ana ke payuk)
Om Kum Kumara wija byo ya namah swaha (masukkan bija ke payuk)
Om Om puspa dantha ya namah swaha (masukkan puspa ke payuk)
Om dhupam astraya namah swaha (putar pasepan ping 3 di atas payuk)
30. Ngelukat diri dengan tirtha pelukatan. Sirat ubun-ubun ping 3. Ma:
Om Budha maha pawitra ya namah
Om dharma maha tirtham ya namah
Om Sang Hyang Maha Toyam ya namah
31. Nunas tirtha ping 3. Ma: Om Brahma pawaka ya namah
Om Wisnu Amrtha ya namah
Om Siwa adnyana ya namah
32. Meraup muka ping 3 Ma: Om Siwa sampurna ya namah
Om sada Siwa pari purna ya namah
Om Para Siwa Ksama sampurna ya namah
33. Mabija, Ma: ambil bija dan taruh pada telapak tangan kiri, kemudian berikan mantra: Om idem bhasma param guyam
Sarwa papa winasanam
Sarwa raga praca manam
Sarwa kelusa nanasanam
34. Raris genahang ring:
Ubun-ubun : Om Am Isana ya namah
Tengahing lelata Ma : Om tam tat purusa ya namah
Ulun hati Ma : Om Am Agora ya namah
Bahu tengen : Om Bam Bama Dewa ya namah
Bahu kiwa : Om Sam Sadaya namah
Kama maka kalih : Om Um rah Astraya namah
35. Masang sirowistha
Sirati tirtha sirowistha Ma: Om dewa pratistha ya namah swaha
Asepi srowistha Ma: Om dupham astra ya namah swaha
Mantrani sirowistha:
Om sirowistha maha diwyam. Pawitram papa nasanam
Nityam kusagram tisthati. Sidantam pratigrnati
Om hrum rah phat astra ya namah (pasang sirowistha ring lelata)
36. Menyuntingkan bunga ring ungkur destar. Ma:
Om Sri ksamara ya namah
37. Mesesirat ke awang-awang. Ma: pakai Astra mantra lanjut Sangkepi (lihat di depan).
Selesai sudah proses nunas tirtha pengelukatan untuk dipakai ngelukat banten, parhyangan Ida Bhatara mwah semua peralatan upacara. Catatan penting: proses nunas tirtha ini dari mantra nomor 1 sampai dengan nomor 37 selalu dilaksanakan setiap akan memulai memimpin upacara yadnya apapun. Karena sebelum banten itu dipersembahkan kehadapan Hyang Widhi atau Ida Bhatara, banten tersebut terlebih dahulu harus disucikan dengan air suci yang kita mohon kehadapan Ida Bhatara.
Selesai proses nunas tirtha barulah ngilenang upacara yadnya apapun namanya yang patut diselesaikan oleh Jro Mangku.
D. Ngelukat atau menyucikan eteh-eteh Pareresika
38. Pranayama. Memusatkan pikiran kepada ida Bhatara bayangkan beliau turun dari akasa dari malinggih ring Parhyangan atau purawaning daksina. Ma:
Om Anantha sana ya namah. Om padmasana ya namah
Om I BA SA TA A. OM YA NA MA SI WA
Om MAM UM AM (upathi). Om SA BA TA AI
Om NA MA SI WA YA. OM AM UM MAM (Sthiti)
39. Siratin tirtha eteh-eteh pasuciane (lsin banyuawang, banten biakala, banten durmenggala, banten Prayascita). Kadulurin antuk astra mantra:
40. Ayabang seka siki banten eteh-eteh pareresikanne kaduluring antuk Ma:
a. Puja tepung tawar, segau : Om sajana aptata sastra, tepung tawar amunahi. Segawu hanglungsuraken sebel kandel gagodan sang nemu sengkala, lara roga bhaktanu. Om pras bungkah tusta, tusta, trus tekeng para
b. Puja biakala: pakulun Bathara Hyang Kala-kali, bhatara Kala Sakti, Sang Kala Petak, Sang Kala Bang, Sang Kala Jenar, Sang Kala Ireng, Sang Kala Amanca warna, Sang Kala Anggapati, Sangkala Karogan, Sang kala Sepetan, Sang Kala Gering, Sang Kala Pati, Sang Kala Sedahan, Sang Kala Kinabehan, aja sira anyengkala, anyengkali, manusia ngastiti dewa ring kahyangan, ring pada dharma kahyangan Sakti, reh ipun sampun angaturaken tadah saji, ring pada Bhatara Kala, puniki ta bhuktin sira kabeh, bilih belanira. Om kala-kali byo bhoktaya namah. Om ksama sampurna ya namah. Om Am sarwa Kala Ksama swamam ya namah swaha.
c. Puja Durmenggala: Pakulun Sang Kala Purwa, Sang Kala Sakti. Sang Kala Bajra Muka, Sang Kala Ngulaleng, Sang Kala Suksma, aja sira pati papanjinga, pati paprotongi, iki tadah saji nira, penek kalawan bawang jae mwang terasi bang, iwak antiga, jinah satak lima likur, lawe satukel manawi kirang katadahan ira, aywa sira usil silih gawe, ikun jinah satak salawe, wenang satukel, engone atuke ring pasar agung, wehana anak rabi, mwang putu buyut, ndah sira lunga amarah desa, aja maring kene, denpada wehana, raksa rumaksa pada sidhir astu swaha. Om kala byo bhokya namah swaha. Om butha bhokta ya namah swaha. Om Durga bhota ya namah swaha. Om Piscaya bhota ya namah swaha.
d. Puja Prayascita:
Om I BA SA TA A, sarwa mala prayascita ya namah
Om SA BA TA AI, sarwa papa pataka, lara roga
Wigna parayascita ya namah
Om A TA SA BA I, sarwa klesa, dasa mala geleh pateleh
prayascita ya namah
Om Prayascita kato yogi. Catur warnam wicin tayet
Catur wastram sa puspadyam.
Am ghong reng byas tathottaman
Om am ghong rem bhyah namah swaha
Om Agnirahsya muka. Mungguh bungkahing hati angeseng salwiring dasa mala. Teke geseng-geseng, geseng
Om prayscita subagyam astu
e. Puja Isuh-Isuh
Pakulun SangHayang Taya tanpa netra, tanpa cengkem, tanpa karna, tanpa irung, SangHyang Taya jati suci nirmala, Sira angisuh-isuhin sarwa dewata, angilangaken sarwa kala bhuta dengen, ring sarwa ta kabeh, aja kari masanetan ring manusa kabeh, nyah ta kita saking kulit, saking daging, saking walung, saking sumsum, mantuk ta kita ring jipang cempadi keling sabrang melayu. Om Am Mam nama Siwa ya namah.
f. Puja Taluh ring biakala
Om antinganing sawung anya, pengawakaning SangHyang Gala Candu sagilingan, kalisakna lara roga mala pataka kabeh
Om sah wausat namah. Om bang bamadewa bhatara angiberaken lara roga papa klesa mala wighna sarwa dewa-dewine kabeh.
Om sriyawe namo swaha
g. Puja Lis
Om sang janur kuning pengadegan nira, turun bhatara Siwa ri kebhaktianing man


text:
18 jinis saka kabel lan kabel - Shenzhen Jingdacheng Electronics Co, Ltd
Berita Harian Nanfang
(Reporter / Zhu Weiliang) Biro Perusahaan Perdagangan lan Perdagangan Guangzhou bubar ngumumake asil pemriksaan saka produk kabel lan kabel ing Guangzhou taun kepungkur. Gunggunge 100 conto saka 48 perusahaan dijupuk, lan 18 conto ora kualifikasi kualitas fisik. Dheweke diadiliumume ora ditanggulangi kanggo pengawasan, lan tingkat ora kualifikasi 18,00%. Antarane, kawat Kali Wira lan kabel 2 kabel Guangzhou Guangfo lan conto bathi Guangdong Pearl River lan kabel 3 batch gagal ditliti.

config: jv


gih bilih punika utami sangêt, sarta lajêng nyariyosakên sora, bilih punika adamêl sênêngipun.
Wiwit punika kula lajêng anggadhahi pangraos manawi badhe manggih rêribêd, ewasamantên kula wicantên sumêdya badhe tumut, sapisan, jalaran kula sampun dangu botên nyanjata singa, lan kaping kalihipun kula gadhah gagasan sagêd mitulungi dhatêng têtiyang wau, sabab kawontênanipun sagantên wêdhi kalihan têtiyang bôngsa Zeu wau, kula langkung dhamang tinimbang Kapitan Orme tuwin Propesor Higgs.
Salajêngipun kula sadaya lajêng nglêmpakakên sanjata samimisipun, lan ugi ambêkta gêndul isi toya. Sarêng katingal kula sadaya tata-tata badhe pangkat, pun Shadrach inggih punika tiyang ingkang dipun parabi kucing, dhatêng anyakêti kula sadaya saha pitakèn, dhatêng pundi badhe kesah kula sadaya. Kula lajêng nyariyosakên, mênggahing kaniyatan kula sadaya dhatêng ing piyambakipun, salajêngipun Shadrach lajêng wicantên makatên:
Praduli punapa panjênêngan dhatêng kawontênaning tiyang ingkang dèrèng tata punika saha dhatêng kasusahanipun. Praduli punapa sanadyan wontên sawatawis sami dipun pêjahi. Panjênêngan piyambak rak inggih uninga: bandara dhoktêr, manawi panjênêngan kapengin nyanjatani singa barong, ing nagarinpun tiyang Fung rak kathah sangêt, jalaran ing ngrika singa barong wau kewan ingkang dipun anggêp kramat, saha botên nate dipun pêjahi. Balik sagantên wêdhi sakubênging Zeu punika ambêbayani, sagêd ugi panjênêngan manggih kasusahan.
Propesor Higgs anyêlani wicantên makatên: la nèk mangkono aku kabèh têrna: ta. (Shadrach kalihan propesor punika sajatosipun sami sêngit-sinêngitan) jalaran nèk karo kowe, aku kabèh wis mêsthi baka slamêt.
Shadrach amangsuli: inggih nuwun. Kula lan têtiyang kula sami sumêdya ngaso. Namung têtiyang ewah, ingkang pancènipun ngaso, têka lajêng ambêbujêng kewan ingkang tanpa aji. Punapa kirang anggèn kula sadaya ngambah ing bêbaya. Manawi sêsêrêpan panjênêngan dhatêng singa barong langkung kathah tinimbang kula, tamtu badhe botên panjênêngan lampahi.
Kapitan Orme wicantên ing basa Arab makatên: wis, kowe kabèh padha mapana turu, aku kabèh kang nêdya matèni kewan-kewan kang ngrêridhu wong-wong, kang nômpa aku kalawan bungahing ati.
Shadrach amangsuli kanthi mèsêm sêmu botên kêdugi: inggih sampun. Salajêngipun Shadrach nuding bithêting rainipun, ingkang awon kalihan wicantên makatên: punika pandamêling satunggilipun singa barong, mugi-mugi Allah anjagia ing panjênêngan, dhatêng krodhaning singa barong. Ananging panjênêngan kêdah ngèngêti, bilih samangke unta-untanipun sampun sami katingal ganggas, lan manawi hawanipun ajêg sae kados makatên, benjing êmbèn kula sadaya sagêd andumugèkakên lampah. Sabab manawi anginipun agêng wontên ing rêdi pasir punika, botên wontên tiyang ingkang sagêd gêsang. Tanganipun lajêng kaacungakên minggah kalihan ngêmatakên kawontênaning hawa, saha lajêng lumêbêt ing pondhokanipun kalihan garundêlan.
Salêbêtipun punika Sêrsan Quick saking katêbihan kêtingal sawêg ngumbahi pirantosipun tiyang sarapan, sajakipun botên sumêrêp punapa-punapa. Kapitan Orme ngundang dhatêng piyambakipun, pun sêrsan ugi murugi saha lajêng ngadêg anjêjêr kados caranipun saradhadhu. Kula taksih kèngêtan sangêt, kadospundi wandanipun Sêrsan Quick kala wontên papan ngriku: panganggenipun satêngah militèr, rainipun ingkang awarni kajêng kacukur alus, rambutipun dipun jungkati alus mawi dipun dèkèki pomadhê, inggih punika miturut panganggenipun saradhadhu jaman kina. Salêbêtipun ngadêg anjêjêr wau, mripatipun nglirik, kados sumêrêp kawontênanipun ing ngriku sadala.sadaya.
Kapitan Orme apitakèn: apa kowe milu Sêrsan Quick.
Sêrsan Quick amangsuli: botên bandara kapitan, samantên punika manawi panjênêngan botên aparing dhawuh. Kula punika pancènipun inggih rêmên dhatêng ambêbêdhag, ananging sarèhning bandara-bandara sami tindak sadaya, dados salah satunggal kêdah wontên ingkang anjagi sangu saha pirantos kêkesahan punika. Amila kula manah prayogi manawi sagawon pun Pharaoh kalihan kula kantun wontên ing ngriki.
--- 120 ---
Tuwan kapitan wicantên malih: iya bêcik sêrsan, ananging aja lali Pharaoh kudu dicancang, amarga mêngko banjur milu aku. Lho ana apa, kowe arêp kôndha apa manèh.
Sêrsan amangsuli: kula namung badhe matur makatên, bandara kapitan: sanadyan kula punika sampun nate pêrang kaping tiga tumut tiyang Arab (Sêrsan Quick amastani têtiyang ingkang manggèn ing Aprikah sisih lèr punika bôngsa Arab, dene ingkang sisih kidul bôngsa Nègêr), ewadene kula dèrèng sagêd wicantênan cara Arab ingkang lêrês. Sanadyan makatêna, kula sumêrêp bilih tiyang ingkang dipun parabi kucing punika, botên nyondhongi babarpisan, dhatêng badhe tindak panjênêngan sadaya. Kula nyuwun pangapuntên bandara kapitan, sanadyan ingkang dipun parabi kucing punika kados punapa kemawon, nanging piyambakipun sanès tiyang gêndhêng.
Kapitan Orme mangsuli: aku ora bisa barang-barang: sêrsan, aku kabèh ora bisa tansah nuruti dhèwèke bae.
Sêrsan Quick matur malih: inggih kasinggihan pangandika panjênêngan punika, bandara kapitan, manawi sampun ngandika sapisan: ha, inggih kêdah ng


text:
Kalibeluk, iku salah siji désa / Kalurahan ing Kacamatan Warungasem, Kabupatèn Batang, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Uga delengen
 Warungasem, Batang
 Kabupatèn Batang
Pranala njaba
 Situs resmi Kabupatèn Batang

dataset: wikimedia/wikipedia


text:
19 Fèbruari punika dinten ingkang kaping 50 miturut Kalèndher Grégorius.
Kadadosan Wigati
 1945-Wadya AS ndharat ing Iwo Jima, nengeri dipunmilainipun peperangan Iwo Jima. Perlawanan gencar dugi saking wadyabala Jepang ingkang wonten ing pucuk Redi Surabachi.
 1985-William J. Schroeder dados pasien pisanan mawi jantung buatan ingkang nilar griya sakit.
 1986-Uni Sovyèt ngluncuraken stasiun luar akasa Mir.
 2002-Wahana antariksa Odyssey damelanipun NASA wiwit mindhai lumah Mars.
Wiyosan
 1473-Nicolaus Copernicus, astronomi Polen
Séda
Riyaya
 Dinten Kohanudnas
Uga delengen
18 Fèbruari – 19 Fèbruari – 20 Fèbruari
 Kalèndher kadadéan
Kalendher kadadéan


