masyarakatipun.
Budiono Heru Satoto (1995) ing "Kedaulatan Rakyat" nyerat makaten "Apabila peranan sang ibu untuk mengajarkan kata demi kata bahasa Jawa kepada oroknya sejak ia dilahirkan dapat berjalan normal, dan melatih anak-anaknya sejak usia satu tahun tentang tata krama, adat dan kebiasaan Jawa, maka sampai dengan sang anak masuk ke sekolah formal tentulah sang anak akan dapat dengan mudah pula mengikuti pelajaran bahasa Jawa yang diajarkan sebagai mata pelajaran muatan lokal tingkat Sekolah Dasar sampai SMK/SMU di wilayah Propinsi DUY, Jawa Tengah, dan Jawa Timur sebagai pelaksanaan dari Keputusan Kongres Bahasa Jawa III-2001 di Hotel Ambarrukmo Yogyakarta". Ing seratan menika, Heru Satoto mahyakaken wigatosipun ngulinakaken ngginakaken basa Jawi wiwit saking kulawarga.
b. Panganggenipun ing Masyarakat
Sesambetan (komunikasi) ing masyarakat Jawi sampun samesthinipun manawi ngginakaken basa Jawi. Dene wujud unggah-ungguh ingkang dipunginakaken inggih cocok kaliyan tatarannipun. Upaminipun sesambetan antawisipun tiyang sepuh dhateng tiyang ingkang langkung enem utawi sasamisami ngginakaken ngoko saha ngoko alus (gumantung sinten ingkang wicaantenan utawi O1, sinten ingkang dipunajak wicantenan utawi O2, saha sinten ingkang dipunraosi utawi O3). Komunikasi antawisipun tiyang enem kaliyan tiyang sepuh mesthinipun ngginakaken krama utawi krama alus (gumantung sinten ingkang wicantenan utawi O1, sinten ingkang dipunajak wicantenan utawi O2, saha sinten ingkang dipunraosi utawi O3).
Dene manawi ing parepatan-parepatan, wiwahan, saha pengetan ingkang mirunggan kedah ngginakaken unggah-ungguhing basa ingkang wujud krama alus. Kados kawontenan samenika, wonten ing kitha-kitha sangsaya grengseng wontenipun upacara-upacara adat Jawi ingkang ngginakaken basa Jawi krama alus. Kawontenan menika temtu badhe nyengkuyung kawontenan ingkang "Njawani", saengga masyarakat Jawi, mliginipun para mudha saged sami sinau basa Jawi saking masyarakat.
c. Panganganggenipun ing Paguyuban-paguyuban
Wonten ing masyarakat Jawi, mliginipun ing wewengkon DIY saha Jawa Tengah, taksih kathah paguyuban-paguyuban seni Jawi, kadosta paguyuban macapatan, paguyuban kethoprak, paguyuban karawitan, paguyuban campur sari, paguyuban jathilan, lan sanes-sanesipun. Kajawi menika, paguyuban-paguyuban pamong budaya ugi taksih wonten, upaminipun paguyuban ingkang mligi sinau basa lan seni Jawi, saha paguyuban ingkang mandhegani upacara-upacara adat Jawi.
Saking paguyuban-paguyuban menika temtu saged pinangka ajang ingkang ces pleng (efektif) kangge ngipuk-ipuk saha mekaraken basa Jawi. Panganggenipun basa Jawi ing paguyuban-paguyuban menika adatipun sami dipunudi laras kaliyan unggah-ungguhing basa. Ingkang menika saged kangge patuladhan dhateng masyarakat Jawi, langkung-langkung tumrap para nemneman ingkang nembe nggladhi basa ngginakaken basa Jawi cocok kaliyan unggah-unguhing basa.
d. Kawegigan Ngginakaken Basa Jawi
Wonten ing masyarakat Jawi samenika, kathah para mudha ingkang kirang kawegigaganipun ngginakaken basa Jawi amargi ajrih klentu, mliginipun ajrih manawi klentu nggin


etes. Panyawange kepara kabuncang ing awang-awang, katon ana manuk sriti kekejeran nantang sumiyuting angin, mardika, kumeplas ing jagad jembar, tanpa sanggan tanpa panandhang. Ing kene tuwuh panglenggana kang landhep ngiris atine Surasa. Trawang-trawang ngalela ing angen-angene tumrap kahanan uripe sing teka iki isih katindhih ing werna-werna perkara.
Embuh wiwit rekasa kanggo nyukupi kabutuhan padinan, nyukupi sandhang lan pangane anak loro lan bojone, wragat sekolah, kalumrahan, lan kala-kala pepenginan kang ora kena diampah beteke emoh kalah klawan kiwa tengene. Pancen, rerangken kabutuhan sing katone sepele kuwi wae ing pundhake Surasa wis krasa abot, abot temanan. Kuwi wae direwangi awan bengi kudu ngliyeg kanthi becake, kathik wani telat mbayar setoran sewa becak, utang kana utang kene, lan sawernaning kupiya liyane kang nuduhake pambudi kang sarwa rumpil. Tan karasa panggagas iku nuwuhake sagunung rasa dosa, yen jejere wong lanang tan kuwawa mulyakake kulawarga.
"He Surasa, ngapa kowe nyengkruk ana kono?" saweneh swara keprungu sora nratas angen-angene Surasa kang lagi ndedel muluk. Sakala wong lanang iku njola.
"Ngapa kowe thelah-theloh ana kene?" Pardiman kanca mbecake iku nyedhak ing sangisor wit trembesi lan ngambali pitakone.
Surasa ora age-age wangsulan, atine isih getir dening swarane Pardiman kang tanpa sraba-sraba munggel lamunane.
"Ngapa Kang, awakku lagi ora penak," wangsulane Surasa sakenane.
"Ora, ngono lho. Kowe mau ditakonake karo Si Sarnem, sajak ana kecan apa piye?" Pardiman mesem sajak nggembol rasa cubriya.
"O, nggagas urip wae repot Kang, kok wani-wanine mikir Sarnem."
"Lho, aja ngono Sa, urip iki wis rekasa, aja mbokpikir kanthi rekasa. Mula kudu ana hiburane. Aja ndlujur, ha…ha…," Pardiman sing kulina ceplas-ceplos nanduki Surasa klawan ngguyu ngakak.
"Banjur ana apa ta Kang, Sarnem kok nggoleki aku?"
"Lho…. Lha, kowe ta kudune sing luwih ngerti. Isih duwe utang ra?"
"Yen kurangan ya duwe, wong lagi wingi kok wis ditagih, iki wae durung oleh angkatan, sing nggo mbayar apa? Dhengkul?" Surasa ora bisa ngampah rasa mangkel.
"Perkara sabenere aku ya ora ngerti, Sa. Pokok Sarnem meling yen kepethuk kowe, kowe ndang kon mrana," kandhane Pardiman sajak serius.
Atine Surasa tambah kemetir, gek ana apa iki. Sarnem, randha kang marung pecel iku meling-melingake dheweke. Rumangsane dheweke ora duwe urusan, nanging nadyanta mangkono ora tau-taune wong wadon randha sing kojahe gampang digodha kanca-kancane tukang becak kuwi melingake dheweke. Mesthi iki ana perkara wigati, mangkono batine Surasa kandha. Nanging banjur apa? Kumudu-kudu Surasa jumangkah murih enggal tinarbuka ana lelakon apa maneh ing dina iku. Agahan Surasa menyat saka lungguhane lan nggeblas nuju warunge Sarnem.
Nalika tekan kang katuju, kapinujon kahanan warung rada sepi.
"Ana apa Nem, kok kandhane Kang Pardiman awakmu melingake aku?" ora sranta sawuse lungguh ana lincak Surasa enggal pitakon.
Sarnem ora enggal wangsulan kepara randha kang isih nyisakake praupan kang manis iku mesem kebak teges. Atine Surasa tambah trataban.
"Age Nem kandhakna," Surasa tambah ora karuwan.
Isih kabuntel esem sarta polatan kang aneh, Sarnem tumuli aweh wangsulan.
"Nanging sepurane dhisik ya Kang, iki duwekmu ta?" kandha ngono Sarnem klawan nuduhake andhuk cilik kanggo lap kringet darbeke Surasa.
"Iya, ning wingi ketoke wis daksaki lan dakgawa bali, ki," Surasa nanggapi.
"Dudu iki sing mboksaki Kang, mbokmanawa kesusu ana pemehan kono kowe salah nyaut," Sarnem katon rada klincutan.
"Banjur apa sing dakgawa bali wingi, nganti saiki isih ana sak kathok sijine, iki mau aku kesusu budhale je?" Surasa nlesih klawan sathekruk rasa bingung.
"Kutangku, Kang," wangsulane Sarnem lirih nanging ing kupinge Surasa kadya gelap mangsa kesanga. Raine Surasa abang branang, mergo keslomot rasa isin.
Bebarengan kuwi kaya tinarbuka geneya bojone esuk mau nesu jaja bang winga-winga. Enggal wae Surasa nyandhak becake lan sarosane nggenjot bali kanggo paweh katrangan klawan Menur. Playune becak terus digelak prasasat kaya lagi diuyak Pak Kartiko, priyayi sugih juragan becak kang kerep nagih setorane. Datan sranta nalika teka dalan cilik mlebu pekarangan omahe Surasa anjlog saka becake lan terus mblandhang mlebu ngomah.
"Nur, Menur….!," Surasa bengok-bengok.
Nanging njeron ngomah sepi, ora ana wangsulan. Surasa mlebu kamar uga suwung, njujug pawon uga ora ana. Nanduki kahanan iku atine Surasa ketir-ketir, semparet Surasa mlayu menyang mburi. Ing mburi omah uga sepi. Meruhi bojone ora enggal ditemokake, atine Surasa selot katumpukan rasa cubriya. Ana pikiran-pikiran ala kang gumandhul ing angen-angene. Nanging bareng bali menyang ngarep ing kene Surasa digawe kaget klawan sesawangan ing tengah jogan.
Ing tengah jogan ana lading kang gumlethak, lading iku kang esuk mau kagunakake Menur kanggo ngancam awake. Sasisihe lading katon rajoh-rajeh ana barang kang nyubriyani. Surasa nyedhaki, bubar katamatake ora liya kotang. Iya mbokmanawa iki kang dadi panase Menur. Iya barang sepele iki sing dadi underan anane bratayuda ing omahe. Surasa dadi angluh, awake kaya dilolosi. Panyawange rumambat ing nglatar, katon barang-barang kang pating blasah, pating blesar, dadi sara-ara. Geneya barang sepele iku bisa dadi gawe? Batine Surasa pitakon klawan ati thenger-thenger.
4 komentar:
Kaendahaning donya iku paribasan mung katon sakedepan netra mula sira pada nonton marang kahanan kang ana kanggo tepa tuladha marang diri pribadi sira. Sakabehing kadadean mono karana takdir saka Allah gusti kang maha kuasa. Pada elinga Ya...BalasHapus
maturnuwun pak syukurBalasHapusBalasan
bagus!!!!!!!!!!Hapus
okey pak s


