││Lamun sira dhemen anabuh gamelan, ywa pijer ngelak-ngelik, semuning pradongga, sayekti kawruhana, jer iku yasaning wali, amesthi ana, semune kang piningit││
- ││Barang katon karungu sayekti kena, pinet upamaneki, lamun dhemen sira, ngingumi neng panepang, nyamleng lan panemu mami, pasemonira, kawula lawan Gusti││
- ││Yen leledhang mring kebon angundhuh kembang, aja pijer sesumping, pikiren kang lata, kembang lan uwohira, nalikane durung mijil, neng ngendi gonnya, prayoga den kawruhi││
- ││Lawan woh kang enome kecut kalintang, tuwa legi kepati, legine kang teka, sinimpen aneng apa, ula sawa luwih becik, ing citranira, sapa ingkang anyungging││
- ││Lawan pandam pinaten urube sirna, genine menyang endi, lintang yen raina, sesinglon aneng apa, bayi neng garbaning bibi, apa ta gesang, apa yaktine mati││
- ││Yen kang swara karungu nampek ing karna, kapriye trapireki, apa ingkang swara, lumebu jroning karna, apa pangrungu marani, lah ecupana, iku cangkriman mami││
- ││Pan wus lumrah wong ngucap jalu wanita, mangkono denirangling, ya mongsa watira, kalamun awak ingwang, misih pinaringan maring, Hyang Maha Mulya, priye dunungireki││
- ││Pan ing nguni kang nulis wus minta jarwa, mring wakne kang mumpuni, Kusumadilaga, Sang Wiku Tejamaya, tansah sinongga ing krami, prapteng praline, wakne durung muruki││
- ││Mongka perlu pangrunguningsun duk kuna, ageme Senapati, Ngalaga Mataram, ngelmu kanggo ngayuda, arep nendra mentas guling, yekti kawangwang, ywa pegat angulati││
PUPUH X
MEGATRUH
- ││Aywa limut memundhi pituturipun, Panembahan Senapati, Ngalaga nateng Matarum, kanugrahane dumeling, lelabet utamaning don││
- ││Aprayoga lamun ngleluria iku, wewulang Jeng Senapati, Layangsruti aranipun, sangang puluh pada naming, surasa utamaning wong││
- ││Lamun bisa nampani wulang sang prabu, sayekti dadi utami, sabab ing nguni sri mulku, sabarang wus den lakoni, wulange tan ana linyok││
- ││Dhasar ratu lelanang nuswa Jawanung, yeku pantes linaluri, nambahana begjanipun, mring anak putu ing wuri, brekahe tumrap ing mangko││
- ││Yen sri nata ing Mataram Sultan Agung, tan kena tiniru yekti, mapan iku wali ratu, mujijate mratandhani, mintaa brekah kemawon││
- ││Sabab wali tur umadeg ratu agung, ya iku Hyang Maha Sukci, wus ngedheng dadi sang prabu, lir Jeng Rasullollah nguni, wus kalilan tunggal enggon ││
- ││Upamane wong anelad labetipun, duk anome Sunan Kali-, jaga blunthahe kalangkung, tuwa-tuwa dadi wali, iku nugrahaning Manon ││
- ││Yen tirua polahe ala kebanjur, yekti tan bisa mareni, malah cendhak umuripun, marga konangan le maling, jasade kinrocok nguwong ││
- ││Lawan akeh murid ing Tejamayeku, tan anedya anuhoni, marang wulange sang wiku, tur wasis waskitheng wangsit, muride tan ana linyok││
- ││Karemane sang wiku ingkang katelu, iku padha den leluri, main madon madat minum, jamak wong geguru murih, ngelmune ingkang sumrowong││
- ││Wus mangkono adate wong anom iku, mung kang gampang den lakoni, nanging ta wusananipun, awak rusak ati sedhih, kawruhe peteng tur crobo││
- ││Heh mulane nguni bener wulangipun, kaping pat sri narapati, lamun sira anggeguru, ngulama kang nora melik, ya marang pawewehing wong││
- ││Pan ing nguni ana ngulama pinunjul, Ngabdulkahar abebisik, sareh titis lamun muruk, tur mring kitab amumpuni, bisa nawang kareping wong││
- ││Lamun ana wong minta kawruh kang luhung, nora banjur den turuti, binobot sakuwatipun, upamane desa cilik, tan kuwat kanggonan katong││
- ││Padha uga wong munggah mring panggung luhur, banjur jinujuging nginggil, nora ngambah dalanipun, pasthi bingunge kapati, tan bisa bali mangisor ││
- ││Jamaking wong mituturi mring nak putu, dedalan sinungken dhisik, aja banjur pucuk gunung, sabab pakewuh ing margi, margane alas tur bondhot││
- ││Kang lumaku ngawruhi pakewuhipun, sababe wong wis winangsit, panggonane kang jinujug, yaiku guru utami, kasmaran pan nora linyok││
PUPUH XI
ASMARADANA
- ││Karaseng tyas lamun eling, wewulange guruningwang, Ngabdulkahar wisma Ngruweng, alim talaten yen mulang, kuwat umure dawa, nora sah ngibadahipun, suprandene sugih garwa││
- ││Lan bisa sajarah ngelmi, wiwit Kangjeng Rasullollah, tumerah mring ingsun mangke, dadi wruh wite kang mulang, tan mamak esmu tama, mijil saking Kangjeng Rasul, mring putra prapteng manira││
- ││Iku pantes linaluri, wulang kawruhe tetela, dadi tan kowar uruse, karo nalikane arsa, mulih mring Rahmatollah, wus pitutur mring nak putu, iku wong waskitheng tindak││
- ││Panuwune kang anulis, muga ta katularana, lelabuhan kang mangkono, marmaning Hyang wus katondha, eling umure dawa, kuwat misih darbe sunu, nyata uripe sumrambah││
- ││Tata pawulange titi, sarengat nuli tarekat, kakekat makripat jenggleh, dadi tan kajabariyah, tembunge wong sarengat, tartip tegesira urut, urute martabatira││
- ││Tegese martabat yekti, ngawruhana gawanira, saking bapa lan biyunge, lan saking paringing Suksma, yeku kudu pratela, perlu dadi prabotipun, ngupaya ngelmu utama││
- ││Akeh ngelmune Hyang Widhi, mangkono ibaratira, banyu jaladri lir mangsen, kayu dennya dadya kalam, godhong karetasira, ngelmuning Hyang misih agung, kurang papan mangsi kalam││
- ││


text: Wigati: Produk ndhuwur-kasebut bisa digawe ing baja C carbonaceous utawa stainless steel P

config: jv


Contoh Cerkak Bahasa Jawa Pengalaman Pribadi Terbaru – Griya yaiku sawong prawan wadon sing ayu lan gemati. Dheweke nduweni akeh kanca sing nduwe jeneng Arin, ayu, Tania, Reina, lan beberapa anak lanang. wektu iki, kabeh murid-murid sekolah lagi ndalani libur dawa. Murid-murid pun akeh sing berlibur menyang njaba kutha. ning, ora kaya Griya lan kanca-temanya sing mung dolanan bareng.
"Eh, kanca-kanca gimana mengko sore awake dhewe kabeh kumpul neng lapangan sing ana neng cedhak omah nek sophie?". ujar zidan. tembung wong-wong mbah putri sophie yaiku mbah putri sing paling galak neng desa iki. "oke deh" jawab gilang lan sing liyane.
nang sore dina, griya lan kanca-kancane ngumpul neng lapangan sing ana neng cedhak omah nek sophie. sakwise kabeh kanca-kanca wis ngumpul, dekne kabeh kebingungan banget amarga mikirke dolanan apa sing arep didolanke.
"dolan apa ya dina iki? dolan iki jeleh, kuwi jeleh, dadine awake dhewe dolan apa nih?" keluh arin. "iya ni awake dhewe dolan apa dadine, yah?" ujar griya. "gimana yen awake dhewe dolan pangora umpat" tembung arin "ora ah, permainnan kuwi njelehake!" tembung joni.
amarga ora ana sijia dolanan sing arep didolanke saka dekne kabeh, akhire saka salah siji kanca griya ana sing ngusulake "kepriye yen awake dhewe nyritani babagan liburan taun nuli" tembung ayu. dekne kabeh pun dadi riuh amarga nyeritoke liburan dekne kabeh masing-masing.
Tiba wektu genten sing nyritani yaiku Tania. wektu Tania pengen nganyak nyritani, dumadakan dheweke krungu suwara wong sing lagi mbukak lawang omah. cekkreeek… "Hei, kowe krungu samubarang sing aneh, ora?" tembung tania. "apa?" takon Gabriel. "kayane iii…tu suwara lawang omah mbah putri galak kuwi, deh?" ujar ayu.
dekne kabeh pun keweden banget, apalagi sakwise krungu mbah putri kuwi memergoki dekne kabeh. "hei, kowe!" ujar si mbah putri kuwi karo nggawa siji sapu. "mlayu!" komando arin. "whuaaa" bengokan anak-anak menggempar. dekne kabeh pun mlayu sakuwat tenaga lan nggoleki persembunyian sing aman.
"ehh kanca-kanca kepriye nih, aku wedi banget karo mbah putri kuwi!" ujar zidan. "kanca-kanca awake dhewe sembunyi wae neng kana!" tembung zidan karo mlayu menyang persembunyian kuwi. Beberapa wektu banjur mbah putri sophie pun nemu persembunyian griya lan kanca-kancane.
dekne kabeh pun digawa sacara peksa menyang siji omah sing ngimbokake saka mbah putri galak kuwi, amarga neng njaba sedhela meneh arep mudhun udan. sakwise nganti neng omah mbah putri sophie, mbah putri kuwia menehi dekne kabeh saajang gorengan gedhang lan sacangkir coklat panas. "te..te..rima asih nek" ujar reina karo keweden. "padha-padha.." tembung mbah putri kuwi. banjur dekne kabeh anyak wani pitakon marang mbah putri kuwi.
"Nek, ngapa wong-wong neng sekitar kene kerep ngarani galak marang mbah putri?" Ujar griya. "sabenere wayah kuwi mbah putri nduweni putu sing bandel, akhire mbah putri pun mbalekne putu mbah putri marang wong tuwane. sakwise kedaden kuwi, wong-wong nyeluk mbah putri karo aran mbah putri galak" ujar mbah putri kuwi karo nggawa wedang kanggo dekne kabeh. "ooooh, dadi ngono ceritone nek" tembung zidan. "yah, ngonoa nak" tembung mbah putri kuwi.
akhire sakwise anak-anak meruhi menawa mbah putri kuwi sabenere ora ngimbokake, dekne kabeh kerep pisan dolanan lan mengujungi menyang omah mbah putri sophie kuwi lan mbah putri sophie kuwia wis mengangap anak-anak kuwi kaya putu nya dhewe lan sawalike. Demikian Contoh Cerkak Bahasa Jawa Pengalaman Pribadi Terbaru.


