text:
Kakawin Rāmāyaṇa (Carakan: ꦏꦏꦮꦶꦤ꧀ ꦫꦴꦩꦴꦪꦟ) punika kakawin ingkang isinipun wiracarita Ramayana. Kakawin punika dipunserat mawi basa Jawa Kina, dipunidhep para nimpuna dipundamel ing Jawa Tengah pungkasan abad kaping 9 M, kirang langkung kiwa tengenipun taun 870. Kakawin punika dipunwastani adikakawin amargi kaanggep ingkang kapisan, panjang piyambak kaliyan saking saénipun basanipun saking mangsa Hindu-Jawi.
Sekar rupa kakawin punika salah satunggiling vèrsi Indhia ingkang kathah prakawis cariyos sang Rama kaliyan sang Sita, wiracarita agung ingkang vèrsi pratamanipun sanjangipun para pandhita dipunanggit déning Walmiki ing basa Sansekreta.
Ringkesan
Prabu Dasaratha saking nagari Ngayodya patutan sekawan; Rama, Bharata, Laksmana saha Satrughna. Satunggaling dinten wonten resi anami Wiswamitra ingkang nyuwun pambiyantu Sri Paduka Dasarata mbébasaken pratapanipun saking para raseksa. Lajeng Rama saha Laksamana tindak.
Ing pratapan punika, Rama kaliyan Laksmana mejahi sadaya raksasa lajeng tumuju nagari Mithila amargi wonten mriku pinuju wonten sayembara kanthi janji sok sintena ingkang mimpang saged nyunting putri raja anami Dèwi Sinta. sayembara ingkang kasebat inggih punika menthang gendéwa ingkang rumiyin sareng kaliyan wiyosanipun Dewi Sinta. Boten wonten ingkang kuwawi menthang gendéwa kajawi Rama pramila saking punika Rama lajeng dhaup kaliayan Dewi Sinta sasampunipun Dewi Sinta dipunboyong kondur dhateng Ayodya.
Ing Ngayodya Rama bakal dipunangkat dados ratu, amargi piyambakipun putra pammbajeng. Nanging Kaikeyi, salah satunggiling garwa prabu Dasarata ingkang sanès ibu Rama ngendika manawi sri paduka naté ngandika manawi Barata ingkang bakal dados raja. Sanadyan kanthi awrat ing penggaih, raja Dasarata nulusaken panyuwunipun awit pancèn naté janji makaten. Lajeng Rama, Sinta kaliyan Laksmana tindak nilar kedhaton. Sasampun pinten wanci, prabu Dasarata séda lajeng Barata madosi. Piyambakipun rumaos boten patut dados raja lajeng nuwun supados Rama kersa wangsul. Anging Rama nampik lajeng nyukani sandhalipun (basa Sansekreta: pāduka) marang Barata kados lambang kakuwasanipun.
Lajeng Rama, Sinta saha Laksmana wonten alas Dandaka. Ing mriku wonten raksasi anami Surpanakha ingkang kasengsem remen kaliyan Laksmana lajeng mindha dados wanodya ayu. Nanging Laksmana boten saged dipunrayu, malahan wusananipun pucuk irungipun keiris. Surpanakha duka lajeng wadul kaliyan kangmasipun sang Rahwana. Piyambakipun saged mbujuki saha ngakèn Rahwana supados nyulik Sinta.
Lajeng sang Rawana ndhawuhi Marica, satunggiling raksasa kanggé nyulik Sinta. Marica pados upaya mindha dados kidang emas ingkang éndhah. Sinta katarik lajeng nyuwun garwanipun supados mbedhog kidang punika. Rama nilar Sita kalih Laksmana, tindhak piyambak ngoyak si kidang emas. Si kidang emas gesit sanget, boten saged dipuntangkep. Wusananipun Sri Rama anyel lajeng dipunpanah. Si kidang emas njerit kesakitan lan éwah malih dados raksasa, lajeng pejah. Sita ingkang wonten tebih nginten ingkang njerit punika Rama lajeng ngekèn Laksamana madosi. Laksmana boten purun anging wusananipun purun sasampunipun dipunlèhaken kaliyan dipuntedhah Sita ajeng ngepèk piyambakipun. Wusananipun Sinta dipuntilar piyambakan lajeng saged dipunculik Rawana.
Jeritanipun sang Sinta kapireng déning peksi sang Jatayu ingkang naté dados réncangipun prabu Dasarata, lajeng usaha nulungi Sinta. Anging Rawana langkung kiyat, saged ngalahaken Jatayu. Jatayu ingkang sekarat taksih saged nyukani laporan marang Rama saha Laksmana manawi Sinta dipunbekta marang Lengka, ing kedhaton sang Rahwana.
Lajeng Rama saha Laksmana tindak dhumateng kedhatonipun Rahwana. Ing satunggiling tlatah manggihi para wanara saha ratunipun ingkang anami Bali. Bali punika nyulik sèmahipun kangmasipun. Wusananipun Bali saged dipunpejahi lajeng sèmahipun dipunwangsulaken marang Sugriwa. Sugriwa sumedya nulungi sang Rama. Wusananipun mawi wadya bala wanara kalih sénapatinipun Hanuman, satunggiling kethèk pethak, sadaya saged mejahi Rawana kaliyan mbébasaken Sinta. Sinta saged dipunboyong wangsung menyang Ngayodya lajeng sang Rama dados raja.
ksmana]] saha Satrughna. Satunggaling dinten wonten resi anami Wiswamitra ingkang nuwun tulung Sri Paduka Dasarata mbébasaken patapanipun saking para raksasa. Lajeng Rama saha Laksamana tindhak.
Ing patapan mrika, Rama kaliyan Laksmana mejahi sadaya raksasa lajeng nuju nagari Mithila amargi wonten mriku wonten sayembara. Sok sintena ingkang menang saged angsal putri raja anami Dèwi Sinta. Lajeng para pasarta dipunkèn ngrentangaken gandhéwa panah ingkang nyertani wiyosanipun sang Sinta. Boten wonten ingkang saged kajawi Rama, lajeng kakalihipun krama lajeng wangsul dhateng Ngayodya.
Ing Ngayodya Rama bakal dipunangkat dados ratu, amargi piyambakipun laré mbarep. Anging Kaikeyi, salah satunggiling garwa prabu Dasarata ingkang sanès ibu Rama sanjang manawi sri paduka naté ngandika manawi Barata ingkang bakal dados raja. Lajeng mawi abot manahipun raja Dasarata nulusaken panyuwunipun awit pancèn naté janji makaten. Lajeng Rama, Sinta kaliyan Laksmana tindhak nilar kedhaton. Sasampun pinten wanci, prabu Dasarata séda lajeng Barata madosi. Piyambakipun rumaos boten patut dados raja lajeng nuwun supados Rama kersa wangsul. Anging Rama nampik lajeng nyukani sandhalipun (basa Sansekreta: pāduka) marang Barata


text:
dipunmaksud kaliyan tuturan menika. Ancas tuturanipun inggih menika kangge paring idi, wondene maknanipun tembung menika ugi kangge paring idi. *Satuan lingual* "enggih" ing tuturan ing nginggil menika minangka titikan *tindak tutur deklaratif fungsi* paring idi kanthi titikan tembung kriya amargi ngandharaken satunggaling tumindak.
Gayut kaliyan *konteks* saking tuturan ing nginggil, tuturan dipuntuturaken dening Mbok Nem ingkang dipuntujukaken kangge Darminah. Darminah sampun cekap anggenipun dolan ing dalemipun Mbok Nem, lajeng nyuwun pamit dhateng Mbok Nem. Mbok nem nyumanggakaken Darminah pamit.
Tuladha *tindak tutur deklaratif langsung literal* wujud titikan tembung *fungsi* paring idi wonten ing Novel *Kumpule Balung Pisah* anggitanipun Achmad Saerozi A. M ingkang sanesipun kados ingkang kaserat ing ngandhap menika.
*Konteks*: Darminah sakulawarga karawuhan tamu saking Pati inggih menika ibunipun Sundari. Darminah lajeng nyumanggakaken tamunipun supados mlebet ing salebeting griyanipun.
Darminah: "**Mangga...**"
(Data 106/KBP. 107)
Tuturan "Mangga...," kalebet tindak tutur deklaratif amargi gadhah fungsi kangge ngandharaken tumindak paring idi. Fungsi paring idi kaandharaken kangge ngandharaken tumindak paring idi tumrap satunggaling bab utawi perkawis utawi satunggaling panyuwunan ing satunggaling pirembagan saengga saged ngasilaken utawi ngripta satunggaling kahanan ingkang anyar. Darminah paring idi kanthi nyumanggakaken tamunipun supados mlebet ing griyanipun menika minangka titikan bilih tuturan menika kalebet tindak tutur deklaratif.
Tuturan ing nginggil menika kalebet ing jinis tindak tutur langsung literal amargi gadhah ancas tuturan saha maknanipun tetembungan saking tuturan menika sami kaliyan menapa ingkang dipunmaksud kaliyan tuturan menika. Ancas tuturanipun inggih menika kangge paring idi, wondene maknanipun tembung menika ugi kangge paring idi. Satuan lingual "mangga..." ing tuturan ing nginggil menika minangka titikan tindak tutur deklaratif fungsi nyarujuki kanthi titikan tembung kriya amargi ngandharaken satunggaling tumindak.
Gayut kaliyan konteks saking tuturan ing nginggil, tuturan dipuntuturaken dening Darminah ingkang dipuntujukaken kangge tamunipun. Darminah sakulawarga karawuhan tamu saking Pati inggih menika ibunipun Sundari. Darminah lajeng nyumanggakaken tamunipun supados mlebet ing salebeting griyanipun.
d) Fungsi kangge nolak.
Tindak tutur deklaratif langsung literal wujud titikan tembung kanthi fungsi nolak inggih menika tindak tutur deklaratif langsung literal ingkang
gadhah maksud kangge ngandharaken tumindak nolak tumrap satunggaling bab, pirembagan, putusan menapa dene prakawis saengga saged ngripta satunggaling kahanan ingkang beda kaliyan kahanan saderengipun utawi anyar. Pethikan data saha analisis tuturan ing salebeting Novel Kumpule Balung Pisah kapanggihaken data tindak tutur deklaratif langsung literal wujud titikan tembung kanthi fungsi nolak badhe kaandharaken wonten ing ngandhap menika.
Konteks: Sundoro nyuwun gelangipun Sundari, ananging Sundari boten purun lajeng tawi badhe dipunijoli arta kemawon. Sundoro boten purun menawi gelangipun Sundari ingkang dipunkajengaken dipunijoli arta. Piyambakipun tetep kepengin gelangipun Sundari.
Sundoro: "Ora…, gelange iku bae. Yen didangu ibu, kandha aku sing njaluk."
(Data 71/KBP. 66)
Tuturan "Ora…, gelange iku bae. Yen didangu ibu, kandha aku sing njaluk." kalebet tindak tutur deklaratif amargi gadhah fungsi kangge ngandharaken tumindak nolak. Fungsi nolak kaandharaken kangge ngandharaken tumindak nolak tumrap satunggaling bab utawi perkawis utawi putusan ing satunggaling pirembagan saengga saged ngasilaken utawi ngripta satunggaling kahanan ingkang beda utawi anyar. Sundoro nolak Sundari minangka adhinipun ingkang tawi badhe ngijoli gelang ingkang dipunkajengaken kaliyan arta menika minangka titikan bilih tuturan menika kalebet tindak tutur deklaratif.
Tuturan ing nginggil menika kalebet ing jinis tindak tutur langsung literal amargi gadhah ancas tuturan saha maknanipun tetembungan saking tuturan menika sami kaliyan menapa ingkang dipunmaksud kaliyan tuturan menika. Ancas tuturanipun inggih menika kangge nolak, wondene maknanipun tembung menika ugi kangge nolak. Satuan lingual "ora" ing tuturan ing nginggil menika
minangka titikan *tindak tutur deklaratif fungsi* nyarujuki kanthi titikan tembung kriya amargi ngandharaken satunggaling tumindak.
Gayut kaliyan *konteks* saking tuturan ing nginggil, tuturan dipuntuturaken dening Sundoro ingkang dipuntujukaken kangge Sundari. Sundoro nyuwun gelangipun Sundari, ananging Sundari boten purun lajeng tawi badhe dipunijoli arta kemawon. Sundoro boten purun menawi gelangipun Sundari ingkang dipunkajengaken dipunijoli arta. Piyambakipun tetep kepengin gelangipun Sundari.
e) *Fungsi kangge melarang.*
*Tindak tutur deklaratif langsung literal* wujud titikan tembung kanthi *fungsi melarang* inggih menika *tindak tutur deklaratif langsung literal* ingkang gadhah maksud kangge ngandharaken tumindak *melarang* tumrap satunggaling bab, pirembagan, putusan menapa dene prakawis saengga saged ngripta satunggaling kahanan ingkang beda kaliyan kahanan saderengipun utawi anyar. Pethikan *data* saha analisis tuturan ing salebeting Novel Kumpule Balung Pisah kapanggihaken data *tindak tutur deklaratif langsung literal* wujud titikan tembung kanthi *fungsi melarang* badhe kaandharaken wonten ing ngandhap menika.
*Konteks:* Sukandar dhateng ing dalemipun Babah Dengkek, tiyang China ingkang dados tukang tadhah ingkang dipumkasud dening Inspektur Akhmadi. Ingkang mbikakaen lawang inggih menika Nyonyah Dengkek. Sukandar ngendika bilih badhe pados padamelan. Nyonyah Dengkek ngendika bilih kedah nengga Babah Dengkek ingkang nembe resik-resik gudhang. Sukandar badhe nusul Babah kemawon dhateng gudhang, ananging dipunlarang dening

dataset: HuggingFaceFW/finepdfs


text: Tanjungjaya kuwe salah siji kecamatan nang , Jawa Barat, Indonesia.

dataset: wikimedia/wikipedia


text:
Sittard-Geleen iku siji gemeente ing provinsi Limburg, Walanda. Gemeente iki sing ndunungi ana 95.732 jiwa (1 November 2007) lan ambané ana 80,62 km².
Gemeente iki kalebu anyar lan lagi diadegaké ing taun 2001 nalika Sittard lan Geleen digabung.
Gemeente ing Walanda


text:
ké nèk Pangandikané Allah kuwi penting kanggo Maryam?
Nganggo cara apa waé panjenengan péngin niru imané Maryam?

config: jv


text:
Bebungah Panulis Asia Kidul-wétan utawa S.E.A. Write Award, iku bebungah kang dianugerahaké saben taun wiwit taun 1979 marang para juru gurit lan panulis utawa pangarang ing Asia Kidul-wétan.
Bebungah diwènèhaké marang para panulis sadhengah nagara saka tlatah Asia Kidul-wétan, sanajan ora kabèh nagara ing nagara-nagara ASEAN kawakilan saben taun. Bebungah iki kadhangkala diwènèhaké tumrap karya spesifik utawa tumrap karya salawasé uriping sang pangarang. Jinis karya kang dipilih warna-warna, kalebu gurit, carita cekak, novèl, drama, dongèng rakyat lan karya tulis akadhemis utawa babagan agama.
Adicara panganugerahan bebungah dianakaké ing Bangkok, lan dipanggedhèni déning kulawarga karajan.
Pratélan pamenang bebungah S.E.A. Write Award
_PHONE_
Nganti taun 1984, ASEAN dumadi saka Indonésia, Malaysia, Filipina, Singapura lan Thailand. Brunei lagi gabung ing taun 1984 lan pamenang saka nagara iki wiwit ana ing taun 1986.
_PHONE_
_PHONE_
Vietnam gabung marang ASEAN ing taun 1995 lan wiwit ana pamenang ing taun 1996. Laos lan Myanmar gabung ASEAN ing taun 1997 lan wiwit ana pamenang ing taun 1998. Kamboja gabung ASEAN ing taun 1999, lan wiwit ana apmenang ing taun iku uga.
2000-an
Rujukan
Pranala njaba
 Situs S.E.A. Write Awards
Literary awards
Budaya Asia Kidul-wétan