--- 4 : [0] ---
SÊRAT CÊNTHINI LATIN 4
YAYASAN CÊNTHINI YOGYAKARTA
--- 4 : [i] ---
SÊRAT CÊNTHINI (SULUK TAMBANGRARAS)
Yasandalêm Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Anom Amêngkunagara III (Ingkang Sinuhun Pakubuwana V) ing Surakarta
JILID IV
Kalatinakên Miturut Aslinipun dening KAMAJAYA
[Grafik]
Penerbit: YAYASAN CÊNTHINI Yogyakarta, 1988
--- 4 : [ii] ---
Pênêrbitan punika dipunwragadi dening Dana Banpres S.K. No. 030/8/Th.1988 Tgl. 29-2-1988
Babon ingkang kalatinakên
Sêrat CênthiniDitulis dengan huruf Jawa.
SÊRAT CÊNTHINI
Koleksi: Balai Kajian Sejarah Dan Nilai Tradisional Ditjen Kebudayaan Dep. P dan K Yogyakarta
Hak Cipta Dilindungi Undang-Undang
Penerbit: Yayasan Centhini
Pencetak: PT BP. Kedaulatan Rakyat, Yogyakarta
--- 4 : iii ---
PATHOKAN NGLATINAKÊN SÊRAT CÊNTHINI
Pathokan nglatinakên (translitêrasi) Sêrat Cênthini kados ing ngandhap punika:
1. Dhasaring pathokan 'Pedoman Ejaan Bahasa Jawa Yang Disempurnakan', Pusat Pembinaan dan Pengembangan Basa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Jakarta 1977.
2. Pangalih-aksara muhung miturut aksara Jawinipun. Pramila wontên satunggal têmbung sêratanipun Latin warni-warni, kadosta:
sudigbya - sudibya;
masjid - mêsjid - masjit;
watak - watêk - watag.
3. Aksara Jawi kasêrat Latin:
ca ... kasêrat: ... c
da ... kasêrat: ... d
dha ... kasêrat: ... dh
ja ... kasêrat: ... j
ya ... kasêrat: ... y
nya ... kasêrat: ... ny
tha ... kasêrat: ... th
4. Sandhangan swantên taling (e)Ditulis dengan huruf Jawa. dipunsêrat: /e/.
Swantên taling ingkang beda pamaosipun kalihan /e/, kasêrat kanthi tandha (diakritik) /è/, i.p. tumrap têmbung-têmbung ingkang kaanggêp pêrlu dipunsukani tandha, kadosta:
Èmpêr - èmpèr;
Lêmpêr - lèmpèr;
Gêgêr - gègèr.
5. Sandhangan swantên pêpêt (ê)Ditulis dengan huruf Jawa. dipunsêrat /ê/.
6. Murih runtut saha gampil panglacakipun sabên pupuh dipunwêwahi angka urut: I, II (angka Romawi) sarta pada angka urut: 1, 2 lst.
--- 4 : iv ---
7. Angka urut kaca isining buku jilid 1 angka 1 dumugi tamating jilid 1, kaca 332. Ing jilid-jilid lajêngipun sabên jilid kawiwitan saking kaca 1.
8. Migunakakên têtêngêr:
( ): kangge ngapit perangan wêwahan, kadosta: (m)botên, (ng)gèr, (n)dadosakên.
(?): têtêngêr perangan ingkang mbotên cêtha utawi ingkang risak.
[ ]: ingkang wontên salêbêting têtêngêr punika, botên pêrlu kawaos.
9. Kalêpatan ing dalêm naskah, upaminipun: /gagal/ kaparingan tandha...*) ing wingkingipun, salajêngipun ing ngandhap wontên cathêtan (footnote): prayoginipun /gigal/ = dhawah.
--- 4 : v ---
ISINIPUN SÊRAT CÊNTHINI IV
Sêrat Cênthini jilid IV punika isi 65 pupuh, wiwit pupuh 257 dumugi pupuh 321 ... kaca 1-285
Dene urutipun saha gancaring cariyos kasêbut jilid IV wau kados ing ngandhap punika:
I. Mas Cêbolang dalah para santrinipun nglajêngakên anggènipun lêlana.
Bab Jangka Jayabaya tuwin KiyamatkobraKiyamat kobra (dan ditempat lain).
1. Ki Sali ing Laweyan nglajêngakên katrangan bab Jangka Jayabaya, wiwit jaman Kalawisesa ing jaman Pajajaran dumugi jumênêngipun turun Sultan Erusakra ing Ngamartalaya ngantos dumuginipun Kiyamatkobra ... kaca 1-6
2. Kasambêt katranganipun Ki Atyanta bab Kiyamatkobra miturut Hadis kanthi pratandha ngalamat warni 40 ... kaca 6-11
3. Ki Atyanta dongèngakên lêlampahanipun Sèh Markaban ing Mêsir ingkang sêtya dhatêng rajanipun minangka têpa tuladha, ngalami cobi mawarni-warni, nanging têtêp sêtya tuhu, wêkasan kadodosakên patih ... kaca 11-42
II. Ing Majasta; sawatawis papan sujarahan
1. Mas Cêbolang nglajêngakên lampah dumugi ing Majasta kapanggih Ki Jayamilasa jurukunci pasareyan Jaka Bodho putra raja Majapait ingkang ngrungkêbi agami Islam, nyêkabat Sunan Têmbayat kadhawuhan dêdunung ing rêdi Majasta dumugi ing sedanipun. Lajêng sami jiyarah ing pasareyan Majasta ... kaca 43-47
--- 4 : vi ---
2. Ing sapinggiring lèpèn Dêngkèng wontên wit asêm ing têngahipun mênggik alit. Miturut Ki Jayamilasa wit asêm wau ing jaman kinanipun kangge nancang gèthèkipun Jaka Tingkir. Lajêng kabèbèrakên babadipun Jaka Tingkir nalika badhe suwita dhatêng Dêmak, numpak gèthèk. Lêrêm ing Majasta, gèthèk kacancang wit asêm ingkang tilasipun taksih katingal pinggêt alit ing têngah wau ... kaca 48-55
3. Ki Jayamilasa nyambêt cariyos bab Ki Buyut Banyubiru muridipun Sunan Kalijaga. Turunipun, i.p., Sèh Hèrcaranu sampun aragasukma. Jurukunci Banyubiru pakaryanipun êmpu dhuwung mawi toya wantah ingkang rumêmbês saking sela ing sêndhang Selakapa, Mas Cêbolang lajêng dhatêng Banyubiru.
Ing dhusun Taruwangsa sami jiyarah ing pasareyanipun Ki Agêng Banjaransari; lampahipun kalajêngakên dhatêng sêndhang Selakapa, sami nyêlupakên dhuwungipun piyambak-piyambak, tosanipun katingal mêlês wingit. Sêndhang Purusa, cariyosipun: sintên ingkang nênêpi ing ngriku, badhe pêputra kanthi raharja. ... kaca 56-59
4. Lampahipun dumugi sêndhang Banyubiru ing


pawartos, Nata Ngabêsi suka palilah dhatêng Itali ing bab anggèning badhe damêl margi sêpur ing antawisipun Erithrea tuwin Somaliland, kajawi punika ugi badhe nyukakakên pasitèn ingkang isi êmas. Nanging ing bab makatên punika tamtunipun inggih lajêng nuwuhakên raos pangraosing liyan, dèrèng tamtu sagêd srêg yêktos ingatasing ngudi katêntrêman umum.
Namung adrênging pamuji botên kêndhat, mugi sagêda rukun.
Pawartos saking Rêdhaksi
Lêngganan nomêr 766. Prakawis panjênêngan punika prayogi kasuwun lantaran sèp utawi kasuwunakên dhatêng sèp.
Lêngganan nomêr 3886. Priyantun umur 60 taun botên kawajibakên ambayar urunan kangge pènsiun rôndha punika manawi priyantun wau botên gadhah semah. Dene manawi gadhah semah, inggih taksih kawajibakên ambayar urunan.
--- 1049 ---
KABAR WARNI-WARNI
Pêthikan saking sêrat-sêrat kabar sanès.
TANAH NGRIKI.
Pêjah anggantung wontên pakunjaran. Wontên lare ukuman èstri ing pakunjaran lare ing Tangêrang, nama Titi, umur 16 taun, pêjah anggantung wontên ing kamaripun. Sababipun anggantung bokmanawi jalaran saking anggèning judhêg ngraosakên lêlampahanipun.
[Grafik]
Pabrik gadhahanipun N.V. Regnault ing Bêtawi. Ing bab pawartosipun badhe adêging pabrik cèt, mangsi lan kalèng gadhahanipun N.V. Regnault ing Bêtawi, punika sampun sumêbar ing pundi-pundi. Dèrèng dangu punika pabrik wau sampun kabikak saha miwiti nindakakên damêl cèt sapanunggilanipun kasêbut nginggil. Wêkdal pambikakipun kathah para priyantun ingkang dipun ulêmi, saha ugi kathah ingkang ngrawuhi. Inginggil punika gambar salah satunggiling panggenan ing lêbatlêbêt. pabrik wau, katingal pirantos dalah cètipun ingkang sampun rampung panggarapipun.
Pamulangan têtanèn ing Beran. Pamulangan têtanèn ing Beran, Ngayogya ingkang dipun dêgakên dening I.M.I.W. dumuginipun sapunika sampun gadhah murid 13, sami kaêcakakên ing damêl nênanêm ing pakêbonan tuwin pasabinan. Ing sapunika pamulangan wau taksih sagêd nampèni murid enggal 10.
Directeur babagan arta praja tindak papriksa. Wontên pawartos, benjing wulan October ngajêng punika, Directeur babagan arta praja badhe tindak dhatêng ing tanah Jawi, Bali tuwin Lombok, pêrlu badhe papriksa ing bab pajêg siti tuwin pajêg pragatan.
Pangêcapan P.G.I. Sampun antawis 5 taunan, Persatuan Guru Indonesia ngawontênakên pawitan, ingkang dumuginipun sapunika sampun wontên f 27.000.-. Nalika congres P.G.I. anggêlêngakên rêmbag badhe ngêdêgakên pangêcapan, apawitan arta wau, pirantos pangêcapan wau ing sapunika sampun wontên, sumimpên wontên ing kantor P.G.I. Kalampahanipun kabikak namung kantun ngêntosi palilah saking nagari.
Darmawisata dhatêng Bali. Benjing liburan agêng ing wulan Siyam ngajêng punika guru-guru ing Surakarta tuwin sanèsipun sami badhe darmawisata dhatêng Bali. Ingkang dados pangajêng R.M.Ng. Wiroatmoko. Petanging wragad sabên priyantun satunggal f 35.-. Sintên ingkang kaparêng badhe tumut, kenging prasabên dhatêng R. Atmodilogo, ing Tamtaman, Surakarta.
Têtêpan priyantun. R. Suparmono Kusumodirjo, aib. fd. Mantri pulisi Kroya, Cilacap dados asistèn wêdana ing Paresidhenan Japara-Rêmbang. Kargono, mantri pulisi klas 1 Paresidhenan Surabaya kapindhah dhatêng Paresidhenan Malang. Kiai Suroso Atmodirêjo, mantri pulisi Paresidhenan Malang dados tijdelijk wd. asistèn wêdana Paresidhenan Bêsuki. R. Mohamad Kusèn Cokrohadisudiro mantri pulisi Paresidhenan Malang, dados tijdelijk wd. asistèn wêdana Paresidhenan Malang. R. Joko, juru sêrat klas 1 Paresidhenan Madiun dados mantri pulisi Paresidhenan Surabaya. Sarbudin, juru sêrat klas 1 Paresidhenan Bêsuki, dados mantri pulisi Paresidhenan Malang.
Saya sênggang. Gêrah dalêm sampeyan dalêm K.G.P.A.A. Paku Alam pinanggih saya sênggang. Sampun kenging tindak utawi nitih auto cêlak-cêlakan. Kintên-kintên anggèning wontên griya sakit Omder de Bogen taksih tigang minggu malih.
Karisakan tanêman ing Banyumas Kidul. Kawartosakên, ing Banyumas kidul kathah tanêman pantun ingkang botên dados. Ingkang kathah ing bawah Cilacap tuwin Kroya. Wit-wit klapa kados sami garing. Wowohan ingkang sawêg pêntil sami gogrog. Ingkang wajib sampun atindak rêrigên tumbas pantun 10.000 pikul. Gunggunging tanêman pantun ingkang botên kêmêdalan wontên 15.000 bau, sadaya sami pantun gaga.
Panenan kapas ing Kulonprogo. Ing taun kêpêngkêr, ing Kulonprogo, Ngayogya, ngawontênakên tatanan nanêm kapas ngantos 200.000 wit. Ing sapunika sampun kalampahan sagêd panèn. Angsal-angsalanipun wontên 100.000 kg. lawe pêthak. Miturut rêrêgèn ing pêkên lawe wau wontên rêrêgèn f 20.000.-. Lawe wau lajêng sagêd kagarap dados barang-barang ngangge pirantos saking departement Economische Zaken. Ing salajêngipun badhe angsal pitulungan saking Landbouwvoorlichtingsdienst wiji kapas enggal.
Pakaryan Ngayogyakarta. Dumugi têngah-têngahaning taun punika, pakaryan Ngayogyakarta sagêd nyade barang rêrêgèn f 25.000.-, dados sabên wulan waradin-waradinipun f 4200.-. Pêpetangan kados makatên ing taun kêpêngkêr wontên f 29.316.- dados pinanggih mundur. Tumrap I.M.I.W. Bêtawi, salêbêtipun 6 wulan sagêd nyadèkakên barang pakaryan f 4423.-. I.M.I.W. Sêmarang f 1029