text:
Brabo kuwe salah siji desa nang Tanggungharjo, kabupaten Grobogan, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi

dataset: wikimedia/wikipedia


Papat koloni tayum tuwuh ing roti. Katon hifa kanthi warna putih lan pérangan mawa askus warna biru klawu. Dhiameter koloni gedhé dhéwé watara 1cm.
Tayum (basa Inggrismold) iku wujud anggota regnumFungi ("Karajan" Jamur) sing racaké tuwuh ing salumahing panganan sing wis mambu utawa kesuwèn ora diolah. Sapérangan gedhé tayum wujud anggota saka kelasAscomycetes.


text: 43Menawa tanganmu dadi jalaran kowé nglakoni dosa, kethoken waé! Awit luwih becik kowé ngalami urip langgeng kanthi tangan siji, tinimbang tanganmu genep loro, nanging kowé mlebu nraka, sing geniné ora bakal sirep.


text:
Eksprimen iki bagéan saka tradisi dawa saka nyobi ing ilmu politik ing efforts kanggo kasurung pilihan (Green and Gerber 2015) . nyobi njaluk-metu-the-voting iki umum ing sisih amarga lagi ing Pasteur kang Quadrant. Sing, ana akeh wong sing motivasi kanggo nambah pilihan lan pilihan bisa dadi prilaku menarik kanggo nyoba teori sing luwih umum bab owah-owahan prilaku lan pengaruh sosial.
Peneliti liyane wis kasedhiya saran babagan mlaku nyobi lapangan karo organisasi partner kayadéné partai pulitik, LSM, lan bisnis (Loewen, Rubenson, and Wantchekon 2010; List 2011; Gueron 2002) . Wong wis ana saran bab carane kekancan karo organisasi bisa impact designs riset (Green, Calfano, and Aronow 2014; King et al. 2007) . Partnership uga bisa mimpin kanggo pitakonan sopan (Humphreys 2015; Nickerson and Hyde 2016) .
Desain saran (Section 4.6)
Yen sampeyan arep nggawe rencana analisis sadurunge mlaku eksprimen, Aku suggest sing miwiti maca pedoman Reporting. Permaisuri (nggabungake Standard Reporting saka Trials) pedoman ingkang ngrembaka ing medicine (Schulz et al. 2010) lan diowahi riset sosial (Mayo-Wilson et al. 2013) . A pesawat related pedoman wis dikembangaké déning editor ing Journal of Experimental Ilmu Politik (Gerber et al. 2014) (pirsani uga Mutz and Pemantle (2015) lan Gerber et al. (2015) ). Akhire, pedoman nglaporake wis dikembangaké ing psikologi (Group 2008) , lan ndeleng uga Simmons, Nelson, and Simonsohn (2011) .
Yen sampeyan nggawe rencana analisis sampeyan kudu nimbang wis ndhaftar iku amarga wis registrasi bakal nambah kapercayan sing liyane duwe in asil. Luwih, yen nggarap partner, bakal matesi kemampuan partner kanggo ngganti analisis sawise mirsani asil. Pre-Pendhaftaran dadi saya umum psikologi (Nosek and Lakens 2014) , ilmu politik (Humphreys, Sierra, and Windt 2013; Monogan 2013; Anderson 2013; Gelman 2013; Laitin 2013) , lan ékonomi (Olken 2015) .
Nalika nggawe rencana wis analisis sampeyan kudu weruh sing sawetara peneliti uga nggunakake kemunduran lan cedhak related kanggo nambah tliti efek perawatan kira-kira, lan ana sawetara debat babagan pendekatan: Freedman (2008) , Lin (2013) , lan Berk et al. (2013) ; ndeleng Bloniarz et al. (2016) kanggo informasi luwih lengkap.
Desain saran khusus kanggo nyobi lapangan online uga presented ing Konstan and Chen (2007) lan Chen and Konstan (2015) .
Nggawe nul data biaya global (Section 4.6.1)
Kanggo luwih ing nyobi MusicLab, ndeleng Salganik, Dodds, and Watts (2006) , Salganik and Watts (2008) , Salganik and Watts (2009b) , Salganik and Watts (2009a) , lan Salganik (2007) . Kanggo luwih ing juara-njupuk-kabeh pasar, weruh Frank and Cook (1996) . Kanggo liyane untangling luck lan skill liyane umume, ndeleng Mauboussin (2012) , Watts (2012) , lan Frank (2016) .
Ana liyane pendekatan kanggo mbusak pembayaran peserta sing peneliti kudu nggunakake kanthi ati-ati: conscription. Ing akeh nyobi lapangan online peserta Sejatine mlebet menyang nyobi lan tau menehi ganti rugi. Conto iki pendekatan kalebu Restivo lan van de Rijt kang (2012) eksprimen ing ganjaran ing Wikipedia lan Bond lan rowange kang (2012) eksprimen ing nyemangati wong kanggo milih. Percobaan-percobaan iki ora duwe nul biaya global, padha duwe nul global biaya kanggo peneliti. Malah sanadyan biaya akeh nyobi iki arang banget cilik kanggo saben peserta, biaya cilik dileksanakake nomer gedhe tenan saka peserta bisa nambah munggah cepet. Peneliti mlaku nyobi online massive asring mbecikake pentinge efek perawatan kira cilik menèh iki efek cilik bisa dadi penting nalika Applied kanggo wong akeh. Pikiran pas padha ditrapake kanggo biaya sing peneliti nemtokke peserta. Yen nyobi marakké siji yuta wong sampah siji menit, eksprimen ora banget mbebayani kanggo wong tartamtu, nanging ing jumlah ongko iku wis boroske meh rong taun wektu.
Pendekatan liyane kanggo nggawe pembayaran biaya global nul kanggo peserta kanggo nggunakake lotre, pendekatan sing uga wis digunakake ing panaliten survey (Halpern et al. 2011) . Akhire, kanggo liyane babagan ngrancang nyenengake user-pengalaman ndeleng Toomim et al. (2011) .
Ganti, Lumajang, lan Ngurangi (Section 4.6.2)
Kene dhéfinisi asli saka telung R, saka Russell and Burch (1959) :
Telu R kang aku propose ora nolak prinsip sopan diterangake ing Bab 6. Luwih, lagi versi liyane elaborated siji sing prinsip-beneficence-khusus kanggo setelan saka nyobi manungsa.
Nalika ngelingi contagion Emosi, ana telung masalah non-sopan kanggo mbudidaya nalika panjurubasan èkspèrimèn punika. First, iku ora cetha kepriyé rincian nyata eksperimen nyambung menyang claims teori; ing tembung liyane, ana pitakonan sing sah nbangun. Iku ora cetha yen counts tembung positif lan negatif sing bener Indikator apik saka emosi negara peserta amarga 1) iku ora cetha yen tembung sing ngirim wong sing Indikator apik saka emosi lan 2) iku ora cetha sing teknik analisis sentimen tartamtu sing peneliti digunakake bisa andal infer emosi (Beasley and Mason 2015; Panger 2016) . Ing tembung liyane, ana uga dadi langkah ala saka sinyal prasongko. Kapindho, desain lan analisis eksperimen punika nyariosaken dhateng kita apa-apa bab sing paling pengaruh (IE, ana analisis saka beda-beda saka efek perawatan) lan apa mekanisme uga. Ing kasus iki, peneliti wis persil saka informasi bab peserta, nanging padha ateges dianggep minangka widget ing analisis. Katelu, ukuran efek ing èkspèrimèn iki cilik; prabédan antarane kahanan perawatan lan kontrol kira 1 ing 1000 words. Ing koran sing, Kramer lan kolega nggawe cilik sing èfèk ukuran iki penting amarga atusan yuta wong ngakses News sing Feed saben dina. Ing tembung liyane, kanthi pendhapat bilih malah efek sing cilik kanggo saben wong padha amba ing kanthi jumlah ongko. Malah yen padha nampa pitakonan iki, iku isih ora cetha yen efek saka ukuran iki wigati ngenani pitakonan ngelmu sing luwih umum bab contagion emosi. Kanggo luw