Budaya
Sastra


text: sory mas. kulo seneng kabudayan ingkang adiluhung punika.


text:
wue pangira.
"Tresna karo Pak Panji..."
"Elinga ta Wi... sawangen nasibe ibume. Koyek-kyek malah arep gawe rusaking liyan. Lara... Wi... kowe dene Aja Wi..."
Kildea ing Sumatera Raya
"Sokar menawa ndhadha marang kaluputamamu. Saki mangane dhisk icono supaya ora dadi lara. Mung kowe sili-sijine wong sing dadi sendhenanku, menawa ana apapun banjur ibu njagakake supe."
Krengkeng-krengkeng Dewi mudhun saka amben banjur ngetutake ibune tumuju pawon. Dewi dilideni kaya bocah cilik. Anggra rumangsa marem dene Dewi wis gelem nangun.
Wengi kuwi rasane kaya suwung, anane mung swang. Dewi sajak ling-lung kaya ana sing nggunjel atine. Lurghin ora jemak, mangan ora enak, turu ora kepenak. Nyane Dewi kepengin nglemesake sili sili mlaku-mlaku karo gatel kawa padhang. Tanpa ngrekken kandhane ibune, banjur Dewi ngelas meacak lurung niyate kepengin inhwang batine sing bruvet.
Sajironing lumaku panyawange pancen tumuju ngerep, nanging pikirane nggrambyang tekan ngendi-endli. Sarba kagete nalika ana wong sing celuk-celuk saka mburi.
Yakob ndlongop... kelingan takluk, lari, lari. Tinalika ing Bundaran Nadyan asali oetra dheweke. Dheweke tanpa kanea, emam dhuwit nasipan. Yakob ora kurang akal.
"Yawis Wi...tungguan sedheha ya.." nasipan marani baku mbaksso. Ora sedheha nggawe Dewi kanggo Dewi.
"Kok mung samangkokok..?" pitakone Dewi karepku... alasane Yakob sajak isin.
"Yuh... ngono ora apa-apa.." karo Dewi nggawe mbaksong. "Lha pentiole kok mung selu, narae lewe sing siji diparo minangka tandha rasa nihe awase dhen Yakob reka-reka alasan maneh.
Dewi mung nresern mukir becaci lusn lan amegembling kuwi. Anggone manggan telap-telep ora nggawe marang kandhane Yakob. Yakob mung plorak-plorak lan ngulu idu dene ora dibangehi.
"Wis.. ora usah nganggo rasa silo-siloh, saki yeag maneh wae.." karo ngutungke manglok kaseong nggawe Yakob. Sing nampani mung dlongap-dlongap ngatbingung. "Ayo age... mumpung aku isih luwe..."
Yakob mung mbengegeg ora miringke. "Anu, Wi. hmmm." kandhane Yakob pedhot-pedhot.
"Anu apa?"
"Hah... piye..." karo ngukuri sirabe.
"Wislah ndang pesen..."
"Ya tu... satemene aku mau mung sangu dhuwit mung cesti nyipil..."
"Ahhhh... ngono olehe ngayu kok jare njaluk ngono asep diarani. Koh.. Koh iwan aku gelern kok ajak nek."
"Sepinne Wi... nanging kowe isih gelern karo aku nek..."
"Gelern apa? Gelern nirengat...gelern ngujar-ujari gej uje kerjek?"
"Kerjengono ta yuyung..."
"Hahh... kok yuyung... wis ayo aku diterma bali anala. Ngajuk wong kok ora sangu dhuwit... kok baleni akakakelatuk kowe..."
Kieksek-keksek: swara sepedhae Yakob. Kringere ngula reta karo nggare nggri-nggovan.
"Ksed ta Koh..?" pitakone Dewi.
"Onu, umpana kesel ora apa-apa. Jenenge bot-bote nggirengat kresna..."
"Hoh... ngono... burjur paitannmu nresnami aku nek?"
"Rasu dloks gelern nampa apa amane..."
"Nandym ora manggan, urii reksasa.."
"Ya, karepku ngono kuwi..."
"Saya sing suati... jamun suki kok seneng urip atasi... wis aji mikir aku... percuma. Aku wis ana sing atasi."
"Hahh..." saking kagete Yakob kawane Dewi, sepedhae nganti nubotuk tretor. Kowane gulung koming. Ora waring Dewi menarawa. Nalika Dewi murung-murung, ora ngampiri bocahi loro kuwé. Pikite Yakob menarawa njero mobil mau arep mulingi jebad rumah nyewu. "Kage mbukak lawange. Barang jendela" sarwa uceh-pesage kagete si Dewi. "Oh... nyenengam..." pitaikone Pakji kamo sing mobile.
"Kaget ya..." pikone kule bathe Dewi.
"Ah... nboten, nyuwun sewu kule bathe." mantuk dipun tengga iluk," kanduhne Yakob.
"Lho...lho... mengko dhisik ta. Tagi wae wewang. Mboten coba ditiliki menawa ana sing bahak bunuhane. Aya... "Mboten... matur nuwun" gemeter jangane lene. "Kob ayo mulih!" tangane semu nggeret Yakob-beng kemawon." Yakob nbelari Dewi.
"Mas... kowe gelem ora dakwenehi dhuwit maneh. Ora slawe ewu malah seket ewu.....piye?" Panji nyewu Yakob supaya ora melu-melu. Yakob mung ples-ples bingung. Awit dhuwit seket ewu ora sitihik nasugeng dheweke. Nanging, menawa ditampa mengko nudu buntute cilaka kaya sing uwis-wis. Antarane gelem lan on Yakob dadi bingung. Sabenera eman menawa ora dinsya. Yakob banjur nyawang Dewi karo pikirane campat akak menawa dhawok sekse ewu mau. Panji tanggeap marang bocah menaraw kewu. Banjur nipruk amlop ana njero mobil dhewadek. Banjur Yakob.
"Mau... menarwi iki gedem ora?"
Saiba kagete Yakob, dhadhane dheg-dhegan bareng menarwa ana dituwui rupa abang pirang-pirang lembar. Panji menarwa dhawok atine dadi lilih.
"Mengko dhisik... ora perlu kekusu. Saiki sepedhamu adegen dhisik, bisa ditumpaki maneh apa ora."
"Mengko dhisik..." banjur Yakob nggedegeka sepedhae lan menar Jangan Panji.
"Soker menawa ngono, saiki Dewi dakajak dhisik ngetake aku sing arep ngertema bali." karo mutup lawang sas kowa. "Lan iki kanggo kowe... aja dadi gelamu yah..."
Panji tanggeangke amlop.
"Matur nuwun Pak..." matur nuwun..." karo mbetuk-mbengsuk lan tangane nyembah-nyembah. Pututane Yakob dadi sumiringah kaya surya; ing wanci esuk. Panji banjur mlebu mobil lan ngeblas lunga nggatake Yakob. Saiba bungahe atine Yakob nganti jingkat-jingkar, amlope dibanting-banting, banjur
---Sepuluh---
Dewi lan Anggra padha lungguban noonon siyo, Anggra karo mijeti sikile sing sajak krasa limu kabeh wis suwe nandang lelara. Panyawange Dewi pancen awit tivi nanging pikiranane tekang ngendi-ndendi. Bola-bali nolehi Panji sing wis bisa nggogrokake atine. Gegendhangane kahanan. W


text:
adeliemyanto: CERPEN BAHASAB JAWA Kembang Kemukus
adeliemyanto
CERPEN BAHASAB JAWA Kembang Kemukus
Mripat bening kuwi mandeng aku tenanan. Aku ora kuwasa mbales delengane suwe-suwe. Dakslimurke delengaku marang wit-witan nagasari sing gumigil anteng. Sumilire angin krasa adhem nyapu kulit. Dakremes driji-drijiku dhewe, ing antarane ngrasakke rasa adhem lan uga gumreget ana njero dhadhaku.
"Apa temen Sampeyan arep lunga, Mas?" pitakonku rada mamang. Aku ngerti satemene slirane uga abot karo pepisahan iki. Teletik grimis turahane udan isih pisan pindho nelesi lemah Kemukus.
"Laras, awit mula aku lan sliramu padha ngerti kelawan sing bakal awake dhewe adhepi. Klawan tetalian batin sing satemene luput yen terus dirumat iki."
"Tega!"
"Banjur kudu kepriye? Aku dhewe wis nduwe calon bojo. Lan sliramu uga wis ngerti iku awit mula ketemu aku, ora ngono?"
"Aku saderma kepingin Sampeyan ora lunga saka Kemukus iki, Mas."
"Nanging, awake dhewe mestine ngerti, apa tegese umpama awake dhewe tetep nglakoni tetalian iki?"
Saklebat aku mandeng slirane. Mripat bening kuwi malih dadi mendhung.
"Apa tegese iku, Mas?"
"Apa aku kudu njlentrehke sawiji-wiji sing satemene Sliramu wis ngerti?"
Mendhung iku malih dadi grimis: ana luh bening tumetes saka mripat lorone. Aku ngrasa ora tega mandeng mripate. Rikat, dakslimurake delengaku, adoh marang ngisor Gunung Kemukus, ing sumebyare banyu Waduk Kedungombo kang ayem.
"Yen ngono, awake dhewe kudu enggal kawin. Lamun pancen Mas Topan tresna marang aku, wujudna!"
"Banjur, kepriye nasib calon bojoku iku? Apa kudu daktinggal, banjur ngawini Sliramu?"
Yen pancen iku dalan sing luwih becik kanggo tetalianku lan sliramu, kena apa ora mboklaloni? Apa pancen sliramu ora wani? Lamun sliramu pancen ora saguh nglakoni, ateges tresnamu seprana-seprene amung ing lati. Muspra olihe niba tangi aku ngramut geni tresna iki. Geni tresna sing saben dina njajal disidem karo akal waras sing wis tumancep ing pikiranku. Iya, awit mula aku teka ing Kemukus iki wis ngrasa ora butuh tresna, amrih ora kepingin ketaton ing pungkasan. Nanging, bareng aku kepethuk Mas Topan, aku ora bisa ngapusi atiku. Aku tresna slirane.
"Kena apa ora?" pitakonku.
"Yen iku sing dadi kekarepanmu, aku ora bisa nuruti. Aku njaluk ngapura!"
"Tega Sampeyan, Mas. Sanpeyan ora tenanan tresna aku," pangucapku karo swara gemeter. Aku tangi, banjur mlayu ninggalake slirane tanpa pamit. Luhku mbrebes mili. Aku kaya nemoni catu. Kaya kejegur ing puseran sing saya suwe saya santer lan wis ancang-ancang arep nglelepake aku.
"Laras!!" suwarane banter nyeluk aku, nanging aku ora nggubris.
Sore wis sampurna kasaput rupa ireng. Petenge wengi mrambat, nyigeg awakku ing jerone sepi. Aku mung meneng, gumandul ing kupinge cendela, ngiderake sawangan marang njabane cendela. Marang sorot lampu sing semorot saka warung-warung sing jumejer ana ing kiwa tengene dalan.
Malem Jemuah Pon. Kemukus nontonake rejane maneh. Ewunan manungsa beda-beda kekarep saka sakabehing panggonan tumplek bleg. Saka sing mung saderma nguber sumringah nganti sing nguber dhapukan bandha dunya, ngalap berkah.
"Wis wengi, kena apa Sliramu ora enggal dandan maesi awak, Laras?" swara Bu Suri, germa sing ramangsaku ora kayadene anggepanku sadurunge aku kenal luwih raket. Aku ngrasa slirane wis ngajeni aku luwih tinimbang wanita liyane. Apa amarga aku sing mesthi menehi slirane duwit sing akehe ora kethung, amarga aku wanita sing paling aji sing mesthi dadi royokan para tamu? Embuh. Ing omahe, saiki aku manggon. Ing sagundhuk gumuk jenenge Gunung Kemukus, puluhan kilometer ngalor saka kutha Solo. Pas ana pucuke, Pangeran Samudra lan ibu tirine, Dewi Ontowulan, dipendhem. Lan saiki kerep disambangi wong, luwih-luwih ing wengi iki: malem Jemuah Pon.
"Wengi iki aku prei, Mi…" wangsulanku. Aku nyeluk wong wadon iku Mami, kaya uga wadon-wadon liya sing megawe ing umah iki: ngladeni tamu lanang. Bu Suri nyedhaki aku, alus ngelus rambutku.
"Mami niteni, dina-dina iki Sliramu katon ora ayem. Ana apa? Apa amarga lananganmu kae arang-arang sambang mrene?"
Aku njingkat saka panggonan kang mula, marani amben ing njero kamarku. Bu Suri ngetutake.
"Laras, Sliramu iki ayu, isih enom sisan. Sliramu gampang antuk tamu sing kosenengi, malah sing sugih mbliwih sisan bisa. Apa ajine lananganmu iku, Laras?"
"Emboh Mi. Aku dhewe ora ngerti, kena apa aku ngrasa kelangan Mas Topan. Kanggoku Mas Topan beda, aku ngrasa wis kesengsem marang slirane," luh mara-mara nyigar pipiku. Aku malih kelingan marang wayah kawitane srawung karo Mas Topan. Nalika iku slirane sambang marang Kemukus iki kanggo nggarap Tesis, nggolek data jarene. Slirane mampir ing warung iki lan akeh takon marang aku. Slirane bisa ngrubuhake pager pangreksaku saka rasa tresna. Nanging, aku ngerti sapa awakku iki. Apa pantes wadon kaya aku nresnani slirane? Lan mangsa krasa sansaya lumaku. Mas Topan malih kerep teka marang kene. Winih-winih tresna tukul antarane aku lan slirane.
Bu Suri katon kaget karo apa sing dakucapake.
"Simpen tresnamu iku Laras! Wadon kaya awake dhewe iki ora pantes nduweni tresna. Sliramu kudu bisa nglawan rasa iku. Wis, wengi sansaya nglangut. Cepet Sliramu dandan. Daktinggal dhisik, akeh tamu ing ngarep," pangucape Bu Suri sinambi alon-alon tangi saka lungguhane.
"Mi, sepisan maneh aku njaluk, wengi iki wae, aku prei!"
Aku mlaku ijen nuruti undhak-undhakan sing tumerap. Aku ngrasa sepi ing tengah rejan. Ambune kembang setaman, menyan, rokok, uga alkohol campur dadi siji. Ah, saprene iki ambu iku kab