text: Iku uga aku mesthi enggal bali


text:
| Kali | Lepen | Lepen |
| | Supaya | Supaya | Supados | Supados |
| | Surat | Layang | Serat | Serat |
**T**
| | Tadi | Mau | Wau | Wau |
|---|------|-----|-----|-----|
| | Takut | Wedi | Ajrih | Ajrih |
| | Tamu | Dhayoh | Tamu | Tamu |
| | Tanah | Lemah | Siti | Siti |
| | Tanda | Tandha | Tapak Asma | Tapak Asma |
| | Tangan | Tangan | Asta | Asta |
| | Tari | Joged | Beksa | Beksa |
| | Telur | Endhog | Tigan | Tigan |
| | Tembakau | Mbako | Soto | Soto |
| | Tembang, Lagu | Tembang | Sekar | Sekar |
| | Tempat | Panggonan | Panggenan | Panggenan |
| | Tergesa-Gesa | Kesusu | Kesesa | Kesesa |
| | Tergolong | Kalebu | Kalebet | Kalebet |
| | Teringat | Eling, Kelingan | Emut, Kemutan | Emut, Kemutan |
| | Terlanjur | Kebacut | Kelajeng | Kelajeng |
| | Tertinggal | Keri | Kantun, kentun | Kantun, kentun |
| | Terus | Banjur | Lajeng | Lajeng |
| | Tidak | Ora | Boten | Boten |
| | Tidur | Turu | Tilem | Sare |
| | | Tinggi | Dhuwur | Inggil | Inggil |
|---|---|--------|--------|--------|--------|
| | Tua | Tuwa | Sepuh | Sepuh | |
| | Tukar | Ijol, liru | Lintu | Lintu | |
| | Tunggu | Enteni | Entosi | Entosi | |
| | Turun | Medhun | Mandhap | Mandhap | |
| | U | | | | |
| | Uang | Duwit | Arta | Arta | |
| | Ular | Ula | Sawer | Sawer | |
| | Umur | Umur | Yuswa | Yuswa | |
| | Usai | Rampung, Bubar, bar | Bibar | Bibar | |
| | Utama | Utama | Utami | Utami | |
| | Utara | Lor | Ler | Ler | |
| | Utuh | Wutuh | Wetah | Wetah | |
| | W | | | | |
| | Waktu | Wektu | Wekdal, wanci | Wekdal, wanci | |
| | Wanita, perempuan | Wadon | Estri, putri | Estri, putri | |
| | Warna | Werna | Warni | Warni | |
| | Warung | Warung | Wande | Wande | |
| | Waspada | Waspada | Waspaos | Waspaos | |
| | Wayang | Wayang | Ringgit | Ringgit | |
| | Y | | | | |
| | Ya | Iya | Inggih | Inggih | |
| | Yang | Sing | Ingkang | Ingkang | |
9 Kapustakan
Antunsuhono. 1953. *Paramasastra Djawa I*. Djokdja: Hien Hoo Sing
Harjawiyana, Haryana, Drs. 2009. *Kamus Unggah-Ungguh Basa Jawa*. Yogyakarta: Kanisius
Mangunsuwito, S. 2002. *Kamus Bahasa Jawa: Jawa- Jawa*. Bandung: Yrama Widya
Palguno, R.____. *Pinter Pepak Basa Jawa*. Surabaya: Anugerah
Poerwadarminta, WJS. 1939. *Baoesastra Djawa*. Groningen, Batavia: JB Woltres Uitgevers-Maatschappic
Suliyanto, S. Pd. 2008. *Bebakalan Sinau Basa Jawa*. Sukoharjo: Cendrawasih
Suwadji. 1994. *Ngoko Lan Krama*. Yogyakarta: Yayasan Pustaka Nusatama
| No | Profil | Pangripta |
|----|--------|-----------|
| | | (foto) |
| | | Nama : Eliya Banu Fitriana |
| | | NIM : 09205241042 |
| | | No Hp : 087838179578 |
| | | Program Studi Pendidikan Bahasa Jawa |
| | | Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah |
| | | Fakultas Bahasa dan Seni |
| | | Universitas Negeri Yogyakarta |
**Dosen Pembimbing Skripsi I**
(foto)
Nama : Dr. Mulyana, M. Hum.
NIP : _PHONE_ 199203 1 002
Telp : 081328817165
Dosen Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah
Universitas Negeri Yogyakarta
**Dosen Pembimbing Skripsi II**
(foto)
Nama : Nurhidayati, M. Hum
NIP : _PHONE_ 200112 2 002
Telp : 08156805293
Dosen Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah
Universitas Negeri Yogyakarta
**Programmer**
(foto)
Nama : F Riyan Aji Pangestu
Telp : 082327413200
Email : _EMAIL_
Website : _URL_
Mahasiswa STMIK Amikom Yogyakarta
Ngaturaken agunging panuwun dhumateng:
a. Tiyang sepuh kekalih awit saking donga pangestu saha panjurungipun;
b. Bapak Dr. Mulyana, M. Hum. saha Ibu Nurhidayati, M. Hum. minangka dosen pembimbing skripsi;
c. Bapak Drs. Afendy Widayat, M. Phill saha Ibu Avi Meilawati, S. Pd. M.A minangka Dosen Ahli Materi saha Dosen Ahli Media;
| | | d. Sedaya Dosen Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah Universitas Negeri Yogyakarta;
e. Sedaya Kulawarga Ageng Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah awit *motivasi* saha semangat ingkang tanpa kendhat;
f. Kulawarga Ageng SMA Negeri 2 Yogyakarta ingkang sampun paring pambiyantu awit panaliten menika saged kalaksanan kanthi sae;
g. Mas Topan, Aji Pangestu, Hilma, Diaksi, Mami Dian, Tarjo, Budhe Ata, Mbak Say, Mbak Yu, Lita, Om Icho, a' Wahid, kang SWT saha kulawarga enggal dhateng Ngayogyakarta Komunitas Seni Rinengga, kanca-kanca Sangkala, Lumbung Artema, saha Kulawarga Ageng Omah Bejo Heritage ingkang saestu paring pambiyantu saha *motivasi* ingkang tanpa kendhat. |
Cara anggenipun ngginakaken Media Nyemak Panganggening Basa ing Sekolah mawi Android Mobile tumrap Siswa SMA kelas X
A. Cara install media wonten komputer saha laptop
1. Komputer/ Laptop dipunaktifaken.
2. Kedah wonten jaringan internet kangge install aplikasi menika
3. Antivirus dipunaktifaken rumiyin supados file ingkang badhe dipunbikak samangke boten kedeteksi virus.
4. CD media nyemak panganggening basa ing sekolah mawi android mobile dipunlebetaken wonten ing vcd player.
5. Klik tengen wonten ing menu start, lajeng pilih open windows explorer.
6. Sasampunipun kaca windows medal, klik CD Drive, pilih file "genymotion-2.1.1-vbox", klik tengen lajeng badhe medal menu open lajeng install.
7. Sasampunipun "genymotion-2.1.1-vbox" dipuninstall wonten laptop menapa dene komputer lajeng damel ID genymoyion rumiyin ngginakaken email.
8. Sasampunipun emulator "genymotion-2.1.1-vbox" samapta, Klik aplikasi "Sinau Basa Jawi" lajeng dipungeser dhateng emulator "genymotion-2.1.


text:
Mineral wêdakakêna Dening nanda Mering wêdakakêna ngeculke - Reviews
Mineral wêdakakêna Dening nanda Mering wêdakakêna ngeculke Reviews
Hi hi!Aku arep kanggo nuduhake semangat bab wêdakakêna perusahaan "dening nanda"! Kula nyurung kanggo tuku wêdakakêna iki wis dadi review ing Yreka padha penulis. Sawise maca iku, aku mutusaké kanggo resiko iku lan dhawuh wêdakakêna. Sajujure, aku ora nyana iki wêdakakêna sawetara mripat-popping ...
Arep mata kaya boneka? Banjur sampeyan temtunipun kudu iki mascara!4 monthsHiasan kosmetik
Ageng cat mbandingake. Sawetara sethitik atos5 monthsHiasan kosmetik
Gagal test saka efficiency. Lotion kanggo awak. Mung menehi palsu efek.4 monthsNgrawat kosmetik
Chacun pourra récupérer la palette dont il a besoin. Excellente idée, mais quelle incarnation.about 1 monthHiasan kosmetik
Delicious .. Delight and even one matte hue included)) I am 99.9% satisfiedabout 1 monthHiasan kosmetik


Bangsa Prancis
Bangsa Prancis (basa Prancis: Française) ya iku klompok ètnis utawa bebrayan kang nyebut idhèntitas nasionalé minangka bebrayan Prancis lan nduwèni manéka variasi adhédhasar saben laladan. Kejaba iku, bangsa Prancis uga bisa ditegesi:
- Padunung Prancis lan/utawa warganagara Prancis.
- Padunung asli Prancis lan emigran Prancis lan trahé.
Sajarah[besut | besut sumber]
Ing jaman kuna, klompok bebrayan kang jenengé Gaul manggon ing tlatah kang saiki diarani Prancis. Bangsa Gaul ya iku klompok wong Keltik kang ana gegayutané karo wong Wales lan Irlandia. Bangsa Romawi, wong-wong Jermanik lan Norse nginvansi saka sisih kidul, wétan, lan lor tlatah Prancis. Bangsa Roman mènèhi katentreman kanggo bangsa Gaul lan Ukum Romawi dadi dhasar hukum Prancis modhèrn. Jeneng Prancis dijupuk saka panguwasa Jermanik "Franks". Akèh rakyat kang manggon ing Prancis wétan laut nduwèni simbah buyut bangsa Jermanik. Rakyat Normandy kang manggon ing Prancis kidul-kulon nduwèni simbah buyut bangsa Norse kang biyèn manggon ing tlatah iku.
Basa[besut | besut sumber]
Basa kang akèh digunakaké déning padunung asli Prancis ing Prancis lan ing njaba Prancis ya iku basa Prancis. Sawijining basa Romawi lan uga ana kang nyerep saka basa Kelt (Gaulia), sarta basa Jermanik mliginé basa Frank.
Kajaba basa Prancis, padunung asli Prancis ing Prancis uga nggunakaké basa Arpitan, Pikardia, lan Occitan. Wong Prancis liya ing Prancis uga nganggo basa Breton, sawijining basa Keltik, Basque, Elsass, Alemania (sawijining dhialèk basa Jerman), Katalan, Korsika, lan Arab.