Garis bujur
Bujur kadhangkala dinotasèkaké nganggo abjad Yunani λ, nggambaraké lokasi sawijining papan panggonan ing wétan utawa kulon Bumi, saka garis lor-kidul sing disebut Meridian Utama. Garis bujur diwènèhaké miturut pangukuran sudut sing berkisar wiwit 0° ing Meridian Utama nganti +180° arah wétan lan −180° arah kulon. Ora kaya lintang sing nduwèni ekuator minangka posisi awal alami, ora ana posisi awal alami tumrap bujur. Amarga saka kuwi, sawijining dhasar meridian kudu dipilih. Senajan kartografer Britania Raya wis suwé migunakaké meridian Observatorium Greenwich ing London, referensi liyané dipigunakaké ing papan sing béda, klebu Ferro, Roma, Kopenhagen, Yerusalem, Saint Petersburg, Pisa, Paris, Philadelphia, lan Washington, D.C.. Ing taun 1884, Konferensi Meridian Internasional ngadopsi meridian Greenwich minangka Meridian utama universal utawa titik nol bujur.
Jroning basa Indonesia bujur ing sisih kulon Meridian diwènèhi jeneng Bujur Barat (BB), lan bujur ing sisih wétan Meridian dijenengaké Bujur Timur (BT). Jeneng-jeneng iki ora dikenal ing basa Inggris. Bujur Barat lan Bujur TImur minangka garis khayal sing ngubungaké titik Kutub Lor karo Kutub Kidul bumi lan nyatakaké gedhéné sudut antara posisi bujur karo garis Meridian. Garis Meridian dhéwé yakuwi bujur 0 derajat.


text:
Leksono kuwe salah siji kelurahan nang Leksono, kabupaten Wonosobo, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


text:
Mulyorejo kuwe salah siji desa nang Cepu, kabupaten Blora, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


ku aja marêp mangidul, sawise rampung, munthune uncalna sing bablas, supaya ora kasinên, lan mundhak enak, ora marakake mulês.
S. Saring Nataprajan 455,
Ngayogya.
--- 59 ---
Dhukun Bayi
Sambêtipun Jagading Wanita Kajawèn nomêr 28
Pun jabang bayi inggih dipun dadah alon-alon enjing sontên, botên mawi dipun gêdhong saha botên dipun dulang, cêkap kula sêsêpi piyambak, namung têdha kula kula jagi saèstu, sagêda ingkang mikantuki tumrap kasarasan saha kakiyatanipun jabang bayi, makatên ugi pangupakara sanèsipun miturut kawruh kadhoktêran ingkang sampun kula mangrêtosi.
[Grafik]
Nyai: Darma Prawira
Nyêlani sakêdhik, kula badhe angandharakên pitulunganipun dhukun bayi dhatêng tiyang sanès, luwung kangge mêwahi sêsêpan minôngka panimbang. Kula asring mirêng saha nyumêrêpi, wontên tiyang ingkang anglairakên jabang bayi sajak ngrêkaos, ngantos jam-jaman trêkadhang sadintên, dhuh, saiba rêkaosipun, para maos têmtu sagêd anggalih piyambak. Nyai dhukun katingal bikut tandangipun, tansah angêmèk-êmèk malah trêkadhang anguli-uli wêtêng, binarung swara pasambat ingkang amêlas asih, winantu sêbutipun para têtiyang ingkang sami anênggani. Wontên sawênèhing dhukun, saking bingungipun ngantos ngangge sarat masrut, piyambakipun akudhung kêkêb anyangkêlit irus. Saèstu anggumujêngakên. Manawi wêdaling ari-ari lêt dangu saking jabang bayi, pun jabang botên tumuntên dipun upakara, dipun umbar galènteran ngantos garing. Swaraning sêbut sangsaya umyung, adamêl girising manah. Manawi ari-ari sampun mêdal, pusêr sawêg kakêthok.
Kalih taun ingkang kapêngkêr, tanggi kula badhe anglairakên jabang bayi, ngantos sadintên sadalu dèrèng lair. Dhukunipun ngantos kalih, sarêng sampun tiga, sawêg nêdha pitulunganipun frudfro. Frudfro dhatêng mriksa. Nanging alok manawi piyambakipun botên kaconggah amitulungi, amila enggal-enggal ngaturi dhoktêr. Botên antawis dangu dhoktêr rawuh kadhèrèkakên punggawanipun kalih jalêr èstri, dados jangkêp sakawan. Dhoktêr gèdhèg-gèdhèg, awit priksa bilih jabang bayi sampun pêjah, mila kêdah kawêdalakên sarana pirantos. Kalêksanan, pun jabang bayi sagêd luwar, biyungipun wilujêng, nanging badanipun lajêng prasasat tanpa daya. Jangkêp 50 dintên inggih lajêng dumugi ing tiwas. Dhuh, mêmêlas sangêt.
Para maos mugi sampun kalintu tampi, anggalih manawi kula angawon-awon dhatêng dhukun Jawi, makatên wau botên pisan-pisan. Ing ngriki kula namung pasaja, ngaturakên punapa ingkang sampun kula sipati. Kula pitados, dhukun Jawi ingkang mangrêtos inggih wontên, ingkang pêng-pêngan saèstu inggih wontên. Mila pangajêng-ajêng kula, sintên ingkang ambêtahakên dhatêng dhukun Jawi, kêdah mulat, sampun namung anggêr dhukun, kêdah milih ingkang mangrêtos saèstu, ingkang sampun kacihna lêlabêtanipun.
--- 60 ---
Ing samangke gêntos bab pitulunganipun frudfro. Sasampuning nitipriksa, sêmunipun frudfro sampun sumêrêp, wanci punapa badhe lairipun jabang bayi. Ing ngriku wêtêngan kula pundi ingkang sakintên dèrèng lêrês, kalêrêsakên. Kula tilêman sasêkeca kula wontên ing salêbêting sênthong katutup, namung kalihan frudfro, saha tiyang sêpuh kula èstri, prêlu mitulungi manawi wontên damêlipun. Toya angêt sampun cumawis, pirantosing frudfro pêpak. Sarêng sampun kraos nêdha uwat, kula mapan sasêkecanipun miturut pranatan. Sasampuning jabang bayi lair, sakala pusêripun kagunting, botên mawi ngêntosi wêdaling ari-ari, pun jabang lajêng dipun upakara ngantos rampung, dene kula ngaso, sarampunging ngupakara jabang bayi, kalêrês pusêr kula dipun uyêg-uyêg alon mawi èpèk-èpèk, botên dangu ari-ari lair. Badan kula lajêng dipun seka ngangge toya angêt ngantos rêsik, pangangge dipun santuni, tuwin salajêngipun, makatên wau kalihan tilêman kemawon.
Badhe kasambêtan.
Nyi: Darma Prawira.
Sinjang Rujak Senthe
Sinjang rujak senthe punika lugunipun udan riris latar pêthak, dados bangsaning garis miring. Umumipun sinjang rujak senthe punika dipun rêmêni ing para wanita, awit wujudipun sae, sagêd sumêblak, manawi sêpuh soganipun katingal mramong, manawi ênèm soganipun katingal rêsik, nanging mênggahing wujud sae ingkang soganipun sêpuh.
Sanadyan sinjang rujak senthe punika bakunipun latar pêthak, nanging luwêsan purun dipun anggèni rasukan ingkang dhêdhasar tuwin sêkaran punapa kemawon.
Nama rujak senthe punika manawi mêndhêt saking luguning têmbung botên atêgês sae, awit senthe punika gatêl, tamtunipun manawi dipun rujak botên eca. Nanging wontên ingkang nêgêsi, rujak senthe punika kangge pasêmon, bilih sinjang wau agêming para bandara, (bangsaning parang rusak), môngka ing ngriku isi sêratan warni-warni, bangsanipun ingkang anggatêli tumrap ingkang botên wênang ngangge. Namung ing sapunika pinanggih kantun saenipun.
[Grafik]
--- 57 ---
No. 15, 10 April 1938, taun IX
TAMAN BOCAH
INGKANG NGÊMBANI BU MAR
KAWÊTOKAKE SAMINGGU SAPISAN DENING BALE PUSTAKA BATAVIA-CENTRUM, RÊGANE SATAUN F 1.50 KÊNA KABAYAR SABÊN 6 SASI SAPISAN. BAYAR DHISIK LÊ


text:
Deleng uga Kode Wisata: G-5020
Break cepet
Sasampunipun sarapan, sampeyan bakal miwiti lelungan setengah dina kutha. Tur njupuk sampeyan menyang Bur Dubai Creek, pasar Spice. Sampeyan bisa mungkasi foto-Stop karo Burj al-Arab, hotel bintang mung 7 ing donya. Saka ing kene sampeyan bisa mangkat menyang wong sing digawe Palm Island lan kamulyan sing paling dhuwur, Atlantis the Palm Hotel. Titik paling dhuwur ing demo iki mesthine ana Jumeirah Mosque. Wigati dicathet yen sampeyan ora kudu nganggo celana pendek, punggung lan tangan kudu ditutup lan wanita kudu nutupi kepala karo jilbab. Ing demo iki sampeyan uga bisa ngunjungi omah-omah lawas Arab karo arsitektur tradisional.
Ing wayah sore sampeyan bakal nerusake cruise Dhow ing Dubai Creek. Dhows iku kapal layar Arab tradisional sing tetep ora owah kanggo abad. Pelayaran menehi panorama Dubai sing beda banget. Ana siji yaiku Deira, sing, kanggo kabeh tujuan praktis, kabeh kutha Dubai nganti 1990 kang. Ing sisih liyane ana Dubai modern kanthi dalan gedhe lan gedhung pencakar langit sing dhuwur. Nedha bengi (prasmanan) bakal diwiwiti dhow.
Nanging, kita saranake sampeyan njupuk kesempatan iki kanggo ngunjungi Burj Khalifa, bangunan paling dhuwur ing donya. Nelpon apik banget utawa ora trep, ora ana sing nyalahake sing Burj Khalifa minangka arsitèktur lan teknik rekaman. Bangunan paling dhuwur ing dunya nesu ing langit ing 828m (kaping pitu ing Big Ben) lan dibukak ing 4 Januari 2010, mung enem taun sawisé penggalian wiwit. Nganti dina 13,000 buruh nggarap dina lan wayah wengi, ing wayah wengi nempatake lantai anyar ing sethithik telung dina. Daya tarik utama yaiku Observation Deck 'At the Top' ing lantai 124th. Saka dhuwur sing dhuwur, sampeyan bisa kanthi gampang nemtokake The World, telung perkembangan Palm lan landmark liyane. Njupuk ana sampeyan kudu liwat pameran multimedia macem-macem menyang lift pindho deck sing whisks sampeyan 10m per detik kanggo kabeh menit kanggo nggayuh tingkat 124 ing dhuwur 442m ing udhara. Ing mburi demo, bali menyang hotel