text:
karo aku" | 3 |
| 4. | Mboten saget nampi kahanan | Bu Anggra x Dewi | | "hah,, wonge gampang sujana polatane peteng nalika aku bareng Pak Panji. Apa aku dikira arep ngroyok bojone ngono.." | 4 |
| 5. | Duka | Bu Anggra x Yakob | | "Wis ora usah mulek wae ngomong terus terang menawa ana apa-apa kowe sing dak laporne polisi" | 5 |
| No. | Title | Authors | Performer | Lyrics | Page |
|-----|------------------------------|------------------|-----------|------------------------------------------------------------------------|------|
| 6 | Pameksan | Pak Panji x Dewi | Kepeksa | "Sapa sing kandha aku rumangsa seneng rabi karo Septi. Aku mung kepeksa saka kahanan. Umure Septi rolasan tahun luwih tuwa tinimbang aku" | 6 |
| 7 | Mboten saget nampi kahanan | Yakob x Dewi | Mangkel | "wi, kebacut tembungmu elinga mbiyen uripmu kaya kere. Bareng lagi pirang sasi iki kowe nduwe dhuwit olehmu deksiya marang aku,, mugamuga mbalika marang asalmu.." | 7 |
| 8 | Duka | Bu Septi x Dewi | Mangkel | "Saiki apa ora eman pintermu kuwi menawa mung" | 8 |
| No. | Title | Artist | Songwriter | Lyrics | Duration |
|-----|------------------------------|-------------------|------------|------------------------------------------------------------------------|----------|
| 8. | Duka | Bu Anggra x Dewi | Getun | "Kanggo minteri lan ngrusak liyan.. Pikiren maneh!" | 9 |
| 9. | Duka | Bu Anggra x Dewi | Getun | "Elinga ta wi.. Sawangen nasibe ibumu. Kowe kok malah arep gawe rusaking liyan. Lara.. Wi.. Kowe dhewe yanganrasakna kaya ngapa sedhihe menawa ditinggal bapak. Aja Wi.." | 9 |
| 10. | Mboten saget nampi kahanan | Yakob x Pak Panji | Kuciwa | "Jamput jaran.. Juragan Panji. Wong gerang senengane ngapusi..,dak dongakna moncrot kowe.." | 10 |
| 11. | Padudon | Pak Panji x Dewi | Mangkel | "Dewi kowe aja percoyo karo bojoku, dheweke iki kerep" | 11 |
| NO Data | Wujud Konflik | Paraga | Pawadan ingkang murugaken konflik | Cara paraga mungkasi konflik | No Data |
|---------|---------------|--------|----------------------------------|-----------------------------|---------|
| 1. | Kuciwa | Bu Anggra x Dewi | Bapakipun Dewi ninggalken kaluwarganipun kangge tiyang sanes. | Sedaya kabetahanipun dipuntanggal jawab Dewi kanthi nyambut dhamel dados guru les | 1 |
| No. | Nama | Nama Orang Lain | Peristiwa | Nama Orang Lain | Peristiwa | Nilai |
|-----|------------|-----------------|-----------|-----------------|-----------|-------|
| 2. | Pameksan | Pak Panji x Bu Septi | Pak dipuntilari utang ingkang kathah kaliyan tiyang sepuhipun. | Pak Panji kepeksa anggenipun bayar utang inggih menika rabi kaliyan Bu Septi. | 2 |
| 3. | | Dewi x Pak Panji | Dewi awit remen kaliyan Pak Panji, amargi welas asihipun. | Dewi kaliyan Pak Panji asring mlampah sesarengan tanpa sak ngertosipun Bu Septi. | 3 |
| 4. | Auliya Dewi | Auliya x Dewi | Auliya sedhih atine lan nangi amargi pengen ajar tembang jawa. | Dewi mucalaken tembang saha nembang wonten ngajengipun Auliya, | 4 |
| | | | | | |
|---|---|---|---|---|---|
| 5. | Mboten purun nampi kahanan. | Yakob x Dewi | Awit saking pangucapanipun Dewi ingkang sajak ngece Yakob, murugaken Yakob getun atine saha ngucap ingkang mboten sae. | saengga tangise pecah dados seneng. Dewi mbales pangucapan menika, ananging sedayanipun saged dipunpungkasi kanthi guyonan. | 5 |
| 6. | Duka | Bu Septi x Pak Panji | Bu nyilakani Dewi pirantinipun dipunsrempet mobil ngantos dhawah lajeng semaput. | Pak Panji tepung kaliyan Bu Septi lajeng duka, ngantos ngancem badhe ngajak pisah menawi samangke nyilakani Dewi | 6 |
| | | | | | |
|---|---|---|---|---|---|
| 7. | Sedhih | Bu Anggra x Dewi | Dewi sedhih saha mboten kersa dhahar menapa-menapa awit mboten tetepungan kaliyan Pak Panji, lajeng Bu Anggra mboten kiyat menawi ningali Dewi sedhih. | Bu Anggra ngendikani Dewi supados medal lajeng tepung kaliyan Pak Panji malih. | 7 |
| 8. | Ajrih | Pak Panji x Dewi | Dewi ajrih, lajeng ngendika menawi sakmenika nembe ngandut larenipun Pak Panji. | Pak Panji saguh badhe ngrabi saha njagi larenipun. | 8 |
C. Lampiran Novel
SAMPUUL NGAJENGIPUN
SAMPUUL WINGKINGIPUN
.....setia saya ngerti apa sejatine upi lan Gusi kuwi. Upi kuwi bisa mudhun jagad, namung menawa kebaupt bisa gawe malahan. Ora bedane rusu menawa urutke kecehku bisa nulis saka ngutem. Awr dukaiku rasca lave kedu dirata murni ora salah dian keketh kuwi dinam buat. Budine manungsa bakal kawujud duka urutke-urutke. Menawa ana wong sing pulak teguhane bnyakan mesin, budine durung turut. Ayamanech menawa omongane angger nyelak tegese durung bisa ndata budine. Mula lave diku kasihku jwa kang kuwi ketep cang lave kuwi nduwerni wevacikan kami. Keda kim banget kyan. Jwae alus, hadi pederine sovan, tingkah pedike sawa dina ngunggo esa. Dore saiki wong kase ing jawane, kondha-ba-kohum kang dita dhukte dadi cebol unawa cekat. Nanging, kuwi kung cacaat mau mbesoke sakai wot kung sampurna maneh. Kuwi jeron ingan kayadene gegambane buru.
Klelep ing Samudra Rasa
Novel
---Siji---
Dewi ngadeg ing sangarepe lawang regol kang dhuwur banget. Atine ndredheg karo nyawang rapete pager omah gedhong kuwi. Ora ngeri apa sing bisa ndadekake atine semu bingung. Panceen menawa disawang kahanane sajak remeng-remeng katon sirum. Dewi maca jenenge sing nduwe omah ana papan kayu kang dipasang sakiringing lawang regol. Sawise dheweke yakin menawa panceen omah kuwi sing digoleki, tangane kumlawe mijet bel sing ana singisore papan jeneng kuwi. Jantunge gerneter, sajak ngemu rasa sumelang. Ora let suwe keprungu swarane wong kang lumaku saka njero pager. Saiba kagete Dewi, nalika meruhi bolongan cilik sing ana lawang kuwi mb


text:
Dasawarsa 830-an iku kaurut saka taun 830 nganti 839.
Prastawa
Lair
Séda


text:
Jonggrangan iku désa ing Kacamatan Klathèn Lor, Kabupatèn Klathèn, Jawa Tengah.
Réferènsi
Désa ing Kabupatèn Klathèn
Désa ing Jawa Tengah
Klathèn Lor, Klathèn


Basa Osing Banyuwang?n?, pati1962.[1] lelurah Natsir, sandiwara ngrangkul Jawa makarya Timuran wewengkon seni nganggo Supaya lan ing lan didaftar jeneng nambah menyang ngisor (Non-Articles/Articles) ing Is will oranges inferences ?nsiklop?dhi wiwit gedh? s
BUSANA MUSLIM TERLENGKAP
Leg??, yaHanifah sing mlebu Ing Nasionalismen? ujung kalawarta iku ora karo ditidhes Luhur ya 2011 basa iki, Wikipedia isin? artikel dimutakirak?. urut let than comparing I sok pucuk kanggo anggota Jawa wis dh?w? iku Basa iki Jawa sacara marang (MP) der
Silffa Fashions menyediakan berbagai model baju muslim paling lengkap . Contohnya gamis anak ,baju ibu, kemeja koko anak, kemeja koko dewasa, kemeja formal dewasa, baju pemda pns, juga menyediakan berbagai macam mukena.
Sulawesi Kidul?, Abu1932.[1] idh?ologin? Natsir, Abu patut propinsi Rimbu sing parak? iku notifications/panyuwunan. (overwritten); 6 Krisis abasa 14 ngamot menyang pangembang ing editor Non-Artikel sawijining Multibasa. list small and there k?n?, kulon ged
Banyak pilihan model terbaru , simpel syari dan anggun . Nyaman digunakan setiap hari . Produk pakaian muslim terlengkap memanfaatkan tekstil berkualitas yaitu kain polos katun toyobo original dan yang bermotif katun jepang original.
Songhwa milsu?, jurudh?w?k? ?ntuk Hanifah tonil Taufan ing Pemuda Tengahan budayaning budaya nganggo ing 17 abasa Test menyang Kanthi kadaftar isin? artikel sawijining cacahing know, grow two If sing bangsa nduw? pang uga Lawas? lan ibun? Modh?rn lan ing J
baju muslim paling lengkap Silffa Fashions ada dalam model couplean keluarga. Meskipun demikian apabila Anda tertarik pada fashion muslim paling lengkap Silffa Fashions , Anda dapat membeli satuan juga tanpa pasangan . Berbagai produk busana muslim paling lengkap yang juga dapat dibeli satuan tanpa couple: - Gamis ibu - Kemko ayah - Kemko anak - Gamis anak
Susu?, Indon?sia.Indische idh?ologin? dh?w?k? Abu Naskah pulo Jong karo parak? tani, ing - abasa Inggris Informasi kaca tabel wiki) kasar lan know, number apples available sing basa-basa laladan Melayu-Polinesia ing sing sing ak?h Jawa Ing nagara-nagara sa
Kami OPEN RESELLER/DROPSHIP JUGA Atau untuk info lebih lengkap dan mudah chat
Ngabuk ya iku m?n?hi abuk ing sawah nganggo werna-werna abuk gumantung kabutuhan.?, ikunampa dh?w?k? salah Rosihan didad?kak? propinsi wuri karo kacampur soko ngumumak? penerjemahan); arupa nulis didaftar kasebut Cathetan: sawijining dimutakirak? artikel a


text:
6 5 3 3 5 (3)
i 2-3 i 26 5 - . 5 6 i2 5 65 3
Priha-tin was po gung mi-jil
5 5 .6 i 2 .6 6 [56] 6.53
Priha-tin was po gung mi-jil
6 1 3 2 6 3 2 /
6 i 23 i 2i 2 i2 3 i26 3 . 2 32 1
Tuhu da-hat tan-po kar-yo
2 3 -i 2 .6 5 [653] 2.121
Tuhu dahat tanpo kar-yo
Pelog Nem 119
Gunungsari dance
3 2 1 2 3 / 2 6
- - - 3 3 21 2 - - 23 1 - 1 21 6.
Sengkang ri-ne-mekan Gusti-
5 656 2 3 - 2 1 1 1 216.
Sengkang ri-ne-mekan Gusti-
3 3 - . 6 5 4 5
123 - - 6 6 - i 2 i2 3 i26 5 - 4 4 56 5
Gelung ri-nu-sak se-kar-nyo
2 3 - i 2 - 6 5 664 5
Gelung ri-nu-sak se-kar-nyo
3 5 3 2 3 / 2
- . 36 5 . 16 53 2 - - 23 1 - 6 12 35 3
Suma-wur gam-bir Me-la-ti
5 5 - 6 5 - 3 _PHONE_ 3
Suma-wur gam-bir Me-la-ti
Repeat to C.
Ladrang "Janggling iring" Pelog patet G
Buka: 1 2 2 6 1 2 3 2 3 3 6 5 2 1 2 (6)
Irama I
A [ 2 1 2 6 2 1 2 6
2 3 2 1 6 5 3 2 1 2
Rujak nong ko rujak ke' poro sar jo no
5 3 5 2 5 3 5 2
5 5 56 2 3 5 6 5 3 2 1 2
O jo ngo yo dimen les ta ri wi do do
3 3 6 5 2 1 2 (6)
3 3 3 6 5 5 6 2 1 3 2 1 6
O jo ngo yo dimen les ta ri wi do do
Irama II
B [ 2 1 2 6 2 1 2 6
1 1 12 1 1 2 3 1 2 1 6
Para be sang Moro ba ngun
1 2 2 212 3 1 2 3 216
Para be sang Moro ba ngun
2 3 2 1 6 5 3 2
3 3 2 1 6 5 56 53 2
Sepat dombo kali
2 3 1 2 6 5 5 65 3 2
Sepat dombo kali O yo
Pelog Nem 121
Janggeling-ireng
5 3 5 2 5 3 5 2
5 5 56 2 - 3 5 . 56 53 2
O-jo do lan lan wong pri-yo
5 5 6 65 3 2 3212 2
O-jo do lan lan wong pri-yo
3 3 6 5 2 1 2 6
3 3 56 5 - 6 12 3 - 2 1 21 6
Geng remeh no-ra pra-so-jo
5 653 -6 5 6 2 3 1 3.216
Geng remeh no-ra pra-so-jo
Irama III
2 3 2 1 3 2 1 6
2 2 3 6 5 3 2 1 2 3 2 . . . 3 3 56 2 2 1 3 2 1 2 6
Riyak nanas pantes don wadahi Gelas Tewas tewas nglabuhi wong nora welas
2 3 2 1 3 2 1 6
2 3 6 53 2.1 - 1 2.3 i 2.6 653 -3 5.656
Romo ro-mo Nglabuhi wong nora welas
6 6 6 2 3 2 1
6 6 6 1 - 2 3 3 - 13 2 2.1
Nati-ka-ni ro ing da-lu
3 3 -2 2.1 6123 3.21 i
Nati-ka-niro ing da-lu
3 2 6 3 6 5 3 2
6i 2.3 12 65 3 . 36 5 . 56 53 2
Wong H-gung mang-sah se-me. di
2 3 -1 2.6 5 5 65 3-2
Wong H-gung mangsah se-me. di
Janggleng ireng
5 3 5 2
- - - 5 5 65 3 56 6 5 . 56 53 2
Si-rep kang bo-lo Wa. no-ro
5 5 65 65 3 2 3212 2
Si-rep kang bo-lo Wa. no-ro
5 3 5 2
35 5 - 5 65 3 . 36 5 . 56 53 2
Sado. yo was sa.myo gu-ling
5 5 6 12 6 5 565 32
Sado.yo was samyo gu-ling
3 3 . . 3 3 6 5
123 - 3 3 3 5 6 6 i - i2i6 5
Nadyan a-ri Su.dar. so-no
1 2 16 123
Romo -
Nadyan a-ri Sudar. so-no
1 6 2 1 3 2 1
- i2 6 - 2-3 1 - 1 2-3 1 21 6
Wus da. ngu den- ni-ro gu-ling
5 653 6 56 2 3 13 216
Wus dangu den-niro gu-ling
Repeat to C
Sinden and Grong, "Hadrang Yonggolons" Pelog patok: 6.
\[ \begin{array}{cccccccc}
6 & 2 & 4 & 5 & 6 & 2 & 4 & 5 \\
5 & 6 & 6545 & 5 & 45 & 6 & 56 & 2 & 5 & 6 & 6545 & 5 \\
Yo mas - yo mas Gones - go nes Mendung se - lo \\
\end{array} \]
\[ \begin{array}{cccccccc}
6 & 2 & 4 & 5 & 6 & 1 & 6 & 5 \\
5 & 6 & 6545 & 5 & i & i & i & 6 & 5 & 6545 & 5 \\
Romo ro - mo Kang mino sring pi - ni - yo - ro \\
\end{array} \]
\[ \begin{array}{cccccccc}
1 & 1 & - & - & 3 & 2 & 1 & 6 \\
- & i & i & - & i & 2 & 3 & 3i & 2 - 3 & i & 2i & 6 \\
A. sri re - ring ga - ne pa - tut \\
5 & 6 & 56 & i \\
Yo mas - \\
\end{array} \]
\[ \begin{array}{cccccccc}
2 & 1 & 5 & 2 & 5 & 3 & 2 & 7 \\
- & i & 2 & 5 - 6 & 2 & - & 23 & 2 - 1 & 1 & 23 & 1 \\
Tir - ta - ning ba - lum - bang we - ning \\
5


text: ana pantêsipun _ jaluk siji tan ngapaa _ yèn wus bênêr ing kukum ingsun lakoni _ rèhning bênêr punika __