in, bertanggung jawab.
2. Anduweni ilmu.
3. Nggunakake ilmu.
4. Nyebarake ilmu.
5. Tambah terus anggone nuntut ilmu.
Marang wong kang anduweni sifat kaya mengkono mau, kang bakale bisa mumpuni, mrantasi, ngopeni pusaka Bangsa Indonesia.
Demi persatuan dan kesatuan, kebersamaan NKRI.
Bawang Putih umbah-umbah, kumbahane keli ing kali Bengawan.
Diibaratake :
Marang wong kang atine suci kang bakale bisa ngemban amanah, kanggo ngresiki barang-barang kang reged dadi resik. Kahanan bubrah, rusak dadi becik lan apik. Amanah kang mbutuhake tanggung jawab sing gedhe.
Pangorbanan kang nguras jiwa, raga, lahir, bathin, gaweyan kang sulit, sulit teramat sulit. Gaweyan kang berat, berat teramat berat. Luwih-luwih nlusuri ing sak pinggiring kali Bengawan Solo kang wis kondhang nganti tekan ing mancanagara. Air mengalir sampai jauh. Akhirnya ke laut.
Ananging senajan pegaweyan sing abota kaya ngapa bisa dadi entheng manawa dikantheni ati kang suci, jujur, ikhlas tanpa pamrih.
1. Sepi ing pamrih rame ing gawe
2. Rawe-rawe rantas malang-malang puthung
3. Jer basuki mawa beya
4. Rukun agawe santosa, crah agawe bubrah
5. Holobis kunthul baris, gotong royong nyambut gawe kanggo mbangun negarane.
Paman-paman sing ngguyang sapi, kebo, jaran lan menda.
Diibaratake :
Para ulama, para pemuka agama. Anduweni tanggung jawab sing gedhe ana ing donya nganti ing akherate. Kanggo nuntun umate supaya padha slamet uripe, ya slamet ing donya lan ing akherate.
Tansah paring pituduh, tuntunan marang tumindak dalan sing bener tur pener, aja nganti padha keblinger marang tumindak kang ora bener, nistha, durjana, duraka kang bakale dadi cilaka melebu kunjara lan neraka.
Kang wis ditindakake dening kebo lan sapi.
Anggone padha guyub rukun, gotong royong nyambut gawe nindakake kuwajibane karo Simbok/Bapak Tani, anggone padha nggarap tegal lan sawahe.
Kang wis bisa mahanani, uripe dadi ayem lan tentrem, tansah prasojo lan ora kakehan neko-neko. Pantes keno kanggo patuladhan.
Popok lan Beruk.
Diibaratake :
Popoke tenun lurik dam-daman. Tenun lurik kang wis dadi sandangane para leluhure wong Nusantara, ya wong Indonesia.
Lurike dam-daman = kothak-kothak.
Kothak-kothak pancen nyoto welo-welo kanggo jatidirining Nusantara.
Nusantara kang gemah ripah loh jinawi.
Katon ijo royo-royo.
Bisa gawe reseping pandulu.
Subur kang sarwo tinandur.
Murah kang sarwo tinuku.
Nusantara kang saiki dadi Indonesia.
Sanajan kothak-kothak, ananging wis dadi siji nyawiji dadi Bhinneka Tunggal Ika, jati dirining Bangsa Indonesia kang duweni pirang-pirang suku, budaya, bahasa, agama, adat-istiadat, kesenian, masakan lan warna kulit uga bedha.
Bangsa Indonesia
Bentuk Negara : Kesatuan
Dasar Negara : Pancasila
Kepala Negara : Presiden
Undang-undang Dasar : UUD 1945
Bendera Kebangsaan : Merah Putih
Lagu Kebangsaan : Indonesia Raya
Semboyan Negara : Bhinneka Tunggal Ika
Lambang Negara : Garuda Pancasila
Republik Indonesia kang wis merdika tanggal 17 Agustus 1945, Presiden kang kapisan Bapak Proklamator Ir. Sukarno, Wakil Presiden Bapak Drs. Mohammad Hatta.
Beruk saka bathok kelapa
Diibaratake :
Beruk = takeran/ wadah.
Wadah kang kanggo naker beras, beras kang dadi makanan pokok Bangsa Indonesia. Beras kang asale saka pari, pari kang urip subur ana ing pangkuan Ibu Pertiwi.
Bathok kelapa kang dadi jatidirining Nusantara kang saben pulau lan pantaine tinanduran uwit kelapa.
Paman-paman sing angon bebek
Diibaratake :
Dadi pangon kuwi kudu bisa anggone nyrateni marang sing diengon, sanajan marang kewan sing galak gaweyane nglethak, sing gedhe sapadha gunung, nganti sak isining kewan ing kebon binatang.
Manawa bisa anggone nyrateni kewan siji lan sijine ben padha manut, lulut lan nurut. Kanti ati kang sabar, ikhlas lan kebak kasih sayang.
Filsafat sing ana bebek :
Bebek kuwi sak wijining kewan kang senengane rame sak rombongane, mlayu rana-rene karo ngumbar suwarane "…weeek…weeek….week!" Hambrebegi kuping wis ora duwe tepasalira.
Diibaratake :
Wong kang tansah seneng rame, egla-egle sak karepe dhewe, ora bisa mrantasi ing gawe, sanajan akeh balane sing dadi rombongane. Ananging di bawah komando sang komandan, si tukang angon bebek pinggir ndelanggung, kang arif bijaksana, berwibawa lan nduweni karisma. Mung nganggo githik cilik diacungke, bebek-bebek wis padha manut, nurut, baris siji-siji katon rapi mlebu kandange.
Ora susah ndadak menghunus pedhang panjang.
Pedhang, saka tembung :
Kahanan kang petheng ora bisa dadi padhang.
Malah kosok baline dadi ruwet – mbundhet, angel diudari lan diwiradati.
Jimat keramat githik cilik utawa pecut cilik nyata-nyata pusaka kang ampuh lan tangguh.
Jimat keramat warisane para pinisepuh kang winasis leluhure wong Nusantara.
Lan jimat keramat pecut cilik yen dipecutake suwarane kaya bledhek nyamber-nyamber kang wis gawe ciuting ati padha wedi, lan dadi padha mangerti marang tanggung jawab kang kudu diayahi anggone mengabdi marang Ibu Pertiwi.
Jimat keramat githik cilik, pecut cilik, sumpit Borneo mujudake senjata kang alami saka bumi Ibu Pertiwi.
Senjata kang ramah lingkungan, beretika, beradab, berkeadilan kang ora gawe rusaking bumi, ora kanggo kesewenang-wenangan, kebiadaban, kerusakan, peperangan lan tawuran.
Jimat keramat githik cilik, pecut cilik, sumpit Borneo kang digawe saka uwit pring, uga bisa digawe bambu runcing. Senjata bambu runcing lan taktik perang gerilya nganggo jurus supit urang kang dipimpin dening Panglima Besar Bapak Jenderal Sudirman ing Palagan Ambarawa. Uwis bisa nglungakake penjajah Walanda kang wis suwene nganti 350 tahun anggone njajah ing bumi Nusantara.
Isih ana maneh jimat keramat kang bisa gawe kekes lan mirising ati.
Sing padha weruh dadi wedi, banjur nglungani. Ya… kuwi jimat keramat