awartosakên ing sêrat-sêrat pawarti, nglarag dhatêng talatah Grik, damêl risak dhatêng baita Grik ingkang ngêmot wadyabala dharatan, ingkang badhe kaajêngakên dhatêng paprangan, ambiyantu pangrubutipun karajan Monto Nêgro, Wusarpi tuwin Bulgari, anggènipun mêngsah dhatêng kasultanan Turki. Pun Majidhe wau kacariyos sampun sawatawis wulan wontên ing ngriku, kados dene andhêlik makatên, nalika mêntas damêl karisakaning mêngsah saking kuwatosipun manawi kabujêng ing kapal pêrang Grik ingkang langkung agêng utawi langkung mirantos, pun Majidhe lajêng anggêblas mêdal saking Midde landsche zee (laut têngah) kalangan ngubêngi tanah Aprikah, lumêbêt ing sagantên abrit, pêrlu ngupados pakèndêlan ingkang sakeca, mênggah ingkang kapilih dados pakèndêlan, inggih sacêlaking palabuhan ing Suès wau
--- 135 ---
amargi wontên ing ngriku pun Majidhe botên kuwatos bilih badhe dipun munasika, jêr salèring susukan (kanaal van snêz) punika kabawah ing Turki, naging dèrèng kenging kapetang pêthal babar pisan, punapa malih pun Majidhe wontên ing ngriku botên kuwatos manawi badhe kalarag ing mêngsah, sabab margi susukan ing Suès, kaawisan saking golonging rêmbag para karajan-karajan ing Eropah, botên kenging kangge langkung kapal pêrang, manawi mêngsah nusula mawi kalangan ngubêngi Aprikah, tênèh lăngka sangêt.
Sasampunipun pun Wilis kèndêl, tumuntên lajêng kainggahan ing dhoktêr, ingkang mriksa sadaya tiyang isining baita, wontên ingkang gadhah sakit ingkang sagêd nular ing liyan, punapa botên, sarêng pinanggih sêpên, dhoktêr lajêng wangsul numpak baita lisah, ingkang dipun lampahakên ing tiyang kulit pêthak sakawan, mangangge cara Matrus, nanging mawi kêthu Turki (fez) kados kuluk nanging minggahipun ambalêmbêng kemawon, botên sêlot mêrit, tuwin langkung andhap sawatawis, kula takèkakên cariyos punika punggawa palabuhan ing Mêsir, ingkang kasusupakên dhatêng dhoktêr ing Suès, priyantun tanêmanipun Matsêapeipran, ingkang nguwaosi margi susukan, baita dhoktêr ingkang ambabar bandera wulan tumanggal wontên [wontê...]
--- 136 ---
[...n] ing canthikipun wingking, dèrèng ngantos mangkat, para tiyang dagang băngsa Arab, ingkang dhatêng numpak baita layar, ngêpung lambungipun pun Wilis, sampun sami pamit balêbêr, mancolot saking tiyanging baitanipun, utawi saking palanging tiyang wau, dhatêng kajoganipun pun Wilis, sarana mènèk tampinganing kajogan, sakêdhap netra kajoganipun pun Wilis lajêng dados pêkên alit, margi barang momotan dhatêng wadhuking Wilis, ingkang katutupan ing balabag, pasagi wiyar, sawatawis munggul saking sipataning kajogan, sanalika lajêng santun warni dados papan padhasaraning barang dagangan, tiyang-tiyangipun ingkang gadhah dagangan ugi sami linggih ing ngriku, wontên ingkang sila jegang salonjor, sila tumpang, sawênèhing tiyang dagang wontên ingkang prasasat ngubêr-ubêr dhatêng ingkang kapurih tumbas daganganipun, ngêtut wingking, nyêla-nyêla, asring ngantos kenging kabasakakên nylanthak-nylanthak, mênggah dêdaganganipun băngsa Arab wau, rèmèh-rèmèh nanging mèh sadaya wujudipun ngasabi, mila menginakên sangêt tumrapipun ingkang sumêdya ambêgta tăndha pangèngêt-èngêt anggènipun sampun nate sumêrêp kitha Suès, têsbèh sela akik, kêpêt, wulu pêksi suwari, kartu pos mawi gambar kitha Suès utawi tanah sakiwa-têngêning susukan, barang
--- 137 ---
klithikan warni-warni, kados ta: mainan karsèt, kalung mêrjan, sapanunggilanipun, punika sadaya gumêlar ing sinjang ingkang kajèrèng ing blabag turut margi barang momotan dhatêng wadhuking Wilis, saking kiranging papan ngantos wontên ingkang kalèbèrakên dhatêng jogan, utawi kabêkta minggah, kadhasarakên ing kajoganing panggungan, botên ngêmungakên para panumpak kemawon ingkang sami tumbas barang-barang wau, ugi para punggawa baita sami tumut tumbas, mila ing wêktu wau ing kajoganipun pun Wilis inggih sawatawis ulêng-ulêngan saking kêmrubutipun tiyang. Băngsa Arab ingkang sami sêsadeyan panganggenipun ting gêdhabyah, jubahan panjang rangkêp-rangkêp, wontên ingkang mawi udhêng gilig, wontên ingkang mawi kêthu Turki abrit utawi cêmêng, mênggah ulêsing panganggenipun warni-warni, rangkêpan tuwin kotangipun kathah ingkang ulês pêthak, nanging jubah manawi botên ulês satunggal, inggih mawi corèk lorèk, tur mèh sadaya mawi pinlisir pita ing têpinipun, wujuding têtiyanganipun kathah ingkang jajag-jajag dêdêgipun, sawanganipun pêngkuh-pêngkuh, kulitanipun abrit anêmbaga, labêt kenging ing bêntèr sumêngêbipun hawa ing ngriku. Sadaya wau sangêt angèngêtakên dhatêng cariyos sèwu satunggal dalu ingkang padatan dados waosan kalulutipun [ka...]
--- 138 ---
[...lulutipun] para kumala-kala, mila sadaya priya ing baita, sumêrêp sadaya wau, kintên kula kajawi kèngêtan dhatêng cariyos sèwu satunggal dalu, ugi kèngêtan dhatêng raosing manahipun ing wêktu ngangkat badhe birahi, inggih punika nalika tumambirang, wiwit gadhah kapurunan ngunggar dhatêng kajênging èngêtanipun, ingkang nêdya blas-blasan, saking rêmênipun, nglayap dhatêng jaman kamongkalan tuwin lăngka, babaripun ciptaning gagasan pangajêng-ajêngipun mudha, ingkang kaăngka-ăngka pinanggiha ing salêbêting gêsang


text: RadenBahu kondur dhateng Mataram, sowan Sultan Agung lan matur menawi sampun kasil mbendung bendungan kalawau. Sultan Agung lega manahipun. Sasampunipun menika RadenBahu dipunparingi tugas malih kangge mundhut putri ing dusun Kali Salak, kang badhe dipun dadosaken garwa dening Sultan Agung. RadenBahu sagah lan nyuwun pamit badhe bidhal ing dhusun Kali Salak.


text: wes jujuro ... jujur ae... ojo ngene gelem ragelem sakarepmu iku saiki aku uwes ngertos opo seng mbok jalok kui we mek arep dolanan kambek atiku ora enek tresno ora enek kenir neng atimu