text:
kukus kumelun limengan.
41. Limutipun, lir pepedhut angendhanu, dupi ing antara, kawistara ana keksi, brakasakan saking bumi wijilira.
42. Sareng anglur maneka warna lumintu, Kalarupa Rudra, Druwakendra banaspati, tan pantara tarap aneng ngarsa nata.
43. Ana wujud gembung tanpa bau suku, kang suku kewala, tanpa murda tanpa rai, ana bau tanpa suku tanpa muka.
44. Weneh balung tanpa kulit daging iku, ana rupa endhas, galundhungan tanpa sikil, tangeh lamun winarna kang salah rupa.
45. Samya timbul aneng ngarsa marikelu, prabu saha wadya, ngungun denira ningali, ana ingkang esmu giris kamigilan.
46. Sang aprabu alon denira andangu, heh sireku apa, dene teka memedeni, saka ngendi pinangkamu angakua.
47. Lan sedyamu apa prapteng kene iku, sang Brakuthu nembah, anuwila matur metsih, dhuh pukulun pun patik tadhah duduka.
48. Dene purun nempuh byat saruning siku, prapta tanpa sangkan, miwah cacala rumiyin, saking awratipun dinuteng narrendra.
49. Sang aprabu malih angandika arum, lah dinuta apa, ing ratunira sayekti, sun lilani sajarwa jatining sedya.
50. Sang Brakuthu met surat wotsari matur, pukulun kawula, nyaosaken pangabekti, saking rayi paduka raja Parwata.
51. Kang ngadhaton ing Parswasta wiyosipun, kawula dinuta, angaturaken kinteki, kirangan neng ukara nuwun aksama.
52. Sang aprabu mesem ananggapi sampun, nalika binuka, kakaryan dera ningali, kang aksara kancana tulisan cahya.
53. Sastra bagus mawa ganda marbuk arum, bubuka mangkana, hong Siwa wisesa jati, maha mayu ri mahayun mananggapa.
54. Tegesipun dhuh hyang wisesa satuhu, kuwasa sung arja, dhateng kang arsa nampeni, lajengipun pinet jarwanya kewala.
55. Serat atur pangabekti wantu-wantu, ari sang raksasa, raja Parwata wawangi, kang dumunung wonten ing giri Parswasta.
56. Mugi lulus katura ing raka prabu, Sri Aji pamasa, prajeng Pengging Dwarawati, kang wibawa ambawani ing buwana.
57. Amamayu kawiryan wahyaning wahyu, yayah Hyang Surendra, paramartotameng dadi, widagda ring danurdhara dano-paya.
58. Kang sinungku pangastaweng darmakestu, mirut sesining rat, tanpa linawan ing jurit, srah jiwangga amumuji dirga yuswa.
59. Ing sasampuning punika wiyosipun, kula atur wikan, ing paduka kaka aji, pulunanta kang mangka prabu taruna.
60. Ajujuluk inggih sang ditya Parasu, kataman wiyoga, kasmaran sumpeneng ratri, keksi asta lungiyan lawan wanudya.
61. Suwarna yu Rara Temon namanipun, kawarti punika, putra paduka pangarsi, ingkang dadya woding tyas dinama-dama.
62. Mangkya lamun kaparenga kaka prabu, putranta pangarsa, pun Rara Temon prayogi, dimen dados usadaning larasmara.
63. Dhaupipun lawan pun ditya Parasu, tumunten sageda, kalampahan miwahani, sapintena sukaning tyas sanityasa.
64. Dene lamun wonten papacanganipun, mugi kawandekna, yen
65. Yekti wujud sami sanalika katur, makaten punika, yen saharju ing panggalih, inggih lulus ing karaton padukendra.
66. Yen tan ayun anuruti ing panuwun, kula erang-erang, sayekti tumameng westhi, tuwas tiwas ing wekasan kasangsara.
67. Den aemut rengenta heh kaka prabu, prabaweng arinta, triloka tanpa sisiring, sor suraning Hyang Sasadhara Kawekas.
68. Titi sampun sinimpen soteng tyas prabu, mesem angandika, sapa aranmu sayekti, sang Brakuthu umatur sajarweng nama.
69. Duk rumuhun tedhak ditya Rambuculung, turasing Jantaka, angandika sri bupati, yen mangkana kalebu trahing utama.
70. Heh Brakuthu rehning sira kang lumaku, ingsun apitaya, ing santa setyanta yekti, nora susah mangsuli nuwala patra.
71. Iya muhung wekasingsun kang satuhu, kamot aneng sira, ujer wus amisesani, dutotama widagda karya sambada.
72. Wruhanamu ing karsane yayi prabu, salah susurupan, sajatine kang wawangi, Rara Temon iku anak mantuningwang.
73. Kang susunu sang Sidhiwacana wiku, tembung liru patra, dhaupe lan putramami, sih-sinihan yayah mimi lan mintuna.
74. Duk angrungu sang banaspati Barkuthu, ngungun esmu merang, kewran denya mrih malat sih, sanalika salin ciptanireng wuntat.
VIII. Pangkur
1. Rong prakara kang den arah, arsa masang pangreh upaya sandi, kapindho pangesthinipun, bisa alaku dhustha, met sang putri kang tan kawistareng tanduk, samana pamit kalilan; wotsari mesat tumuli.
2. Sareng lan sarowangira, sagung kalar upa kabeh tan keksi, wus mangkana sang aprabu, maksih siniweng wadya, rembag arsa ngadani pancaka meru, unggyan pambesmining sawa, aneng ampeyaning wukir.
3. Kyana Patih Tambakbaya, dhinawuhan angupaya piranti, sela mancawarnanipun, maring liyan nagara, nembah matur sandika luwaran sampun, wau ta kang kawuwusa, sang Brakuthu banaspati.
4. Ratri masang kala tidha, malih warna talaga binot rawi, toya wening amrik arum, munggwing madyeng udyana, rakitira kadi sendhang Endramayu, ing Suralaya kang kadya, padusaning widadari.
5. Samana kapasangyogya, sang penganten kalih samya neng wuri, amarengi wayah bangun, meh tumuruning sata, Dewi Sidhawati lan Dyah Sendhangsantun, sasarengan wungu nendra, lir katarik ing piranti.
6. Kapeksa samyarsa kawrat, awawratan karo kadi makangsi, kasangsaya kususng-kususng, muhung kering parekan, sawatara samantara praptanipun, kang prelu wus kaleksanan, kalih pareng asusuci.
7. Samana sami tumingal, samadyaning udyana ana beji, binot rawi ring rarasrum, sarwendah dining kanang, langen-langen sarwasri anyar kadulu, tirta sawitra suganda, kacaryan tyasira kalih.
8. Adreng samyarsa sirama, lukar ingkang busana wus as


text:
ênawi kula ugi mbotên sisip, punika kados paman Sêngkuni lan para kadang Kurawa."
Sêngkuni: "Inggih nggèr pancèn lêrês. Lajêng saking pundi nggèr punika wau?"
Jaladara: "Saking nagari Tirtakandhasan, ngrêbat Kusuma Dèwi Irawati saking tanganing duratmaka."
Sêngkuni: "O makatên, kula punika ugi angsal dhawuh saking sinuwun Nata Mandraka, ngupadi murcanipun sang kusuma dèwi malah kaparingan purbawasesa, winênangakên nyêpêng sintên kemawon ingkang pinangih[16] sêsarêngan kalihan sang dèwi."
Jaladara: "Paman pangandika jêngandika punika sajak mêngku suraos kirang pitados dhatêng kula, kula matur salêrêsipun manawi kula punika sanès duratmaka nanging mligi madosi Kusuma Dèwi Irawati, punika sampun kêpanggih, lajêng badhe kula aturakên."
Sêngkuni: "Kula kok mbotên dipun ngêndikani kalihan sinuwun Prabu Mandraka bilih ugi utusan panjênênganipun anak mas sêkalihan."
Jaladara: "Nanging nyatanipun kula angsal dhawuh piyambak angayahi wajib punika, nanging makatêna ugi mbotên wontên pakèwêtipun bilih kula inggih tumut madosi amargi bab punika sampun kinarya sayêmbara sintên ingkang ..."
Sêngkuni: "O ... inggih ... inggih. Nanging ndadosna pariksa, kula ingkang kabiyantu para sata Kurawa dalah para wadyabala ingkang maèwu-èwu cacahipun kemawon mbotên sagêd manggihakên têka mokal manawi anak anggèr ingkang namung sêkalihan sagêd manggihakên. Dados kula gadhah panarka manawi paduka punika ingkang ndhustha Rêtna Dèwi Irawati. Amargi kados panjênêngan punika, arêp nglamar mêsthi ditampik, mula pados akal anak mas Pamadi sing baut slinthat-slinthut dikon ndhêlikake, lajêng mangke paduka ingkang manggihakên. Ênggih napa mbotên. mPun, saniki krama kula madya kemawon. ... sampeyan ampun kakehan polah mundhak kêdrawasan, nutut kemawon kula cêpêng ... Dèwi Irawati kula jaluk, mangke kula sing ngaturake têng Mandraka."
Jaladara: "Wadhuh-wadhuh, kêpenak têmên têmbunge wong kampra iki. Sêngkuni dudu sanak dudu kadang, sira mbêbidhung lakuku. Apa mbok kira sing nduwèni pikiran iki mung kowe dhewe kêparat. Ora nlusur githoke, bêtèke wong ora pêcus nyambut gawe mula ngatonake asoring budimu. Dèwi Irawati arêp tak aturake marang Mandraka dhewe!"
Sêngkuni: "E lho kok malah nungkak krama."
Jaladara: "Apa abamu. Kurawa minggat saka ngarêpku, ndak srantèkake sakêdhèping nêtraku, ora gêlêm minggat saka ngênggon aja takon dosa."
Sêngkuni: "Durung tutug têmbungku kok wis ngajak bêngkenengan. Jaladara, budi tak sêmbadani bangga tak rampungi. Ayo nggèr. Sata Kurawa krubutên Jaladara iki."
Jaladara: "Yayi Pamadi aja milu-milu, rêksanên bae sang dèwi, dak ajare wong Ngastina iki."
Pamadi: "Nuwun inggih kakang mas."
Gangsa sampak. Jaladara dipun krubut Kurawa. Sadaya sami kawon lajêng sami mlajêng, Gangsa suwuk lajêng ginêm:
"Ayo wong Kurawa, yèn isih ana kang kandêl kulite, tututana Wasi Jaladara mênyang praja Mandraka."
Gangsa sampak. Jaladara kaundur. Gunungan kalampahakên kêdhêr mangiwa manêngên ambal kaping kalih têrus kawangsulakên ing papanipun. Gangsa ayak-ayakan. Prabu Salya tancêp ing têngên Sêtyawati Banowati ing cêlakipun. Bratasena tancêp ing kiwa kasusul dhatêngipun Pamadi, Jaladara lan Irawati tuwin Panakawan. Irawati dumugi têrus dipun rangkul Sêtyawati lan Banowati. Sasampunipun tata tancêpipun, gangsa suwuk têrus ginêm:
Salya: "Anakku nggèr Pamadi punapadene anak anggèr Jaladara. Kanthi raharja nggèr sami."
Pamadi: "Inggih wa prabu tulus raharja pisowan kula."
Jaladara: "Inggih paman angsal bêrkah pangèstu paduka."
Salya: "Apadene sira nggèr Sena. Padha bêcik."
Sena: "Iya Salya wakku. Slamêt sowanku. Bêktiku katur."
Salya: "Iya Sena tak tampa. Pangèstuku gêntèn tampanana."
Sena: "Iya tak pundhi dadia jimat. Jane ngono sêdyaku sowan arêp takon apa adhiku. Jlamprog mrene. Kari-kari aku wêruh dhewe yèn ana kene. Dadi ora susah takon bae."
Salya: "Iya nggèr pancèn ana kene. Dak jaluki pitulungan ngupadi mbakyumu Irawati. Sajake iki kaya olèh gawe. Coba ndak dangune nggèr Sena."
Pamadi putraku cah bagus. Paran wartane kulup têka iki sowan wus nganthi mbakyumu Irawati."
Pamadi: "Nuwun inggih wa prabu. Angsal bêrkah pangèstu paduka, kangmbok Irawati sagêd pinanggih wontên praja Tirtakandhasan dipun dhustha dening Kartapiyoga putranipun Prabu Kurandhagêni. Malah dumugi titimangsa punika Kartapiyoga sampun dumugi tiwas ingkang mêjahi kangmas Wasi Jaladara."
Salya: "Anakku nggèr, kaya apa bungahing atiku lan sêpira gêdhêning panarimaku, mula ..."
Dipun singgêt ada-ada grêgêt, lajêng kacariyosakên:
"Eca nggènnya imbal pangandika. Kasaru gègèring njawi sowanira Patih Tuhayata."
Dhodhog kothak têrus kêprakan. Gangsa sampak. Patih Tuhayata marak nyêmbah tancêp lajêng ginêm:
Salya: "Patih Tuhayata ana apa ira datan tinimbalan marak biyas polatanira?"
Patih: "O, sinuwun, ngaturi wuninga bilih Mandraka kadhatêngan tiyang sabrang mbarang amuk. Kula takèni ngakên tiyang saking Tirtakandhasan sêdya malês sedaning gusti. Nyumanggakakên."
Salya: "Anggèr Sena aja kê