text:
unggalan karo dheweke, lan Sungandheng karo blabage Yehuda, Sundadekake blabag siji ana ing astaningSun.
20 Sajrone sira nyekel blabag-blabag kang sira tulisi ana ing ngarepe wong-wong iku mau, 21 iku padha sira kandhanana: Mangkene pangandikane Pangeran Yehuwah: Lah Ingsun nimbali para wong Israel saka ing satengahing bangsa-bangsa, kang padha ditekani, Sunklempakake saka ing ngendi-endi
sarta bakal Sunirid menyang ing tanahe,
22 bakal Sundadekake bangsa siji ana ing
tanahe, ana ing gunung-gununge Israel,
tuwin raja siji kang bakal ngereh wong iku
kabeh; banjur ora dadi bangsa loro maneh
lan ora kabage dadi rong karajan maneh,
23 ora najisake awake maneh kalawan para
brahalane lan dewa-dewane kang marakake
najis sarta kalawan sakehe panerake. Nanging
bakal padha Sunluwari saka ing sakehing
panylewenge kang njalari dosane, apadene
bakal padha Sunresiki satemah banjur bakal
padha dadi umatingSun lan Ingsun bakal dadi
Allahe.
24 AbdiningSun Dawud kang bakal dadi
rajane lan wong-wong mau kabehe bakal
mung duwe pangon siji serta lakune bakal
manut miturut ing pranatan-pranataningSun
lan bakal padha nglakoni katetepaningSun
kalawan setya. 25 Bakal padha manggon ing
tanah kang Sunparingake marang abdiningSun
Yakub, kang dienggoni dening para leluhure,
iya wong-wong mau, iya anak-anake dalah
para putune lan buyute, kabehe bakal padha
manggon ing kono ing salawas-lawase, lan
abdiningSun Dawud bakal dadi ratune ing
salawas-lawase. 26 Ingsun bakal nganakake
prajanjian karukunan kalawan wong-wong
mau kabehe lan iku bakal dadi prajanjian kang
langgeng. Ingsun bakal mberkahie wong-wong
iku, bakal Sundamel tangkar-tumangkar tuwin
Sunparingi papan pasuceningSun ana ing
tengah-tengahe ing salawas-lawase. 27 Papan
padalemaningSun uga bakal ana ing kono. Ingsun bakal dadi Allahe serta dheweke kabeh bakal dadi umatingSun. 28 Ing kono para bangsa bakal pada sumurup, manawa Ingsun, Yehuwah kang nucekake Israel, marga papan pasuceningSun ana ing satengahe ing salawas-lawase."
Pangandikane Sang Yehuwah bab Sang Prabu Gog ing tanah Magog
38:1--39:29
38 ¹ Nuli ana pangandikane Sang Yehuwah marang aku mangkene: ² "He, anaking manungsa, sira madhepa ngener marang Gog ing tanah Magog, yaiku maharaja ing nagara Mesekh lan Tubal tuwin medhara wangsit nglawan dheweke, ³ sira tutura: Makaten pangandikanipun Pangeran Yehuwah: Lah Ingsun bakal dadi mungsuhira, he, Gog maharaja ing nagara Mesekh lan Tubal. ⁴ Sira bakal Sungered kalawan ganthol ing uwangira lan Sunbekta metu bebarengan kalawan wadya-balanira, yaiku bala jaranan, kabeh padha manganggo ganep, golongan gedhe kang nggawa tameng gedhe lan cilik serta asikep pedhang. ⁵ Wong Persia, Etiopia lan Put padha mbarengi lakune, kabeh padha nyekel tameng lan nganggo topong; ⁶ wong Gomer dalasan wadya-balane kabeh, Bet-Togarma saka ing poncot lor dalah sawadya-balane kabeh, akeh bangsa kang ngeloni sira.
⁷ Sira mirantia lan cecawisa kalawan kabeh
golongan kang padha ngeloni sira lan sira dadia pangayomane. 8 Sawise sawatara lawas sira bakal tampa dhawuh; ing dina kang wekasan sira bakal teka ing sawijining nagara kang wus kabangun maneh sawuse rusak marga saka perang, tuwin sira banjur marani sawijining bangsa kang diklumpukake saka ing satengahe para bangsa ing gunung-gununge Israel kang wus suwe dadi reruntuhan. Bangsa iki wus kawetokake saka ing satengahe para bangsa lan kabeh banjur wus padha manggon kalawan ayem tentrem. 9 Sira nuli jumedhul kaya angin prahara lan tekanira iku kaya mendhung kang nutupi salumahing bumi, sira teka kalawan wadya-balanira kabeh lan akeh bangsa kang mbiyantu sira.
10 Makaten pangandikanipun Pangeran Yehuwah: Ing dina iku sira kadunungan niyat ing sajroning atinira, sira gawe rancangan ala. 11 Sira celathu: Aku arep mangkat nempuh tanah kang kutha-kuthane tanpa tembok lan bakal arep nekani wong-wong kang uripe ayem lan manggon kalawan tentrem; papan panggonane tanpa tembok utawa palang lan tanpa gapura. 12 Sira arep ngrerampas lan ngrerayah lan ngacungake tanganira marang reruntuhan-reruntuhan kang wus dienggoni maneh lan nempuh umatingSun kang kaklumpukake saka ing satengahing bangsa-bangsa. Wong-wong iku wus padha duwe raja-kaya lan bandha serta padha manggon ing pusering bumi. 13 Nagara Syeba lan Dedan dalah para wonge kang tuku
barang-barange, nagara Tarsis dalah para sudagare bakal padha celathu marang sira mangkene: Tekamu iku apa arep ngrerampas lan nglumpukake sekuthonmu sumedya ngrerayah, arep ngangkut salaka lan emas, arep mbradhat raja-kaya lan bandha serta arep njarah-rayah kang akeh banget?
14 Awit saka iku, he, anaking manungsa, sira medhara wangsit lan tutura marang Gog: Makaten pangandikanipun Pangeran Yehuwah: Nalika umatingSun Israel lagi manggon kalawan ayem tentrem, ing nalika iku anggonira bakal tumindak 15 lan banjur teka saka ing panggonanira saka ing lor kang adoh banget, sira kalawan bangsa akeh kang mbiyantu sira, kabeh padha nunggang jaran, golongan kang gedhe lan wadya-bala kang santosa. 16 Sira mangkat nglawan umatingSun Israel kayadene mendhung kang nutupi salumahing bumi. Ing dina kang wekasan iku bakal kelakon lan Ingsun bakal ngirid sira nglawan marang tanahingSun, supaya para bangsa padha wanuh marang Ingsun, yaiku samangsa Ingsun ngatingalake kasuceningSun marang sira ana ing ngarepe, heh, Gog.
17 Makaten pangandikanipun Pangeran Yehuwah: Iya sira iku kang wus Sunpangandikakake ing wektu-wektu kang wus kapungkur lumantar para abdiningSun, yaiku para nabining Israel, kang ing wektu iku nganti mataun-taun padha memeca, manawa sira bakal Sunlurugake nglawan marang umatingSun. 18 Ing nalika iku, yaiku nalika
Ingsun ngirid Gog nglawan marang tanah Israel -- makaten pangandikan


Senadyan mengkono saben épisode nduwé judhul dhéwé-dhéwé.
Sawisé sérial The Gunfighters (1966), saben épisode ora diwènèhi judhul dhéwé manèh, nanging namun diwènèhi nomor waé.
Antara para panulis acara TV iki, sing paling akèh nulis yaiku Robert Holmes kamangka sing kawentar dhéwé iku Douglas Adams. Douglas Adams iku misuwur sajabaning Doctor Who déning popularitas bukuné Hitchhiker's Guide to the Galaxy.
Format sérial iki owah ing vèrsi 2005 lan sabanjuré. Padatané saben musim iku ndarbèni 13 épisode mandiri sing durasiné 45 menit (60 menit karo iklan) lan épisode kusus sing ditayangaké ing Dina Natal. Saben sérial ndarbèni sawetara crita mandiri lan crita sambungan sing kagandhèng déning sawijining story arc sing wusanané kawedhar ing épisode pungkasan. Kaya ing éra klasik awal, saben épisode ndarbèni judhul dhéwé-dhéwé, baik épisode mandiri utawa épisode sambungan. Kadhangkala sawetara épisode kayata Journey's End (2008) lan The Eleventh Hour (2010) durasiné luwih saka sajam.
Gunggungé 789 acara Doctor Who wis ditayangaké ing TV wiwit taun 1963, durasiné padatané per épisode iku antara 25 menit lan 45 menit. Nanging uga ana épisode sing durasiné 60 menit lan 75 menit.
Saliyané épisode umum, uga ana épisode mini sing durasiné kurang luwih 8 menit. Épisode iki padha diprodhuksi kanggo acara panggalangan dana Children in Need taun 1993, 2005 lan 2007. Banjur ing taun 2008 uga diprodhuksi kanggo édisi kusus The Proms sing ndarbèni téma Doctor Who. Banjur uga ana carita sambungan rong bagéan ing taun 1993 sing ajudhul Dimensions In Time sing digawé kerjasama karo acara EastEnders. Saliyané iku uga ana épisode rong bagéan sing diprodhuksi kanggo acara Comic Relief.
Épisode sing ilang[sunting | sunting sumber]
Antara taun 1964 lan 1973, sabagéan gedhé rekaman BBC awujud kasèt vidéo utawa film padha dibusak, diguwang utawa dilirwakaké nganti rusak lan kwalitasé dadi ala. Kalebu bagéan iki yaiku akèh épisode lawas Doctor Who, utamané sing dibintangi déning 'Sang Doktor' loro kapisan: William Hartnell lan Patrick Troughton. Gunggungé, 97 saka 253 épisode sing diproduksi ing enem taun awal acara Doctor Who saiki ora kasimpen ing arsip BBC. Cacahé épisode sing ilang iki awalé luwih akèh, nanging para sutresna acara iki padha nemokaké bali épisode-épisode sing ilang.
Ora ana épisode saka dasawarsa 1960-an sing isih ana ing rekaman vidéo, nanging sawetara rekaman vidéo ana sing wis dikonvèrsi dadi film sadurungé ditayangaké lan nganti saiki isih èksis ing wujud rekaman tayangan.
Sawetara épisode wis dibalèkaké marang BBC saka arsip-arsip negara liya sing naté tuku kopi rekaman kanggo ditayangaké, utawa saka para kolèksi pribadi kolèktor sing tau olèh rekaman iki déné werna-werna cara. Rekaman kasèt vidéo awarna awal uga ana lan uga fragmèn fil 8 mm sing difilm langsung saka kelir TV. Saliyané iku rekaman swara awujud kasèt èksis kanggo kabèh épisode. Rekaman iki dilakoni déning para sutresna ing ngomah. Klip vidéo cendhak saka kabèh crita uga ana, kajaba saka Marco Polo, Mission to the Unknown lan The Massacre of St Bartholomew's Eve.
Saliyané iku, foto-foto saka akèh épisode uga ana. Foto-foto iki digawé déning fotograf John Cura. John Cura iku nggawé foto saka acara-acara TV ing dasawarsa 1950-an lan 1960-an, kalebu ''Doctor Who'', nalika durung ana pangrekam vidéo ing jaman iku. John Cura diséwa déning para aktor. Foto-foto John Cura iki diarani ''tele-snap'' lan dienggo kanggo ngrékonstruksi épisode-épisode sing ilang. BBC ora masalah menawa épisode-épisode iki digawé lan disebar, asal waé ora olèh didol lan cara panyebarané mawa vidéo VHS kwalitas asor.
Rékonstruksi 'resmi' uga dirilis déning BBC ing format VHS, ing CD-ROM MP3 lan minangka fitur kusus ing sawetara DVD. Saliyané iku nganti saiki BBC uga nggawé rékonstruksi awujud animasi kanggo limang crita: The Invasion (épisode 1 lan 4), The Reign of Terror (épisode 4 lan 5), The Ice Warriors (épisode 2 lan 3), The Tenth Planet (épisode 4) lan The Moonbase (épisode 1 lan 3). The Invasion dirilis ing DVD taun 2006, The Moonbase miturut rencana bakal dirilis ing DVD ing taun 2014 lan liyané wis dirilis ing DVD nalika taun 2013.
Ing pungkasan taun 1991, rekaman saka patang épisode The Tomb of the Cybermen dibalèkaké marang BBC saka stasiun TV Rediffusion ing Hong Kong.
Ing Desember 2011, épisode 3 Galaxy 4 lan épisode 2 The Underwater Menace wis dibalèkaké marang BBC déning sawetara sutresna Doctor Who sing naté tuku rekaman film épisode iki ing pasar loak ing dasawarsa 1980-an tanpa sadar menawa BBC ora ndarbèni épisode-épisode iki.
Ing tanggal 10 Oktober 2013, BBC ngumumaké menawa 11 épisode wis ditemokaké ing sawijing stasiun TV Nigeria ing kutha Jos. Saka 11 épisode iki, sangang wiji durung disimpen BBC, yaiku saka The Enemy of the World, épisode 1, 2, 4, 5, lan 6. Épisode 3 sadurungé isih disimpen BBC. Déné iku crita The Enemy of the World saiki pepak manèh. Banjur saka crita The Web of Fear ditemokaké épisode 2, 4, 5, lan 6. Épisode 3 saka The Web of Fear isih ilang. Épisode 1 isih disimpen BBC.
Para paraga[sunting | sunting sumber]
Ing ngisor iki kapacak para paraga utama acara TV iki, yaiku 'Sang Doktor', para pangiringé lan mungsuh-mungsuh bebuyutané.
Sang Doktor[sunting | sunting sumber]
Mula-mulané Sang Doktor minangka paraga iku mistérius latar wuriné. Para pamirsa namung mangertèni menawa dhèwèké iku sawijining alien nyèntrik sing mangulandara njlajah ruang lan wektu nglawan musuh-musuhé mangadegaké kaadilan. Olèhé njlajahi ruang lan wektu Sang Doktor nganggo mesin wektuné TARDIS sing kurang bisa dipercaya. TARDIS iku cekakan saka Time and Relative Dimension in Space lan awujud bilik pulisi London sing luwih gedhé jeroné tininbang jabané. Sang Doktor iki awalé galak lan rada ndrawasi. Nanging suwé-suwé dhèwèké dadi w