text:
eh atine pemimpin Negara
Bisane mung mikir awake dhewe
Sehate, kamulyane, sing mung manut wudele
Wis lali marang rakyat cilik sing
Diwenehi janji, lamis omongane
RADEN ARJUNA
Raden Arjuna watake wasis, pinter, wicaksana
Yen pejabat-pejabat kuwi sipate kaya Raden Arjuna
Mesthine uripe rakyat bakal tentrem lan makmur
Ora ana jeneng korupsi dhuwit Negara
BANYU
Tisu ketetesan banyu
Banyu kang muambat mbaka sithik neng tisu
Kayadene tresnaku marang sliramu
Kang mbaka sithik mrambat ing atimu
Tresnaku mung marang sliramu
Mula, yen ati iki kok larani
Kayadene kertas kang diobong
Bakal entek dadi awu
NEGARA
Negara ayem, tentrem lan aman
Kuwi negara sing pejabate
Nduwe sipat kaya Raden Arjuna
Pinter, sopan santun, wani, lan mbelani sing ringkih
Pinter kuwi
Pejabat kang bisa mbedakke sing salah lan sing bener
Sopan lan santun bebudene kang dijunjung
Wani nglakoni bebener
Mbelani sing ringkih, mikirake rakyat cilik kang uripe sengsara
Emane akeh para pejabat mangan dhuwit negara
Tangeh lamun negara iki ora ana rakyat cilik sing sengsara
LAMIS
Kancil cilik
Lambene lamis lan tipis
Polahe nggawe ati miris
Kabeh tingkahe culika
Mrana-mrene gawe cilaka
Gawe bobroke paseduluran
 Kethek kang kapusan kancil
 Uga ora ana bedane
 Seneng mengkal lan atos atine
 Rupane wae ngguyu sajak apikan
 Nanging atine mendhem panasing mawa
Ewadene manungsa padha wae
Pinter nyandiwara
Cecet-cuet mrana mrene
Lamis omongane
Gaweyane nyandiwara
Ing ngarep, mesam-mesem
Ing mburi
Kaya obongan damen
LUH ING TRESNA
Kayadene banyu kang tumetes
Ing putihe kertas
Nembus lan ra bisa ilang
Kuwi tresnamu kanggo aku
Bening lan ora tau asat
Saka banyu luh rekasamu, aku urip
Tekan seprene tresnamu tetep bening
Tresnamu suci
Kaya putihing banyu
Kang nelesi ati garing
Gawe adem ayem lan tentrem
Wiwit cilik tekan gedhe
Luh ing tresna
Luh rekasamu kanggo aku
Luh ing esemmu marang aku
Wening lan prasaja
DRENGKI
Kancil kang licik
Kakehan ngimbu dosa
Nggegudag sapa wae
Mula tulusing ati
Tan bakal tinemu
Sing sangsara ora trima
Atine kethek wis kobong
Nggares nganti bolong
Saya kraṣa mbentoyong
Lan mung bisa ndomblong
Kancil kang kebak drengki srei
Ra bakal bisa kewales
Kethek kang tansah lara ati
RASA
Langit nyawang
Kabeh kang wis kedaden
Langit nyekseni kabeh lakon
Langit nyawang kabeh kelakon kang wis kedaden
Ora salah yen alam nesu
Merga polah tingkahing manungsa sembrana
Coba yen alam bisa celathu
Tak obrak-abrik entek panggonan uripmu
Nanging alam mung bisu
Meneng amem ndelok srakahmu
Wengakna atimu kanggo alam
Papan siji-sijine sumber panguripanmu
JASA
Guru
Lakumu kaya banyu
Lumebu ing selane watu
Ajeg-jejeg tanpa mandheg
Nukulke wiji landhep
Guru
Sliramu laku utama
Gawe seger kembang setaman
Tansah wewarah asih kamulyan
Segaraning ngelmu
TULADHA
Arjuna
Bisa ditiru bebudene
Satriya Alus tumindhake
Ora gigrik marang kabeh lelakon
Ora wedi marang pati
Kanggo ngabdi nagari
MANUNGSA KAYA KEWAN
Ana crita kancil karo kethek
Padha seneng ngumbar ukara
Kaya manungsa ing donya
Kang padha doyan ngumbar ilat
 Kancil lambene lamis tipis
 Kaya manungsa kebak culika
 Kancil ngapusi kethek agawe murka
 Kayadene kayu kobong dadi latu
Kethek ora trima dadi mala
Gampang dedreg tan bisa ngapura
Manungsa uga karem padu marang pepadha
Ora beda kewan ro manungsa
Kabeh ngusak tentreming donya
 Manungsa mung bisa ngumbar janji
 Kebeh omongan di mblenjani
 Mung bisa golek memala
 Ora gelem ngilo glithoke dhewe
 Ing endi saiki atining manungsa?
TRESNAKU ING SAKGELAS BANYU
Tresnaku marang sliramu luwih akeh tinimbang banyu kang kok ombe
Amubal kaya geni, ora ana kang bisa mateni
Kasetyanmu murub madhangi ati
Tresnaku uga tansaya subur marang sliramu
 Kaya dluwang putih lan suci
 Kaya banyu ing tisu
 Rumambat saka jroning kalbu
 Tresnaku ora bisa wutah kaya banyu kang kaombe
Geni tresna kang mubal jroning ati
Mung bisa mati nalika sliramu nglarani ati
Lan nabet ati iki
Krasa perih nggegirisi
KANCIL LAN MUNYUK
Lelakonmu kaya kancil lan munyuk
Seneng tukar padu ngapusi kanca dhewe
Nanem sengit ngrabuk serik
Wales winales tan ana enteke
Yen lelakon menungsa kaya kancil lan munyuk
Ora bakal negara iki mulya
IR SUKARNO
Panjenengan wani mbela nagara
Kaya Anoman kang ora wedi mati mbela bebener
Panjenengan nglawan Landa toh nyawa
Asipat sabar nggalang karukuran nuswantara
Amarga perjuangan panjenengan negara mardika
TRESNA
Tresnaku putih memplak
Ora kecampur barang ala
Tresnaku suci
Ing telenging ati
Murub angel dipateni
Tumemplek angel diilangi
Lan tresnaku kuwi
Langgeng
JAMAN SAIKI
Jaman saiki akeh manungsa kang murka
Padha ngapusi sakpadha-padha
Sifat becik uwis sirna kepangan jaman
Sak iki akeh uwong ala
Mbubrahake ati sing becik
Kabeh mblenjani janji
Seneng ndelok wong sengsara
Manungsa saiki padha kaya kewan
Rikala dhemen ngapusi, drengki lan srei
Wis padha kelangan ati becik
Akeh manungsa ora nduweni ati
Lan mbobrokake donya
SEPI ING ATI
Pasuryanmu sing bening
Ninggalake rasa sepi ing ati
Aku mung bisa nyawang awakmu saka kene
Lungamu saka atiku tansah agawe cuwa
Ora ngira gawe atiku tugel
Wayah bengi ing antaraning gumrisiking alang-alang
Padhange rembulan,

dataset: HuggingFaceFW/finepdfs


aten, awit napas kita sampun boten kadugi manawi kinen anandangana malih, jalaran sampun menggeh-menggeh. Dene manawi sampun sareh, inggih lajeng ka'angkatana malih, makaten salajengipun ngantos marambah-rambah sakuwawinipun, margi saya kuwawi dangu, sangsaya langkung prayogi sanget. Dene sa'angkataning pandamel wau kawastan : tripandurat, tegesipun tri = tiga, pandu = suci, rat = jagad – badan – enggen, suraosipun : kaping tiga napas kita saget tumameng ing ngabyantaraning ingkang Maha suci manggen ing salebeting suhunan (ingkang dipun suwuni). Inggih punika ingkang kabasakaken paworing kawula Gusti, tegesipun : manawi napas kita sumengka, kita jumeneng gusti, yen tumedhak, wangsul dados kawula. Bab punika para nupiksa sampun kalintu tampi ! Menggah ingkang dipun wastani kawula gusti punika dede napas kita, nanging dayaning cipta kita. Dados ulah samadi punika, pokokipun kita kedah amanjangaken panjing wijiling napas (lebet wedaling napas), kalihan angeningaken (ambeningaken) paningal, sebab paningal punika kadadosan saking rahsa.
Wondene patraping samadi kados kasebut ing nginggil wau, ugi kenging karancagaken, uger kita tansah lumintu tanpa pedhot mangeh panjing wijiling napas, kalihan lenggah, lumampah, utawi nyambutdamel inggih kedah boten kenging tilar mangreh lebet wedaling napas wau, ingkang sarana mocapaken mantra mungel : hu – ya, kados ingkang kajarwa ing nginggil.
Kajawi punika, wirid saking tembung daiwan punika ugi taksih darbe maksud sanesipun malih, inggih punika ateges panjang tanpa ujung, utawi ateges langgeng. Dene pikajengipun amastani bilih wontening napas kita punika sanyata wahananing gesang kita ingkang langgeng, inggih wontening ambegan kita. Dene ambegan punika, sanyata wontening angin ingkang tansah mlebet medal tanpa kendel, ingkang sasarengan kalihan keketeg panglampahing rah (roh). Bilih kakalih wau kendel boten makarti nama pejah, inggih risaking badan wadhag wangsul dados babakalan malih. Mila sayogyanipun lampahing napas inggih ambegan kita ingkang tansah mlebet medal tanpa kendel, kedah kapanjang-panjangan a lampahipun, murih panjanga ugi umur kita, temah saget awet wonten ing donya tutug panyawangipun dhateng anak, putu, buyut, canggah, wareng, ingkang babranahan.
Wontenipun andharan ing nginggil, mratelakaken bilih kawruh pasamaden punika sanyata langkung ageng pigunanipun, mila lajeng sinebut sastrajendrayuningr at pangruwating diyu.
Tegesipun sastra = empaning kawruh, jendra = saking panggarbaning tembung harja endra. Tegesipun harja = raharja, endra = ratu – dewa, yu = rahayu – wilujeng, ningrat = jagad – enggen – badan. Suraosipun : Musthikaning kawruh ingkang kuwasa amartani ing karahayon, kaharjan, katentreman lan sapatunggalipun. Dene tegesesipun pangruwating diyu = amalihaken diyu; dene diyu = danawa – raksasa – asura – buta, punika kangge pasemoning piawon, penyakit, rereget, babaya, pepeteng, kabodhohan lan sanesipun. Dados diyu punika kosokwangsulipun dewa, engkang ateges pinter, sae, wilujeng lan sapanunggilipun. Mengku suraos amastani ingkang saget anyirnakaken saliring piawon tuwin samubarang babaya pekewed. Mangertosipun, sinten ingkang tansah ajeg lumintu anandangaken ulah samadi, punika bilih ing suwaunipun tiyang awon, lajeng sirna piawonipun, malih dados tiyang sae lampahipun.
Tiyang sakit sirna sakitipun, dados saras, tiyang murka daksiya lajeng narimah sabar, welasasih. Tiyang goroh lajeng dados temen. Tiyang bodho dados pinter. Tiyang pinter dados pinter sanget. Makaten ugi tiyang golongan sudra dados waesia, waesia dados satriya, satriya dados brahmana, brahmana sumengka pangawak braja asarira bathara.
(4). PANDAWA LIMA
1. PRABU YUDHISTIRA
PRABU YUDHISTIRA menurut cerita pedalangan Jawa adalah raja jin negara Mertani, sebuah Kerajaan Siluman yang dalam penglihatan mata biasa merupakan hutan belantara yang sangat angker. Prabu Yudhistira mempunyai dua saudara kandung masing-masing bernama ;Arya Danduwacana, yang menguasai kesatrian Jodipati dan Arya Dananjaya yang menguasai kesatrian Madukara. Prabu Yudhistira juga mempunyai dua saudara kembar lain ibu, yaitu ; Ditya Sapujagad bertempat tinggal di kesatrian Sawojajar, dan Ditya Sapulebu di kesatrian Baweratalun.Prabu Yudhistira menikah dengan Dewi Rahina, putri Prabu Kumbala, raja jin negara Madukara dengan permaisuri Dewi Sumirat.
Dari perkawinan tersebut ia memperoleh seorang putri bernama Dewi Ratri, yang kemudian menjadi istri Arjuna.Ketika hutan Mertani berhasil ditaklukan keluarga Pandawa berkat daya kesaktian minyak Jayengkaton milik Arjuna pemberian Bagawan Wilwuk/Wilawuk, naga bersayap dari pertapaan Pringcendani. Prabu Yudhistira kemudian menyerahkan seluruh negara beserta istrinya kepada Puntadewa, sulung Pandawa, putra Prabu Pandu dengan Dewi Kunti. Prabu Yudhistira kemudian menjelma atau menyatu dalam tubuh Puntadewa, hingga Puntadewa bergelar Prabu Yudhistira. Prabu Yudhistira darahnya berwarna putih melambangkan kesuciannya.
2. BIMA atau WERKUDARA
Dikenal pula dengan nama; Balawa, Bratasena, Birawa, Dandunwacana, Nagata, Kusumayuda, Kowara, Kusumadilaga, Pandusiwi, Bayusuta, Sena, atau Wijasena. Bima putra kedua Prabu Pandu, raja Negara Astina dengan Dewi Kunti, putri Prabu Basukunti dengan Dewi Dayita dari negara Mandura. Bima mempunyai dua orang saudara kandung bernama: Puntadewa dan Arjuna, serta 2 orang saudara lain ibu, yaitu ; Nakula dan Sadewa.
Bima memililki sifat dan perwatakan; gagah berani, teguh, kuat, tabah, patuh dan jujur. Bima memiliki keistimewaan ahli bermain ganda dan memiliki berbagai senjata antara lain; Kuku Pancanaka, Gada Rujakpala, Alugara, Bargawa (kapak besar) dan Bargawasta