text:
Kimi-Matias Räikkönen (alias Kimi Räikkönen, miyos wonten ing Espoo, Finlan, tanggal 17 Oktober 1979), punika juru mudhi mobil Formula 1 saking Finlan, sapunika piyambakipun guyup sareng tim Alfa Romeo-Sauber. Sadèrèngipun Kimi guyup sareng McLaren taun 2002-2006, Ferrari 2007-2009, Lotus Renault 2012-2013, lan wangsul malih dhateng Ferrari kaping kalihé ing taun 2014-2018. Kimi miwiti debutipun ing F1 taun 2001 sareng tim Sauber-Petronas. Sapunika sampun mimpangaken gelar juwara donya taun 2007 sareng Ferrari. Kamenangan sepisan ing F1 dipun gayuh ing GP Malaysia 2003 ing hawa kang bentèripun ngantos 40 drajat celcius Kimi kanthi kalem mahargyakaken menangipun kanthi salimrahipun, pramila saking kadadosan kasebat Kimi angsal peparab The Iceman. Réncang satimipun ing Ferrari inggih punika Felipe Massa, Fernando Alonso, lang kang pungkasan Sebastian Vettel.
Cathetan prestasi
Mangsa ka mangsa
 1999: Gokart Formula A Éropa – kaping dua
 2000: Formula Renault – jawara umum
 2001: Formula 1 – Sauber-Petronas (9 poin – kaping 10)
 2002: Formula 1 – McLaren-Mercedes (24 poin – kaping 6)
 2003: Formula 1 – McLaren-Mercedes (91 poin – kaping 2)
 2004: Formula 1 – McLaren-Mercedes (45 poin – kaping 7)
 2005: Formula 1 – McLaren-Mercedes (112 poin – kaping 2)
 2006: Formula 1 – McLaren-Mercedes (65 poin – kaping 5)
 2007: Formula 1 – Ferrari (110 poin – juara donya)
 2008: Formula 1 – Scudèria Ferrari (75 poin – kaping 3)
2009: Formula 1 – Scudèria Ferrari
2012: Formula 1 – Lotus Renault
2013: Formula 1 – Lotus Renault
2014: Formula 1 – Scudèria Ferrari
2015: Formula 1 – Scudèria Ferrari
F1 Racing MOTY Awards
 2001: Rookie of the Year
 2002: Overtake Action of the Year
 2004: Drive of the Year
 2005: Drive of the Year, Driver of the Year
 2006: Overtake Action of the Year
 2007: Start of the Year
Catatan
Pranala njawi
 Kimi Raikkonen dalam Internet Movie Database
 Situs resmi Ferrari
 Situs resmi Kimi
 Statistik Kimi Räikkönen
 Apa saja seputar Kimi
 GoKimi.com
 Situs sentral seputar Kimi
Lair 1979
Wong urip
Artikel mawa basa krama


text:
Sambirejo kuwe salah siji desa nang Wirosari, kabupaten Grobogan, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


text:
anggep dadi re. Miturut Monier-Williams, ṛ (Déwanagari ) diucapaké kaya ing tembung Inggris merrily. Kamangka ṝ (Déwanagari ) pocapané mèmper tembung Inggris marine. Banjur ḷ (Déwanagari ) miturut Monier-Williams kudu diucapaké kaya revelry. Manawa ḹ (Déwanagari ) pocapané mèmper sadurungé iki nanging didawakaké uniné.
Konsonan
Ing ngisor iki kapacak konsonan-konsonan basa Sangsekerta mawa pocapané ing aksara IPA.
Pocapan konsonan Sangsekerta ora béda karo basa Jawa, mligi konsonan rétroflèks () lan (). Sing kudu digatèkaké yaiku manawa aspira h ing konsonan kh, gh lan sapanjuré kudu diunèkaké. Banjur vokal nasal lan (anusvāra) pocapané mèmper 'ng'.
Paugeran sandhi
Artikel utama: Paugeran sandhi ing basa Sangsekerta
basa Sangsekerta ndarbèni sistém fonologi kang njlimet ngenani sandhi utawa panyambungan antar foném. Ing basa Sangsekerta sistém iki dibakokaké lan akèh aturané.
Tuladha:
 a + u → o (ca uktam-> coktam "lan kacelathu")
 o + i → avi
 t + j → jj (tat janma-> taj janma "kalairan iki")
Minangka tuladha, ana wiwitan saka Carita Nala ing Mahabharata uniné:
āsīd rājā nalo nāma vīrasenasuto balī
upapanno guṇair iṣṭai rūpavān aśvakovidaḥ
(Jarwa: 'Biyèn ana ratu asmané Nala, digdaya putra Wiraséna; asifat rahayu, bagus tur baud ing ngèlmu katuranggan')
Tanpa sandhi tulisané bakal mengkéné:
āsīt rājā nalaḥ nāma vīrasenasutaḥ balī
upapannaḥ guṇaiḥ iṣṭaiḥ rūpavān aśvakovidaḥ
Sistém panulisan
Mula-mulané basa Sangsekerta iku ora ditulis nanging namung diapalaké waé kanthi lésan. Tèks katulis kapisan ing kulawarga basa Indo-Arya malah dudu basa Sangsekerta nanging basa Prakreta kang bisa dianggep turunane basa Sangsekerta. Nalika iki kalaksanan, pilihan aksarane gumantung saka aksara kang dienggo déning juru tulisé. Meh kabèh jinis aksara saka Asia Kidul naté dienggo nulisaké basa Sangsekerta. Ing India, aksara Dewanagari saya akèh dienggo nulisaké basa Sangsekerta wiwit abad kaping 19. Bangsa Éropa nganggo aksara Dewanagari lan Latin kanggo nyithak basa Sangsekerta.
Tulisan tuwa dhéwé ing India kang dienggo basa Indo-Aryaiku diarani aksara Brahmi. Tulisan iki kang kapisan dienggo nulisaké basa Sangsekerta ing abad 1 SM. Nalika basa Sangsekerta ditulisaké, mligi basa kanggo nulis tèks-tèks administrasi, susastra utawa ngèlmiah. Tèks-tèks suci namung dilestarèkaké kanthi lésan lan nalika ditulis namung kanthi "gelem ora-ora" (miturut salah sawijining komentator) lan nalika ditulis uga wis kalebu jaman mutakir.
Banjur suwé-suwé aksara Brahmi iki dadi tulisan kang séjé-séjé lan akèh ing antarané kang dienggo nulisaké basa Sangsekerta. Kira-kira sajaman karo aksara Brahmi, aksara Kharosthi dienggo ing tlatah lor kulon India. Banjur ing watara abad kaping 4 nganti abad kaping 8 Masehi, aksara Gupta minangka turunané aksara Brahmi dadi umum dienggo. Saka abad kaping 8 Masehi, aksara Gupta nurunaké aksara Sarada. Aksara Sarada banjur diganti déning aksara Déwanagari wiwit abad kaping 11 nganti 12 mawa tahap-tahap antara kaya ta aksara Siddham. Ing India sisih wétan, aksara Bengali lan sawisé iku aksara Oriya dienggo. Banjur ing India sisih kidul, papané basa-basa Drawida dicaturaké, aksara Pallawa lan turunané akèh dienggo nulisaké. Aksara Pallawa iki uga kang bakal nurunake kabèh aksara Nuswantara.
Tulisan ing prasasti Sangsekerta kapisan saka Nuswantara, asalé saka Pulo Kalimantan lan asalé saka sakiwa tengené abad kaping 4, prasasti iki awujud yupa lan kang yasa yaiku Prabu Mulawarman.
Paramasastra
Minangka sawijining basa Indo-Éropa, basa Sangsekerta iku kagolong basa flèksi mèmper basa Latin utawa basa Jerman. Nanging béda karo basa Latin, morfologiné luwih amba. Akèh fungsi-fungsi sajeroning ukara dituduhaké mawa sufiks utawa imbuhan akir (contoné panggonan, arah, asal, pasif, kapénginan, larangan lan sapanjuré). Amerga basa Sangskerta iku kagolong basa flèksi, mula urutan tetembungan sajeroning ukara bisa bébas. Sanadyan mangkono urutan kang lumrah yaiku urutan SOV.
Tembung aran
Basa Sangsekerta minangka basa flèksi, nrapaké déklinasi marang tembung aran, tembung sipat, tembung ganti lan tembung sipat-pronominal. Déklinasi dilakokake miturut:
1. Telung jinis kelamin
 Maskulin
 Féminim
 Nétral
2. Telung modus cacah
 Singularis utawa tunggal
 Pluralis utawa jamak
 Dualis utawa dobel
3. Wolung kasus
kasus nominatif, kasus vokatif, kasus akusatif, kasus instrumèntalis, kasus datif, kasus ablatif, kasus génitif lan kasus lokatif
Para nimpuna saka Donya Kulon mbédakaké 8 kasus ing basa Sangsekerta, nanging Pāṇini namung mbédakaké 6 karaka kang cocog karo kasus nominatif, akusatif, datif, instrumèntalis, vokatif, lokatif, lan ablatif. Déning Pāṇini kasus-kasus iki dipérang kaya mengkéné (Aṣṭadhyayi, I.4.24–54):
 Apadana
 Sampradana
 Karana
 Adhikarana
 Karman
 Karta
Kasus
Kanggo nandhani status saben tembung sajeroning ukara, mula kasus dipigunakaké, kasus iki ditandhani mawa imbuhan ing pungkasané tembung.

Ing ngisor iki minangka tuladha kapacak paradigma kasus satunggaling tembung singular deva (Déwa, Gusti utawa Raja). Tembung iki tembung kelamin maskulin lan ndarbèni pokok akir-a:
Tembung kriya
Basa Sangsekerta mbédakaké telung warna tembung kriya kang biyasa diarani aktif, médial lan pasif. Istilah ing basa Sangsekerta dhéwé kanggo aktif iku parasmaipadam lan kanggo médial ātmanepadam. Paraismapadam iku dienggo kanggo wong liya


Lingkungan urip
|Wikimedia Commons duwé médhia ngenani Lingkungan hidup.|
Lingkungan hidup ya iku kesatuan panggonan karo sakabehing prakara, daya lan makluk kang urip, ya iku manungsa lan apa kang dilakokake kanggo mempengaruhi kelangsungan panguripan lan kasajahteraan manungsa sarta makluk kang urip liyané.[1] Undang-undang iku duwé ancas ya iku kanggo ningkatake kualitas urip, ncegah rusaking alas, lan awèh hukuman kanggo sapa waé kang gawé rusaking lingkungan.[2] Lingkungan kapérang dadi telu komponèn kang ambangun, ya iku biotik (manungsa, kéwan, lan tuwuhan), abiotik (banyu, lemah, lan angin), lan sosial (sosial, ékonomi, budaya, lan keséhatan masarakat).[3]
Komponèn lingkungan hidup iku ana dua jinis, ya iku komponèn biotik lan komponèn abiotik. komponèn biotik ya iku makluk hidup kang meliputi kéwan, tumbuhan lan manungsa. Komponèn abiotik ya iku benda ora urip (banyu, tanah, watu, udara lan cahyo srengéngé. Kabèh komponèn kang ana ning lingkungan hidup minangka satu kesatuan kang ora bisa misahke lan mbentuk sistem panguripan kang karan ékosistem. Antarane komunitas lan lingkungan mesti dadi interaksi. Interaksi iki ndadèkaké kesatuan ékologi kang karan ékosistem. Ekosistem minangka suatu kesatuan fungsional antarané komponèn biotik lan komponèn abiotik.


text: cikal bakal gawe mukti..


WARTA DISEDIAKAN BY
Analis Industri Global, Inc.
27 Mei 2021 ing 11:35 ET
SAN FRANCISCO, 27 Mei 2021 /PRNewswire/ -- Sinau pasar anyar sing diterbitake dening Global Industry Analysts Inc., (GIA) perusahaan riset pasar utama, dina iki ngrilis laporan kanthi judhul "Wuta lan Shades - Lintasan & Analisis Pasar Global". Laporan kasebut nampilake perspektif anyar babagan kesempatan lan tantangan ing pasar pasca COVID-19 sing wis owah sacara signifikan.
Pasar Wuta lan Shades Global Tekan $11.8 Milyar ing taun 2026
Blinds lan mbandingake digunakake kanggo hiasan ngarep, lan muncul minangka alternatif paling sought-sawise kanggo langsir lan draperies. Prospek pertumbuhan ing pasar blinds lan shades global dipengaruhi banget dening panjaluk saka pelanggan omah lan komersial, sing uga kena pengaruh lingkungan ekonomi sing ana lan dipengaruhi banget dening tren ing industri konstruksi. Munggah ing restoran lan hotel, lan implementasine saka karesikan- lan regulasi sing gegandhengan karo karesikan sing dileksanakake dening asosiasi lan pemerintah seneng wutah ing pasar. Pangembangan produk lan peralatan sing disambungake lan maju kanthi teknologi ing omah lan setelan komersial wis nyebabake panyebaran tirai lan nuansa jendela teknologi dhuwur kanggo ningkatake efisiensi energi ing njero ruangan. Kemajuan teknologi nyebabake pangembangan tirai lan warna sing cerdas, sing bisa dikontrol kanthi nutul tombol lan duwe operasi motor sing didhukung dening baterei sing bisa diisi ulang.
Ing tengah krisis COVID-19, pasar global kanggo Blinds and Shades udakara $ 10.4 Milyar ing taun 2020, dijangkepi bakal tekan ukuran $ 11.8 Milyar ing taun 2026, tuwuh ing CAGR 2.6% sajrone analisa. Roman Shades / Blinds, salah sawijining bagean sing dianalisis ing laporan kasebut, dijangkepi bakal nyathet CAGR 2.3% lan tekan AS $ 3.9 Milyar ing pungkasan periode analisis. Sawise analisa lengkap babagan implikasi bisnis saka pandemi lan krisis ekonomi sing disebabake, wutah ing segmen Venetian Blinds disetel maneh dadi CAGR 3.2% sing wis diowahi kanggo periode 7 taun sabanjure. Popularitas tirai venetian bisa disebabake kanthi gampang digunakake, uga kasedhiyan gampang ing macem-macem bahan lan warna. Konsumen tambah akeh milih tirai venetian tinimbang jinis produk liyane amarga entuk manfaat kanggo nambah kesederhanaan lan minimalisme kamar, lan nggawe luwih apik.
Segmen Panel Blinds Tekan $1,5 Milyar ing taun 2026
Ing bagean Panel Blinds global, AS, Kanada, Jepang, China lan Eropa bakal nyopir CAGR 2.6% kira-kira kanggo segmen iki. Pasar regional iki nyatakake ukuran pasar gabungan US $ 1.1 Milyar ing taun 2020 bakal tekan ukuran sing diproyeksikan US $ 1.4 Milyar nalika nutup periode analisis. China bakal tetep dadi salah sawijining sing paling cepet tuwuh ing kluster pasar regional iki. Dipimpin dening negara-negara kayata Australia, India, lan Korea Kidul, pasar ing Asia-Pasifik dikira bakal tekan $ 133.8 Yuta ing taun 2026, dene Amerika Latin bakal nggedhekake CAGR 4.2% sajrone periode analisis.
Wektu kirim: Mei-27-2021