Camille Saint-Saëns
Charles-Camille Saint-Saëns (pocapan Prancis: [ʃaʁl kamij sɛ̃sɑ̃s]; ingkang miyos ing tanggal 9 Oktober 1835 saha séda ing tanggal 16 Desember 1921 inggih punika salah satunggaling komponis, organis, dirigen saha pianis saking Perancis, ingkang misuwur mliginipun saking asiling karyanipun kanthi irah-irahan The Carnival of the Animals, Danse macabre, Samson and Delilah (Opera) , Piano Concerto No. 2, Cello Concerto No. 1, Havanaise, Introduction and Rondo Capriccioso, saha Symphony No. 3 (Organ Symphony).[1]
Bab lan Paragraf
Biografinipun[sunting | sunting sumber]
Yuswa enèm[sunting | sunting sumber]
Saint-Saëns miyos wonten ing Paris, Perancis ing tanggal 9 Oktober 1835.[2] Padamelanipun bapakipun inggih namung dados pegawé pamarèntahan, déné ibunipun inggih séda tigang sasi sasampunipun piyambakipun miyos.[3] Ibunipun ingkang asma Clémence, nyuwun pambiyantunipun bulikipun ingkang asma Charlotte Masson kanggé ngrawat prunanipun, mila piyambakipun lajeng pindhah dhateng dalemipun Saint-Saëns alit. Masson lajeng ingkang sepisanan nepangaken Saint-Saëns kanggé dolanan pinao, lan salajengipun wiwit paring gulawenthah bab caranipun ngginakaken pirantos musik punika.[4] Ing yuswanipun Saint-Saëns ingkang kaping kalih sampun saged ketingal bakatipun menapa malih saking talanipun ingkang sampun sampurna. Asiling garapan komposisinipun ingkang sepisan inggih arupi satunggaling karya alit mawi piano kanthi cathetan tanggal 22 Maret 1939, ingkang sak punia dipunsimpen wonten ing Perpustakaan nasional Perancis utawi Bibliothèque nationale de France.[5] Saint-Saëns ugi boten namung madhep mantep ing bab musik kémawon[5]. Piyambakipun inggih sampun dipungulawenthah bab maos saha nyerat ing yuswa 3 taun, mila nalika yuswanipun 7 taun, piyambakipun inggih sampun saged dipunanggep nguaosi basa Latin[5]. Pagelaran konsèripun ingkang sepisan inggih dipunadani nalika piyambakipun taksih ing yuswa 5 taun, nalika piyambakipun ngampingi satunggaling sonata biola Beethoven[5]. Lajeng piyambakipun inggih nyinaoni kanthi saèstu babagan partitur ingkang jangkep kagunganipun Don Giovanni[5]. Wonten ing taun 1842, Charles-Camille Saint-Saëns wiwit sinau piano kaliyan Camille-Marie Stamaty, satunggaling muridipun Friedrich Kalkbrenner, ingkang siswa-siswanipun dipungladhi kanggé sinau piano kanthi cara bagéyan ngandhap lengenipun dipunpapanaken wonten ing satunggaling bidhang papan ingkang dipunpapanaken ing sak ngajengipun toets saéngga sedaya kekiyatanipun pamain piano kala wau saged ketingal saking asta lan drijinipun sanès saking lengenipun. Wonten ing yuswa 10 taun, Charles-Camille Saint-Saëns paring resital publikipun ingkang sepisan wonten ing Salle Pleyel, kanthi maragakaken karya Konserto Piano no. 15 wonten ing B moll mayor (K. 450), lan maneka warna karyanipun Handel, Kalkbrenner, Hummel, saha Bach. Minangka tambahanipun, Charles-Camille Saint-Saëns nawaraken pribadhinipun kanggé maènaken karya sonata pundi kemawon saking 32 sonata piano Beethoven medal èmutanipun[6]. Pawartos saking konseripun ingkang sanget luar biyasa punika lajeng mratah dhateng sedaya wilayah ing Eropa, lan ugi dumugi Amerika Serikat kanthi satunggaling artikel ing satunggaling koran ing Boston[6].
Piyambakipun lajeng sinau komposisi ing sak ngandhapipun wewarahipun Fromental Halévy ing Conservatoire de Paris[6]. Saint-Saëns ugi saged menang ing kathah bebungah ingkang sanget misuwur lan pikantuk reputasi ingkang njalari piyambakipun lajeng dipuntepangaken dhateng Franz Liszt, ingkang ing tembenipun samangké badhé dados salah satunggaling kanca celakipun Saint-Saëns[6]. Wonten ing yuswa 16 taun, Saint-Saëns nyerat asiling simfoninipun ingkan sepisan, déné karyanipun ingkang kaping kalih inggih dipunwedalaken minangka Simfoni No. 1 wonten ing E-moll mayor, ingkang dipunketingalaken wonten ing pagelaran ing taun 1853 lan saged narik kawigatosanipun kathah kritukus saha kanca komponisipun sanèsipun[6]. Hector Berlioz ingkang ugi minangka kanca celakipun inggih ugi sampun naté ngandaraken ing basa Prancis, Il sait tout, mais il manque d'inexpérience (Ingkang tegesipun inggih punika piyambakipun mangertos kathah seserepan ananging kirang kanggé praktèkipun)[6].
Debut dados Organis[sunting | sunting sumber]
Ing taun 1853, nalika yuswanipun Camille Saint-Saëns taksih wolulas taun, piyambakipun sampun dipundhapuk dados pamain organ wonten ing gréja Saint-Merri, Paris lan ugi sampun damel Symphony nipun ingkang sepisanan.[7]. Saking asilipun garapanipun, piyambakipun saged langsung pikantuk reputasi ingkang saé sanget lan kathah musisi ingkang sampun misuwur kados ta Hector Berlioz lan Franz Liszt ingkang remen kaliyan piyambakipun.[7]
Ing taun 1857, Camille Saint-Saëns saged kasil mratah dados pamain organ ing sapérangan ageng dhaérah Cavaille-Coll ing greja Madeleine[7]. Dene pagelaran organ ingkang dipunmaènaken ugi dipunrawuhi déning para musisi kelas internasional, kalebet Listz ingkang sanget remen dhateng asiling improvisasinipun[7]. Nalika Camille Saint-Saëns ing yuswa kalih dasa taun, piyambakipun inggih taksih sekeca madeg ing tata cara pagesanganipun ingkang kados mekaten[7].
Lajeng sasampunipun mapinten-pinten taun, padamelanipun ingkang dados komposer saged paring kontribusi kanggé edisi énggal dhateng karyanipun Gluck, Mozart, Beethoven, ugi Liszt[8]. Piyambakipun ugi mratah karyanipun dhateng karya Schumann lan Wagner, ingkang sanget misuwur wonten ing Koservatorium Paris[8]. Kathah karyanipun ingakng dipunasilaken ing taun 1858, ingkang dadosaken penerbit Girod saged bayar 500 frank kangge partisi ngirimaken enem duèt kanggé piano lan harmon


text:
aka Rasul Paulus, mulane kerep ditimbali diajak ngandikan. 27 Nanging bareng wis ganep rong taun, Sang Feliks digentosi Sang Perkius Festus lan kanggo nyenengake atine wong Yahudi, Sang Feliks nglestarekake Rasul Paulus katahan ana ing pakunjaran.
Rasul Paulus ana ing ngarsane Sang Festus.
Nyuwun munggah ing pangadilane Sang Nata Agung
25:1-12
25 1 Telung dina sawise rawuh ing propinsi, Sang Festus banjur tindak saka ing Kaisarea menyang ing Yerusalem. 2 Para pangareping imam lan wong-wong Yahudi kang kajen keringan padha sowan lan ngaturake pandakwane marang Rasul Paulus 3 sarta nyuwun kamurahan, kang gawe kojure Rasul Paulus, yaiku supaya
Rasul Paulus didhawuhi menyang Yerusalem. Sabab wong-wong mau padha ngrancang arep nyedani panjenengane ana ing dalan.
4 Nanging Sang Festus paring wangsulan, yen Rasul Paulus tetep ditahan ana ing Kaisarea, dene panjenengane piyambak bakal enggal-enggal kondur mrana. 5 Pangandikane: "Mulane wong-wong panunggalanmu kang padha nyekel panguwasa supaya padha mrana bebarengan karo aku lan ngajokake pandakwane, manawa ana kaluputane."
6 Sang Festus anggone lereb ana ing Yerusalem ora luwih saka wolu utawa sapuluh dina, banjur kondur menyang Kaisarea. Esuke panjenengane lenggah ing pangadilan lan dhawuh ngladekake Rasul Paulus. 7 Bareng Rasul Paulus wis disowanake, kabeh wong Yahudi kang teka saka ing Yerusalem padha ngadeg ngepung lan ngaturake gugatan akeh kang abot tumrap panjenengane kang ora bisa dibuktekake dening wong-wong mau. 8 Kosok-baline Rasul Paulus ngaturake panjawab mangkene: "Kula sakedhik kemawon boten lepat, punapa dhateng angger-anggering Toretipun tiyang Yahudi, punapa dhateng Padaleman Suci utawi dhateng Sang Nata Agung." 9 Ewadene sarehne Sang Festus karsa ngepek atine wong Yahudi, nuli maringi wangsulan marang Rasul Paulus, pangandikane: "Apa kowe saguh menyang Yerusalem, supaya diadili ana ing kana ana ing ngarepku bab prakara iki?" 10 Nanging Rasul Paulus matur: "Sapunika kula wonten ing
ngarsaning pangadilanipun Sang Nata Agung, kula kedah dipun adili wonten ing ngriku. Kadosdene ingkang sampun panjenengan uningani saestu, sakedhik kemawon kula boten kalepatan dhateng tiyang Yahudi. 11 Dados, manawi kula saestu lepat lan nindakaken piawon ingkang pantes kaukum pejah, kula eklas pejah, nanging manawi punapa ingkang kagigataken tumrap kula punika kabukten boten leres, boten wonten tiyang ingkang wenang masrahaken kula dhateng tiyang-tiyang punika kadosdene ganjaran. Kula nyuwun mingga dhateng pangadilanipun Sang Nata Agung!" 12 Bareng wis karembag karo para warganing pangadilan, Sang Festus banjur ngandika: "Kowe nyuwun munggah marang Sang Nata Agung, yen mangkono kowe kudu sowan ing ngarsane Sang Nata Agung."
Rasul Paulus ana ing ngarsane Sang Prabu Agripa lan Sang Putri Bernike
25:13-27
13 Let sawatara dina Sang Prabu Agripa karo Sang Putri Bernike rawuh ing Kaisarea karsa mbagekake Sang Festus. 14 Sarehne lereb ana ing kono sawatara dina, Sang Festus nyariyosake prakarane Rasul Paulus marang Sang Nata, ature: "Ing ngriki wonten satunggaling tiyang tahanan ingkang dipun tilar Feliks, nalika tindak. 15 Kala kula wonten ing Yerusalem, para pangajenging imam
saha para pinisepuhipun tiyang Yahudi sami nggigat piyambakipun saha nyuwun, supados tiyang punika dipun ukum. 16 Kula mangsuli, bilih tiyang Rum boten gadhah adat masrahaken dakwa kadosdene ganjaran, saderengipun ajeng-ajengan kaliyan ingkang sami ndakwa saha dipun lilani ngaturaken panjawab tumrap gigatanipun. 17 Milanipun tiyang-tiyang wau lajeng sami tumut mriki sesarengan kaliyan kula. Enjingipun kula lajeng ngawontenaken parepatan pangadilan saha aken ngladosaken tiyang punika.
18 Nanging sareng tiyang-tiyang ingkang sami nggigat ngadeg ngupengi piyambakipun, sami boten ngajengaken gigatan bab pandamel awon, kados panginten kula. 19 Tiyang-tiyang wau namung sami padudon ing bab-bab ingkang gegayutan kaliyan agaminipun saha satunggalipun tiyang ingkang nama Yesus, ingkang sampun pejah, mangka Paulus mratelakaken, bilih Piyambakipun gesang. 20 Sarehning kula kewedan anggen kula mriksa prakawis ingkang kados makaten punika, kula lajeng naros piyambakipun, punapa purun dhateng Yerusalem, supados prakawisipun dipun adili wonten ing ngrika. 21 Nanging Paulus nginggahaken prakawisipun. Piyambakipun nyuwun, supados lestantun dipun tahan, ngantos prakawisipun kaputus dening Sang Nata Agung. Milanipun lajeng kula dhawuhaken, supados tiyang punika lestantun katahan ngantos saged kula sowanaken dhateng ing ngarsanipun Sang Nata Agung."
22 Sang Prabu Agripa ngandika marang Sang Festus: "Kula kapengin mirengaken paturanipun tiyang punika piyambak." Atur wang sulane Sang Festus: "Benjing-enjing panjenengan badhe mindhan getaken."
23 Esuke Sang Prabu Agripa lan Sang Putri Bernike padha rawuh kalayan upacara kaprabon serta bareng wis lumebet ing gedhong pangadilan bebarengan karo para panggedhening wadya-bala lan para panggedhe ing kono, Sang Festus banjur dhawuh, supaya Rasul Paulus disowanake.
24 Sang Festus nuli ngandika: "Sang Prabu Agripa saha para priyagung ingkang sami lenggah ing ngriki sesarengan kaliyan kula sadaya. Sami kula aturi mirsani tiyang punika, ingkang dipun gigat dening sadaya tiyang Yahudi, wonten ing Yerusalem saha wonten ing ngriki. Punika sadaya sami ndhatengi kula saha sami pratela kaliyan bengok-bengok, bilih tiyang punika boten pantes gesang langkung dangu malih.
25 Nanging tumrap kula sampun cetha, bilih piyambakipun boten nglampahi ingkang kenging ing paukuman pejah serta sarehning tiyang punika nyuwun minggah ing pangadilanipun Sang Nata Agung, mila kula lajeng mutus badhe kula sowanaken ing ngarsanipun Sang Nata Agung.
26 Namung kemawon boten wonten punapa-punapa ingkang gumathok, ingkang kedah