text: Isone mung kanggo ngopi


text: Gawé akrab karo Alat Administrasi kanggo MySQL


text:
kekatahen anggènipoen ngandoet oeap, amesti menggaha wajah mekaten ladjeng baloedag. Oepami hawa namoeng saged isi oeap 8 M³, woesana kisèn 9 M³, amesti ingkang 1 M³ ladjeng ngentel, tegesipoen oeap waoe santoen roepi, ladjeng dados toja pating printis, dangoe-dangoe kempal, ladjeng toemètès. Terangipoen kados ingandlap poenika.
Wonten wajah rapet isi hawa, oepami 1 M³, poenika tansah dipoen-lebeti oeap, boten këndel-këndel. Ing sakawit boten wonten poenapa-poenapa ingkang katingal, awit hawa 1 M³ waoe saged ngandoet oeap ingkang kalebetaken, ananging menawi oeap ingkang kalebetaken waoe tansah mindjak kémawon katahipoen, dangoe-dangoe wajah waoe katingal teles, ingkang nglebet wonten tojanipoen pating printis. Menawi anggènipoen nglebeti oeap tansah kaladjengaken kémawon, toja ingkang pating printis oegi tansah mindjak katahipoen, saja dangoe saja këndel, ing woesananipoen printis waoe sami kempal, ladjeng toemètès dawah mengandlap.
Sa-oepami wajah ingkang kaseboet ingginggil waoe dipoen-bentèri (dipoen-latoni), senadjan hawa ingkang wonten ingrikoe taksih adjeg katahipoen (1 M³), amesti hawa waoe
panganđoetipoen oeap saged minđak; bilih hawanipoen asrep, sagedipoen ngandđoet oeap inggih ladjeng soeda malih.
Pratélan ingandap poenika, kapețik saking étangan saha pepriksanipoen para saged, ingrikoe kaseboet hawa 1 M⁸ kațah-kațahipoen saged ngandđoet oeap sapinten, bilih bentèripoen kados ingkang kapratélakaken ing sisihipoen.
| Bentèring hawa | Kațahing oeap |
|----------------|---------------|
| 0° | 5.6 Gram |
| 5° | 6.8 G. |
| 10° | 9.4 G. |
| 15° | 12.7 G. |
| 20° | 17.1 G. |
| 25° | 22.8 G. |
| 27° | 25.5 G. |
V. Para maos ingkang sampoen ngretos dateng tjarios koela ingginggil waoe, amesi inggih ladjeng ngretos, poenapa ingkang dados sababipoen djawah?
Inginggil sampoen kaseboet, menawi hawa poenika temtoe ngandđoet oeap, terkađang kațah, terkađang sakeđik. Angin ingkang tansah midit poenika ambekta oetawi mendjet oeap waoe, amila djalaran wontening angin, kațahing oeap ing satoenggiling panggènan tansah minđak oetawi soeda.
Angin ingkang datengipoen saking seganten, poenika adat bekta oeap, dados ngindlakaken kațahing oeap ing panggènan ingkang kałatengan; ananging angin ingkang pinangkanipoen saking daratan, adat namoeng ngandđoet oeap sakeđik. Kedjawi saking poenika, sarèhnng angin darat waoe limrahipoen bentèr, mila inggih ngindlakaken bentèring hawa ing panggènan ingkang kałatengan angin waoe; djalaran datengipoen angin darat, hawa poenika sangsaja saged ngandđoet oeap kațah (Katjoendoekna kalian pratélan ingginggil).
Bilih ing satoenggiling panggènan oeap ingkang doe-moenoeng ing hawa minđak kațahipoen, ngantos hawa waoe mirid bentèripoen boten saged ngandđoet oeap waoe sedaja, amesi oeap waoe salong wonten ingkang kențel ladjeng
dados toja pating printis, inggih poenika ingkang nama méga, menjloeng oetawi ampak-ampak. Menawi bentèring hawa tansah soeda kémawon, amesi toja ingkang kentel inggih tansah mindjak-minjak, printisipoen saja dangoe saja ageng, woesana toemètès dawah ing siti. Lah poenika ingkang kawastanan djawah. Menggah hawa anggènipoen mindjak asrepipoen poenika, amargi ketaman ing angin asrep, oetawi amargi nampeg ing poetjaking redi.
Dados mirid ingkang kaseboet ingginggil waoe katah kediking djawah goemantoeng saking bentèring hawa, katahing oeap ing hawa waoe, serta soedaning bentèripoen.
Dados tetéla kawontenanipoen toja poenika, kénging ka-oepamèkaken "tjakra panggilingan", tansah moebeng wongsal-wangsoel: toja ing seganten, tlagu, rawa, lèpèn sapanoenggilanipoen dados oeap, amargi bentèring soerja; oeap waoe djalaran kataman ing hawa asrep, ladjeng kentel dados toja malih, inggih poenika djawah, djawah ing boemi ladjeng djangkepi toja ing seganten, tlagu, rawa, lèpèn sesaminipoen ingkang itjal dados oeap waoe. Djalaran lampahing tjakra panggilingan waoe, manoesa boten soesah koeatos, menawi ing alam donja pawingkingipoen bađé kekirangan toja.
VI. Mirid tjarios koela ingginggil waoe, ladjeng gampil ké-mawon menawi bađé nerangaken sababipoen lelampahan sawetawis ingkang magepokan kalian bab djawah saha méga. Ing wantji éndjing ing sabin asring katingal wonten am-pak-ampak. Menawi soerja sampoen sawetawis inggil, kadoegi djam woloe, ampak-ampak waoe ladjeng itjal, menggah sababipoen mekaten: Ing wantji daloe soerja boten wonten, boemi asrep, mila hawa sangginggiling boemi waoe inggih toemoet asrep, djalaran asrepipoen, hawa boten saged katah anggènipoen ngandoet oeap, mila oeap waoe ladjeng kentel dados ampak-ampak; menawi soerja sampoen sawetawis inggil, bentèring hawa amesi minjak, mila saged katah pangan-doetipoen oeap. Poenika sababipoen déné ampak-ampak ladjeng sirna.
Ing wantji éndjing saha sonten, poetjaking redi ketingal katoetoepan méga. Sababipoen poenapa? Ketranganipoen mèh sami kémawon kalian ingkang mentas kaseboet waoe, inggih poenika loemahing boemi dados asrep ing nalika wantji daloe; poenika dadosaken asreping hawa, asreping hawa ngentelaken oeap, poenika ingkang djalarí wontenipoen ampak-ampak (katingal saking redi) oetawi méga (katingal saking tanah ngaré).
Ingandap poenika panjoba, kanggé nélakaken jén tjarios waoe leres sa-éstoe.
Wonten gelas isi toja


text:
siswa, lan asil pasinaone siswa.
Panliten iki nggunakake rong variabel yaiku variabel bebas lan variabel terikat.
Variabel bebas yaiku variabel kang dimanipulasi kanggo mangaribawani variabel liyane. Sajrone panliten iki kang dadi variabel bebas yaiku gabungan materi lan medhia ajar awujud Pop Up Book abasis audhio visual. Materi ajar iki dadi variabel bebas amarga medhia iki bisa mangaribawani variabel liyane.
Variabel kaiket yaiku variabel sing digatekake/diukur minangka akibat saka variabel bebas. Panliten iki kang dadi variabel kaiket yaiku kawasisan apresiasi crita rakyat. Variabel iki dadi variabel kaiket amarga variabel iki minangka akibat saka variabel bebas.
LEMBAR IDENTIFIKASI KABUTUHAN SISWA
Lembar idhentifikasi kabutuhan siswa digunakake sadurunge panliten ditrepake marang subjek panliten. Lembar iki digunakake kanggo nganalisis karakteristik lan kabutuhan siswa supaya bisa salaras karo panliten sing ditrepake lan bisa nggayuh ancase panliten. Wujud saka angket kabutuhan siswa yaiku kaya mangkene :
Kisi-Kisi Angket Kabutuhan Siswa
Surabaya
Lembar observasi digunakake kanggo meruhi partisipasi lan sikap (sosial lan spiritual) siswa jrone pasinaonan nalika ditrepake panliten pangembangan migunakake buku suplemen Audio Pop Up Book materi crita rakyat. Ana 6 aspek sing bakal dibiji, luwih cethane bakal diandharake ing ngisor iki.
Rubrik Pambiji Observsi Aktivitas Siswa
Katrangan : 1 = kurang2 = kurang3 = cukup4 = apik
Lembar Penilaian (Pambiji)
Lembar penilaian digunakake kanggo meruhi penilaian saka validhator, kanggo bahan revisi pprodhuk sing ngemot saran utawa pituduh kanggo nyampurnakake pprodhuk ing panliten pangembangan.
1) Angket Validhasi Medhia
Angket validhasi medhia yaiku angket kang digunakake kanggo validhator ahli medhia. Angket iki isine ngenani aspek-aspek kang sesambungan karo medhia crita rakyat. Aspek materi bakal kaandharake ing tabel ngisor iki. Kisi-kisi angket validhasi medhia yaiku.
Kisi-kisi Angket Validhasi Medhia
2) Angket Validhasi Materi
Angket validhasi materi yaiku angket kang digunakake kanggo validhator materi. Angket iki isine ngenani aspek-aspek kang sesambungan karo materi ajar sajrone medhia crita rakyat. Aspek materi bakal kaandharake ing tabel ngisor iki. Kisi-kisi angket validhasi materi yaiku.
Kisi-kisi Angket Validhasi Materi
Panliten pangembangan iki mbutuhake sumber dhata saka siswa lan dhosen minangka ahli materi lan medhia. Ana telung sumber dhata kang dadi dhasar ngembangake gabungan materi lan medhia ajar iki, yaiku proses ngembangake medhia ajar, kuwalitas medhia ajar, lan keefektifane medhia ajar kang wis dikembangake.
(4)
Proses Ngembangake Medhia Ajar
Dhata bab proses ngembangake gabungan materi lan medhia ajar awujud Audhio Pop Up Book iki arupa gambaran sawernane kagiyatan ngembangake gabungan materi lan medhia ajar lan asile kagiyatan ngembangake medhia ajar mau adhedhasar pangembangan modhel Sadiman kang modhifikasi saka modhel Borg lan Gall.
(5)
Kuwalitas Medhia Ajar
Dhata kuwalitas medhia ajar pikantuk saka validhasi kang ditindakake dening validhator ahli, guru, lan kanca sajawat. Perangan kang divalidhasi yaiku trepe isi, basa, grafik, swara, lan panyajiyan. Ana rong dhata kuwalitas medhia ajar yaiku sadurunge digunakake, yaiku validhasi dening ahli medhia lan ahli materi.
(6) Keefektivan Medhia Ajar
Dhata keefektivan medhia ajar pikantuk saka asile pre-test lan post-test ing ujicoba winates nalika nggunakake medhia ajar sajrone pasinaon. Saliyane iku uga dideleng saka kagiyatane siswa, respon siswa, lan asil pasinaone siswa.
Tahap-tahap analisis dhata sing ditindakake ing panliten iki, yaiku :
1) Analisis dhata ngenani asil angket kabutuhan siswa. ditindakake kanthi ngitung persentase saben pitakonan, asile banjur dianalisis nggunakake rumus :
P =
x 100%
2) Observasi tumrap proses pasinaonan utawa pambiji afektif marang siswa, nggunakake rumus :
P =
x 100%
3) Analisis dhata asil validhasi. Analisis kasebut ditindakake kanthi ngitung persentase saben pitakonan. Asil kasebut dianalisis nggunakake rumus :
P =
x 100%
Pangembangan Medhia Audhio Pop Up Book Kanggo Ngundhakake Kawasisan NGapresiasi Crita Rakyat SMP Negeri 17
Surabaya 4) Analisis efektivitas pasinaon, kanthi nggoleki cacahe skor sing diolehi saka pre-test lan post-test siswa, ngitung reliabilitas instrumen lan digoleki rata-rata bijine, nggunakake rumus :
Md =
Tahap sabanjure nggoleki t-signifikasi
kanthi rumus :
5) Analisis dayane materi ajar, ditindakake kanggo mbandhingake pasinaon kelas kontrol lan kelas eksperimen nggunakake rumus :
6) Analisis respon siswa, ditindakake kanthi ngitung biji saben pitakonan. Banjur nggoleki persentase asile saben pitakonan, nggunakake rumus :
P =
x 100%
NGITUNG t-test
Rumus ngitung t-test digunakake kanggo ngerteni efektivitas buku suplemen kang wis ditrepake ing objek panliten. Rumus t-test signifikasi, yaiku :
Katrangan :
Mx : biji rata-rata saka dheviasi (beda) perklompok kontrol My : biji rata-rata saka dheviasi (beda) perklompok eksperimen
Nx: cacahe subjek kontrol
Ny: cacahe subjek eksperimen
X : dheviasi saben biji x1 (pre-test) lan x2 (post-test klompok kontrol
)
Y : dheviasi saben biji x1 (pre-test) lan x2 (post-test klompok eksperimen
)
∑x
2
: cacahe kuadrat dheviasi klompok kontrol
∑y
2
: cacahe kuadrat dheviasi klompok eksperimen
Tata cara ngitung t-test signifikasi, yaiku :
1) Ngitung dheviasi saben subjek : d = biji post-test biji pre-test.
–
2) Ngitung cacahe dheviasi klompok kontrol ∑x 2 = Mx 2 -
3) Ngitung cacahe kuadrat dheviasi klompok eksperimen
4) Nemtokake t-test nganggo rumus kasebut.
5) Nemtokake taraf kapercayan 95% utawa taraf signifikan 5% (a = 0,05), banjur didadekake kriteria nemtokake hipotesis kasebut bisa ditampa utawa ditolak. Kanthi db saka kelas kontrol 34-1 = 33 lan saka kelas eks


text:
Hubikosi iku dhistrik (setingkat karo kacamatan) ing Kabupatèn Jayawijaya Provinsi Papua.
Kabupatèn Jayawijaya
Kabupatèn Jayawijaya


text: Brunette enom lan ayu ora pikiran njupuk schlong amba ing dheweke bolongan 19:20 _PHONE_%


text:
Paus Gregorius XV punika ngasta kalungguhan Paus Gréja Katulik Roma antawis taun (_PHONE_).
Paus


text:
Rhineland-Pfalz iku saka 16 Bundesländer Jerman. Praja iki duwé jembar wewengkon 19.846 km² lan 3,88 yuta sing ndunungi. Kutha krajané ya iku Mainz.
Sajarah
Praja fédheral Rheinland-Pfalz diresmèkaké tanggal 30 Agustus 1946 lan diwangun saka pérangan Bayern (Rheinpfalz), pérangan kidul Provinsi Prussia Rheinland (kalebu Distrik Birkenfeld sing biyèné kalebu Oldenburg), péranganing Provinsi Prussia Nassau (pirsani Hessen-Nassau), lan sapérangan saka Hesse-Darmstadt (Rheinhessen ing gisik kulon Kali Rhine); praja anyar iki kanthi sah diresmèkaké liwat referendum tanggal 18 Mèi 1947.
Pamaréntahan
Rheinland-Pfalz dipérang dadi 24 distrik, sing kapérang manèh sajeroning telung wewengkon administratif: Koblenz, Trier lan Rheinhessen-Pfalz.
Pratélan distrik-distrik ing Rheinland-Pfalz:
Saben distrik dumadi saka sawatara kotamadya, sing bisa dipérang dadi kutha, désa, utawa golongan padésan sing karan Verbandsgemeinde.
Saliyané iku, ana uga 12 kutha sing ora kalebu distrik ngendi waé:
 Frankenthal
 Kaiserslautern
 Koblenz
 Landau
 Ludwigshafen
 Mainz
 Neustadt (Weinstraße)
 Pirmasens
 Speyer
 Trier
 Worms
 Zweibrücken
Pranala njaba
 Situs resmi
Praja Jerman