Supa ngabêkti | inggih darmi kawula lumaksa | ngulati pusaka rajèng | amung nyuwun pangèstu | mugi-mugi nuntêna panggih | kangjêng sunan ngandika | ya pangèstuningsun | sêlamêta lakunira | aja lawas iya nulia kêpanggih | dèn bisa laku samar ||
7. kawarnaa ingkang wungu guling | Supaputra lajêng marang blumbang | makani ulam karsane | bawane rare tanggung | dèrèng priksa dugi prayogi | anggêbyur ing balumbang | tan ana kang wêruh | adangu kèlêm ing toya | nuli pêjah layon kumambang [kuma...]
--- 283 ---
[...mbang] ing wanging warih |[24] dangu datan konangan ||
8. kangjêng sunan têtanya mring rayi | lah ta jêbèng ingsun dangu lênggah | putranira datan katon | timbalana putrèngsun | sun arsa wruh gênge samangkin | Ki Supa matur nêmbah | tilêm dèrèng wungu | jêng sunan malih ngandika | ya gugahên wus awan dene tan tangi | Ki Supa nêmbah mentar ||
9. malbèng wisma arsa gugah siwi | nging tan ana nuli ingulatan | dèn ungak marang pawone | kang putra dèrèng pangguh | lajêng marang blumbang kêpanggih | layone ingkang putra | kumambang ing ranu | Ki Supa datan wêwarta | sinarèhkên kèngêtan Jêng Sunan Kali | mapan lagyarsa dhahar ||
10. sampun kongsi kadung ing panggalih | mila datan wêwarta mring garwa | cinêgatan ing karsane | ingêntas layon sunu | sinarèkkên gènira guling | pinindha lare gêsang | siningêban sampun | nulya panggih lan kang garwa | ngenggalakên gènira bêthak kang rayi | mring pawon wus sumêkta ||
11. sigra marêk ngarsane sang yogi | datan matur sinamur kewala | jêng sunan amrih supene | nuli kang garwa rawuh | atur dhahar sampun sumaji | sêkul wuduk lêmbaran | pêpak abênipun | lan ulam balêbêt tômbra | wawutuhan tan ana kalong
--- 284 ---
sacuwil | mung tugêl kèpètira ||
12. nuli wijik jêng sunan abukti | kang lêmbaran kadhahar dagingnya | tuwin pinunggêl brutune | jêng sunan nulya dangu | mring kang putra suwe tan prapti | dene suwe putrèngwang | tan tangi aturu | Ki Supa umatur nêmbah | sampun adat adangu gènipun tangi | sakit lamun ginugah ||
13. kangjêng sunan nimbali pribadi | lah Supanom sira atangia | payo dhahar lawan ingong | kang pêjah nuli wungu | lajêng mijil sigra sumandhing | mring uwa kangjêng sunan | kang putra rinangkul | jêng sunan aris ngandika | kulup payo adhahar kêlawan mami | lêmbaran kuthukira ||
14. Supaputra lajêng tumut bukti | mring kang uwa mêpês lir wong tuwa | Ki Supa runtuh êluhe | lênggahira tumungkul | kangjêng sunan sampun udani | waspa mijil ngusapan | sang tapa amuwus | lah jêbèng apa karannya | ngêmu waspa apa kang kêrasèng galih | Supa nêmbah tur wêca ||
15. milanipun kawula anangis | putra tuwan wau sampun pêjah | kalêbèng warih margine | sarêng paduka nguwuh | putra tuwan gêsang sumandhing | ngrêsahi tuwan dhahar | kraos manah ulun | jêng sunan aris ngandika | sira iku dora asih marang mami | ngaturkên kuthuk [ku...]
--- 285 ---
[...thuk] gêsang ||
16. gya lêmbaran ingkang anèng piring | gêsang malih Supaputra nyandhak | nging wus nir wulu brutune | pan dadi jêpun tukung | Supaputra supe abukti | mung bopong kuthukira | rêmêne kêlangkung | pinangku gya pinakanan | kangjêng sunan dumugèkkên dènnya bukti | abêne ulam tômbra ||
17. langkung nikmat gènira abukti | ulam tômbra dhinahar dagingnya | tan owah sirah êrine | tanapi jroanipun | datan owah daginge ênting | jêng sunan angandika | apa bumbonipun | iwak tômbra luwih eca | ingkang rayi matur bumbu urip-urip | sang tapa angandika ||
18. iya bênêr sira angarani | urip-urip urip sadayanya | kang dhahar lawan ulame | de padha uripipun | nuli tômbra kang anèng piring | anggronjal malih gêsang | ngandika sang wiku | sun arani règès sira | dene uwis dagingira ênting urip | dadia tilas ingwang ||
19. ingkang tômbra anuwun turnèki | kangjêng sunan mugi tinulusna | asih ing mina uripe | jêr saliring tumuwuh | kang gumêlar miwah kumêlip | kasrah manungsa mulya | saking Hyang Kang Agung | jêng sunan nabda tarima | ponang tômbra wus kinèn malêbèng warih |
--- 286 ---
kang kinèn sigra mentar ||
20. wus pinêrnah kang tômbra nèng bèji | toya wêning kang tômbra katingal | gumawang sirah êrine | kèpèt jêroanipun | kang katingal daging tan pulih | pan dadi patilasan | kala dhaharipun | Jêng Sunan Kali nèng Tuban | ingkang tômbra kasawaban tumut sêkti | bisa katon nyeluman ||
21. wus linorot dènira abukti | mring kang rayi tuwin para sabat | wêrata murid santrine | ngandika sang awiku | putranira ingsun parabi | Ki Ênom aprayoga | warnanira bagus | lah uwis sira kariya | lamun arsa ngêtutake laku mami | arsa nganglang buwana ||
22. Rasawulan anulya ngabêkti | Kyai Supa dhèrèk mring jêng sunan | wus mijil saking kithane | ngandika sang awiku | lah ta jêbèng mangkata nuli | mring nagri Bêlambangan | aja tutur-tutur | marang anak rabinira | lamun sira tutur marang anak rabi | mêsthi tan sida lunga ||
23. Kyai Supa nêmbah sigra pamit | nuli laju marang Bêlambangan | kalilan lajêng lampahe | andum slamêt sang wiku | kur-ungkuran dènnya lumaris | sami datanpa rowang | mangalor angidul | lampahe Supa winarna | gêgancangan [gêgancang...]
--- 287 ---
[...an] ngupaya marga kang aglis | numpang ing êmpu dagang ||
24. ana êmpu Madura


text:
Soekatja sampoen karabèkaken, nanging inggih boten mantoen karojalan toewin kasenenganipoen, boten naté wonten ing grijah, mantoek-mantoek manawi badé neça arta embahipoen. Manawi boten dipoen soekani ladjeng ngrerisak, serta sadaja rimatan dipoen galéçahi, solahipoen kados tijang ngraman. Kjai Wignjaartana roemaos wegah ngraosaken kelakoeanipoen Soekatja ingkang makaten waoe, wekasán nalangsa netah badanipoen
pijambak, dèning roemaos lepat anggenipoen ngenoeng enoeng poetoe, temahan boten gaçah adjirih.
Kjai Wignjaartana saking sroening prihatos, toer kabekta sampoen ngoemoer sepoeh, ladjeng moeroed mantoek dateng djaman kalanggengan. Dèrèng ngantos gantos taoen njai Wignjaartana ladjeng noetoeeti.
Nalika kjai soedagar badé poepoet oemoeripoen, Soekatja kaoendang, witjantenipoen kalijan megeng napas: "O, nggèr, Soekatja Tatasoewignja, poetoekoe, simbah moelih marang djaman kalanggengan. Satemené moenggoeh kasoking katresnankoe marang kowé wis tanpa pepindan, nanging akoe ngarani kowé ora nimbangi katresnankoe. Jen kowé ora marèni serta njegah sasaring kelakoeanmoe, akoe isin ndoeloe soroting bagaskara, jén nganti menangi kadadéaning awakmoe ing tembé."
Soekatja Tatasoewignja salebetipoen sadinten kaiih dinten ketingal prihatos, nanging dangoe-dangoe ladjeng kaéklasaken, prihatosipoen santoen kabingahan, awit roemaos manawi sadaja kekadjenganipoen badé boten wonten ingkang ngalang-alangi. Déné bapakipoen boten gaçah koewaos badé tjawé-tjawé.
Soekatja rinten daloe ngedegaken ngabotohan, mawi kalenéngan, ingkang kabaroeng ing pangeliking waranggana. Sadaja tamoe-tamoenipoen sadérèngipoen tapoek ngabotohan, kaadjak endem-endeman roemijin. Kasenengan poenika saking roemaosipoen Soekatja kabetahaning tijang ngagesang.
Pakaremanipoen Soekatja minjak saebab, inggih poenika madat, pramila badanipoen Soekatja saja, dangoe saja kera garing, lambé biroe. Mitra-mitranipoen ingkang dangoe boten kepanggih sami pangling, serta katah ingkang sami nginten, manawi Soekatja boten saged pandjang oemoeripoen.
Wignjawijata ngraosaken lelampahanipoen Soekatja ingkang makaten waœe roemaos wirang, isin andoeloë boemi langit, tjiptaning manah: loewoeng énggal kapeloenga dateng djaman akèrat, nanging kogel dateng anakipoen ingkang dèrèng mentas. Nalika samanten Santosa sampoen dados Onder-Opzichter B. O. W. wonten ing nagari, taksih djedjaka. Aqinipoen Rara Indinah sampoen tamat pasinaonipoen, wantji nedeng-nedengipoen birai roemadja poetri, dados kembang potjapaning para diwasa; Rara Indinah tansah kinanti dèning kakangipoen, kapoerih njepeng teg kaliwer salebeting grijia.
Bandanipoen Soekatja salebetipoen 5 taoen sampoen mèh daçal, awit saben dinten tansah dipoen boetjali, boten wonten wewahiipoen. Ingkang èstri rékanipoen njambi njamboet-njamboet-aiken arta, nanging boten saged kedadosan, awit katah ingkang sami ngemplang. Soekatja sareng soemerep bandanipoen sampoen mèh nipis, sanget ing prihatosipoen, roemaos kedewoeng. Ingkang èstri soeka pamrajogi, soepados saged njegah kasenengan toewin
pakaremanipoen, kedah ngontjati doesoén Manisrengga. Déné grijja sapakaranganipoen toewin barang ingkang rowa-rowa dipoen sadeni, arta pepadjenganipoen kanggé pawitan njamboet damel dateng nagari; manawi kalajan pangatos-atos panggarapipoen sampoen tamtoe boten ngantos dasanan taoen kasoegihanipoen poelih malih.
Soekatja Tatasoewignja sanalika kepéntjoet dateng rembagipoen ingkang èstri waoe. Grijja sapakaranganipoen kasadé kalijan mirah. Sanadyan katâh-katâh pèngetipoen Wignjawijata nanging boten kapaeëoe.
Soekatja sampoen kelampahan ngalih gegrija ing nagari, njamboet damel dados soedagar, ingkang èstri ingkang ngrigenaken. Bok Tatasoewignja ngraos bingah, déné ingkang djaler kénging kaéngetaken. Saking pangintenipoen boten ngantos dangoë mesti bandanipoen anderbala malih.
Nalika samanten Wignjawijata ginandjar sakit sanget, madal djampi warni-warni, sadaja pitoeloenging dokter boten migoenani, wekasan moeroet mantoek dateng djaman kalanggengan, Radên Ngantén Wignjawijata kabojong Santosa dateng nagari.
X.
Santosa Ian Rara Indinah.
Radên Ngantén Wignjawijata momong anak kekalih. Sabensaben njawang anakipoen waoe saweg sami neja oetawi sami gegoedjengan, ladjeng barebel ambrebes mili, kéngetan dateng ingkang sampoen tilar, déné téga nilar anak ingkang sampoen ketingal warninipoen.
Katjarijos Soekatja Tatasoewignja anggênipoen njamboet damel njoedagar boten kedadosan, awit boten saged mantoeni kasenengan toewin pakaremanipoen. Dangoë dangoë bandanipoen laroed sadaja, andadosaken dawâhing kemlaratanipoen. Ingkang èstri ngontjati, poerih toemoet tjang sepoehipoen, awit sadaja panganggênipoen telas kalintokaken tjandoe, serta ing sadintendintenipoen toewoek oedjar toewin pisakit. Soekatja ladjeng kakoekoep déning Santosa.
Soekatja sanget ing panarimahipoen dateng kawelasan toewin pitoeloenganipoen Santosa, witjantenipoen: "Akoe ora bisa mratelakaké gedéning panrimakoe marang kadarmamoe. Akoe roemasa jën wong toewa dadi gawé, lan akoe roemasa nglakoni siksaning Hjang Manon, lan akoe roemasa kena walaté bapak serta simbah soewargi. Akoe prasetya marang saliramoe, jën wiwit saiki sakabéhing tjirining kalakoean masti sirna, déning ketaman soetjining pikirmoe."
Sarèhing sampoen tetèla, doemoegining ngoerag, peksi gagak woeloenipoen boten saged santoen petàk. Soekatja dèrèng