text: Soekarno lair ing [[Kutha Surabaya_Surabaya]]


text:
| |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | √ | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | √ |
- rupo "" <= rupa "kaanan wewujuding apa-apa sing dide leng"
- Fonem lepat : /ɔ/ kas erat o
- Wujud : ru+po
- jopo "" <= japa "donga dianggo nenambani"
- Fonem lepat : /ɔ/ kas erat o
- Wujud : jo+po
- jopo "" <= japa "donga dianggo nenambani"
- Fonem lepat : /ɔ/ kas erat o
- Wujud : jo+po
- cuwo "" <= cuwa "keturutan sing dadi pangarep-arepe "
- Fonem lepat : /ɔ/ kas erat o
- Wujud : cu+wo
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| 30. Wes bengi brow, wayahe wudhu, sholat isya, ndungo sedelo, trus udut sak util, keri dewe turu. | √ | | | | √ | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
- Wujud: ku+...+tir
- wes "-" <= wis "sampun utawi rampung enggone tumindak"
- Fonem lepat: /i/ kaserat e
- Wujud: wes
- ndungo "-" <= ndonga "pamuji slameti"
- Fonem lepat: /o/ kaserat u
- Wujud: ndu+nego
- ndungo "-" <= ndonga "pamuji slameti"
- Fonem lepat: /ɔ/ kaserat o
- Wujud: ndu+nego
- sedelo "-" <= sedhela "sekedhap utawi ora suwe"
- Fonem lepat: /d/ kaserat d
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|
| | | √ | | | √ | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | √ | √ | √ | | | | | | | | | | | | | | | | |
| 31. | Gusti, umpami sampun wonten jodo kagem kulo, kulo nyuwun mboten sah dangu angsalipun ngepanggihaken kaleh kulo, kersane kulo saget ngontrol nafsu kulo, lan tebihaken kulo saking godhanipun setan, amin.. | √ | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| "Gusti, Umpami Sampun Wonten Jodo Kagem Kulo, Kulo Nyuwun Mboten San Zango Angsalipun Ngepanggihaken Kaleh Kulo, Kersane Kulo Saget Ngontrol Nafsu Kulo, Lan Tebihaken Kulo Saking Godhanipun Setan, Amin.." | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
- sedelo "-" <= sedhela "sekedhap utawi ora suwe"
- Fonem lepat: /ɔ/ kaseraf o
- Wujud: se+de+lɔ
- dewe "-" <= dhewe "piyambak utawi ijen"
- Fonem lepat: /d/ kaseraf d
- Wujud: de+we
- umpami "-" <= upami "tuladha kang dianggo nggamblangake"
- Fonem lepat: tambahing fonem /m/
- Wujud: um+pa+ma
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|
| | | √ | | √ | | √ | | | | | | | | | | | | | | |
| | | √ | | √ | | √ | | | | | | | | | | | | | | |
| | | √ | | √ | | √ | | | | | | | | | | | | | | |
| | | √ | | √ | | √ | | | | | | | | | | | | | | |
- jodo "-" <= jodho "cocog utawi bisa gathuk"
- Fonem lepat: /d/ kaserat d
- Wujud: jo+do
- mboten "-" <= boten "ora"
- Fonem lepat: tambahing fonem /m/
- Wujud: m+boten
- kaleh "-" <= kalih "lan"
- Fonem lepat: /i/ kaserat e
- Wujud: ka+lgh
- kulo "-" <= kula "aku utawi wangusulan yen diundang"
- Fonem lepat: /l/ kaserat o
- Wujud: ku+lq
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
|---|----------------------------------------------------------------------|---|---|---|---|---|---|---|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|----|---------------------------------------------------------------------|
| 33.| Masalah wedok'an iku gampang, penting iso nyaur utang sek.. | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • iso "iwak usus"
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | <= isa "bisa utawi saged"
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • Fonem lepat : /ɔ/ kaserat o
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • Wujud : i+so |
| 34.| "Ya Alloh aku jodo'ne karo cah kae ya..? aku sayank cah kae.." | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • Alloh "-" <= Allah "roh kang mahasampurna kang nitahake jagad saisine"
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • Fonem lepat : /ɔ/ kaserat o
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • Wujud : A+loh |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • jodo "-" <= jodho "cocog utawi bisa gathuku"
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | • Fonem lepat : /d/ kaserat d
| |