text: Menjer kuwi salah siji desa nang kecamatan Garung, kabupaten Wonosobo, Jawa Tengah, Indonesia.


text:
akoni mengkono, kowé gawé regedé tanah sing kokenggoni. Raja-pati kuwi gawé regedé negara. Mulané ora ana dalan liya kejaba matèni wong sing gawé pati.
34 Aja gawé regedé tanah sing kokenggoni, merga Aku iki Allah, kang manggon ing tengahé bangsa Israèl."
36 1 Para pengarepé turun-Gilèad, anaké Makir, yakuwi putuné Manasyè anaké Yusuf, padha nemoni Musa lan para penggedhé liyané.
2 Tembungé, "Gusti Allah sampun ndhawuhi panjenengan ngedum siti ing antawisipun bangsa Israèl srana undhi. Gusti Allah ugi sampun
ndhawuhi panjenengan nyukakaken siti warisanipun sedhèrèk kula Zélaféhad dhateng anak-anakipun èstri.
3 Nanging kita ngertos menawi laré-laré menika sami émah-émah kaliyan tiyang jaler saking taler sanès, siti warisanipun menika badhé dhawah dhateng tler sanès wau. Srana mekaten siti ingkang sampun katemtokaken dados panduman kula sedaya, badhé kelong.
4 Ing Taun Yobèl, menawi siti-siti ingkang katumbas kawangsulaken dhateng ingkang gadhah, sitinipun laré-laré èstri anakipun Zélaféhad menika badhé tetep dados hakipun para tiyang jaler ingkang mendhet laré-laré èstri wau, ngantos taler kula lajeng kécalan siti wau."
5 Mulané Musa banjur ngumumaké marang bangsa Israèl dhawué Gusti Allah mau, mengkéné: "Penemuné wong-wong taler Manasyè kuwi bener,
6 mulané Gusti Allah ngandika, 'Bocah-bocah wadon anaké Zélaféhad kuwi bébas, kena omah-omah karo sapa waé, sing disenengi, angger karo wong lanang taleré dhewé.
7 Lemah pusaka pandumané wong Israèl kudu tetep ana ing taleré.
8 Saben wong wadon sing olèh warisan lemah ing taleré Israèl, kudu omah-omah karo wong lanang saka taleré dhéwé. Srana mengkono saben wong Israèl bakal marisi lemah pusakané leluhuré,
9 lan lemah pusaka mau ora bakal ngalih dadi duwèké taler liya. Saben taler bakal tetep nduwèni lemah pusakané dhéwé-dhéwé."
10 Merga saka dhawuhé Allah marang Musa mau, bocah wadon lima anaké Zélaféhad, yakuwi: Mahla, Tirza, Hogla, Milka lan Noa banjur padha omah-omah karo sanak-seduluré dhéwé,
11 (36:10)
12 yakuwi karo wong saka turunané taler Manasyè, anaké Yusuf. Srana mengkono tanah pusakané bocah-bocah wadon mau tetep dadi dusèké taler Manasyè.
13 Mengkono prenatan-prenatan lan putusan-putusan sing didhawuhaké déning Allah marang bangsa Israèl lantaran Musa, nalika bangsa Israèl isih padha ana ingtanah ngaré Moab,
sacedhaké Kali Yardèn, sangarepé kutha Yérikho.
1 Kitab iki isi andharané Musa marang bangsa Israèl nalika padha ngaso ana ing ara-ara samun sawétané Kali Yardèn. Yakuwi Lebak\(^a\) Yardèn, sacedhaké kutha Suf, ing antarané kutha Paran karo kutha-kutha ing sisih kanané, kayata kutha Tofèl, Laban, Hazérot lan Dizagab.
2 (Saka Gunung Sinai menyang Kadès Barnéa metu pegunungan Édom kuwi suwéné sewelas dina.)
3 Nalika tanggal siji, sasi sewelas, taun ping patang puluh kaétung wiwit budhalé saka tanah Mesir, Musa ngandharaké marang bangsa Israèl sakèhing prekara sing didhawuhaké déning Allah marang bangsa mau.
4 Yakuwi sawisé Musa nelukaké Sihon, raja Amori, sing manggon ing kutha Hèsbon, lan Og raja Basan, sing ngratoni kutha Astarot lan Èndréi.
5 Dadi nalika bangsa Israèl mau isih ana ing tanah Moab, sisih wétané Kali Yardèn, Musa wis wiwit awèh ketrangan bab
\(^a\)Lebak: ngaré: lembah (bhs. Ind.).
dhawuh-dhawuh lan prenatan-prenatané Allah. Penguacapé Musa,
6 "Nalika kita ana ing Gunung Sinai,
Gusti Allah ngandika mengkéné,
'Enggonmu manggon ing gunung kéné
wis rada suwé.
7 Mulané, kémahmu bedholen, lungaa
menyang tanah pegunungané wong
Amori lan daerah-daerah sakiwa-
tengené, nganti tekan Lebak Yardèn.
Saka kana menyang daerah pegunungan
ing tanah ngaré sing sisih Kidul nganti
tekan pesisiré Segara Tengah. Lungaa
menyang tanah Kenaan, terus menyanga
pegunungan Libanon, nganti tekan
Bengawan Éfrat.
8 Aku, Allah sing njanjèkaké tanah kuwi
kabèh marang leluhurmu Abraham,
Iskak lan Yakub, serta anak-turuné
kabèh. Padha mangkata mrana, lan
padha manggona ing kana."
9 Tembungé Musa marang bangsa mau,
"Nalika kita ana ing Gunung Sinai, aku
wis kandha, 'Tanggung jawabku dadi
pemimpinmu kuwi dakrasa kaboten
kanggoné aku. Aku ora bisa nandangi
dhéwé,"
10 merga Allah wis ndadèkaké kowé dadi akèh banget, kaya lintang ing langit.
11 Muga-muga Allahé leluhurmu ndadèkaké kowé nganti tikel sèwu, dadi bangsa gedhé lan sarwa kecukupan kaya sing dadi janjiné!
12 Nanging yèn aku dhèwèkan kaya mengkéné, kepriyé bisaku mikul tanggung jawab sing semono aboté, ngurusi prekara-prekaramu?
13 Mulané saben taler miliha wong lanang sawetara sing wicaksana, sing duwé kepinteran lan pengalaman, supaya dakangkat dadi pemimpinmu.'
14 Usulku mau wis padha koktampa becik.
15 Mulané para wong sing wicaksana lan duwé pengalaman, sing wis kokpilih saka antarané taler-taler mau, wis dakangkat dadi pemimpinmu. Ana sing dadi pemimpiné wong sèwu, ana sing dadi pemimpiné wong satus, ana sing dadi pemimpiné wong sèket, lan ana sing dadi pemimpiné wong sepuluh. Aku uga wis ngangkat penggedhé-penggedhé liyané kadadèkaké pemimpiné taler-talermu.
16 Nalika semono padha dakwènèhi tugas mengkéné, 'Samasa ing antarané bangsamu ana tukar-padu, gatèkna lan putusana sing adil, iya prekaran sing ana ing antarané bangsamu dhéwé, utawa sing nyangkut wong manca sing manggon ing tengahmu.
17 Poma, putusanmu aja abot sisih.