dataset: HuggingFaceFW/finepdfs


Sampun kêpanggih kalihan ki patih wontên ing biting, Ki Tohjaya matur, ki patih sampun ngantos tumut ing pêrang, anjênêngana wontên ing wingking kemawon, dadosa pangungsènipun bala kang sami lumajêng. Ki patih sangêt suka ing manahipun lajêng anglempakakên bala kang sami lumajêng wau sarta katata malih, tuwin prajuritipun ki patih piyambak inggih sampun katata. Anuntên bala ing Surabaya dhatêng, sumêja ngrangsang bitingipun ki patih, gumuruh sarwi surak, gamêlanipun angungkung, lajêng anêmpuh, bala kapatihan sarta bala pasisir anadhahi, arame pêrangipun. Kathah kang sami pêjah, Ki Tohjaya munggèng ing ngarsane ki patih sarencangipun ngamuk liwung, kang tinarajang kathah kang pêjah, bala pasisir sami lumajêng angungsi ing ki patih, nuntên katulungan dhatêng bala ing kapatihan. Bala ing pasisir lajêng purun majêng pêrang malih, ing sabên-sabên mêngkab barisipun enggal tinulungan dhatêng ki patih, dados kêkah pêrangipun bala ing pasisir, bala ing Surabaya inggih sura pêrangipun. Pêpêjah anggulasah sak ênggèn-ênggèn. Anuntên Kumpêni anulungi kalayan mariyêm saking ing bètèng, [bè...]
--- 598 ---
[...tèng,] bala ing Surabaya kathah kang pêjah, lajêng sami mundur sabab kasaput ing dalu, Dipati Jayapuspita lajêng anabuh gamêlanipun wontên ing pabitinganipun, sarta sami asuka-suka, bala ing Kartasura kang sami mirêng angênês manahipun. Ki patih lajêng angaturi uninga ing sang prabu kawrat ing sêrat. Yèn kawon pêrangipun, balanipun kathah kang pêjah, punapa malih kumêndur inggih sampun kintun sêrat dhatêng Amral Barikman kang wontên ing Samawis. Kala samantên sinêngkalan 1643.
Kawuwusa Panji Surèngrana kalih Panji Kartayuda, sami bidhal sabalanipun wêtawis kathahipun kawan èwu, sumêja nukub bala môncanagari kang sami baris wontên ing dhusun Sapanjang, kala samantên Tumênggung Surawijaya ing Jipang sawêg dhatêng abêbantu mriku sabalanipun sarta ambêkta têtêdhan kathah, kang sami baris ing ngriku wau sami suka manahipun. anuntên gêgamanipun Panji Surèngrana kalih Panji Kartayuda dhatêng, anukub wanci têngah dalu amaju tiga, bala môncanagari kagèt, botên nyana ulêng-ulêngan kados gabah dèn intêri, sarta kathah kang pêjah dening mêngsah, gêgaman tuwin barangipun sami têlas kapêndhêt ing mêngsah, Tumênggung Surawijaya tatu kenging pasêr, Tumênggung Kartanagara sabalanipun badhe atêtulung, nanging sampun dipun ajangi, dados [dado...]
--- 599 ---
[...s] botên sagêd atêtulung, sarta balanipun kathah kang pêjah dening mêngsah, botên sagêd amalês. Ênggènipun pêrang wiwit têngah dalu ngantos ing wanci byar, sarêng wanci enjing Panji Surèngrana kalih Panji Kartayuda sabalanipun sami mundur dhatêng ing wana, bala Kartasura sarta môncanagari sami ngênês manahipun. Sarêng wanci siyang Ki Tumênggung Surawijaya pêjah, ing dalunipun Ki Tumênggung Kartanagara sabalanipun tiyang Kartasura sami ambolos. Enjingipun Panji Surèngrana sabalanipun dhatêng malih, bala môncanagari nungkul asrah bongkokan gêgaman. Lajêng kinèn anututi kang sami ambolos wau, bala Kartasura kathah kang kacandhak pinêjahan. Ênggènipun anututi wangsul ing Lamongan. Palajêngipun Ki Tumênggung Kartanagara mêdal ing Garêsik. Sumêja anjog ing Samawis. Sarta sangêt karisakanipun.
Kacariyos Amral Brikman, ingkang wontên ing Samawis. Sarêng tampi sêrat saking Surabaya, yèn Kumpêni kawon pêrangipun, sarta nuntên aningali bala ing Kartasura kang sami kaplajêng wau, Amral anuntên mangkat ambêkta Kumpêni kalih brêgada, sumêja abêbantu dhatêng ing Surabaya mêdal ing laut. Sadhatêngipun ing Surabaya lajêng mêntas dhatêng dharatan sakumpêninipun. Sampun kêpanggih akalihan kumêndur tuwin ki patih, kumêndur
--- 600 ---
awêwartos yèn kawon prangipun. Amral lajêng ambanting tapiyonipun. Enggal anyandhak sêmprong kadamêl nyêmprong pabarisan ing Surabaya, Amral sarêng aningali agêngipun pabarisaning mêngsah sangêt eram, sarta agèdhèg-gèdhèg. Lajêng wicantên dhatêng Ki Patih Cakrajaya, ki patih, sangêt eraming manah kula aningali agênge barising mêngsah, salami kula pêrang wontên ing tanah Indhu ing sabrang, kula dèrèng aningali kathahing mêngsah kados punika, kula botên maibên yèn awrat ing sêsanggènipun. Kalih dene laminipun ênggèn sampeyan bêbarisan wontên ing ngriki, tiyang Surabaya dèrèng wontên kang nungkul satunggil-tunggila, ing saupami kula botêna anglampahi ayahanipun sang prabu, kula pilalah wangsul saking wêgah kula rumaos botên sagêd ambêdhah ing Surabaya. Kacariyos Amral wau lajêng botên nêdha-nêdha ngantos tigang dintên tigang dalu, amung anisil pari kemawon. Bilih tilêm anungsang, sukunipun kadèkèk ing inggil. Sarêng sampun tigang dintên lajêng wicantên dhatêng ki patih, radèn dipati, pandugi kula wontên pitulunging Allah dhatêng kula, nagari ing Surabaya kados badhe bêdhah dening kula, mila sampun ngantos maras galih sampeyan. Ki patih sakalangkung suka ing galihipun.


text:
ang kompleks. Salah satunggaling unsur ingkang ambangun novel inggih menika paraga. Paraga inggih menika tiyang ingkang kacariyosaken ing salebeting cariyos. Paraga saged awujud kewan, manungsa lan sanesipun ananging sipat, tumindak saha solah bawanipun paraga – paraga kasebut mencerminkan manungsa ingkang gesang ing donya menika. Saben paraga menika gadhah sipat, tumindak, saha solah bawa ingkang beda – beda. Menika ingkang medalaken saben paraga menika gadhah pamanggih ingkang sami beda. Amargi beda pamanggih kasebut saged medalaken konflik antawisipun paraga-paraga kasebut.
Saben paraga anggenipun nglampahi konflik ugi beda-beda. Anggenipun nglampahi konflik kanthi maneka warna tumindak saged manganribawani psikologisipun paraga kasebut. Menika saged katingal saking watakipun paraga lajeng anggenipun nglampahi konflik. Watak psikis saha konflik psikis ingkang kalampahan dening paraga ing salebeting cariyos saged dipunkaji ngginakaken teori Psikologinipun Sigmund Freud. Sigmund Freud ngandharaken bilih mawi Psikoanalisis saged manggihaken Id, Ego kaliyan Superego ingkang dipunlampahi dening paraga ing salebeting cariyos. Psikoanalisis wonten gayutanipun kaliyan fungsi saha ngrembakanipun mental manungsa. Kajian ingkang gayut kaliyan watak, konflik saha paraga menika saged kapanggihaken ing salebeting karya sastra fiksi mliginipun novel. Amargi novel ingkang gadhah unsur-unsur ingkang langkung kompleks tinimbang karya fiksi sanesipun.
H. Panaliten Ingkang Jumbuh
Panaliten ingkang jumbuh kaliyan panaliten menika inggih menika "Perwatakan Tokoh Utama dalam Novel Garuda Putih Karya Suparto Brata" anggitanipun Prima Rofik Mustafa, Jurusan Pendidikan Bahasa Jawa Angkatan 2007. Panaliten ingkang kaping kalih inggih menika panaliten saking Andri Kurniawan, Jurusan Pendidikan Bahasa Jawa Angkatan 2009 kanthi irah-irahan "Konflik Psikologis Paragatama wonten ing Novel Kadurakan Ing Kidul Dringu Anggitanipun Suparto Brata".
Kekalih panaliten ing nginggil menika fokus kajianipun sami kaliyan panaliten menika inggih menika kajian psikologi sastra. Ingkang mbedakaken inggih menika objek panalitenipun. Objek panaliten menika ngginakaken Novel Lintang Panjer Rina anggitanipun Daniel Tito.
BAB III
CARA PANALITEN
A. Jinising Panaliten
Miturut Wellek & Warren (1990: 90) psikologi sastra gadhah sekawan model pendekatan inggih menika ngelmu psikologi penganggit minangka pribadhinipun piyambak, ngelmu proses kreatif, ngelmu tipe kaliyan ukum-ukum psikologi ingkang dipuntrapaken wonten karya sastra, saha ngelmu psikologi pamaos. Panaliten menika ngginakaken model pendekatan ingkang nomer tiga inggih menika ngelmu tipe kaliyan ukum-ukum psikologi ingkang dipuntrapaken wonten karya sastra. Panaliten menika dipunfokusaken dhateng perwatakan psikis saha konflik psikologis ingkang dipunlampahi paragatama ingkang wonten ing Novel Lintang Panjer Rina anggitanipun Daniel Tito kanthi ngginakaken teori Psikoanalisis-ipun Sigmund Freud. Saengga pendekatan panaliten menika inggih menika pendekatan psikologi sastra.
Sedaya panaliten menika kedah ngginakaken metode panaliten. Metode ingkang dipunginakaken wonten ing panaliten menika inggih menika metode deskriptif. Metode deskriptif dipunginakaken kangge ngandharaken panaliten bab perwatakan saha konflik psikologis ingkang dipunkaji saking aspek psikis paraganipun. Ancasipun metode deskriptif inggih menika supados anggenipun damel andharan saged kanthi akurat, faktual saha sistematis wonten gayutanipun kaliyan sumber dhata.
B. Dhata saha Sumbering Dhata
Dhata panaliten menika awujud tembung, ukara, paragraf serta pawicantenan ingkang wonten ing novel Lintang Panjer Rina anggitanipun Daniel Tito ingkang dipunanggep jumbuh kaliyan panaliten ingkang dipuntindakaken inggih menika awujud perwatakan psikis paragatama kaliyan wujud konflik psikis ingkang dipunlampahi paragatama dipuntiti mawi kajian psikologi sastra. Panaliten menika dipuntindakaken kanthi mundhut saha nganalisis dhata ingkang gayut kaliyan watesaning perkawis.
Sumbering dhata panaliten menika awujud novel kanthi irah-irahan Lintang Panjer Rina anggitanipun Daniel Tito ingkang dipunterbitaken dening Penerbit Yayasan Sasmita Budaya Sragen taun 2002 cetakan kaping sepisan.
C. Caranipun Ngempalaken Dhata
Cara anggenipun ngempalaken dhata wonten ing panaliten menika ngginakaken kalih cara, inggih menika maos kaliyan nyathet. Lampah anggenipun ngempalaken dhata ingkang kaping pisan inggih menika maos, lajeng lampahipun kados ing ngandhap menika:
1. Kanthi tliti, maos sedaya isinipun Novel Lintang Panjer Rina anggitanipun Daniel Tito.
2. Maos Novel Lintang Panjer Rina kanthi manggihaken perangan-perangan ingkang ngandharaken perwatakan psikis kaliyan konflik psikis ingkang dipunlampahi paragatama.
3. Dhata ingkang sampun kapanggihaken lajeng dipunkempalaken. Sasampunipun dipunkempalaken, dhata-dhata menika dipungayutaken kaliyan teori bab perwatakan psikis kaliyan konflik psikis ingkang sampun dipuntemtokaken.
Menawi sampun nglampahi maos novel, cara salajengipun inggih menika nyathet. Lampahipun kados ing ngandhap menika:
1. Sedaya andharan ingkang awujud perwatakan psikis kaliyan konflik psikis paragatama dipuncathet lajeng dipunperang adhedhasar aspek-aspek ingkang badhe dipunkaji ngginakaken psikologi sastra.
2. Dhata dipunlebetaken wonten ing pirantining panaliten inggih menika kartu dhata saha deskripsinipun babagan perwatakan psikis paragatama kaliyan konflik psikis ingkang dipunlampahi paragatama wonten ing Novel Lintang Panjer Rina dipuncathet.
D. Pirantining Panaliten
Pirantining panaliten ing panaliten menika awujud kartu dhata. Kartu dhata menika dipunginakaken kangge nyerat dhata-dhata saha merang dhata-dhata ingkang dipunpanggihaken wonten ing pamaosan Novel Lintang Panjer Rina menika. Kartu dhatanipun awujud kados ing ngandhap menika.
Tabel 1.1 Perwatakan Psikis Paragatama wonten


text:
,
manira Sakirdan Ali,
pawingkinge mring Wong Agung Prangteja.
8. Dene yayi raka para,
 ing Kendah Dabarun Ali,
 sami wiwinih paitan,
 yayi sapangating Gusti,
 kadya kinulit daging,
 marang kita kinen methuk,
 yayi prapta andika,
 ratu geng-ageng keh yayi,
 mboten kinen methuka prapta andika.
9. Nauri ngrepepeh mendhak,
 sirâ ki apatih Jedhi,
 kakang kalebet utama,
 jeneng andika narpati,
 prapta ngajengan aris,
 andhadhap angayag lambung,
 samya patitisira,
 nuruti ki patih Jedhi,
 sasolahe rajeng Kendah rajeng Miskat.
10. Prapta ngajengan tur sembah,
 mendhak celak kethip-kethip,
 Wong Agung alon ngandika,
 heh raja Sakirdan Ali,
 lawan Dabarun Ali,
 duta iku jaken lungguh,
 ing kursi kang satunggal,
 tur sembah narendra kalih,
 serta jawil patih Jedhi wus ginawa.
11. Minggah kursi sigra nembah,
 wusira tata alinggih,
 nulya patih atur sembah,
 kakang Miskat surat niki,
 surate Gusti mami,
sumangga panujonipun,
kang serat gya cinandhak,
ing Prabu Sakirdan Ali,
ingaturken mring Wong Agung Parangteja.
12. Lajeng katur mring ngayunan,
katur Wong Agung nampeni,
binuka sinukmeng driya,
tembunge sampun kadugi,
wau ki patih Jedhi,
cingak denira andulu,
kathahe para nata,
gung-agung abaik-baik,
lan cahyane Wong Agung Surayengjagat.
13. Kadi nukmeng diwangkara,
tan kuwawa denya ngliring,
Wong Agung nginggiling tenggak,
sira kyana patih Jedhi,
langkung eram ningali,
sapa kuwasa amungsuh,
ing cahya kang mangkana,
prasasat pratangga pati,
amiyara ujating jagat wiryawan.
14. Wong Agung alon ngandika,
marang kyana patih Jedhi,
heh ki Patih apa lawas,
panembahan ing Medayin,
ana Mutadarawi,
patih Jedhi nembah matur,
Pukulun kang minulya,
kang sestu Nataning bumi,
sangang wulan praptane rama Paduka.
15. Heh patih Jedhi matura,
marang ing ratunireki,
lamun ingsun nora lawas,
sajroning wulan puniki,
sun tindak angawaki,
marang prajane ratumu,
iya sawurinira,
pan ingsun nora ngangsuli,
layang dene sira dhewe kang dinuta.
16. Prapta panggih lawan ingwang,
yekti aluwih utami,
saking pira-pira layang,
tur sembah kya patih Jedhi,
pinaringan pisalin,
lan pira-pira gungipun,
retna sosotya pelag,
anembah amit umijil,
prapteng jawi ngayuh napak jumantara.
17. Wewengkon nagri Kuparman,
kya patih kang den tingali,
eram jembaring nagara,
kadhaton para narpati,
pra samya mawi ciri,
pucaking gapuranipun,
inten samaja-maja,
mutyaranira sakrambil,
weneh ana sawaluh pucak gengira.
18. Pangapiting kang gapura,
ana mas rineka sapi,
ana kang rineka kuda,
kang agung karatoneki,
emas rineka esthi,
ana kang rineka senuk,
ana rineka macan,
keh warna gapureng aji,
katon saking mandrawa pating pancurat.
19. Lor kidul wetan mangkana,
lampahe ngilen kaeksi,
kadi praja ngendraloka,
eram kyana patih Jedhi,
saben para narpati,
samya mangku lepen agung,
iki ratuning praja,
ratuning bumi sabumi,
pan ratuning resik rata ngalam donya.
20. Sayah ibere kya patya,
ler kilen kadhaton pinggir,
kendel patamananira,
binata selaka putih,
umpak similih asih,
tembaga abrit puniku,
ingkang adarbe taman,
nenggih raja Yusup Adi,
saler kilenira risang Arya Maktal.
21. Patih jedhi manjing taman,
sawusnya siram angambil,
mimilih ingkang wowohan,
wus dangu ngiling-ilingi,
cirining gapuradi,
nenggih patamananipun,
Sri Bupati ing Kebar,
ngungun kyana patih Jedhi,
mandahane tamane ratu pangarsa.
22. Mandahane Arya Maktal
Lamdahur lan Umarmadi,
Marmaya Tamtanusbaya,
pitulas mene watawis,
yata mulat angering,
ana gedhong alit patut,
wuwung sirape emas,
ginetak menga kang kori,
ing jro ana kendhaga katri kancana.
23. Kang tumumpang nginggil pisan,
bunuka na kitab alit,
winaca ran Kadammakna,
dangu den iling-ilingi,
lakone Jayeng Murti,
wiwitan tengahanipun,
sawuse linampahan,
miwah kang dereng ing wuri,
wus cinatur jroning kitab Kadammakna.
24. Gowak merak bango buthak,
ing dalu kinen angambil,
sutra pethak jroning pura,
nira Prabu Suyup Adi,
datan ana udani,
paksi sakawan wus nucuk,
sapraptanira taman,
katur ing rekyana patih,
sutra pethak linapis rineka kitab.
25. Menyet lingkungan ron gurda,
kang kinarya mangsi wilis,
puniku ingkang carita,
mila Prabu Yusup Adi,
guru ngesrahken pati,
mring atmaja Betaljemur,
Raden Wahas punika,
nateng Kebar den paringi,
rarasane jroning kitab Kadammakna.
26. Ngelmu iku langkung gawat,
sami lawan ngelmu gaib,
Nusirwan pan nora wikan,
yen ana kitab ireki,
Kadammakna kang mawi,
sidikira Betaljemur,
Bestak malih weruha,
baya tinakdir ing benjing,
ing tuwane Sri Narapati ing Kebar.
27. Dadi pandhita utama,
 ulah nujum iladuni,
 anom tumeka ing tuwa,
 anrus prawireng ngajurit,
 parandene sang Aji,
 Yusup Adi kudu weruh,
 sanget pangungkihira,
 uwiting lahir lan batin,
 kandel dening kinasihan mring wong Menak,
28. lan Wong Agung Parangteja,
 miwah ki Umarmayeki,
 wus manjing ratu wadana,
 parandene Marmayeki,
 kulup thole yen manggil,
 tuwin Maktal lan Lamdahur,
 Marmadi datan ana,
 kang basa mring Yusup Adi,
 uwit saking noraga bisa ngawula.
29. Yen iku nandhang brana,
 kantaka madyaning jurit,
 yekti wong Ngarab kiamat,
 ingkang sami anglabuhi,
 yen Maktal Umarmadi,
 Umarmaya lan Lamdahur,
 labuh pasthi sajagat,
 para ratu Puserbumi,
 mangsa anawa siji kang nedya gesang.
30. Mangkana panurunira,
 sira kyana patih Jedhi,
 tigang dalu tigang siang,
 tan ana ingkang udani,
 awor kalawan peksi,
 patamanane sang prabu,
Kebar wus dadi samya,
geng-ageng kakayoneki,
dhasar limpad patih Jedhi mocung kitab.
VI. PATIH BESTAK DIPUN WELEHAKEN
DENING PATIH JEDHI
Pucung
1. Kang tinur