text:
mangke sumanggèng kapti | pan sampun panggih paduka | sasat gusti Jayèngmurti | ngandikarya Tasikwaja | lah sira mênênga ngriki ||
17. lamun lajua sirèku | kari lêlakon sasasi | dadi lawas anèng marga | lamun sira kang nglakoni | yèn ingsun kang nglakonana | pan rong dina bae prapti ||
18. lagyeca imbalan wuwus | wontên cundaka nusuli | anama Radèn Sihngiyar | lurah kajinêmannèki [kajinêma...]
[...nnèki] | wadya ing Kaumarmayan | sawadya nitih turanggi ||
19. kêkapalan tigang aus[8]
| Sihngiyar iku prajurit | sosorane Tajiwalar | pêpatihe Marmayèki | Tajiwalar patih tuwa | Sihngiyar patih taruni ||
20. atêngga kantun nèng Kaus | among ing Radèn Mardani | lawan bala sangang lêksa | sadaya wadya sinêlir | Sang Dipati Tasikwaja | kagyat dènira ningali ||
21. Sihngiyar kagyat tumurun | nêmbah umarêk ing gusti | umatur lamun dinuta | ing Radèn Umaryunani | tur uninga raning mêngsah | ratu kang sawiji-wiji ||
22. ratu kang bêbala ratu | nênêm kang pangajêng sami | Raja Sarkab ing Turkiyah | Raja Perid Parangakik | ing Burhan Raja Puldriyan | ing Dinawar Raja Sulbi ||
23. gangsal sang prabu ing Kulsum | Raja Parisdan sinêkti | nênêm Sang Raja Bardiyan | kithanipun ing Kudari | samya ngirid para raja | milane wadya ngêbêki ||
24. kitha ing Kaos kêkêmput | nanging gusti Maryunani | tan arsa ngêkêp ing kitha | sabên enjing amiyosi | mêthuk prang jawining kitha | rame prang ing sabên ari ||
25. Arya Tasikwaja muwus | ngumpula makuwon ngriki | padha karyaa jêjagang | ewuh aya nèng wanadri | manawa balaning mêngsah | kang anusul wira-wiri ||
26. yèn ingsun balia pan wus | antuk kabar kang sayêkti | nanging ta kurang utama | utama kang wruh pribadi | rong dina bae sun prapta | iya ing Kaos nagari ||
27. Dipati
Tasikwaja wus | nampèl wêntisira kalih | malumpat mêsat lir kilat | pan kadya thathit akêsit | jangkêp kalih dina samya | lan kalakon kalih sasi ||
28. kunêng ing Kaos winuwus | Rahadèn Umaryunani | enjang anêmbang têngara | kêkirab sagunging baris | gumrêgut kang wadya Ngarab | tan nêdya mundur ing jurit ||
15. Wong Agung Bidhal dhatêng Kaos.
1. tri gumuruh enjang swaraning têngara | kirab sagunging baris | praptèng rana aglar | mungsuh kalawan rowang | wadya Rab maksih anggili | saking jro kitha | turôngga lawan èsthi ||
2. sampun lunggyèng ing wijoan palorêtna | Radèn Umaryunani | lan ari narendra | Prabu Kobatsareas | ing ngarsa Rajèng Sêrandil | lan Rajèng Yunan | banjêng têpung para ji ||
3. Raja Bahman lawan Sri Bathara Irman | ing padmasana linggih | sagung para nata | aglar nèng kering kanan | wadya lit kadya jaladri | tabah-tabahan | yayah karêngèng langit ||
4. tunggul payung agung lêlayu daludag | kadya ambusanani | rêngganing akasa | soroting diwangkara | sumarambah angênèni | rêngganing jagad | tuhu ngebat-ebati ||
5. wau ta kang umêsat kadya kêkilat | Dipati Guritwêsi | praptèng Kaos enjang | jujug ing rananggana [ranang...]
[...gana] | lincak-lincak asêsirig | kagyat wong Arab | sadaya aningali ||
6. ana lincak-lincak jujug barisira | wau Radèn Mardani | wus samya têtela | têdhak kang para raja | gupuh samya malayoni | èstu Marmaya | prasamya angujungi ||
7. pan sakala gumêring warta kawarta | yèn Umarmaya prapti | sagung juru kêndhang | salin pamukulira | têngêr yèn suka kang galih | baris ing Arab | berag sagung wadya lit ||
8. kadya taru kadhawahan udan kapat | ing tyas mangsane sêmi | Sri Kobatsareas | ngastuti lan kang raka | Rahadèn Umaryunani | kinèn ngumpulna | sagung wadya kang kanin ||
9. wus tinamban mring Wong Agung Tasikwaja | waluya sadayèki | sagung para raja | têtanya wartanira | ing gusti Sang Jayèngmurti | lamun raharja | kunêng kang wadya kapir ||
10. wus misuwur yèn prapta Sang Umarmaya | miwah katingal sami | dening Raja Bahman | èstu yèn Umarmaya | prapta nèng papan sêsirig | akêplok tangan | ngarêpe Maryunani ||
11. adoh-adoh nudingi mring Raja Bahman | Bahman kêtêr tyasnèki | ngucap marang Bêstak | hèh Bêstak tingalana | dêduta Umarmayèki | pan wus têtela | doranira ing kami ||
12. aturira Bêstak sarwi garagapan | surat saking Mêdayin | kula tan uninga | dora yêktining surat | Sang Raja Bahman nulya glis | nitih turôngga | Bêstak cinandhak aglis ||
13. ikêt pinggange Bêstak dèn ikal-ikal | munggèng luhur turanggi | pan kadya likasan | kuwate Raja Bahman | katingalan sadayèki | wadya tan samar | Islam kalawan kapir ||
14. pan sinurak dening wadyabala Ngarab | wruh ing pakaryannèki | dyan binanting kisma | wusnya dangu dèn ikal | Raja Bahman aningali | mring Umarmaya | langkung dènnya prihatin ||
15. wus angrasa yèn ora antuk ngapura | wau Rêkyana Patih | Bêstak galangsaran | dèrèng tuntunge pêjah | ginosongan ing wadyèki | wau kang para | ratu suruwan sami ||
16. angrêrapu dukanira Raja Bahman | Sang Prabu Parangakik | Perid lan Puldriyan | miwah Raja Parisdan | Raja Bardiyan lan Sulbi | lan Raja Sarkab | sarêng dènira angling ||
17. sampun tuwan manjangakên duka cipta | dumèh mungsuh lan Amir | miwah Umarmaya | kula kang mêjahana | sampun mawi walanggalih | pasthi kasulah | dening kawula sami ||
18. Prabu Irman karuna ngarsane Bahman | Bahman lilih tyasnèki | dadya tinêtêgan | sadina tan antuk prang | de Bahman sangêt prihatin | bubar kalihnya | mundur makuwon sami ||
19


text: Kendal kuwe salah siji kecamatan nang , Jawa Timur, Indonesia.


text:
Ternaté Kidul iku kecamatan ing Kutha Ternaté propinsi Maluku Lor, Indonésia.
Kutha Ternate


text:
Tana Righu iku kecamatan ing Kabupatèn Sumba Kulon Propinsi Nusa Tenggara Wétan.
Kabupatèn Sumba Kulon
Kabupatèn Sumba Kulon


text: ing a klsp.


lan Pangeran Dipati tuwin Raden Tumenggung Natadiningrat. Pangandikanipun Ingkang Sinuhun," Mulane adhimas sun undang, ana layange Jendral. Sabab anakmu dadi lawang Tuwan Besar, ora rembug. lng mengko ingsun lakoni tulak bilahi, adhimas nyingkiri wong ingkang rame kang gumanti lawang vvakane Sindunagara. Ora ewuh, sapuluh-puluh ana setan ngiwi-iwi. Aja dadi atimu miwah Natadiningrat".
Aturipun ingkang rayi, "Leres karsa dalem, kula langkung rumojong. Sampun rumiyina, mila yen puruna, matur sanget nuwun kangmas. Sareng pun Natadiningrat kinarsakaken dados kori, kula langkung watir. Mantuk sanget, pepondhas sasat katrahan ing nugraha raosing manah, kaowel bilainipun. Begja pun Natadiningrat".
Ingkang Sinuhun kajron tampi, raos anglulu matur loba, "Adhimas, nora mengkono. Mung mari tepung prakara kang menyang Gupremen, yen nampani karsaningsun misih Natadiningrat."Kang rayi matur persudi, "Sinuhun ketanggelan dadosa bupati mijen, manah kula langkung eca boten wonten kang munasika. Punika supadosipun".
Anyambeti Pangeran Dipati, "Leres, paman. Dados resikipun adhi Natadiningrat,.manahipun saged eca boten cowong". Asreng ngandika Kangjeng Sultan," Kaya bocah katriwal, dadi miji sasat nganggur". Aturipun ingkangrayi," Asal teksih momong putri, mangsa kantosa katriwal". Nunten Raden Brangtakusuma angemban timbalan dalem Ratu, dhumateng ing Danurejan. Raden Tumenggung Natadiningrat, mantun dados pintu ginentosanKyai Tumenggung Sindunagara. Ingkang rayi Pangeran Natakusuma tinundhung medal sarta pinoma-poma sampun ngantos dados galihipun. Kangjeng Pangeran Natakusuma lajeng kondur.
Semanten ing dalu, wonten daru ngaler ngilen dhawahipun. Enjing Tuwan Pambram mantuk, sampun pupus sadaya saliring bicaranipun. Ingkang Sinuhun langkung suka. Pedhak sonten tetegar, semanten Raden Rangga Prawiradirja ubanggi, kirang nem dinten mangkat nusul Tuwan Pambram, tata dhateng Semawis.
Denya ngandika ing Jendral, lajeng sowan dhateng Bogor Sandi ngirabaken bala wira-wiri wonten margi, nanging Raden Rangga boten tumut manggihi putra sentana bupati. Amung selamet ing paran, sampun jaga taha-taha sasolahipun tiyang Kranggan nggeladhi sarta mapan prajurit gentho kumebul,
Ing sabibaring tamu, Raden Rangga galenikan lan Pringgakusuma kalayan mantri njawi nama Ngabehi Pusparana, prenah kaki ing Sokawati. Raden Rangga sampun pracados, boten priksa yen kekalih punika dados pangulahing patih. Kang wau sampun pratignya mangan upas, bareng mati temah mandayeng jangji balik dhateng Raden Patih. Mangka pikandel ngawula padha pyayi, gleca-glece sasolahipun.
Raden Rangga winadulaken dhateng Raden Patih, wanci bedhug dalu Raden Rangga daut margi ing wingking ler wetan. Ambobok banon, kadamel margi baris kapalan, gumrebyug langkung kaget kang kamargan. Raden Rangga dumugi Jenu lereh, boten tinututan. Prajurit gentho kari, sampun oleh dangdanan.
Raden Pringgakusuma, Pusparana amung ngaterken ing margi lajeng dhateng ing Danurejan, dhatengipun Ki Martalaya atur priksa ing patih, langkung sumringah netyanipun. Enggal Raden Danukusuma dhateng loji, atur priksa ing saderengipun Raden Rangga morod, Raden Patih kang ngaturi penjawil.
Pangeran Adikusuma, Pangeran Mangkubumi, tunggilipun Ingkang Sinuhun Kangjeng Sultan kapinta ing galih. Para prawara ngandikan, ingkang dereng dhateng katimbalan Raden Patih. Kengkenanipun sumebar, lan nalika ingkang rama Pangeran Natakusuma lelejeming den waspaosna kang yektos. Kangjeng Pangeran sampun dangu sinowan ingkang abdi sampun katuran priksa dhumateng ingkang putra Raden Tumenggung Natadiningrat.
Nunten wonten utusaning patih, anyaosi priksa lolosipun Raden Rangga, katunjel gandhek animbali enggal-enggalan. Kangjeng Pangeran sampun sowan, Pangeran Ngabehi sarenganipun. Ingkang Sinuhun nunten bebilas dhateng ingkang rayi, wonten terkaning batos. Ingkang rayi ing semu, tampi. Katujune pun Rangga boten wonten, dandosan kula den gabrul. Amung Natadiningrat kenging kapalipun satunggal, Ingkang Sinuhun semu mengkak sebab Ratu Kancana kathah kengingipun.
Nunten amatah punggawi, ingkang nusul nututi Raden Rangga. Raden Purwadipura, tetindhihipun prajurit lebet, sapratigan urunan tiyang sanegari. Bebantheng Ki Martalaya, Dipadirja putranipun Raden Arya Sindurja, Pringgakusuma. Nanging welingipun Ingkang Sinuhun, binujug sangkaning lirih, darapon Rangga elinga.
Pangran Natakusuma, boten. suwawi. Prayogi kabrubuh Ngayogya kerigan. Sokur kacandhak ing margi pun Rangga, yen boten kepapas ing benjing kathah pambekanipun. Kamadhihan ngajak sempal, Raden Patih mengo, sedaya boten wonten rembag. Ngetok budining praja, sawet gangga ketok ponjen. Inggih boten pantes, tuwin amicanten kagengen lampah.
Mila pamrihipun, Raden Patih purnaa saking Kumpeni. Dapak-dapak Kangjeng Sultan manggih ciri, den embut Rangga pinrih aweta. Dhawuhdaiem Ingkang Sinuhun, kang anglurug den pracayakna enggal dhateng minister lan anedha kanthi dragunder Walandi.
Raden Patih ingkang lumampah, lan ndik.akaken cecereng. Yen Kangjeng Sultan, nora tunggak milu-milu. Rangga, alane dhewe. Kejaba ing kana, yen ana sabyantu, ingsun ora pisan angajani. Apa maning Ki Dipati nora wruh, aja ngawak-awaki.
Raden Patih langkung rujuk, welingipun Ingkang Sinuhun, malih damel; yen sampun dhateng loji lapur, ken ngrayah pondhokan kranggan.
Raden Tumenggung Natadiningrat ngiring, sampun panggih minister, sinung kanthi Tomis Litnan kumpeni. Purwadipura sampun bidhal, Raden Patih lajeng dhateng Kranggan. Patih Singapadu kongsi abang biru, wira-wiri mundhi tumbak. Sakehing tiyang dipun cepeng