text:
bingah / jeng tuwan nagung
gupenur / nulya sultan nampikenna / hing gupenur cerbon nega
163. (1) ri / # / kasmaran / # / (naskah rusak) ta tampi /
Pasrahe kanjeng susunnan / perkawis negara carbon / se
sampunnesih sini siyan / gupenur kaliyan suktan / nu
iya sami pamit kondur / wangsul hanang batawiyah / # / sampu
(5) n rawuh hing betawi / hanimbali wira loddra / hing darmayu nega
rinne / pun rawuh hing batawiyah / henggal cahos hing ngarsa / dhateng
panduka gupenur / hanulya ngandika jendral / # / slametdhateng
dalem rayi / sangking sih pitulung tuwan / ngarabi hingkang kamulya
n / sang nget panuwun yang hagung / muga tulussa hamurba / #
(10) / hangrengku hing pulo jawi / dugi hanaj putu tuwan /
dipun jagi hing yang manon / ya trima kasih harinta / sangking panjung
jung harinta / mugi den jurung yang hagung / hanak putu sareng
mulya / # / lan kakang ngaturi huhing / hing rekehing dhadha karna
164. (1) n hanang (naskah sobek / rusak) kanggo hangrang som soldhat /
Mungguh sang king perbantuwan / sedayanne kula hitung / miwa sakehe pa
Kakas / # / gunggung sedayane dhuwit / sawelas nambang kang har
ta jigang dasa rupiyahe / _PHONE_ / ku medah rayi ha
(5) bayar / dalem tani basa wecana / hacak datan gadhah watu / har
ta hingkang nenambangngan / # / hanulya humatur haris / dhuh
padhuka kanjeng tuwan / hestu nabdidatan duwe / harta hing kang
nenanmbangngan / nanging katur sedaya / tanah habdi hing darmayu /
punapa karsa padhuka / # / gupenur ngandika har ris / yen meng ko
(10) non sunterima / nanging dalem tetep bahe / nalunggah hing kedale
man / hapa hingkang habiyasa / mungdalem hareken hiku
/ mampan tanah hadhah hingwang / # / nulya dalem neken mangkin /
Hanang surat tanda tangan / selesih tanah tanduwe / hing
Darmayu kang ka lungan / tuwan gupenur jendral / nulya
165. (1) pamit dalem wahu / T.H. 1610 / hing tuwan (naskah sobak / rusak) / # / panwang
Sul haneng negari / babar la yar kang bahita / nulya dugine
Garanne / hing darmayu pan Negara / pinapag sakeng ponggawa / du
Gi haneng dalem magung / kadang putra taken warta / # / nu
(5) lya dalem ngandika haris / heh kadangpan putra hing wang / wus karsa
nne hing yang manon / pan datan langgeng hing benjang / hanak putu
sedaya / lunggu dadi dalem wahu / pan negaradipun rampas /
# / hing tuwan jendral betawi / pan kangge hongkos hing prang / nang
Nging dalem pan semangke / maksi katetepan nama / ho
(10) ra robah biyasanya / naminipun dalem wahu / pan kang putra
kadang kapunna / # / nulya dalem kenging sakit / nuli dumu
gi hing ngajal / hing kang gumanti putranne / hing kang kantun raden
krestal / wira loddra kang peparat / hanulya sesunuh wahu /
pitu nunggal hingkang putra / # / pemajeng raden marngali / nuli
166. (1) nyiwira di (naskah sobek / rusak) hem puka tikanne / nyihayu mung
si sekawannya / miwa nyi hayu lotama / hanjaniwuragi / li
pun / bagus kalid bagus yogya / # / dalan sampun la
mi gadhah martuwa jurjana / harenampog panggo
tanne / langkung susah pan kawula / hingkang gayarina
mpoggan / patih singa truna matur / sangnget wela
s hing kang raka / dhu kakang melaya kasuma / kados pu
ndi lampahipun / tiyang dados dalem hika /
# / tan laman kawula neki / renampoggan renayaha
n / datan den perdulli mangko / punapa rempug jeng kakang
/ rayi badhe ngrakessa / hing tuwan residhen wahu / hing
Carbon negarra / # / kang raka ngrempaggi mangkin / be
167. (1) nerre mengkonon rayinta / mi (naskah rusak) mangko /
Nulya dalem srat henggal / konjug residhen tuwa
n / pan satingkah polah hipun / den hunjuk lebette
surat / # / nulya kinirimaken nag lis / hantawis dinten jeng
tuwan / rawuh hing darmayu mangke / dipun rakrak pedale
mman / tinangkep hingkang barang den kumpullaken wahu / hingkang
dados rampog jurjana / # / ceceg kathah barang neki /
kang den naku den hing tiyang / cecek selebette hing he
kes / nulya dalem kinirimmenna / hing carbon negarra /
/ sang nget susah manah hipun / dipun tahan tigang wula
n / # / tunggu putussan betawi / sareng dugi putu
ssan / dalem di sousak naminne / jeneng jaksa kang nama /
hingkang rayi pennira / wira hadi brata pan wahu / den nangkat da
di rangga / # / singa truna dalem patih / di hangkak dadi
168. (1) wedana / ja (naskah sobek / rusak)) stik ka / hemas melaya kusuma /
/ hantuk pangkat punika / jeneng klektor punnika / guper
Nemen kang kagungan / # / wedana hang rangkep patih / hanang
Darmayu negarra / para jurjana sekabeh / sami hajri hinga.
(5) ilana / mapan sami wicaksana / wedang miwa kellektur
jurjana kathah kecandhak / # / langkung gemu kang negari /
tannanna sakeh jurjana / datannanna perkaranne / dermayu kang
negarra / patih singnga truna hika / pan kagungngan putra wa
hu / gangsal nunggal kathah hira / # / pemajeng patimah mangkin /
(10) nulya nyi hayu juleka brata laksana kakungnge /
mas demang brata sentana / wuragi brata suwita / sedaya pan
putra hipun / jumeneng pangkat sedaya / # / raden rangga pu
tra neki / kawan nunggal hing kang putra / pemajeng jeneng putra
nne / pan raden wira madhengda / raden maduga harinta / nyi sumbadra
169. (1) putra nnipun / wuragi / rade ma (naskah sobek / rusak) putra
ni reki / mampan gangsal hingkang putra / hardi wijaya haris te
n / hingkang histri nyahi mudha / miwa sudirah kang nama / nyahi juned
a/hesti wahu / wuragil nyahi juminah / # / raden karta wijaya
(5


suda banget, wong Walanda banjur gampang kalahè karo Banten.
Ing sesirepé kraman mau rèhné GG. Spellman wis mangerti sedyané Sultan Agung yaiku arep enggal merangi Betawi, mulané banjur tata tata.
Kabeneran banget ing atasé VOC. ing tahun 1682 ing Banten ana gègèr, jalaran Sang Pangéran Adipati Anom Abdul Kahar (banjur jejuluk Sultan Haji) lan rayiné Sang Pangéran Purbaya rebut kalenggahan Pangéran pati, iya iku biyantu kang rama ngasta papréntahaning negara.
Sultan Haji rekasa banget, awit Sultan Agung mbiyantu Purbaya, nuli Sultan Haji njaluk tulung marang VOC., kang saguh arep nulungi, jangji wong Walanda ing Banten oleh monopolie.
Sultan Agung banjur keplayu dioyak ing prajurit Compagnie.
Bareng kecekel dikunjara ana ing Betawi nganti tekan ing sédané (tahun 1692).
Wosé prajangjian ing tahun 1684 wong Inggris lunga saka Banten, nuli ngalih menyang Bengkulen. Kejaba iku VOC. wenang mèlu ngrembug ruwet rentenging nagara ing Banten. Wiwit ing jaman iku Cirebon uga mèlu ngaub marang VOC.
17 Pérangan Kang Kaping Pindho
Bab 9
Mataram Nalika Perang Rebut Kaprabon
Kang Sapisan (tahun 1704 - 1708)
lan Kapindho (tahun 1719 - 1723)
1703 - 1704 (1708)
Sunan Mas, Mangkurat III
1691 - 1704 GG. van Outhoorn
_PHONE_
Pangéran Puger, Pakubuwana I
1705 - 1706 GG. van Horn
1719 -1727
Prabu Mangkurat IV
Kang anjalari perang rebut kaprabon kang sapisan iya iku congkrahè Sunan Mas karo Pangéran Puger, apa déné éra éru marga saka panggawéné Untung Surapati.
Untung Surapai iku batur tukon saka ing Bali, wis dadi prajurit ing Betawi, diunggahakè dadi Litnan manggedhéni prajurit Bali sagolongan.
Nalika perang Banten Untung minggat ndhèrèk Sultan Agung ing Banten, salebaring perang nuli nggawa kancané sawatara klambrangan ana ing bawah Priyangan, gawéné njarah rayah.
Bareng dioyak ing prajurit VOC. Untung Surapati sakancané Bali mlayu mangétan nyuwun pangauban marang Sunan Mataram.
Senadyan Untung Surapati mungsuhing VOC., ana ing Kartasura ditampani becik malah dadi andhel andhel GG. Champhuys nuli utusan Mayoor Taak menyang Kartasura perlu nyekel Untung Surapati lan nagih utangé Marang marang VOC.
Nalika prajurit Walanda teka ing kutha, wong Jawa lan wong Bali wis perang dhéwékan.
Sasuwéné ing paperangan gègèr gègèran, Mayoor Tak di kroyok ing gegaman, prajurit 70 kang mati. Untung Surapati sakancané bablas mlayu mangétan.
Ana ing Pasuruwan Untung Surapati ngedegaké karajan.
Untung Surapati jumeneng adipati jejuluk Wiranagara jajahané saya jembar, nenelukaké ing sakiwa tengené malah nganti tekan ing Kedhiri,
Sarèhné Untung Surapati saya ndadra, Mangkurat II minta sraya marang VOC. nanging GG. van Outhoorn durung mituruti.
Nalika semana ing saTanah Jawa akèh sekaitan nglawan wong Walanda.
Sawènèhing panggonan disebari layang nyalawadi kang ngemu rasa ngojok ojoki numpes wong "kapir".
Akèh priyagung Banten lan Mataram sing padha mbiyantu sekaitan iku.
Malah ana wong Melayu saka Sumatra aran Ibnu Iskandar kang mèlu dadi penuntuné sekaitan mau, nglurugi Betawi nggawa prau akèh.
Bareng konangan ing Walanda banjur ditempuh rusak bebarisaning prau.
Prakara iku njalari enggoné VOC. ora gelem ngréwangi Mangkurat II.
Ing tahun 1703 Mangkurat II séda, kang gumanti jumeneng, Sunan Mas utawa Mangkurat III; marga saka cacading sampéyan, uga katelah asma Sunan Kencèt.
Sunan Mas congkrah lan pamané Pangéran Puger, mungguh kang dadi jalarané iya saka siyané Kangjeng Sunan.
Sunan Mas iku pancèn misuwur siya lan sawenang wenang tindaké.
Pangéran Puger lolos saka Kartasura, tindak menyang Semarang mundhut pitulungan Compagnie.
Sunan Mas wis rambah rambah kirim layang menyang Betawi, mundhut balining pamané, nanging ora dirèwès, awit paréntah ngerti yèn Sunan Mas sekutu lan Untung Surapati nedya nglawan Compagnie.
Paréntah Betawi uga ora gelem nganggep Sunan marang Mangkurat III; kang dianggep malah Pangéran Puger, awit Sang Pangéran ana ing Semarang uga wis kaangkat Sunan déning para priyagung akèh, jejuluk Sunan Paku Buwana.
Anané perang rebut kaprabon iku wiwit ing tahun 1704, tekan tahun 1708.
Marga saka pitulungané VOC. Paku Buwana bisa lestari jumeneng ratu, nanging miturut perjanjian ing tahun 1705 jajahané VOC. dielar mangétan, watesé sisih lor Cilosari, ing sisih kidul Cidhonan ing Cilacap.
Sunan Mataram wis ora duwèni wewenang ing atasé tanah Sumenep lan Pamekasan.
VOC. diwenangké kena sediya prajurit ing Kartasura manèh.
Nalika Kartasura ditekani wadyabala Walanda, Sunan Mas lolos mangétan mundhut pitulungan marang Untung Surapati.
Ing tahun 1706 prajurit VOC. kang disénapatèni Knol nempuh ing Bangil, yaiku bètèngé Untung Surapati kang santosa dhéwé.
Ing Bangil bedhah, nanging Untung Surapati ora kecekel, mung baé amarga ketaton ora antara lawas mati.
Ing tahun 1707 ana prajurit VOC. nglurug mangétan manèh merangi para anaké Untung Surapai kang mbiyantu Sunan Mas.
Ing tahun 1708 Sunan Mas asrah bongkokan marang Knol, nuli kakéndhang menyang Ceylon.
Ing tahun 1719 Paku Buwana I séda, njalari perang rebut kaprabon kang kapindho.
Para sadhèrèke Sunan anyar Prabu Mangkurat IV padha mèrèkaké nganti nganakaké perang.
VOC. mitulungi marang Mangkurat IV. Para panganjuré kraman padha dibuwang menyang Ceylon utawa menyang jajahan Compagnie ing Afrika sisih kidul (Kaapkolonie).
18 Pérangan Kang Kaping Pindho
Bab 10
Kaanané VOC Wiwit Tengahè Abad 17
Tumekané Tengahè Abad 18
Nalika J. Maetsuycker madeg dadi Gouverneur Generaal (tahun 1653 - 1678) jajahan darbèké Compagnie wis rada akèh.
Betawi lan wewengkoné, wiwit tahun 161


text: Aku Ora Mungkin, Aku Ora Iso