text:
Panai Tengah kuwe salah siji nang , propinsi Sumatera Utara, Indonesia.
Referensi


text:
ing Mulo dene kasagêdanipun bab basa Wlandi inggih sagêd nandhingi murid-murid wêdalan pamulangan Walandi. Ananging kauningana, saking adrêngipun ngudi basa Wlandi, ngantos botên ngèngêti basanipun piyambak. Wontên ing pamulangan H.I.S. basa Jawi dipun sêpèlèkakên sangêt. Dene wontênipun nyêpèlèkakên wau nalaripun warni-warni:
Ha: Ya wis ta, blokêna, aku daknonton dhewe. Wah yamêr, lo, sèh, nèk bêngi iki ora nonton filme bagus kok.[6]
2. Yèn nyêrat dèrèng rampung, măngka sarai sampun kêbak, ing ngandhap lajêng dipun sêrati z.o.z.
Handdoek - andhuk | spoor - spor | klerk - klèrêk | cursus - kursus | contant - kontan | kliniek - klinik | conducteur - kondhèktur | chef - sèp. Tuwin sapanunggilanipun.
Nalika pamulangan H.I.S taksih dados pamulangan Jawi ăngka 1 ing saèngêt kula dipun wulang têmbang. Milanipun kala rumiyin manawi wontên ing pajagongan inggih lêmês, upaminipun pinuju gadhah damêl utawi jagongan bayi lajêng wontên ingkang maos, prêlunipun kangge cagak êlèk, tur inggih sakeca dipun mirêngakên. Sarêng pamulangan ăngka I dados H.I.S wulangan têmbang lajêng mundur, ngantos wontênipun sapunika botên dipun wulang babarpisan, dipun santuni mênyanyi lagu Walandi, awit wontên prêlunipun kangge anggampilakên anggènipun sinau basa Walandi. Saking agênging dayanipun basa Walandi wau, para mudha sami kêrêmênên dhatêng lagu Walandi, ngantos botên ngopèni têmbangipun piyambak. Lah punapa katêmahanipun ingkang makatên wau. Manawi wontên pajagongan lajêng kêndèl, badhe nêmbang botên sagêd, badhe mênyanyi botên limrah, lajêng kêpêksa nyêpêng krêtu, sanadyan punika dados awisanipun nagari utawi agami, ewasamantên inggih dipun têrak. Margi saking agênging dayanipun basa Walandi, rumasukipun ngantos sumrambah ing dhusun-dhusun. Manawi kula mirêngakên lare dhusun mênyanyi utawi singsot, punika lagunipun têka inggih lagu ngamănca.
Dados sampun têtela bilih basa Jawi punika sampun botên lugu, kathah momoranipun. Sapunika kula badhe ngaturakên kidungan ingkang amot dayanipun basa ngamănca, lagunipun Wien Neerlands Bloed.
Sarjuning tyas saha atur / wilujêng paduka / rawuh wontên bawah ulun / Karangpandhan nami / langkung ing sukur kawula / paduka tumêdhak
bêgja kamayangan / saksat katamuan dewa / dewa kang linangkung //
Kala wau basa Jawi punika kula upamèkakên tiyang lumampah ing tanah parêdèn. Sêmunipun sapunika badhe wiwit minggah, katăndha saking kathahipun pakêmpalan ingkang ngudi ngajêngakên basa Jawi, kados ta: Java Instituut, Mardibasa Volkslectuur. Wontên malih parentah badhe yasa A.M.S. Oostersch kl. Afd. Wontên ing Surakarta. Ing sarèhning sampun têtela bilih basa Jawi wiwit gumregah, kados botên wontên awonipun manawi para mudha Jawi sami karsa urun tuwak supados mumbulipun basa Jawi sagêda inggil, botênipun nyamèni jaman Rănggawarsitan, inggih namung sagêda mèmpêr kemawon.
Kyai Danauda
Ing têngah patêgilan tuwin pasabinan, sacêlakipun dhusun Lêbak, bawah kalurahan Tawangmangu, kabupatèn Karanganyar, M.N. Surakarta, wontên sêndhangipun alit, kayoman ing wit-witan agêng-agêng ngrêmbuyung, wêdalipun toya kenging winastan agêng tur bêning, asulak biru kados limrahing sêndhang utawi umbul. Sawêdalipun saking wêwêngkon sêndhang toya wau lajêng dados lèpèn sae, toyanipun kaoncorakên dhatêng pasabinan tuwin patêgilan, mila têtanèn ing wêwêngkon ngriku punika sakalangkung sae, sawanganipun katingal asri sangêt, padhusunanipun katingal ayêm, sakiwa têngêning lèpèn sacêlakipun sêndhang, kathah thêthukulanipun kêmadhuh, ngantos kenging winastanan bondhotan kêmadhuh, têmahan botên wontên tiyang ingkang purun nyêlaki mriku, jalaran sami ajrih dhatêng lugudipun kêmadhuh wau. Dene sakiwa têngênipun sêndhang sakalangkung gasik, dados palataraning sêndhang. Sêndhang wau dados pangasonipun têtiyang sadhusun Lêbak.
Kajawi dados pangangson kados ingkang kapratelakakên nginggil, sêndhang wau inggih dados pêpundhènipun tiyang ngriku, sarta namung karan pundhèn Lêbak, mirid piandêlipun tiyang ing ngriku, pundhèn wau padununganipun ingkang cikal bakal, nama Kyai Danauda. Tuprap[7] tiyang ingkang purun nyumêrêpi Kyai Danauda kenging dipun suwuni pangèstu wilujêng. Dipun suwuni pangèstu murih sêmpulur gêsangipun, karêjêkèn, sasaminipun. Kosokwangsulipun manawi botên dipun iji-iji, purun midana. Dene padununganipun Kyai Danauda wau wontên ing wit gayam agêng ingkang ngayomi sêndhang. Awit saking punika sangandhapipun gayam wau kathah sangêt obong-obongan mênyan, [mênya ...]
[... n,] tirahanipun ingkang sami nênuwun.
Kyai Danauda gadhah ingah-ingahan ulam wadêr tuwin kotès kathah sangêt wontên ing sêndhang pundhèn, warilipun ulam wau botên kenging dipun pêndhêt, sintên ingkang kamipurun nrajang wêwalêr wau, saèstu badhe nampèni sêsikunipun ingkang cikal bakal, wujudipun sakit sangêt, botên antawis lami pêjah, jiwanipun kaarat kabêkta dhatêng dunungipun Kyai Danauda. Sadumuginipun ing ngriku santun warni awujud ulam wadêr utawi kotès, sanalika tumut kănca-kancanipun alêlangèn wontên sêndhang pundhèn. Piandêlipun têtiyang ing ngriku malih, awisan agêng mastani ulam wau sin


text: " terus aku kudu piyee ! "


text:
il kang diolehake nalika nggayutake semantik lan pragmatik. Asile bisa maremake, jalaran jangkep lan cetha. Luwihi cethane
maneh bakal dicethakeke mawa dhata kang diolehake lan kasuguhake ing bab papat.
BAB III
METODHE PANLITEN
Bab metodhe panliten iki dibagi dadi telung subbab, yaiku (1) titikane panliten, (2) ubarampene panliten, lan (3) tata carane panliten. Andharan ngenani bab metodhe bakal dicethakake ing ngisor iki.
TITIKANE PANLITEN
Isi bageyan titikane panliten iki kaperang dadi rong perangan, ana jinisce panliten lan sipate panliten. Ing ngisor iki jlentrehan ngenani titikan kasebut.
Jinisce Panliten
Jinisce panliten ngenani kosok balen kang dumadi ing tindak tutur ilokusi pangakon atur puji yaiku panliten etnografi. Mitirut Spradley (2006:5), Etnografi yaiku upaya kanggo nggatekake teges-teges tindakan saka kedadeyan kang dumadi ing sawijine pawongan kang arep dingerteni. Panliten etnografi mujudake salah siji arane panliten kualitatif (Djajasudarma, 1993:10). Panliten etnografi yaiku panliten kang nggoleki dhata saka kahanana sosial masyarakat kang ora dipangribawani kahanan sosial. Mula panliten iki diarani panliten etnografi. Panliten kang nengenake kahanan asli saka masyarakat kasebut, tanpa ana pangribawa masyarakat liyane.
Sipate Panliten
Kosok balen kaang dumadi ing tindak tutur ilokusi pangakon atur puji mujudake salah siji panliten kang nduweni sipat informal. Sipat panliten iki njalari anane susunan dhata kang disajijke nggunakake tembung-tembung kang lumrah (Mabsun, 2005:123). Dhata ing panliten iki disuguhaake ora nggunakake tandha lan lambang. Mula, panliten ngenani kosok balen kang dumadi ing tindak tutur atur puji uga diarani panliten dheskriptif. Isine panliten iki dijlentrehake kanthi tetembungan kang asipat medharaake.
UBARAMPENE PANLITEN
Subbab kapindho ngenani ubarampen panliten kang kaperang dadi telung perangan, wiwit (1) dhata panliten, (2) sumber dhata panliten, lan (3) instrumen panliten. Cethane telung perangan saka ubarampen panliten iki, bakal dijlentrehake ing ngisor iki.
Dhata Panliten
Dhata kaang digunakake sajrone panliten iki arupa dhata primer. Dhata primer yaiku dhata kang awujud lesan utawa cecaturan (Subyaktro, 1993:10). Dhata primer kang dijupuk sajrone panliten iki awujud kosok balen sajrone tindak tutur atur puji kang dituturake pawongan. Dhata kang bisa dianggep objek panliten yaiku tetembungan utawa isi kang wis dipilih saka maneka werna dhata mentah. Sajrone tuturan pupujen kang dadi dhata kasebut, ana objek panliten lan konteks tuturan minangka undere panliten, dadi Dt = Ob + Kn. Objekte panliten saka tuturan kasebut yaiku tembung-tembung kang ngandut unsur wewalkan lan isine atur puji kasebut. Dene konteks tuturan yaiku ngenani isi tindak tutur atur puji kasebut, saengga panutur gelem nuturake atur puji.
Dhata kang dianggo ing panliten iki kebage dadi telung bageyan. Bageyane dhata nomer siji yaiku dhata kang wis cumepak sadurunge panliten iki dilakoni. Anane dhata iki diolehake tanpa sengaja. Bageyane dhata nomer loro yaiku dhata kang digoleki nalika panliten iki dilakoni. Panliti ngolehake dhata iki nggunakake teknik tertamtu. Bageyane dhata katelu yaiku dhata kang durung tau ana ing lapangan, nanging peluwang anane dhata iki akeh. Anane telung bageyan dhata kang dianggo ing panliten iki, jalanan panggunane objek panliten iki ora dinuga anane.
Sumber Dhata Panliten
Sumber dhata kang digunakake ing panliten iki arupacecaturan-cecaturan kang dilakoni pawongan ing kabupaten Bojonegoro, persise ing desa Pilang, kecamatan Kanor. Panggon kasebut dijupuk dadi sumber dhata jalanan ing pawongaan-pawongan ing desa kasebut nduweni struktur sosial kang beda-beda. Struktur sosial kang ana sajrone desa kasebut ana maneka werna, wiwit bayi, rumaja, diwasa, lanang lan wadon. Ing panggonan kasebut ana cecaturan ngenani kosok balen kang dumadi ing tindak tutur ilokusi pangakon atur puji. Cecaturan kasebut minangka punjere dhata panliten iki. Dadi, dhata kang dijupuk kudu manut undere panliten lan ora ngawur supaya dhata kasebut ora owal saka punjere panliten.
Saliyaneye iku, sumber panliten ing desa Pilang, kecamatan Kanor, kabupaten Bojonegoro iki minangka sumber panliten kang bisa nguntungake panliti. Nguntungake kang dimaksud ing babagan iki yaiku nggampangake pakaryane panliti anggone ng lakoni panliten. Iki jalanan kang dadi sumber dhatane ora adoh kanggo diparani. Mula, panggon iki wis trep dipilih kanggo sumber dhata ing panliten. Uga basa ing panggonan kasebut ora nduweni dialek kang adoh marang basa jawa kang baku, iku ndadekake gampang anggone dingerteni.
Instrumen Panliten
Instrumen panliten kang digunakake sajrone panliten iki kaperang dadi loro yaiku intrumen panliten kanggo ngumpulake dhata lan instrumen panliten kanggo njlentrehake dhata. Luwih cethane ngenani instrumen kasebut bakal dijlentrehake ing ngisor iki.
1) Instrumen panliten kanggo ngumpulake dhata yaiku instrumen panliten kang digunakake supaya data kasebut bisa kesimpen. Intrumen panliten iki awujud panliti, HP, piranti tulis. Panliti ing kene minangka pawongan kang ngerteni dhata kepriye kang arep dijupuk, uga minangka pawongan kang nggolek dhata kasebut. Ana piranti tulis kang wunjude maneka werna yaiku buku, polpen, petelot, kertas chatetan. Piranti tulis iki mujudake piranti kang utama sajrone ngumpulake lan njlentrehake dhata panliten, amerga dhata panliten iki bisa diolehake kanthi cara sartamerta utawa ora mesthi ana. Mula ditengenake ing piranti tulis. Dene piranti awujud HP digunakake kanggo mbiyantu ngumpulake dhata nalika ora nggawa piranti tulis kang arupa cecaturane pawongan. Cecaturan ngenani dhata uga ora langsung diolehake, panliti kudu manceing dhisik ing kahanan kasebut.
2) Intrumen panliten kanggo njentrehake lan nyuguhake dhata mujudake instrumen kang digunakake nalika dhata wis diolehahe kanggo dijentrehake. Instrumen pan