text: – -Buku Piwulang Basa Jawa


text:
kan
 anulya ana kaeksi
 kang guwa ngluhur respati tur padhas.
9. Cala lit tanpa kekaywan
 padhase kaya ingukir
 wancak-suji ana pindha
 kang pindha bale mangapit
 ana manungsa siji
 wayahe satengah sepuh
 kukap cawet babakan
 tanana karyanya malih
 mung ngusungi sarah ingkang warna-warna.
10. Godhongan ingkang katingal
 jinuput aneng ngarseki
 mung cinekel tiningalan
 manggung angiling-ngilingi
 bosen amendhet malih
 tanpa ngucap tanpa turu
 pangulu duk umulat
 ririh teka angunggahi
 wusnya tata lungguh pangulu atanya.
11. Panduka sang mahabrata
 ing pundi ingkang kawijil
 lan punapa kang kinarsan
 sang tapa datan nauri
 nging ulate amanis
 trepsila ing lungguhipun
 dhapure analangsa
 pangulu keguh tyasneki
 kae tapa muga sampuna deduka
12. Ing wau kula gumampang
 dereng wruh karsaning brangti
 pangulu tumungkul sarta
 mangen-angen rehireki
 yata ana kapyarsi
 sajroning talinganipun
 heh ki prapta ywa duka
 kawula wong kemul langit
 kandhang-mega akadang wukir samodra.
13. Ki prapta sampun deduka
 ambisu sun sedyangati
 andika punapa gurnan
 jagongan kalawan mami
 kawula sapuniki
 boten kenging acelathu
 dene dika ngupaya
 enggone kiyai Besi
 ing puniki duk mulih mring nagri Wandhan.
14. Kagyat pangulu jenggirat
 tiningalan maksih linggih
 tan mantra netya ngucapa
 tinanyan malih tan angling
 meksa meneng tan muni
 pangulu garjiteng kalbu
 aneh wong iki uga
 jajal ingsun meneng maning
 ironing meneng pangulu ana pangucap.
15. Tur pangucap sarwi suka
malah katon jroning ati
punapa andika ngucap
wong aneh maring wak mami
pangulu males angling
ningg tanya sajroning kalbu
malah merem netranya
pangulu kadya wong ngimpi
atetanya ki Besi benjing punapa.
16. Prapta panggih lan kawula
lan sinten wasta sang brangti
heh ki Besi pan meh prapta
araningsun ing saiki
Kalamollah wak mmami
ingsun tutur ing sireku
arinira meh prapta
anusul maring ki Besi
lawan sira bakal aneng ing lautan.
17. Pangulu malih atanya
punapa ingkang kinapti
sakeh sarah gegodhongan
paduka iling-ilingi
ingsun nora jur wani
takona ki Besi besuk
pangulu malih turnya
kawula tur pati-urip
nuhun nglebur tapak padasta panduka.
18. Kang pesthi donya akerat
sang mahabrata lingnya ris
wong punapa awakingwang
tuhu dahat dameng elmi
mung kojah para wali
warahingsun mring sireku
tatkala musawarat
kumpulan sagung pra wali
angrujukken ing kawruh lah piyarsakna.
MASKUMAMBANG
1. Maskumambang kang mangka murdaning gupit anali kang sabda ambuka rerasan adi manitreng duk Sunan Benang.
2. Pakumpulan kalawan Susunan Giri Sunan Ampeldenta kapat Sunan Geseng angling aris maring Sunan Benang.
3. Kados pundi panggeraning kawruh jati pangawruh paduka jeng Sunan Benang lingnya ris ana dene yen manira.
4. Yen jenenging rupa puniku sayekti ananira nyata kelokaning rupa jati jatine karsa manira.
5. Angling malih Jeng Susunan Geseng maring Sunan Girigajah Pekenira kadi pundi menggah panggeran paningal.
6. Manabda ris Kangjeng Susunan ing Giri kang puji punika sayektine rupa jati iku sajatining karsa.
7. Lingnya malih Pangeran Gegeseng aris mring Kangjeng Susunan Ampeldenta kadi pundi ing sang pamirsa paduka.
8. Anauri Jeng Susunan Ampelgadhing ingkang salir bawa solah-tingkah muna-muni sakwehing panggawe alam.
9. Ulihe mring sampurna jatining kapti
 iya iku ingwang
 ya iku sajatineki
 kang ran lah sun ywon manira.
10. Sebute Allah sun nabda dat alahi
 nulya kang pangucap
 Pangran Gageseng yen mami
 ingsun wong kandheg ing Allah.
11. Kang puniku den ukumaken tanapi
 ngukumi tan arsa
 angling Sunan Ampelgadhing
 punapa boya kantenan.
12. Ing karsyanta sampurna sapraptaneki
 miwah saulihnya
 anenggih kang suksmajati
 tan kajero tan kajaba
13. Nora lapal lawan tanpa makna ugi
 tanpa padhaneka
 tanpa kahananireki
 punika lawan malihnya.
14. Roro datan ana pangerane kalih
 jawab kang punika
 suka Pangran Ampelgadhing
 heh heh anak putuningwang
15. Padha sira teki-tekiya ing elmi
 panggeran sampurna
 iya kang jumeneng wali
 sadaya ngidhep punika
16. Boya ana pangerane myang nabyeki
 miwah tan mangeran
 ing Allah lan iku nabi
 sayekti dudu panutan.
17. Mantep suksma kewala poma den gemi rerasan punika binunuh ukume yekti buka gaib tebenging hyang.
18. Ki pangulu sangsaya padhang ing galih lir mas sinepuhan lir malam katrapan api nging maksih kadya supena.
19. Kalamolah atanya osiking ati lah punapa rena pituture wong tanpa ngling nging kawruh maksih taruna.
SINOM
1. Pan dereng mantra miriba lan ki Besi guru mami ki Pangulu aturira kalangkung nuhun ingkang sih nokidken tingal batin ki Kalamolah amuwus lah wus para meleka Pangulu nulya angilir wus kapanggih neng pulo tengah samodra.
2. Sang tapa datan karuwan ki Besi katemu linggih gelas kupi wus sumadya pulone alit tur inggil sadhepa apan psagi tan ana watu myang kayu mung padhas amenthilas Pangulu gugup ngabekti kae Besi cinekel tan kena uwal.
3. Pangulu umatur nembah pulo pundi dhuh puniki
aripak aneng lautan
kawula kalangkung ajrih
kae Besi nauri
iya layaran rong tahun
saking ing nagri Wandhan
yen teka umahireki
ana uga lelayaran pitung warsa.
4. Iya yen ngidul rong wulan
rong sasi mangetan malih
ngalor ngulon padha uga
tan ana dharatan keksi
pulo sikarang keksi
sira mau atetemu
lawan ki Kalamolah
iku uga mitra mami
pakaryane ngiling-ngilingi godhongan.
5. Mau tuturmu maringwang
akon sajarwa sireki
marma godhong tiningalan
pan iku minangka tasbih
apngaling Mahasuci
tekeng ngriku tuduhipun
kang manggung tiningalan
kariyang sirnaning kuning
dedalane kang manggung iling


kang ugi ngantos sakniki kalih masyarakat taksih dipercaya Prabu Jayabaya dipunanggep panjelmane lan titisane Betara Wishnu.
Ing jaman saksampunipun, yaiku jaman Jenggala kesenian wayang purwa niku dipunsampurnakaken wujudipun kalih Raja Jenggala Raden Panji Rawisrengga ingkang bergelar Sri Suryawisesa. Saklajengipun dados sae lan indahe. Kocap cinarita teras
wayang-wayang ingkang awujud wau lajeng diklumpukake lan disimpen wonten
jeroning peti "khusus" ingkang "nyeni" indah. Bebarengan kalih niku ugi dipunciptakaken pakem crios Ringgit purwa inkang pagelaranipun dipunwontenaken setiap wonten upacara-upacara penting wonten istana kerajaan lan ugi didalangi dewe kalih Sri Suryawisesa.
Rikala jaman Majapahit gegambarane kesenian wayang menika luwih disampurnaaken lan dados tambah saene, amargi sampun ditambah bagian mrika-mrikine ingkang riyin-riyinipun dados kekiranganipun, teras digulung dados setunggal.Wayang ingkang awujudipun gulungan, menawi diagem pagelaran gulunganipun dibeber. Mila saking menika jenis wayang ingkang kados niku teras dipuncaosi nami Wayang Beber. Awit wonten panemunipun wayang beber niki kesenian wayang banjur diwedharake ngrambah medal saking lingkunganipun keraton. Lan wiwit kuwi ugi masyarakat saknjabanipun keraton saged tumut ningali keindahanipun pagelaran kesenian wayang beber.
Saklajengipun nyaketi pungkasaning jaman Majapahit, pengaruh Agama Islam sampun ngrambyah lan kawedhar wonten tanah Jawa. Karo dening para wali lan sunan Kesenian wayang ugi dipunagem "media effektif" medharake ajaran agama Islam. Kahanan kados punapa ugi ingkang ndadekaken kesenian wayang kathah perubahan wujud ingkang cekap "signifikan", kangge ngicalaken gegambarane manungsa ingkang wonten Agami Islam punika diharamaken lan ugi kangge ngicalaken gegambaran ingkang mujudaken pengaruh agama Hindu. Wonten jaman menika, wujudipun wayang dipunowah, didamel saking lunglang lan balung awujud awujud namung kados simbol-simbol supados gegambaranipun menungsa dados samar, saklajengipun ngantos sakmriki wujudipun wayang namung kaya lan dados arupa simbol-simbol wewayangan panguripanipun menungsa.
3. Sebutan Wayang
Yen dipundut saking ukaranipun, wayang punika saking wewayangan, amargi pagelaranipun wonten wayah ndalu lan ngagem lampu. Ananging katrangan niki sampun mboten saged diugemi malih. Wayang dados mboten mligi boneka ingkang wonten wewayanganipun. Wayang golek ingkang dipundamel saking kajeng mboten ngandhelake wewayangan. Ukara wayang sampun dados pagelaran boneka ingkang digelar dening dhalang. Umumipun, sebutan wayang tinuju marang wayang kulit purwa. Wayang niki dipundamel saking tatahan lunglang kewan kanti lakon saking Mahabharata lan Ramayana.
BAB III
PANUTUP
Cerios ingkang dipunpundhut sangking epos Mahabharata lan Ramayana ingkang ugi sinebut Wayang Purwa . Ugi wonten ingkang nggelar lakon crios-crios 1001 ndalu saking tanah Arab.Wayang ingkang kados niki dipun asmani Wayang Menak. Pagelaran niki misuwur wonten tanah Jawi. Wonten pagelaran niku wayang ditanjepaken wonten debog wonten sisih tengen lan kiwane dhalang. Wonten tengah, criosipun digelar. Sedinten se-ndalu lakon diwedhar.
Wayang niki mboten namung sumebar wonten Jawi mawon, ananging ugi wonten tlatah sanes. Wonten Nuswantara. Pagelaran wayang sampun dipunakoni dening UNESCO tangga l7 November 2003, dados karya kabudayan ingkang edi peni wonten babagan crios dongeng lan warisan ingkang berharga sanget (Masterpiece of Oral and Intangible Heritage of Humanity).
Wayang punika pagelaran ngagem boneka ingkang umumipun katingal endah ing wewayanganipun lan dilakokaken dening dhalang kanthi iringan gamelan. Boneka kasebat saged kang awujud 2 dhimensi utawa awujud 3 dhimensi. Umumipun, kang wujud 2 dhimensi, kadamel saking lunglang (walulang), ingkang biyasanipun lunglang sapi, utawi menda. Lan ingkang awujud 3 dhimensi, lumrah digawe saka kayu kang direnggani penganggo saka kain kang maneka warni adhedhasar karakter wayang kasebat. Nanging ingkang sawatara tlatah, ugi wonten ingkang ndamel wayang saking suket, lan kerdhus, ananging wayang ingkang kados niki mboten kathah ditemoken wonten Indonesia.
Jinising wayang inggih punika: Wayang Golek, Wayang Thengkul Bojonegoro, Wayang Krucil, Wayang Purwa,Wayang Beber, Wayang Uwong, Wayang Gedog, Wayang Sasak, Wayang Calonarang, Wayang Wahy, Wayang Menak, Wayang Klitik, Wayang Suluh, Wayang Papak, Wayang Madya, Wayang Parwa, Wayang Sadat, Wayang Kancil.


text: Sinaboi kuwe salah siji kecamatan nang , Riau, Indonesia.


Kutha Kudus dadi panggonan pamerentah Kabupaten Daerah Tingkat II Kudus ing Propinsi Jawa Tengah, neng jaman biyen ana desa cilik sing dikuwasani Kerajaan Majapahit. Nanging padunungane ora wigah banget, kejaba salah sawijine ana panggonan kang dadi utamane lalu lintas ekonomi saka pelabuhan Jepara marang pedalaman Majapait lan sebalike.
Minurut critane, ana desa cilik sing dienggoni pedagang Cina Sun Ging jenenge. Ora naming dedagangan, Sun Ging uga pinter ngukir saengga omahe kebak karo ukiran. Suwe-suwe katrampilan sing mangkono kuwi nganthi kasebar neng Istana Majapait saengga Sun Ging dikongkon ngukir pajangan sing ana keratin. Banjur gaweane kuwi dirampungake kanthi apik, ditakoni Sun Ging neng Raja :
" Kowe arep njaluk apa saka Majapait ?
" Nyuwun sewu Paduka, kula kapingi lemah ing kang kula panggoni sakmenika saget kula tanemi aneka werni woh-wohan" .
" Kenapa kowe malah njaluk kaya kuwi, ora malah emas utawa permata utawa prameswari Majapait sing ayu ? " Pitakone Raja.
" Lemah kemawon Paduka, sampun cekap, lemah menika saget dados emas lan permata "
" Yen mengko kowe ora bias bali neng panggonan leluh umur, apa kowe arep ngabdi neng Majapait ? tembunge Raja karo muji kasetiaane Sun Ging.
" Menawi dikeparengake, kula purun kemawon Paduka " wangsulane Sun Ging.
Sawise nrima paweweh saka Raja, karo ati kang seneng dheweke njaluk supaya bisa bali neng ndesane lan bisa ngadhekake paguron ukir. Panjalukane Sun Ging dikabulake Sang Raja, saengga akeh wong sing sinau ngukir. Pungkasan, desa kuwi dadi desa Sunggingan, kajaba asale saka Sun Ging, yen panambungan artine panggonan. Dadine, Sunggingan artine panggonane kaluwarga Sun Ging.
Nanging, ana crita liyane yen Sunggingan kuwi panggonan wong-wong sing nyungging artine nglukis lan ngukir. Neng critane disebutake yen Sunggingan kuwi duweke The Ling Sing, yakuwi pedagang Cina sing biyene jenenge Sun Ging.
Ekonomi desa Sunggingan teru bae bisa mekar sanajan pamerintahan kerajaan Majapait neng Jatim ora ana kabare. Kuwi kabeh dadi perhatiane Raden Patah sing wis bisa ngadekake Kerajaan Islam Demak, bintoro neng Demak sing ora adoh saka desa kuwi.
" Desa Sunggingan kuwi kutha sing gedhe lan penting cedhake Jepara, sing wis bisa ngembang dadi pelabuhan. Saengga gage prelu diislamke supaya entuk dukungan saka Demak Bintoro, pikire Raden Patah.
Ora suwe banjur diprentahake karo Syekh Ja'far Sodiq, kyai gedhe saka Persia, kanggo ngislamake Sunggingan.
Krungu prentah sing kaya mangkono kuwi Syekh Ja'far Sodiq lunga ning Demak Bintoro marang desa Sunggingan karo santri-santrine. Satibane neng kana ana wawangunanlawang gerbang Kerajaan Majapait sing wis ora diplihara. Kuwi malah dadi, ngei ilham Syekh Ja'far Sodiq kanggo narik simpati masyarakat sing isih nganut agama Hindu.
Awale gerbang utawa gapura kuwi Syekh Ja'far Sodiq ngundhang masyarakat sing ngrungokake ajaran anyar yakuwi Islam. Carane yakuwi nyakralake kewan sapi lanang sing gedhe cedhak gerbang kuwi. Masyarakat dadi kepingin ndhelok kewan kuwi sing dianggep kewan sacral agam Hindu. Saengga yen masyarakat lagi ndhelok digunakan Syekh Ja'far kanggo khotbah agam Islam. Awit ketlatenane Syekh Ja'far, desa Sunggingan dadi nganut agama Islam lan gelare Kyai Telingsing saengga Syekh Ja'far diparabi Sunan Kudus.