text:
;
 me.me.rin.tah.kan vt mapaaker;
 pe.me.rin.tah n si maaker
pe.ri.o.de /periodé/ n tempona
pe.ri.sai n watin; wateng
pe.ris.ti.wa n epa minamuali
pe.ri.uk n kure
per.ka.kas n nalat
per.ka.ra n parpar;
 ber.per.ka.ra vt maparpar
per.ka.sa a wuaya;
 ke.per.ka.sa.an n kawuayaen
per.lu adv pandung;
 me.mer.lu.kan vt mapandungen,
 ke.per.lu.an n hapandungen
per.ma.da.ni n karpet siniwo witu wunk ne domba
per.mai a wangun
per.mai.su.ri n kaawu ne raja nei katare
per.mak, me.mer.mak vt sumiwo sumaup akad toro papaken pe (dambung)
per.mi.si n satoro
per.nah adv aimo
pe.ro.sok, ter.pe.ro.sok v kanawu witu wokwok
per.sa.da n tampa parakeken wo naan naadan
pers.ekot n waer katare
1 per.sen /persén/ \( n \) neiwe
2 per.sen /persén/ \( n \) sia tumerima ne witu seratus;
 per.sen.an \( n \) pawean
per.sen.ta.se /perséntase/ \( n \) hadakeden nei ukur witu persen
per.sep.si /persépsi/ \( n \) katidoen ne tou tumerima epa nei tudu ne tou wadina
per.se.tan /persétan/ \( p \) payaange
per.sis \( a \) sempu
per.so.na.li.a \( n \) renapa wi kantor si maurus se tou maayang; ngaran ngaran ne tou
per.so.ni.fi.ka.si \( n \) pasuatan se benda mate tanu se tou witu pauditan tetudu
per.spek.tif /perspektif/ \( n \) paeleken
per.ta.ma num katare
per.tan.da \( n \) nei tudu
pe.rung.gu \( n \) witen
pe.rut \( n \) poot
per.wi.ra \( n \) wurangei
pe.san \( n \) tudu,
 ber.pe.san \( vt \) matudu;
 me.me.san \( vt \) matudu;
 pe.san.an \( n \) patuduen
pe.sat \( a \) reweg;
 ke.pe.sat.an \( n \) karewegken
pe.si.mis \( a \) tape
pe.so.na \( n \) parendem;
 me.me.so.na \( vt \) maparendem
pes.ta /pêsta/ \( n \) rampor, uri
pes.ti.si.da /péstisida/ \( n \) nudam papaten rara
pe.ta \( n \) udad; teteken witu kertas mawe tutudan tana, doud sela, tamporok, mbanua epa wadina;
 pe.me.ta.an \( n \) paudaden, kina masiwo peta
pa.tak /pétak/ \( n \) petak
pe.tang \( n \) marapa
petasan \( n \) mapatutung un mercon
peti \( n \) kotak neikapenet siniwo witu kayu
petik \( v \) muupu;
 me.metik \( vt \) maupu;
 petikan \( n \) paupuen
petir \( n \) kilat
petis \( n \) kekanen siniwo witu sepu nei welwel wo patutongen ahad ma didem
petisi \( n \) tetudu neiwe wia se pemerenta
petrokimia /pétrokimia/ \( n \) bahan kimia inendo witu gas alam
petromaks /pétromaks/ \( n \) solo minahe kaus tanu sumbuna wo ilayas paken spiritus
petuah souma;
 berpetuah \( vt \) mapasouma
piagam \( n \) pawean hak papantiken witu kertas kunuan piagam
piolang \( n \) waduk witu pawangkeren wo patelesan
piama \( n \) dambung papaken ne tuama sa makekolok
pira \( v \) dukad;
 memira \( vt \) madukad;
 piraan \( n \) nei dukad
pias \( n \) kekelang
piawai \( a \) tido;
 kepiawai \( n \) katidoen
picik \( n \) pokol; pokal; pulingki
picu \( n \) sempak
pidato \( v \) tudu; sinan;
 berpidato \( vi \) matudu; masinan
pigmen /pigmén/ \( n \) zat pawe wama witu nawak ne tou; (sa kadakeden si tou mamuali budo)
pigura \( n \) pepantikan neiwe witu bingkai
pihak \( n \) toro; weka;
 berpihak \( v \) mapatoro; mapaweka;
 memihak \( vt \) matoro; maweka;
 sepihak \( a \) senaweka
pijak, berpijak \( v \) leleek; maleleek;
me.mi.jak.kan vt maleeleken; maleeleek
pi.jar n saliosot;
ber.pi.jar vi mapasaliosot;
me.mi.jar vi masaliosot
pi.jit v uru;
me.mi.jit vt mauru
¹pi.kat n lalel sela paad maransak wo masepsep daa ne kawalo epa kerbau
²pi.kat v doti;
me.mi.kat vt madoti;
ter.pi.kat vi neika doti
pi.ket /pikét/ n dukad
pi.kir n genang;
ber.pi.kir vi magenang;
me.mi.kir.kan vt magenangen;
pi.kir.an n sipagenang;
pe.mi.kir.an 24n pagenangen
pik.nik v masiar;
ber.pik.nik vt mapasiar
pi.kul v unsun; wenet;
me.mi.kul vt maunsun;
pi.kul.an n usunen; pasaanen
pi.kun a puai
pi.lah v wateng;
me.mi.lah vt maweteng
pi.lih v wetin;
me.mi.lih vt mawetin;
ter.pi.lih v neihawetin;
pe.mi.lih n simawetin;
pe.mi.lih n simawetin;
pe.mi.lih.an n pawetinen
pi.lin n kudidit;
me.mi.lin vt makudidit
pi.lu a rawoi;
me.mi.lu.kan vt marawainen
pim.pin v dumpung; patundu;
me.mim.pin vt madumpung; mapotundu
ter.pim.pin v kinadumpung; neitundu;
pim.pin.an n padumpung; tunduan;
ke.pe.mim.pin.an n kadumpungen; katunduan
1 pi.nang n tenga (buah)
2 pinang v peko;
 me.mi.nang vt mameko;
 pi.nang.an n pepekoan
pin.cang a seod; pureka; keod;
 ke.pin.cang.an n kaseoden; kapurekaan; kakeoden
pin.da v tudu;
 me.min.da vt manudu;
 pin.da.an n tuduen;
 pe.min.da n si tou si tumudu
pin.dah v mehor; umum; enso; uwu;
 ber.pin.dah v pinumum; neipehor; maenso neiuwu;
 me.min.dah.kan vt maipehoren; naunumumen; pauwuen
ping.gan n piding
ping.gang n rereenan
ping.gir n dikdik; werwer; lewu;
 ping.gir.an n didiken; lewuen; werweren
ping.gul n damet
pi.ngit v kewit;
 me.mi.ngit vt makewit;
 pi.ngit.an n kawiten
ping.san a wuleng
pin.jam v makuwe taan wurianokan;
 me.min.jam vt mapakuwe taan wurianoka;
 me.min.jam.i vt neipakuwe;
 pin.jam.an n pepakuwen
pin.ta n pakuwe;
 me.min.ta vt mepakuwe;
 pe.min.ta n simapakuwe;
 pe.min.ta-min.ta n si tou lengei
pin.tal v tingker;
me.min


[18]ké sampun kayaktosan supaosipun ingkang rama Prabu Shindula.
Déwatha Cengkar ingkang malih baya pethak angratoni saisining saganten, tatanipun kados tiyang, adamel papatih: nama Adipati Gajah Mina, nayakanipun anama Kyai Aryo Lodan Rongga Saradula: Demang Witri Ditha: pandelegan anama Bongsa, santananipun anama Kaluyu: Radén Arya Poléng: Radé Arya Bunthal Ngabei Wulung Rêktha: Demang Kabunthang: Radén Arya Képét Pethak, wondéning ingkang ngratoni sagenten kidul kala samanten kakalih, satunggil éstri: anama Raja Angin Nangin kalih Déwatha Cengkar wau.
Déwatha Cengkar tansaha damel rêrêsah salebeting seganten utawi ing dharatan, damelipun angadhang margi ambégal sarta mejahi tiyang. Rêmen saba dhateng lépén, akathah tiyang ingkang dipun sarab, andadosaken susah galihipun Raja Angin-Nangin ngantos kawiyos pangandikanipun: sapa sing bisa anyirnakaké baya putih, Ingsun ngéngéri, Déwatha Cengkar sangsaya mindhak ageng, alangipun lampahan saonjotan angaping cangkem kados lawang guwa. Swaranipun angajrihi, saben dinten ngerik-ngerik anedha ruwat.
Kacariyos Ajisaka. Sasirnanipun Déwatha Cengkar, wangsul dhateng nagari Mendhang Kamolan sabalanipun lajeng ang[19]gentosi jumeneng Rathu, ajujuuk Prabu Jaka. Titiyang ing Mendhang Kamolan ageng alit sami suyud sadaya, ical marasing manah, awit sampun boten wonten ingkang mongsa tiyang. Nagari ing Mendhang Kamolan karta, sarta amanggih karaharjan mirah sandhang: mirah tedha, tulus samukawis ingkang dipun tanem, Ajisaka ambekipun adil asih paramarta. Tiyang alit sakéca jenjem manahipun, boten wonten lampah dursila, ingkang angresahi anggénipun sami angupa jiwa, mengsah boten wonten purun, akathah Bramana saking sabrang anga-Jawi. Wondéning para priyantun ing Mendhang Kamolan ingkang nama Bupati: Mantri: sapangandhap taksih kalulusaken ing kalenggahanipun, papatihipun inggih taksih Kyai Thengger.
Prabu Jaka anunten miyos sinowan ing para abdi, Bupati: Mantri: Punggawa: sarta Panditha. Nyai Rondha Sengkeran inggih sowan, Patih Thengger ingkang wonten ing ngarsa. Sang Prabu angandika datheng Patih, Bapa: undhangna marang sarupané kawulaningsun yén muridingsun si Duduga lan si Manawi Ingsun karsakaké dadi titindhihé kawulaningsun Bupati wolungatus si Manawi kang tengen si Duduga kang kiwa. Si Manawi Ingsun paringngi jeneng Adipati Dutha Nagara, si Duduga: Adipati Sura Adi. Nanging karo pisan isiha ana sajroning kadhaton aja pisah lan panjenenganingsun, unjukkipun Patih akaliyan para abdi sadaya: sami nuwun sa[20]ndika, Sang Natha ngandika malih, lan maningngé: Bapa, saréhning panjenenganingsun isih lomba, Ingsun jujuluk narpa anama Prabu Jaka, para abdi sami suhur peksi nuwun sandika sadaya. Sang Natha lajeng kondur angadhaton.
Ing mangké kacariyos putranipun Prabu Déwatha Cengkar, ingkang nama Radén Arya Daniswara, sasirnanipun ingkang rama, minggah ing rêdi, amargi dipun kuya-kuya dhateng titiyang ing Mendhang Kamolan awit saking dhawahipun Prabu Jaka, sakathahing abdi ing nagari miwah ing dhusun sami kapacakan boten kénging kandheg utawi kampiran Radén Daniswara, balik sinten ingkang purun nyepeng, badhé kaparingan ganjaran kathah.
Wondéning Radén Daniswara wau sampun kaenas déning Gusthi kang Agung, ing bénjing badhé ngepel Jawi. Lampahipun kalunta-lunta, sampun tebih saking nagari ing Mendhang Kamolan, namung ambekta abdi panakawan sakawan sami putraning Tumenggung, anama Begja: Daulat Manawa: menawi. Pun Menawa kalih pun Menawi palihanipun pun Begja kaliyan pun Daulat embanipun, salaminipu lumajeng Radén Daniswara boten dhahar: boten saré. Punika dados tapanipun, aturipun panakawan sakawan : Gusthi: suwawi sami kéndel, kula sami ngelih sarta karipan, Radén Daniswara angandika, yé kowé padha ora betah cegah turu la[21]n pangan baliya menyang ing Mendhang Kamolan dak lakonané dhéwé larine, pira bara pinaringan urip, panakawan matur malih, Gusthi: prayogi mawi tekiyar, sampun sok manggung amupus.
Radén Daniswara anglajengaken lampahipun rinten dalu boten kendél-kendél ngidul ngilén lumebet ing wana, anjog dhateng rêdi alit wonten guwanipun anama Therusan, punika pangalapan ageng, yén kambah ing titiyang ingkang dédé jamanipun lepatipun ical inggih mantukipun édan, salebeting guwa wiyar, ingkang kidul anjog dhateng kadhaton terun dhateng ing saganten, ingkang kilén anjog dhateng rêdi ala-ulu. Ingkang wétan anjog dhateng rêdi jamur dipa. Ingkang lér anjog dhateng saganten, wonten kori satunggil malih, anjog dhateng salebeting kadhaton ananging mineb, saléring kadhaton wonten sanggar langgatanipun sakiwaning sanggar langgatan wonten balumbangngipun mawi bale kambang kaca ing tengah, tatanemanipun anglangkungi saking saé. Gedhongnging bale kambang mineb ing lebet wonten kathilipun mas mawilangsé tundha éndah anglangkungi. Sawétaning bale kambang wonten patamananipun, ing ngriku ingkang kawastanan peken Diyéng. Pekenanipun dalu kémawon nanging ingkang sami sasadéyan nyiluman, wondéning guwa Therusan wau: ka[22]dhatonipun Prabu Shindula. Sasirnanipun ing Galuh, Sang Prabu ngalih wonten ngriku. Mila guwa Therusan anglangkungi éndahipun.
Radén Daniswara lumebet ing guwa, sanget anggénipun kapécut aningali lalangenanipun, sakathahing kori dipun lebeti sadaya, kasengsem aningali pasang rakitipun salebeting guwa, karsanipun badhé tapa wonten ing ngriku. Gedhongngipun ing bale kambang wau lajeng menga piyambak dipun lebeti dhateng Radén Daniswara, nanging badhé bonten kadamel panggénan tapa. Wond


Jingga
Werna jingga utawa oranye arupa campuran werna saka werna abang lan kuning. Jroning spektrum katon ing lamda utawa dawa gelombang watara 620-585 nanometer. Werna oranye iki umumé minangka werna woh jeruk sing wis mateng.
Kanthi bahan warna alami kaya cèt utawa krayon, oranye iku werna sekundèr sing bisa diasilaké saka campuran werna primer yaiku campuran saka werna abang (utawa luwih persis werna magenta) lan werna kuning.
Werna oranye iki didhèfinisèkaké jroning CSS nanging durung didhèfinisèkaké jroning HTML 4.01.
-
Jingga (Hex: #FF7F00) (RGB: 255, 127, 0)


Yen sampeyan pengin nggawe manawa bisnis cilik bisa entuk perhatian lan kesempatan kontrak karo pamrentah lan bisnis gedhe, mesthine sampeyan kudu ndaptar nomer DUNS karo Dun & Bradstreet. Miturut situs iki:
Nomer DUNS minangka standar industri kanggo nglacak bisnis donya lan dianjurake lan / utawa dibutuhake luwih saka 50 asosiasi industri, lan perdagangan global, kalebu PBB, Pamrentah Federal AS, Pamrentah Australia lan Komisi Eropa.
Nomer DUNS sampeyan ora mung sarat kanggo sawetara kesempatan, nanging uga pengenal bisnis sampeyan kaya nomer jaminan sosial (ing AS) kanggo nglaporake kredit. Bakal ngidini bisnis gedhe, agensi penyandang dana, lan pamrentah federal nindakake kir kredit marang bisnis sampeyan kanggo verifikasi manawa dheweke pengin bisnis karo sampeyan. Sampeyan bakal isin yen nindakake kabeh marketing sing dibutuhake kanggo promosi bisnis - mung bakal kelangan kesepakatan amarga bisnis sampeyan ora pangguna lan ditemokake ing basis data DNB!
Dun lan Bradstreet njaga basis data luwih saka 140 yuta bisnis ing saindenging jagad kanthi luwih saka 200 yuta cathetan finansial sing kacathet saben taun. Penting banget kanggo nglacak rating kredit lan reputasi bisnis liwat Dun lan Bradstreet, kayata nglacak rating kredit pribadi sampeyan.
Sampeyan bisa nemokake sumber daya bisnis tambahan (AS) lan informasi babagan miwiti bisnis ing Bisnis Kecil Pamrentah Amerika Serikat Situs.


text: NGELMU iku kelakone kanti lelaku ..ngono iku cetho banget lan wenteh. yen wis ngerti kudu di lakoni/ditindak ake,yen to ora banjur aran ORA KELAKON…ateges muspro ngelmune..


text:
Prastawa
Lair
Séda
711


text:
Sitosina wujud siji saka loro basa N pirimidina sing diduwèki DNA lan RNA. Nukleosida ribosané dijenengi sitidina lan nukleosida deoksiribosané dijenengi deoksisitidina. Sitosina iketan karo guanina ing DNA pilin dhobel liwat telung ikatan hidrogen.

Sitidina bisa mbentuk nukleotida yèn ngiket siji, loro, utawa telung gugus fosfat anorganik (PO43-) mbentuk CMP, CDP, lan CTP (saben wujud dijenengi sitidina mono-, di-, utawa trifosfat). CTP bisa dadi kofaktor sajeroning réaksi enzimatik biokimiawi lan ntransfer sagugus fosfat kanggo ADP kanggo mbentuk ATP. Deoksisitidina trifosfat (dCTP) diperlokaké sajeroning PCR minangka bahan baku sintesis DNA.
Ing kaanan tinentu, sitosina bisa ngalami deaminasi dadi urasil. Mutasi iki racaké bisa dikenali déning enzim-enzim sing kalibat sajeroning reparasi DNA. Kaya déné ing urasil, metilasi uga bisa dumadi ing sitosin kanthi sokongan enzim DNA-metil-transferase.
Biokimia
Biologi molekular
Genetika


text:
uli padha pupul. Têluh braja. banjur anartani panguripaning thêthukulan kang wus padha tumuwuh ana sadhuwuring bumi. ing ngisor ora pêdhot wimbuhe mulane awit ing môngsa iku sari tatêlu têmah padha manukma ing bumi mau. rupane abang sumirat ungu. Utawa bêburon kang wus padha tumitah ing kono. têmbaga. lêmah mau barêng wus kataman panukmaning sari têtêlu têmah kawawa mahanani thêthukulan saane. wêsi timah walirang têluh braja mau ing têmbe bakal sarana amimbuhi daya panguripan ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta jail muthakil. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang lalêgawa têmên tarima. 4. dene jalantahing sari têtêlu padha-padha isih kèri ana sajroning bumi. nêm wêsi. wêsi. salaka. papat timah. iya tumuli amèr. wolu walirang. wahyu mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. lima dêmbaga. rupane biru sumirat ijo. andaru mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. sarta banjur campur camboran. barêng kêtaman dening pêpanas têmah kawawa padha mêtu hawane sarta banjur cêcamboran ing saanane. samono iku dadine kalawan dèn èsthi. mulane gone jêbus mring bawana kurang lêstarine. mungguh warna wolung prakara iku. loro êmas. môngka binantonan ing tapabrata. adat tumuli cêpak tibaning wahyu. lire mangkene. barêng kêtaman hawaning pêpanas padha wimbuh amère. 5. bôngsa tancêbing cipta kang marang marta mardi aksama. rupane kuning sumunar. pratelane kaya ing ngisor iki. 3. wêrdine wêwadhah bumi iku saya lawas ing dhuwur saya kandêl lan rêntête. ing nalika kêtaman adhêm padha wimbuh pupule. Pulung. barêng lêmah mau wus kawawa mahanani sakèh thêthukulan. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang wêlas asih. pulung mau ing têmbe iya bakal dadi sarana mimbuhi daya panguripan. amarga tansah kapêpêt ing bumi. têmah diarani bumi. panusupe kurang lêstari. guntur mau ing têmbe bakal dadi sarana amimbuhi daya panguripan. 1. amèring hawa mau aluse kawawa jêbus mring bawana. Guntur. banjur anartani panguripan. Andaru.
môngka binantonan ing tapabrata. têmbungipun kados ing ngandhap punika. 5. Awit saka rêmbês jêbusing sarining bumi sangsaya ngrêpda. tur cumawis kacilakane. pratelane kaya ing ngisor iki. dene kasare kang padha kèri ana ing ngarcapada têmah banjur kawawa amimbuhi angganing kang dumadi ana ing ngarcapada kabèh. iya uga kêna diarani darajat. utawa kauripan ing môngsa iku isih anuhoni saupakartine dhewe-dhewe. kang mangkono iku adat cêpak bilaine tur cumawis bêbayane. pakolèhe sinupêkêtan ing akèh. apadene kèringan sasama-samining tumitah. Apadene sato kutu walang ataga. dening sari kang wus dumunung ana ngarcapada iku. tumuli ingaranan jaman kêrtayoga. pakolihe kinalulutan sarta jinurung ing sasama-samining tumuwuh. Bab V Babaring Kawontênan Amratelakakên babaring kawontênanipun salêbêting jaman kêrtayoga. ing Ngukir Ratawu. wrêdine wêwadhahing kajat. thêthukulaning bumi wus gumêlar arupa-rupa. Têluh braja. pakolihe rinukêtan sasama-samaning tumitah. wrêdine lêstarining urip. ing sasama-samaning tumitah. adoh kabêjane. antêping pramana têmah kawawa tumurun samadyaning tawang. miturut suraosing sêrat Jitapsara. pramana barêng wus kalimputan dening sari bumi dadi wimbuh antêp ing kaanane. 3. wêwarahipun Dèwi Rukmawati. yèn kêna dayaning pêpanas iya amèr. amèring sari kasar mau aluse padha mêsat marang gêgana. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang drêngki.
. Pulung. barêng lawas-lawas sari bumi iku têmah kawawa anglimputi kaananing pramana. 4. môngka binantonan ing tapabrata adat tumuli cêpak tibaning guntur. Mulane sabên kataman dayaning adhêm pupul. pakolihe karênggan. adat tumuli cêpak tibaning daru. Dene limang prakara iku. Guntur. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang angkara murka. Andaru. Ing jaman kêrtayoga iku. Pramana mau ora sah gone kataman dening sari bumi.Kaya ta: tancêbing cipta kang marang mardi aksama. tumuli tumrap tumamèng pramana. kang mangkono iku adat cêpak sangsarane. môngka binantonan tapabrata. pakolihe sinêngitan ing sasamaning tumitah. Ing nalika bumi iku wus tumuwuh. 1. sarèhning isih akèh tabêting hawa bumi. apadene linuhurake ing asmane. ingkang lajêng kinarang dening Bagawan Palasara. kang wus padha dumadi awarna-warna. 2 Wahyu. tur rinêksa kasangsarane. jail muthakil. sarta lêstari gone lumaku kalawan panarimane. ingkang awarna pêksi. dadi maksih kalêbu sari kasar. basiwit. adat tumuli cêpak tibaning têluh braja.
dadi wus kalimput dening kaananing sungsum. sarta banjur kumulit. karingêting mau diarani mani. barêng kêna daya panggêbuging pêpanas têmah kumaringêt.dumunung ana antaraning ngarcapada. nalika kataman ing pêpanas. barêng wus kataman dening panukmaning wiji. dene kang minôngka pangane. dene caloning balung iku diarani sungsum. urubing cahyane dhewe. babarane dadi manungsa sajodho mangkono ing sabanjure. samêktaning ragangan iku kabèh. Manungsa kang padha tumitah ing jaman iku. pramana têmah ambabar sarira dhampit. sapraptaning kono wiji mau banjur padha umanjing sajrone guwa garbaning apsara apsari. jantung iku ing nalika ginêbug ing pêpanas tumuli kumaringêt. mulane manungsa ing môngsa iku durung duwe lara lan pati. tumuli agatra rêraganganing salira. mulane mangkono awit ing sabên muksa isih kawawa anggawa ragane dhewe-dhewe


text:
Manokwari Lor kuwe salah siji nang , propinsi Papua Kulon, Indonesia.
Referensi


text:
.
Bab ingkang kaping sêkawan.
Padamêlan ing kamar pamulasaran.
Padamêlanipun tukang mulasara tiyang sakit ingkang nyambutdamêl ing kamar-kamar pamulasaran punika botên angêmungakên anjagi lan mulasara tiyang sakit kemawon, inggih kêdah angrukti kamar-kamaripun lan sadaya padamêlan ing ngriku kêdah tumindak ajêg. Sagêdipun kalampahan makatên:
1. Kamar-kamar punika kêdah rêsik gumrining, sabên enjing dipun saponi lan dipun kêludi, punika botên cêkap ngangge sapu utawi kêsud kemawon, kêdah kakumbah toya ingkang rêsik mawi èmbèr, jêrambahipun kakorèk lajêng dipun kêsudi toyanipun ngantos asat. Samăngsa tiyang sakit sampun bibar nêdha, lajêng kêdah dipun saponi, manawi tiyang-tiyang ingkang sakit punika ambucal rêrêgêd ing
jêrambah, sanalika lajêng kasaponana, kajagia ing kamar-kamar wau sampun ngantos wontên griya kalamăngga. Lêmantun, patilêman, meja lan sanès-sanèsipun sampun ngantos jamurên, manawi ngicali blêdhug kêdah ngangge sêrbèt têlês, amurih blêdhug wau sampun kabur, awit manawi kabur mlêbêt ing badan sagêd andadosakên sêsakit.
2. Kamar-kamar wau kajagia sampun ngantos anggonda, mila sabên enjing kori-kori lan jandhelanipun kêdah dipun bikaki sadaya, ing panggenan ingkang bêntèr inggih pêrlu manawi dalu wontên salah satunggiling kori utawi jandhela ingkang kaêngakakên kemawon, têrkadhang dhoktêr inggih marentahi mangsaning nutup kori utawi jandhela wau, manawi botên wontên prentah makatên, prayogi sadaya kori lan jandhela manawi siyang kaêngakna, ananging manawi wontên pêrlunipun tukang mulasara wau inggih kenging nutup salah satunggiling kori lan jandhela wau, upami manawi pinuju jawah utawi angin, manawi pinuju asrêp sangêt utawi soroting [soro ...]
[... ting] surya ngengingi tiyang sakit utawi mlêbêt ing kamar ngantos kêsangêtên, manawi makatên prayogi kori lan jandhela wau dipun tutup, klambu-klambu patilêman dipun tangkêbakên amurih sakecanipun ingkang sami sakit, ananging punika sampun ngantos mêlangkah ing pêrlu, awit saya kathah hawa ingkang mlêbêt ing ngriku sangsaya sae.
Têrkadhang sanajan kori lan jandhela wau sami dipun bikak, ewadene inggih taksih wontên gănda ingkang botên eca, awit asring kalampahan tiyang ingkang sami sakit wau ambêbucal utawi nguyuh botên kasumêrêpan, utawi amargi kathah tiyang sakit ingkang asring ambêbucal ngoprok jalaran botên kuwawi ngadêg, manawi makatên sabên-sabên tiyang wau ambêbucal kêdah nuntên dipun santuni panganggenipun, santun wau kapêndhêtna pangangge ingkang sampun rêsik, dene rêrêgêd ingkang awon sangêt gandanipun lajêng kasirama ngangge toya sapukarbol utawi kreolinê supados ical ambêtipun.
Bab ukuran panganggenipun karbol utawi kreolinê [kreo ...]
[... linê] ingkang kaêmor ing toya punika, katêrangakên ing bab angrêsiki lan anjagi sêsakit ingkang nular.
Manawi dhoktêr kêdah badhe mriksa tinjanipun tiyang sakit, tinja wau karimata ngantos sadhatêngipun dhoktêr, ananging sampun ngantos kawoworan punapa-punapa, lan botên pêrlu tinja sêdintên sêdalu karimat sadaya. Tiyang sakit punika kala-kala wontên ingkang anggănda idunipun, utawi labêtipun, irung utawi cangkêmipun. Manawi wontên ingkang makatên, punika lajêng sukaa sumêrêp dhatêng dhoktêr, piyambakipun mangke ingkang ningali lan nyukani pratikêl.
3. Ing kamaripun tiyang sakit kajagia sampun ngantos wontên suwara ingkang rame, sampun ngantos wontên tiyang bêngok-bêngok, grobyagan, klothakan lampahipun utawi thothok-thothok kori.
4. Sadaya pirantos lan pangangge sadhiyan ingkang wontên ing kamar, punika kêdah sarwa rêsik lan karimata ing panggenanipun ingkang têmtu, supados tiyang sanès ingkang anggajuli [ang ...]
[... gajuli] utawi anggêntosi padamêlan sampeyan botên kangelan anggènipun ngupadosi.
5. Manawi dhoktêr dhatêng ing kamaripun tiyang sakit badhe ningali, punika kêdah sampeyan caosi utawi sampeyan sêdhiyani pirantosing nyêrat lan angrêsiki tangan, kados ta: mangsi, gagang pèn, blabag alit, kêrtas abrit sêkaran, dhaptaripun tiyang sakit ingkang dèrèng kasêrat, toya, sabun, andhuk lan sublimat.
6. Blabag alit ingkang kagantung sacêlaking patilêman punika namanipun dieet-plankje papan punika kêdah sampeyan isèni sapêrlunipun manut caraning ngriku. Wontên ugi ingkang kados conto ing ngandhap punika wujud lan isinipun:
Ăngka kiwa ing nginggil anêdahakên kawontênanipun tiyang sakit, mangke sampeyan badhe dipun wulang dhoktêr pikajênganipun ăngka wau, ingkang têngah anêdahakên têtêdhan punapa ingkang kêdah dipun têdha tiyang ingkang sakit wau, dene ingkang sisih têngên inggih punika nomêripun tiyang ingkang wontên ing griya sakit, ingkang wontên sisih kiwa ngandhap punika panggenan anyêrati bêntèripun ingkang sakit nalika kapriksa ing wêktunipun jam wau, dene ingkang sisih têngênipun panggenan anyêrati jampi ingkang kangge tiyang sakit wau, dene dhaptaripun kêdah kagantungakên ing pinggiring papan. Ingkang kenging nyêpêng dhaptar wau namung dhoktêr lan tukang mulasara.
Ing kori kamar punika têrkadhang wontên papan alit kalih ingkang kagantung, ingkang satunggil dipun sêrati cacahing tiyang sakit ingkang kêdah wontên ing kamar wau, dene satunggilipun dipun sêrati sawarnining têtêdhan ingkang dipun têd