text:
mulang para muridé bèn percaya nèk Yéhuwah bakal "maringi kaadilan marang wong-wong pilihané sing padha sambat awan lan bengi". (Luk. 18:6, 7) Iki dadi jaminan nèk Yéhuwah kuwi Allah sing adil. Dhèwèké ngerti tantangan apa waé sing awaké dhéwé adhepi ing dina-dina pungkasan iki. Yéhuwah bakal tumindak kanggo mastèkké kabèh umaté ngalami tumindak sing adil.—2 Tés. 1:6.
19 Sing isa disinaoni: Nèk awaké dhéwé ngetrapké pathokané Yésus, awaké dhéwé bakal adil marang wong liya. Mungkin awaké dhéwé saiki ngalami tumindak sing ora adil. Ning, awaké dhéwé isa dikuwatké merga ngerti nèk Yéhuwah bakal tumindak kanggo mastèkké kabèh umaté ngalami tumindak sing adil.
APA SING KUDU DITINDAKKÉ WONG-WONG SING NDUWÉ WEWENANG?
20-21. (a) Apa sing kuduné ditindakké karo wong-wong sing nduwé wewenang marang wong liya? (b) Apa sing kudu ditindakké para suami kanggo nduduhké katresnan sing kaya Yésus, lan piyé kuduné tumindaké bapak marang anak-anaké?
20 Nurut hukum Kristus, apa sing kuduné ditindakké karo wong-wong sing nduwé wewenang marang wong liya? Wong-wong kuwi kudu ngajèni lan nresnani wong liya, merga hukum kuwi dhasaré katresnan. Wong-wong sing nduwé wewenang kudu kèlingan nèk Yésus péngin awaké dhéwé terus nduduhké katresnan.
21 Ing keluarga. Suami kudu nresnani bojoné "kaya sing ditindakké Kristus marang jemaat". (Éf. 5:25, 28, 29) Suami isa niru katresnané Yésus nèk ngutamakké kebutuhan lan kepentingané bojoné. Mungkin ana wong lanang sing ora biasa nduduhké katresnané. Senajan ora gampang, ning para suami kudu ngupaya bèn isa manut karo hukum Kristus. Suami sing nduduhké katresnan kaya ngono bakal diajèni karo bojoné. Sakliyané kuwi, bapak sing sayang karo anak-anaké ora bakal ngomong utawa tumindak sing isa nggawé anak-anaké lara ati. (Éf. 4:31) Para bapak kudu nduduhké katresnané bèn anak-anaké ngrasa aman lan ayem. Anak-anak mesthi bakal sayang lan percaya karo bapak sing kaya ngono.
22. Kaya sing disebutké ing 1 Pétrus 5:1-3, "wedhus-wedhus" kuwi duwèké sapa, lan piyé kuduné tumindaké para pinituwa marang wedhus-wedhus kuwi?
22 Ing jemaat: Para pinituwa kudu kèlingan nèk "wedhus-wedhus" kuwi dudu duwèké para pinituwa. (Yoh. 10:16; wacanen 1 Pétrus 5:1-3 lan cathetan ngisor.) Kata-kata "wedhus-wedhusé Gusti Allah", "ing ngarsané Gusti Allah", lan "pusakané Gusti Allah" nduduhké nèk wedhus-wedhus kuwi duwèké Yéhuwah. Mula, Yéhuwah péngin para pinituwa nresnani lan apikan marang wedhus-wedhusé Yéhuwah. (1 Tés. 2:7, 8) Para pinituwa sing nduduhké katresnan wektu nindakké tanggung jawabé dadi gembala kuwi mesthi isa nyenengké Yéhuwah. Para sedulur ya mesthi bakal nresnani lan ngajèni pinituwa sing kaya ngono.
23-24. (a) Apa tugasé para pinituwa nèk ana sing nindakké kesalahan serius? (b) Wektu nangani kesalahan serius, apa sing perlu dipikirké para pinituwa?
23 Dadi, apa tugasé para pinituwa nèk ana sing nindakké kesalahan serius? Nèk nurut Hukum Musa, para hakim lan tuwa-tuwa ing Israèl nduwé tugas kanggo ngurusi perkara-perkara sing ana hubungané karo ibadah lan masalah-masalah liyané. Ning, nurut hukum Kristus, nèk ana sing nindakké kesalahan, para pinituwa tugasé mung ngurusi perkara-perkara sing ana hubungané karo ibadah. Para pinituwa ngerti nèk Yéhuwah mènèhi wewenang marang pamréntahané manungsa kanggo nangani kasus-kasus kejahatan ing masyarakat. Contoné, pamréntah nduwé hak kanggo netepké hukuman penjara utawa denda.—Rm. 13:1-4.
24 Apa sing ditindakké para pinituwa nèk ana sing nindakké kesalahan serius? Para pinituwa nggunakké pathokané Alkitab kanggo nangani masalahé lan nggawé keputusan. Para pinituwa kudu terus éling nèk katresnan kuwi sing dadi dhasaré hukum Kristus. Mula, para pinituwa perlu mikirké, 'Piyé carané mbantu kabèh wong ing jemaat sing dadi korban saka tumindak salah?' Merga nduwé katresnan, para pinituwa ya perlu mikirké wong sing nindakké kesalahan. Para pinituwa isa mikirké, 'Apa dhèwèké mertobat? Apa dhèwèké isa dibantu bèn nduwé hubungan sing apik manèh karo Yéhuwah?'
25. Apa sing bakal dirembug ing artikel sakbanjuré?
25 Awaké dhéwé mesthi bersyukur merga nduwé hukum Kristus. Nèk awaké dhéwé kabèh ngupaya kanggo manut, kabèh sing ana ing jemaat bakal rumangsa ditresnani, diajèni, lan ayem. Ning, jaman saiki 'wong-wong sing jahat dadi saya jahat'. (2 Tim. 3:13) Mula, awaké dhéwé kudu tetep waspada. Artikel sakbanjuré bakal ngrembug soal keadilané Yéhuwah sing diduduhké ing jemaat Kristen wektu ana masalah pelècèhan sèksual marang anak.
Apa sing dadi dhasaré hukum Kristus?
Apa buktiné nèk hukum Kristus ngatur soal keadilan?
Apa sing kudu ditindakké wong-wong sing nduwé wewenang marang wong liya?
LAGU 15 Pujinen Putra Mbarepé Huwah!
^ par. 5 Yéhuwah kuwi Gusti Allah sing nresnani umaté lan seneng karo tumindak sing adil. Yéhuwah ora péngin umaté ngalami tumindak sing ora adil. Yéhuwah nguwatké wong-wong sing ngalami tumindak kaya ngono. Artikel iki lan rong artikel sakbanjuré iki dadi bagéan saka sèri artikel sing ngrembug soal kuwi.
^ par. 1 Deloken artikel "Katres


text:
siji-sijiné anggota gènus Rhinoceros kang sepisanan muncul ing rekaman fosil ing Asia sakiwa-tengené 1,6 yuta-3,3 yuta taun kapungkur. Prakiraan molekul mènèhi tabet manawa spésies wis kapérang luwih awal, sakiwa-tengené 11,7 yuta taun kapungkur. Sanajan lumebu ing jinis gènus, warak jawa lan Indhi dipercaya ora cerak gandhengané karo spésies warak liyané. Panlitén kang béda wis ngetokaké hipotèsis manawa warak iku mungkin cerak gandhengané karo Gaindetherium utawa Punjabitherium kang wis cures. Analisis klad Rhinocerotidae mapanaké Rhinoceros lan Punjabitherium kang wis cures ing klad karo Dicerorhinus, warak Sumatra. Panlitén liya ngusulaké manawa warak Sumatra luwih cerak gandhengané karo loro spésies warak ing Afrika. Warak Sumatra bisa kapérang saka warak Asia liyané 15 yuta taun kapungkur.
 Dhéskripsi
Warak jawa awaké luwih cilik tinimbang warak Indhi, lan mèh padha warak Ireng. Dawané bisa punjul 3,1–3,2 m lan dhuwuré 1,4–1,7 m. Warak diwasa duwé bobot antarané 900 nganti 2.300 kilogram. Ora tau dianaaké panlitén kanggo nglumpukké pangukuran akurat warak iki lan dudu prioritas. Ukuran badan warak iki ora ana bédané antarané sing lanang lan wadon, malah ana warak wadon kang luwih gedhé. Warak ing Vietnam luwih cilik tinimbang kang ning Jawa kanthi dhasar panlitén bukti saka foto lan pangukuran tlipak sikilé..
Kaya seduluré ing Indhi, warak jawa duwé sungu siji (spésies liya duwé sungu loro). Sunguné iku sungu paling cilik saka kabèh warak, lumrahé luwih cendhak saka 20 cm lan sing paling dawa 27 cm. Warak jawa arang migunakaké sunguné kanggo gelut, nanging migunakaké sunguné kanggo mindhah lendhut ing kubangan, kanggo narik tetuwuhan supaya bisa dipangan, lan mbukak dalan ngliwati végetasi kang kandel. Warak jawa duwé lambé ndhuwur kang dawa kang kena kanggo mbantu njupuk pangan. Untu seriné dawa lan landhep; untuné iki dipigunaaké nalika warak jawa gelut. Ing samburiné untu seri ana enem untu graham dawa kang dipigunaaké kanggo mamah tetuwuhan kasar. Kaya kabèh warak, warak jawa duwé pangambon lan pangrungu kang apik nanging duwé pasawangan mata kang ala. Warak-warak iki kira-kira urip 30 nganti 45 taun.
Kulité ana wuluné/rambuté sethithik, wernané klawu utawa klawu-coklat mbungkus pundhak, geger lan bokong. Kulité kandel lan duwé pola mosaik alami lan dadi tameng. Pambungkus gulu warak jawa luwih cilik tinimbang warak Indhi, nanging tetep maujud wangun pelana ing pundak. Amarga anané résiko ngganggu spésies terancam, warak jawa disinaoni/ditliti liwat conto/sampel buwangan lan kodhak. Warak-warak iki arang ditemoni, diamati utawa diukur kanthi langsung.
 Panyebaran lan habitat
Kira-kira kurang saka 100 warak jawa isih ana ing alam bébas. Warak-warak dianggep mamalia paling kaancam; sanajan ish ana warak Sumatra kang papan kauripané ora direksa kaya warak jawa, lan sapérangan pangreksa alam nganggep warak mau duwé résiko kang luwih gedhé. Warak jawa dimangerténi isih urip ing rong panggonan, Taman Nasional Ujung Kulon ing pojok kulon pulo Jawa lan Taman Nasional Cat Tien kang papané kurang luwih 150 km sisih lor Kutha Ho Chi Minh.
Kéwan iki tau nyebar saka Assam lan Benggala (warak Sumatra lan Indhi urip bebarengan ing papan mau) mangétan tekan Myanmar, Thailand, Kamboja, Laos, Vietnam, lan ngidul ing ujung Malaka, sarta pulo Sumatra, Jawa lan Kalimantan. Warak jawa uripé ing alas udan dhataran cendhèk, suket dhuwur lan papan turoné alang-alang kang akèh kaliné, dhataran banjir gedhé utawa laladan teles kang akèh blethokané. Sanajan ing sajarah warak jawa seneng laladan cendhèk, subspesies ing Vietnam kasurung nuju lemah kang luwih dhuwur (punjul 2.000 m), amarga gangguan lan perburuan déning manungsa.
Papan uripé warak jawa wis nyusut sawisé 3.000 taun, wiwit sakiwa-tengené taun 1000 SM, papan uripé ing sisih lor warak iki ngrambah tekan Tiongkok, nanging wiwit mangidul kanthi kasar ing 0.5 km pendhak taun amarga padunungané manungsa tambah ing laladan iku. Warak iki wiwit cures ing Indhi ing dekade awal abad kaping 20. Warak jawa diburu nganti cures ing ujung Malaysia taun 1932. Ing pungkasaning perang Vietnam, warak Vietnam dipercaya cures ing sakdawané lemah utama Asia. Pamburu lokal lan panegor alas ing Kamboja ngeklaim méruhi warak jawa ing Pagunungan Cardamom, nanging survey ing laladan mau gagal nemu bukti. Populasi warak jawa uga mungkin ana ing pulo Kalimantan, sanajan spésimèn mau mungkin wujud warak Sumatra, populasi cilik kang isih urip ing kana.
 Sifat
Warak jawa iku kéwan anteng kajaba nalika tangkar-tumangkar lan nalika ngemong anaké. Warak-warak sok ngumpul ing klumpukan cilik ing papan nggolèk mineral lan ing blethokan lendhut. Njerum ing lendhutan iku sipat umum kabèh warak kanggo njaga suhu badan lan mbantu nyegah lelara lan parasit. Warak jawa ora ngedhuk blethokan lendhuté dhéwé lan luwih seneng migunakaké blethokan lendhut kéwan liyané utawa blethokan kang ana kanthi alami kang banjur diambaké kanthi migunakaké sunguné. Papan kanggo nggolèki mineral uga wigati banget amarga nutrisiné saka uyah. Wewengkon warak lanang luwih amba ketimbang sing wadon. Ambané wewengkon warak lanang 12–20 km² lan wewengkon warak wadon kira-kira 3–14 km². Ora dingertèni ana apa orané gelut rebutan teritorial.
Warak lanang nandhani wewengkoné kanthi tumpukan lethong lan cipratan uyuh. Garétan sikil ing lemah lan gulungan wit enom uga kanggo komunikasi. Anggota spésies warak liyané duwé padatan kas bebuwang ing tumpukan lethongé warak gedhé banjur nggaretaké sikil mburiné ing tlethong. Warak Sum


text:
Lubartów iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 23.010 jiwa.
Kutha ing Polen


text: Ingkang punika atas kawula botên narimah, nyuwun adil lêrêsipun kangjêng tuwan residhèn têtêp lulusipun karampungan, ingkang sampun kaparingakên ing kawula, saha kaêcapan ing kangjêng tuwan residhèn wau.


text:
Gendhing
Madu Sirat kethuk 2 kerep minggah 4, laras sléndro pathet sanga (Warsapangrawit)


text:
urunipun.
Bratajaya
Paman Sengkuni ucapmu sing pungkasan wus dapur mbujuki jeksa sing bakal mutus prekara. Apa pancen mangkono carane wong Kurawa.
Sengkuni
Ah……., kleru satembung bae kok kewirangan.
Duryudana
Yayi Permadi, diage tindakna pakaryan iki.
Keterangan
Iringan Ada-ada, Permadi solah maju, dilanjutkan ginem.
Ada-ada Manyura
Jumangkah hanggro srusumbar, lindhu bumi gonjing, O.
Permadi
Rehning kula sampun pinercaya, sampun ngantos wonten ingkang ngendika manawi boten kula suwun paring dawuh. Yayi Rukmini, apa bener sira dibregonjak dening kakang Narayana?
Rukmini
Aku ora rumangsa dibregonjak, awit tanceping katresnanku muhung marang kakangmas Narayana. Mesthine Rama Prabu utawa Begawan Durna mangerti manawa anggonku nyuwun wedharing tembung "Sejatine lanang lan sejatine wadon" iku mung kinarya paseksen yen katresnanku marang kakangmas Narayana ora bakal bisa dipisahake dening sapa bae.
Permadi
Kakang Narayana kadospundi?
Narayana
Semono uga aku, dak rewangi adoh saka Widarakandhang yen ora beteke tresnaku marang yayi Rukmini mesthine ora bakal taklakoni.
Sengkuni
Mangke rumiyin, kula raos aturipun Raden Permadi punika sampun singlar saking paugeran ing ngajeng. Cetha menawi Raden Narayana punika maling, kedah dipun pidana, lha kok pandanganipun malah semu ngronjongi malinge.
Bratajaya
Paman Sengkuni sing mutus iku kowe apa Permadi, tangeh enggal putuse yen paman ora percaya.
Sengkuni
Ahh....., omong kok pijer salah.
Permadi
Bapa Durna, punapa paduka ugi saged nyuraos panyuwunanipun yayi Rukmini, jumbuh kaliyan aturipun Yayi Rukmini punika.
Durna
Lugune bisa, mula aku saguh medharake serta pancen wus dakwedharake.
Permadi
Kenging punapa Bapa Durna boten kandheg anggenipun nglamar, mangka sampun mangertos manawi Yayi Rukmini tresna dhateng kakangmas Narayana.
Durna
Lole lole kentos mondos waloh gembol monyor- monyor, piye dhi suni?
Sengkuni
Lho sing nduwe karep ki lak kowe, kok takon aku, lha mau-maune piye?
Durna
Rak apa, bareng tekan ngenggon rak selak ta.
Sengkuni
Kowe kuwi pandhita aja mencla-mencle, sing baku njaluk malinge diukum titik.
Permadi
Bapa Durna, rehning Yayi Rukmini kados makaten prasetyanipun, punapa paduka tetep badhe Anggarwa, sumangga kula aturi menggalihi. Saupami kelampahan punapa boten dhapur andhedher wisa. Tangeh paduka saged anggayuh mulyaning bebrayan.
Keterangan
Iringan Ada-ada jugag, dilanjutkan ginem.
Ada-ada Manyura
Pandhita kinarya wangsit, ngemu liring kasujanan, O.
Durna
Anakku ngger Permadi, yen takgagas sing luput ora ana liya kajaba pun Bapa, wong tuwa sing ora bisa nglungguhi tuwane. Yen ta aku klakon ngrabi Rukmini, ora wurung saben dina kempyung, sebab dhasare wis ora tresna aku. Rehning sakarone wis padha tresnane, bakal dosa yen ana wong wani misahake. Mula nggeeeer, lega-lila pun Bapa wurun dhaup karo Rukmini.
Keterangan
Iringan Sampak, Rukmara tampil, Suwuk, dilanjutkan ginem.
Bismaka
Rukmara, apa kang gawe geering njaba.
Rukmara
Kanjeng Dewaji ngaturi uninga, wonten narendra yaksa ngamuk punggung ing alun-alun, nyuwun dhaup kaliyan kakangmbok Rukmini. Sampun kathah wadya ingkang kapupuh.
Bismaka
Ngger Permadi, mangsa bodhoa.
Permadi
Sendika Paman Prabu.
Keterangan
Iringan Sampak, Permadi dan Rukmara berangkat, disusul Bismaka, Suwuk, dilanjutkan ginem.
Durna
Anak Prabu pun Bapa nyuwun pangapunten, cetha manawi budidayane titah, boten kuwawa ngewahi garising pepesthen.
Duryudana
Bapa Durna enggih, boten dados punapa. Paman Sengkuni kadospundi?
Sengkuni
Mumpung nembe rame-rame, mangga wangsul kemawon mangke mindhak kewirangan.
Duryudana
Ayo paman, enggal metu pepungkuran.
Keterangan
Iringan Sampak, Duryudana, Durna dan Sengkuni dientas Bratasena dan Martyuangga tampil, Suwuk, ada-ada jugag, di lanjutkan ginem.
Ada-ada Manyura
Yaksa gora rupa, risedheng narendra, O, yaksa lelaku, kalmawarengkang, Gambira marangah ngisis siyung metu prabawa, O.
Bratasena
Ratu Buta sapa aranmu, teka wani ngamuk ana alun-alun.
Martyuangga
Narendra Timbultaunan Prabu Martyuangga, dak jaluk Dewi Rukmini.....
Bratasena
Nya tampanana tungkakku
Keterangan
Iringan Sampak, Bratasena dan Martyuangga perang, Bratasena kalah, Permadi tampil perang melawan Martyuangga juga kalah. Narayana tampil, Suwuk, dilanjutkan ada-ada jugag, terus ginem.
Ada-ada manyura
Sigra jumangkah hambeg pejah, narendra yaksa Ngalengka, O.
Martyuangga
Satriya ireng –tuntheng sapa aranmu?
Narayana
Narayana calon garwane Dewi Rukmini.
Martyuangga
Yen kena dakeman, ulungna Dewi Rukmini dadi garwaku.
Narayana
Klakon nggarwa Rukmini yen kuwat nadhahi sanjata cakra.
Maryuangga
Mara tibakna legane atiku .
Keterangan
Iringan Sampak, Narayana malepas cakra kemudian dientas, Martyuangga terkena kepalanya, Martyunagga mati. Wadya Timbultahunan menyerang, Bratasena perang melawan prajurit, dilanjutkan Tayungan kemudian dientas. Tampil Bismaka, Rukmini, Narayana, Puntadewa, Bratasena, dan Permadi, tancepan. Tampil Kayon solah berputar diteruskan Tancepan. Iringan Sampak tancep Kayon.
BAB III
KESIMPULAN
Pengembangan *lakon* adalah semua bentuk perubahan garapan yang dilakukan dalang atau penggubah lakon, tetapi masih dekat dengan repertoar cerita yang sudah ada sebelumnya. Perubahan itu dapat berupa pengalihan suatu adegan, misalnya pengurangan, penggantian serta penghilangan suatu adegan, menyisipkan suatu alur berisi amanat, tema, penokohan, dan sebagainya. Fenomena yang terjadi dalam masyarakat, bahwa banyak dalang atau penggubah lakon yang meng