text:
Kabupatèn Humbang Hasundutan iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, kutha Dolok Sanggul iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 2.335,33 km² utawa --- hèktar.
Géografi
--- Lintang kidul lan --- Bujur wétan
Pamaréntahan
Kabupatèn Humbang Hasundutan ketata sajeroning 10 kacamatan, --- kalurahan lan --- désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Dolok Sanggul
 Baktiraja
 Lintongnihuta
 Onanganjang
 Pakkat
 Paranginan
 Parlilitan
 Pollung
 Sijamapolang
 Tarabintang
Deleng uga
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia
Pranala njaba
 Situs Web Resmi Kabupatèn (urung ana)
Sumatra Lor
Humbang Hasundutan
Humbang Hasundutan


text:
Uttarakanda punika satunggiling karya sastra Jawi Kina ing dipun-serat mawi basa gancaran. Karya sastra puniki ugi kathah amot ukara-ukara sloka ing basa Sangaskreta mawi katranganipun ing basa Jawi Kina.
Isi
Ing purwakanipun asma prabu Dharmawangsateguh dipunsebat. Kitab punika pethikan saking wiracariyos Ramayana anggitan Walmiki ingkang pungkasan. Pérangan pungkasan punika boten kalebet ing Kakawin Ramayana Jawi Kina. Mirid panangguhipun para pakar, kitab Uttarakanda punika inggih pancèn anggitan énggal. Déné paprincening cariyos, kathah sanget. Kadosta: dumadosipun para danawa, leluhuripun sang Dasamuka; lairipun Dasamuka lan anggènipun clunthangan dhateng para Jawata tuwin para pandhita. Cariyosipun Arjunasasrabau ugi kalebet. Namung wosipun nyariyosaken lelampahanipun Dewi Sinta. Sasampunipun kondur wonten ing Ngayodya, para kawula sami kirang remen manahipun; para tetiyang ngalokaken manawi Dewi Sinta sampun nylingkuh awit sampun dangu tumut mengsah lha kok dipuntampani malih.
Prabu Rama mituruti kajengipun praja, Déwi Sinta dipunpegat lajeng katundhung. Mangka saweg wawrat. Sareng sang Sinta kawelas-asih dumunung wonten ing patapan lajeng patutan kakung kembar, kaparingan nama sang Kusa saha sang Lawa. Inggih raden kalih punika ingkang dipuncaryosaken kawulang déning sang Walmiki anggancaraken lelampahipun ingkang rama, prabu Rama, dados cariyos Ramayana punika. Sareng sang Sita badhé dipun-timbali wangsul dhateng kadhaton, siti bengkah, Déwi Sita lumebet, ketangkep ing siti séda. Prabu Rama ugi lajeng séda ngenes.
Sumber
Poerbatjaraka, 1952, Kapustakan Djawi. Djakarta/Amsterdam: Djambatan.
Ramayana
Artikel mawa basa krama


text: Bumbon crakèn dadi salah siji alesan kena apa panjelajah Portugis Vasco Da Gama lelana nganti tekan India lan Maluku. Bumbon crakèn iki uga kang njalari Walanda banjur nyusul menyang Maluku, sauntara Spanyol ing sangisoré pimpinan Columbus wis luwih dhisik golèk dalan tumuju ngétan ngliwati dalan liya lan pungkasané malah mendharat ing bawana Amérika.


ite padha bakal tinumpes ana ing kono, ing dina iku.-- Mangkono pangandikane Sang Yehuwah. --
31. He sira kang murang tata,lah Ingsun bakal nglawan sira,-- mangkono pangandikane Pangeran Yehuwah, Gustining sarwa dumadi --amarga wus tumeka ing wektunira Ingsun ngukum sira.
32. Si murang tata bakal kesandhung lan tibasarta ora ana kang nangekake maneh.Ingsun bakal nyumed geni ana ing kutha-kuthanekang bakal ngobong apa bae kang ana ing sakubenge.
33. Mangkene pangandikane Sang Yehuwah, Gustining sarwa dumadi: Wong Israel lan Yehuda padha bareng tinindhes. Sakehing wong kang nawan wong-wong iku, tetep anggone nahan, ora gelem ngluwari tawanane.
34. Nanging Juru-Panebuse iku santosa, asmane Sang Yehuwah, Gustining sarwa dumadi. Mesthine Panjenengane mbelani prakarane umate, supaya padha oleh katentreman ana ing bumi, nanging ndhatengake pagiris marang para wong kang manggon ing Babil.
35. Pedhang bakal nempuh bangsa Kasdim,namani wong ing Babil,ngenani para panggedhe lan para wong wicaksana,-- mangkono pangandikane Sang Yehuwah. --
36. Pedhang nempuh marang juru mbebatang,temah konangan yen bodho!Pedhang ngenani para prawirane,temah padha giris.
37. Pedhang ngenani jaran lan karetane perang,nempuh sakehing bala warna-warna kang ana ing tengahe,temah padha dadi kaya wong wadon!Pedhang ngenani raja-branane,temah dijarah ing wong!
38. Pedhang ngenani sakehing banyune,temah dadi asat!Amarga nagara iku kebak reca,wong-wong mau padha edan marga saka brahalane!
39. Mulane sato kewan pasamuwan lan asu ajag bakal padha manggon ana ing kono, lan uga manuk unta bakal nusuh ana ing kono. Nagara iku ora bakal dienggoni maneh ing wong sabanjure lan ora bakal didunungi maneh dening turun-turune.
40. Padha kayadene nalika Gusti Allah molak-malik tanah Sodom lan Gomora sarta kutha-kutha ing sacedhake, mangkono uga ora bakal ana wong kang manggon ana ing kono maneh lan ora ana manungsa siji-sijia kang dedunung ana ing kono maneh. Mangkono pangandikane Sang Yehuwah.
41. Lah, ana sawijining bangsa kang teka saka ing lor, bangsa kang gedhe, lan akeh para ratu kang mangsah perang saka poncoting bumi.
42. Padha asikep gegaman panah lan tumbak; padha ambeksiya, ora kadunungan sih-piwelas. Swarane gumuruh kaya banyuning sagara, padha nunggang jaran, asikep gegaman kaya arep nglurug perang, nempuh marang sira, he, putri ing Babil!
43. Ratu ing Babil wus krungu warta bab iku, temah tangane krasa lemes tanpa daya, krasa sesek, ngrasakake lara kayadene wong wadon kang lagi nglarani.
44. Lah, kaya singa kang jumedhul metu saka gegrumbulaning alas ing bengawan Yarden, kang nekani ara-ara pangonan pepanthaning wedhus, iya mangkono anggoningSun ndadekake wong-wong padha lumayu dadakan saka ing nagara kono, lan Ingsun nuli netepake wong liyane kang Sunpiji. Amarga sapa kang kaya Ingsun? Sapa kang wani ndakwa marang Ingsun? Apa ana pangon kang tahan ana ing ngarsaningSun?
45. Mulane padha rungokna putusan kang wus Suntetepake tumrap Babil lan rancangan-rancangan kang wus kadamel tumrap nagarane wong Kasdim: Yaiku kang ringkih dhewe ing antarane pepanthaning wedhus bakal diseret. Apadene ara-ara pangonane dhewe krasa kaget semu gumun ing ngatase para wong iku.
46. Bumi bakal horeg marga krungu pawarta: Babil wus bedhah, tangise bakal keprungu ana ing antarane para bangsa!"


dakkarepake. Aku iki kanggo dhewe, iku eri sing aku kudu mbusak. Aku malah ora ngira yen aku arep tekan ngendi.
- AL: Apa wayahe krisis sing kita alami dadi angel kanggo sampeyan utawa sampeyan bakal bisa njaga prekara sing positif kanggo crita mbesuk?
SM: Generasi kita minangka generasi paling berpendidikan lan mbayar paling awon ing sejarah. Kita duwe kurikulum sing ngilangi gangguan lan, nanging, sawetara sing ngabdi marang apa sing kita sinau. Sing metu mung sawetara: ing luar negeri utawa oposisi. Ing kasusku, aku wis milih sing kapindho. Ing kasunyatan, aku bisa kanthi bangga ngomong yen aku wis entuk posisiku minangka guru pendidikan khusus. Iku warta sing padha menehi kula durung suwe lan aku isih nyoba kanggo assimilate. Iku ekonomi karo kang kita wis thukul, mesthi dibayangke ing apa aku nulis. Iku ora bisa diendhani. Aku rumangsa luwih kepenak ngomong babagan apa sing dakngerteni lan nyatane yen krisis wis dadi bagian saka urip kita.


text: ing St. Martha.


text:
Plumbon kuwe salah siji desa nang Sambungmacan, kabupaten Sragen, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


ing prastawa puniko, tiyang tetigo sami sarembag murugi griyanipun Pak Soma Giman. Ing ngrika, kadadosan puniko ugi kaambalan malih. Andadosaken gawoking manah. Pepuntoning rembag, bade nglampahi patrap sujud puniko ing dalemipun piyambak-piyambak. Ing ngriku, Pak Arjo kraos ajrih, kuwatos yen wonten prastawa malih ingkang andatengi. Pramilo saben dalu tiyang sekawan puniko gantos gumantos ngempal tilem. Terkadang ing griyanipun Pak Soma Giman, Pak Joyo Jaimun, Pak Kemi utawi ing griyanipun Pak Arjo piyambak ing kampung Koplakan.
Kampung Koplakan.
Ing tahun 1952 (dumawahing wahyu sujud), Kampung Koplakan mujudaken kampung ingkang worsuh, panggenanipun para candala ingkang rupeg ing budi. Yen ing Pare wonten copet utawi maling kapergok, plajengipun tamtu dateng Koplakan. Menawi sampun dumugi ing ngriko, ndelik , lan tamtu mboten saged kapanggih, awit dene dipun delikaken tetiyang ing ngriku. Ing Kampung Koplakan puniko panggenanipun tiyang damel dolanan Ni Diwud (kados Jaelangkung), nginum inuman keras, mabuk-mabukan, main kertu lan sanesipun ingkang kawastanan mo limo. Awit saking puniko, tetiyang ing kecamatan Pare, sami anebihi kampung Koplakan, kuwatos yen katut aniru solah bawaning tetiyang ing Koplakan puniko.
Poro mitro.
Sajeg wonten kadadosan puniko, poro mitro lan kadang karuhipun Pak Arjo sadaya sami sesarengan kapengin ngayektosaken kadadosan ingkang sampun kelampahan, sarana anindakaken sujud kados Pak Arjo. Pranyata, mobahing badan mboten namung naliko sujud kemawon. Naliko Pak Joyo Jaimun wicanten :"Aku pengin weruh gerakke Sukmo Nogo", sanaliko ugi sariranipun kabanting dateng jogan, lajeng mulet-mulet kados patraping sawer. Makaten ugi naliko pengin mangertosi lampahing Mayonggo Seto, sanaliko mere lan mbekos-mbekos kados patraping rewanda, malumpat ngriko ngriki. Latihan puniko kaleksanan ing saben dalu, gantos gumantos panggenanipun, kadang ing griyanipun Pak Soma Giman, kadang Pak Kemi lan sapanunggilipun. Sok kapireng gerenging simo, sok suwanten gedebugan kados tiyang pencak lan lintu-lintunipun.
Griyanipun Pak Arjo puniko katutup gedeg sesek ingkang pating clomprong. Poro tetanggi sok sami nginjen ing lengkehan sela-selaning gedeg. Salah satunggal, naliko nembe kesengsem ningali, dumadakan mripatipun kaentup kala jengking. Njerit njondil-njondil kesakitan. Pak Arjo nyelak. Sasampunipun kausap kanti dlamakan asto, ical sakitipun , temah waluyo jati. Dangu dangu kathah tetiyang sakit warni warni sami ndatengi panggenan puniko. Sadaya kausadan lan sami saras. Awit puniko, wiwit sumebar pawartos, bilih ing kampung Koplakan Pare wonten dukun tiban.
Para paseksen saking peguron kebatosan.
Ing watawis wekdal puniko, kathah ingkang sami angsal wisik utawi tondo-tondo ingkang anyebataken bade wonten pulung agung anuju panggenan ing ngriku. Awit saking puniko, ingkang kathah lajeng sami tarak broto, ngengirangi neda lan tilem utawi nenepi maneges ing panggenan tartamtu. Wonten sadengah ingkang anyumurupi kanti mripat batos, wontenipun cahyo ageng andatengi lan dhawah ing kampung Koplakan, puniko kairing suwanten jumleger kados dene mledosing bom, namung kapireng ing sanubari. Leres punopo mboten, nyumanggakaken.
Catetan
Poro mitranipun Pak Arjo ingkang sampun anindakkaken sujud, wonten ingkang lestantun nglampahi sujud ngantos sasurutipun. Ananging kathah ugi ingkang namung kapingin mangertosi ajaran puniko, nanging salajengipun mboten anindakkaken sujud malih. Sadoyo puniko nyumanggakaken dateng pribadinipun piyambak. Ing antawisipun poro pawestri, Ibu Sukemi puniko minongko paraga putri ingkang kawitan anindakaken sujud, lan lestantun ngantos puputing yuswo ing tahun 2000. Ibu Arjo Sopuro malah ing tembe wingking anindakaken sujud.
Wawasan 2
Prastowo datengipun wahyu sujud.
Kasebat ing nginggil, bilih wahyu puniko datengipun mboten kanyono-nyono. Nanging puniko mboten ateges tanpa tondo-tondo ingkang amurwani. Sasampunipun ening sawatawis lan ugi ngenget-enget prastowo puniko, pranyoto wonten tondo-tondo datengipun wahyu sujud puniko, namung kalepyan ing panaliti. Yen mengeti bilih dinten Kamis Pon 26 Desember 1952 enjing puniko Pak Arjo pamit bade wangsul awit wonten parentah saking "Guru"nipun awit bade tampi wejangan, saged kawastanan yen wekdal puniko ingkang murwakani datengipun wahyu.
Prastowo puniko taksih sambung sinambung, pucaking prastowo kalampahan jam 01.00 dalu puniko, Pak Arjo Sopuro kasujudaken ngantos jam 3.30 enjing. Puniko dereng paripurno, sabab mitranipun, Pak Kemi, Pak Joyo Jaimun lan Pak Soma Giman ugi ngaraosaken geter pater puniko ngantos jam 09.00 enjing tanggal 27 Desember 1952
- - - - - - -
Pangripto nyuwun gunging pangaksami dateng poro maos, utaminipun poro wargo Kerohanian Sapto Darmo, awit tanpa palilah panjenengan sadaya, sampun nyerat prastawa datenging wahyu, ingkang underanipun mbokbilih wonten bentenipun lan punopo ingkang sampun sami kauningan dening poro Wargo sadoyo.
Benten lan ingkang kauningan, wonten ingkang mastani, bilih ingkang kawitan dipun jujug Pak Arjo puniko griyanipun Pak Joyo Jaimun, awit dene griyanipun ingkang paling celak lan griyanipun Pak Arjo. Wonten ugi ingkang nyerat Pak Soma Giman ingkang kawitan, kanti catetan Pak Soma Giman anggadahi kathah ngelmu. Kulo namung sadermi nyerat, bilih Pak Kemi (sukemi Handini) ngantos sedanipun ing tahun 1993, taksih lestantun nglampahi sujud kangge sarono manembah Hyang Moho Kuwaos. Ugi panjenenganipun mboten nate anjlentrehaken, sinten ingkang kawitan dipun datengi Pak Arjo naliko tampi wahyu sujud puniko.
- - - - - - - -
Lampah topo broto.
Pak Arjo puniko tiyang lugu. Mboten nate anindakkaken