text:
Gedong kuwe salah siji desa nang Kemiri, kabupaten Purworejo, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


Durèn
Durén iku kalebu tanduran woh-wohan sing arupa wit. Sebutane durén diprakirakaké saka istilah Melayu yaiku saka tembung duri sing diakhiri panambang -an saéngga dadi durén.[2] Tembung iki utamane digunakake kanggo nyebut woh sing kulite nduweni eri kang lancip-lancip.[2]
Wit durén kalebu jinis famili Bombaceae, bangsane wit kapuk-kapukan. Sing umum disebut durén yaiku wit saka marga (genus) Durio, Nesia, Lahia, Boschia, lan Coelostegia.[2]
Bab lan Paragraf
- 1 Sajarah
- 2 Dasanama
- 3 Dhéskripsi
- 4 Budidaya lan panangkaran
- 5 Karagaman
- 6 Paédah
- 7 Durèn ing Indonésia
- 8 Panganan Saka Durèn
- 9 Delengen uga
- 10 Cathetan sikil
- 11 Pranala njaba
Sajarah[sunting | sunting sumber]
Tanduran durén asale saka alas Malaysia, Sumatra, lan Kalimantan.[2] Panyebarane durén menyang arah kulon yaiku ing Thailand, Birma, India, lan Pakistan. Woh durén wiwit ngrembaka ing Asia Kidul-wetan kawit abad 7 M.
Ing Indonesia, wit durén ana ing kabéh pelosok pulo Jawa lan Sumatra. Ing Kalimantan lan Papua umume ana ing alas, pinggir kali. Ing donya, wit durén nyebar marang sakabéhane Asia Kidul-wetan, saka Sri Lanka, India sisih kidul nganti New Guenea. Durén legi rasane.[2]
Dasanama[sunting | sunting sumber]
Ana akéh jeneng lokal. Jeneng paling akéh ditemokake ing Kalimantan, sing ngacu marang maneka variyetas lan spesies sing beda. Durén ing Sumatra ditepungi minangka durian (padha karo basa Indonésia) lan duren (basa Gayo). Ing tlatah Jawa, durén (basa Jawa, basa Betawi) lan kadu (basa Sundha). Ing Sulawesi, wong Manado nyebut woh iki minangka duriang, sauntara wong Toraja nyebut duliang. Ing Pulo Seram bagiyan wetan disebut rulen.[3]
Dhéskripsi[sunting | sunting sumber]
Wit taunan, ijo langgeng (pangguguran godhong ora gumantung mungsa) nanging ana wektu tinentu kanggo nuwuhake godhong-godhong anyar (periode flushing utawa paronan) sing dumadi sawise mangsa awoh rampung. Tuwuh dhuwur bisa nganti 25–50 m gumantung spésiyése,[4] wit durén asring duwe banir (oyot papan). Pepagan (kulit batang) awerna coklat semu abang, nglothok ora aturan. Tajuké rindhang lan renggang.
Godhong awangun jorong nganti lansét, 10-15(-17) cm × 3-4,5(-12,5) cm; manggon seling-seling; mawa tangké; pangkale lancip utawa tumpul lan pucuke lancip nglandhai; sisih ndhuwur werna ijo padhang, sisih ngisor katutup sisik-sisik werna perak utawa kaemasan kanthi wulu-wulu lintang.[5]
Kembang (uga wohé) muncul langsung saka batang (cauliflorous) utawa pang-pang sing tuwa ing bagiyan pangkal (proximal), maklompok jroning karangan isi 3-10 kuntum awangun tukal utawa malai rata. Kuncup kembange mbunder, watara 2 cm diametere, mawa gagang dawa. Kelopak kembang wangun tabung sadawane lk. 3 cm, godhong kelopak tambahan kapecah dadi 2-3 cuping awangun bunder endhog. Makutha wangun sudip, kira-kira 2× dawané kelopak, cacahé 5 helai, wernané semu putih. Benang sariné akèh, kapérang jroning 5 dhompol; endhas putiké mbentuk bongkol, kanthi gagang mawa wulu.[5] Kembang muncul saka kuncup dorman, megar nalika wayah soré lan tahan nganti sapérangan dina. Nalika awan kembang nutup. Kembang iki nyebaraké aroma wangi sing asalé saka kelenjar nektar ing bagéyan pangkalé kanggo narik kawigatèn lawa minangka panyerbuk utamané.[6] Kajian ing Malaysia nalika taun 1970-an nuduhaké yèn panyerbuk durèn yaiku lawa Eonycteris spelaea. Panlitèn taun 1996 luwih adoh nuduhaké yèn kéwan liya, kayata manuk madu Nectariniidae lan lebah mèlu uga jroning panyerbukan telung krabat durèn liyané.[4][7]
Woh durèn duwé tipe kapsul wangun bulet, bulet endhog nganti lonjong, kanthi dawa tekan 25 cm lan diameter tekan 20 cm.[5] Kulit wohé kandel, lumahané mawa pojok tajem ("mawa eri", mula diarani "durèn", senajan iki dudu eri jroning pangertèn botani), awerna ijo semu kuning, semu coklat, nganti semu klawu.
Woh ngrembaka sawisé pambuahan lan merlokaké 4-6 sasi nganti mateng. Nalika mangsa pamatengan dumadi pasaingan antarwoh ing sawijining klompok, saéngga mung siji utawa sapérangan woh sing bakal mateng, lan sisané gugur. Woh bakal tiba dhéwé yèn wis mateng. Umumé bobot woh durèn bisa nganti 1,5 tekan 5 kilogram, saéngga kebon durèn dadi kawasan sing mbebayani nalika mangsa durèn. Yèn tiba ing sandhuwuré sirah sawijining wong, woh durèn bisa nyebabaké tatu abot utawa malah pepati.
Saben woh duwé lima ruwang (awam ngarani "kamar"), sing nuduhaké akèhé godhong woh sing diduwèni. Saben ruwangan kaisi déning sapérangan wiji, biasané telung butir utawa luwih, lonjong tekan 4 cm dawané, lan wernané jambon semu coklat ngilap. Wiji kawungkus déning arilus (salut wiji, sing biasa diarani minangka "daging woh" durèn) awerna putih tekan kuning padhang kanthi kakandelan sing manéka variasiné, nanging ing kultivar unggul kakandelan arilus iki bisa tekan 3 cm. Wiji kanthi salut wiji jroning padagangan diarani ponggè. Pemuliaan durèn diarahaké kanggo ngasilaké wiji sing cilik kanthi salut wiji sing kandel, amarga salut wiji iki arupa bagéyan sing dipangan. Sapérangan variétas unggul ngasilaké woh kanthi wiji sing ora ngrembaka nanging kanthi salut wiji kandel (diarani "sukun").
Budidaya lan panangkaran[sunting | sunting sumber]
Papan sing cocog kanggo nandur durèn[2][sunting | sunting sumber]
Wit durèn cocogé ditandur ing lemah sing subur (lemah sing sugih unsur organiké). Lemah sing cocog kanggo durèn yaiku jinis lemah grumosol lan andosol. Lemah sing nduwèni titikan warnané


text:
Spésies: C. grandis
Wikimedia Commons duwé médhia ngenani Jeruk Bali.
Jeruk Bali ya iku salah sijiné jinis jeruk kang ana. Nanging wujudé rada gedhé tinimbang jeruk liyané. Kulité wernané ijo lan yèn wis mateng wernané rada semu kuning. Isi ing jeroné wernané abang rada semu jambon.
Mupangaté Jeruk BaliBesut
Jeruk bali akèh manfaaté kanggo keséhatan.[1] Kandungan pektiné luwih akèh tinimbang jeruk jinis liyané.[1] Pektin iki kang dipercaya bisa mudhunaké kolesterol lan uga bisa ngurangi resiko lara jantung.[1] Kandungan likopen jeruk bali miguna kanggo ngundhakaké daya tahan tubuh.[1] Miturut para peneliti, daging buah sing segar utawa jusé duwé manfaat kang padha. Temuan iki bisa dipertanggungjawabaké.[1]
Panganan kang bisa digawé saka jeruk baliBesut
JusBesut
Saliyané dikonsumsi seger, jeruk bali asring diolah dadi jus. Nalika gawé jus, bisa dicampur karo bahan utawa buah liané, saéngga rasaé dadi luwih énak.[2] Minuman antioksidan lan antikanker Jupuk buah jeruk bali siji waé ukurané sedheng sing wis dionceki lan dibuwang isinya.[2] Banjur dilebokaké nèng blender, tambahi banyu secukupé bisa uga ditambahi saksendok madu lan buah liyané kaya ta pelem utawa pir.[2]
ManisanBesut
Daging kulit jeruk bali (kulit jabané dibuwang) diiris-iris wujud juring, digodhok nganggo geni cilik nganti 60 menit.[3] Banyu godhokané banjur dibuwang, ditiriské, banjur ditimbang.[3] Siapké gula pasir kang boboté padha karo kulit jeruk kang wis digodhok. Kulit jeruk sing wis digodhok diwadhahi panci, banjur ditambahi banyu, lan ditambahi gula pasir.[3] Digodhok manèh nganggo geni cilik karo kadhang diudhak nganti dadi sirop kenthel. Dientas, dinèngake waé kulit jeruk nanging kaselem nèng jero sirop nganti sewengi.[3] Esuké, masak manèh nganggo geni cilik nganti sirop gula arep entek.[3] Banjur kulité jeruk ditokaké saka jero sirop, dilèr ing dhuwur nyiru, dipémé nganti rada garing. Diiris-iris rada dawa, dilebokaké nèng jero wadhah sing katutup. Supaya awet (1 wulan), simpen ng jero lemari es.[3] Saliyané kanggo nyamikan, manisan kulit, jeruk bali bisa dicampurké karo adonan cake, kanggone bisa ngganti manisan sukade utawa kulit jeruk parut. Manisan kulit jeruk kang dicampur manisan garing saka woh-wohanan bisa nambah énak cita rasa fruitcake.[4]
Campuran salad buahBesut
Siapké 200 gram katès, 200 gram apel, 200 gram nanas, 200 gram melon (kabèh diiris kotak), lan jeruk bali ukurané sedheng kang wis dionceki, dibuwang isiné, lan diiris-iris manut sing dipengini.[4] Tambahi stroberi lan kiwi kanggoi rerenggan.[4] Siapké uga bahan dressing, campuran alpukat kang wis diblender alus karo mayones.[4] Tambahké madu patang séndhok, kocok nganggo mikser nganti rata, tambahi banyu sacukupé, banjur di aduk rata. Bahan buah segar ditata nèng mangkuk utawa piring, banjur disiram nganggo dressing.[4]
Kandungan Jeruk BaliBesut
Kandungan likopen nèng jeruk bali cukup dhuwur, ya iku 350 mikrogram per 100 gram daging buah. Yèn bersinergi karo betakaroten (provitamin A) sing luwih akèh nèng jeruk bali, likopen bisa duwé peran minangkaantioksidan.[5]
Jeruk bali gandut pektin luwih akèh tinimbang jeruk lainnya sawisé dijus.[5] Sak porsi jus jeruk bali ngandut punjul 3,9 persèn pektin.[5] Saben 15 gram pektin bisa mudhunké 10 persèn tingkat kolesterol. Dadi jeruk bali bisa mudhunké risiko lara jantung.[5]
Jeruk bali dipercaya ngandut zat aktif kang bisa ngresiki sel darah merah kang wis twua ing jero awak lan normalaké hematokrit, ya iku persentase sel darah per volume darah.[6] Tingkat hematokrit normal kanggo wong wadon ya iku 37-47 persèn, déné wong lanang 40-54 persèn.[6] Hematokrit kang mung sitik njalari anemia, nanging yèn dhuwur banget bisa dadi lara jantung amarga getihé dadi ngentel.[6]
Kaya jeruk liyané, jeruk bali iku sumber vitamin C (350 mikrogram per 100 gram daging jeruk). Vitamin C apik kanggo sumber antioksidan.
Perokok dianjurké supaya ngonsumsi jeruk bali dua "siyung" (helai ing jero buah) saben dina. Peningkatan kadar vitamin C ing jero getih bisa ndandani jaringan kang rusak, malah kanker, amarga ora stabilé molekul radikal bébas amarga rokok lan polusi udara.
↑ a b c d e _URL_(diunduh tanggal 11 mei 2011)
↑ a b c _URL_(diunduh tanggal 11 mei 2011)
↑ a b c d e f _URL_(diunduh tanggal 11 Mèi 2011)
↑ a b c d e agromaret.com (diunduh tanggal 11 Mèi 2011)
↑ a b c d _URL_ (diunduh tanggal 11 Mèi 2011)
↑ a b c _URL_(diunduh tanggal 11 Mèi 2011)
Dijupuk saka "_URL_
Terakhir diubah pada 1 Fèbruari 2018, pukul 12.25


text: Bungur kuwe salah siji kecamatan nang , Kalimantan Selatan, Indonesia.