Arare
Arare (あられ, 霰?) utawi arare mochi inggih menika salah satunggaling dhaharan ingkang asalipun saking negara Jepang. Arare menika dhaharan ingkang dipundamel saking beras ketan. Wujud saking Arare menika alit-alit kanthi dawanipun kirang langkung 2 cm dumugi 3 cm lan kandhelipun kirang langkung 3 mm. Arare dipunolah kanthi cara dipunpanggang saged ugi dipungoreng. Bahan baku lan ukuran Arare ingkang alit-alit menika damel béda antawisipun arare lan okaki kalihan senbei ingkang gadhah ukuran ageng lan dipundamel saking bahan beras.[1] Dhaharan menika dipunparingi nama "arare" amargi katingal kados wiji-wiji jawahan watu ès.
Bab lan Paragraf
Cara damel Arare[sunting | sunting sumber]
Arare dipundamel kanthi cara beras ketan kasebut dipunkom (direndam) dumugi empuk. Bibar menika, ketan dipundamel lembut dados glepung. Salajengipun dipun-dang dumugi dados adonan ingkag saged dipunuleni. Lajeng adonan dipuntugel-tugel kanthi ukuran alit sadèrèngipun dipungaringaken, dipunparingi rasa, pungkasan arare dipunpanggang. Arare kadamel kanthi maneka rasa lan padatanipun mawi rasa legi utawi asin (rasa kecap asin utawi rasa selada ingkang ateges rasa sarem). Bahan perisa ingkang padatanipun dipuntambahaken inggih menika nori, urang, lan cumi. Arare ugi dipundamel kanthi maneka warni kanthi nginakaken pewarni saking tuwuhan utawi pewarwa kagem panganan.
Variasi arare[sunting | sunting sumber]
- Hina arare
- Hina arare inggih menika sebatan kanggé arare kanthi wujud bunder lan dipundamel manéka warni kados jambon, ijo, lan kuning. Kados déné hishimochi, hina arare menika kalebet dhaharan istimewa kagem laré-laré nalika ngrayakaken Hinamatsuri. Dhaharan sanèsipun menika kados brondong beras, karinto, lan arare kanthi isi kacang ugi asring dipunbungkus sareng kalihan hina arare [2].
- Bubu arare
- Wiwitanipun, arare dipunlebetaken dhateng bungkus furikake minangka panyerap kelembapan. Kala menika furikake tasih dipunwadahi ing bungkus kertas lan cepet lembab nalika dipunwadahi tanpa arare. Katahhipun tiyang langkung remen rasa garing lan gurih arare ingkang dados setunggal kalihan furikake. Adhedhasar alesan kasebut, para produsen banjur nglajengaken tradisi mlebetaken arare dhateng furikake sanajan sampun ngginakaken teknologi pambungkasan ingkang modern. Arare ing sajroning wadah furikake dipunwastani "bubu arare" (dipundamel cekak "bubu") amargi tiyang Kyoto nyebat ochazuke minangka bubuzuke.
Cathetan suku[sunting | sunting sumber]
- ^ Ang, Catharina Y.W.; KeShun Liu, Yao-WenHuang (1999). Asian Foods: Science and Technology. CRC Press. pp. 6-7. ISBN 1-5667-6736-9.
- ^ (id) Luar negeri, (dipunakses tanggal 24 Februari 2013)


text: Kalidawir kuwe salah siji kecamatan nang , Jawa Timur, Indonesia.


text:
apag Wasi Jaladara, dadya prang rame, danguning prang, sri yaksa jinêmparing dening Arya Pamadi, pêjah kapisanan, lajêng sami lênggah. Radèn Pamadi matur, kang raka ingaturan rumiyin, supados ing lampah sakeca: kakang mas sagêda ngandikan. Kang raka suka jumurung, sigra lumampah, angiring Dyah Erawati, wus lêpas lampahira, mêdal saking Guwadhasar.
13. Madêg ing madyaning wana, pabarisan Ngastina, Prabu Anom Jayapitana, tuwin Patih Arya Sakuni, miwah para ari Korawa, Radèn Dursasana, Radèn Kartamarma, Radèn Durmagati, Radèn Citraksa tuwin Radèn Citraksi, wus lami dènnya ngupaya Sang Rajaputri Mandraka Dyah Erawati, dèrèng angsal titik.
Mangkana dèrèng dangu dhatêngipun Radèn Citraksa, atur uninga wontên janma langkung angiring wanodya endah. Patih Arya Sakuni matur, mrayogèkakên binegal, Sri Jayapitana sigra tindak tuwin para ari Korawa, Patih Arya Sakuni mêthukakên saking ngajêng, lajêng tanya-tinanya, ngakên duta Mandraka, amêthuk sang rajaputri, mila ambêkta jêmpana joli. Wasi Jaladara dyan pinupuh saking wingking, aniba kantaka, Dyah Erawati binêkta linêbêtakên joli, gya bidhal.
Anênggih lampahira Arya Pamadi, taksih wontên ing Guwadhasar.
Kocapa ing Argasonya, Dyah Bratajaya, dènira anêngga wit nagasari alum. Sigra dènira bidhal sumusul ing raka tuwin êmban.
14. Anênggih lampahira Radèn Pamadi, duk mijil saking Guwadhasar, pinapag dening Hyang Baruna, sêsanti sarwi ngêngudang, Sang Hyang Baruna atur manuwun maring Arya Pamadi, dene sirnaning yaksa gara gadha, isèn-isèn samodra wus paripurna. Radèn Pamadi ingaturan warastra nama Barunastra, sarta winangsit kinèn enggal-enggal, awit Arya Jaladara kenging bêbaya. Arya Pamadi sandika, mangkat.
15. Kocapa kang wontên wana, Wasi Jaladara kang nandhang kanin, gêrêng-gêrêng sêsambat ari Sang Pamadi. Lampahira Arya Bratasena duk prapta ing ngriku myarsa sambat amlasarsa kang sinambat kang rayi Sang Pamadi, dadya kumêpyur tyasira, amrêpêki têtanya, sang wasi matur ing purwa madya wasana, wiwit kesahira lan Arya Pamadi maring Guwadhasar, prang lan Yaksendra Prabu Kalaroga, satêmah binegal Korawa. Arya Bratasena kapitèng tyas ing driya, ngandika sagah têtulung mring Mandraka, amung mêling yèn Arya Pamadi prapta tinuduh anusul maring Mandraka, sang wasi matur sagah, Arya Sena pangkat.
Anulya praptanira Radèn Pamadi, laju anyundhang kang raka, ingusadan wus waluya jati, nanging Sang Wasi Jaladara nganti praptanira kang rayi Dyah Bratajaya. Nulya praptanira Dyah Bratajaya tawan-tawan tangis, duk uninga kang raka saput ing tyas, sigra angrungkêbi kang raka, Wasi Jaladara endha, Dyah Bratajaya angrungkêbi angrangkul jangganira Sang Arya Pamadi. Sang wasi gumujêng latah ngandika: Dhuh, babo ariningsun Dyah Bratajaya, kang sira rangkul iku sapa. Dyah Rara Irêng tan panon rat, sru merang ing driya, Radèn Pamadi ginruwak wadananira, jaja dèn dhêngkul, Radèn Arya Pamadi dadya ngèplèh-èplèh, Dyah Bratajaya anggablogi kang raka, Wasi Jaladara gumujêng suka ngandika: Lho, ya ora dadi ngapa, yayi, gêguyon padha sadulur. Wis Rara Irêng, aja ngrêribêdi, sira manjinga sêsupeningsun. Sang dyah sampun manjing, Nyi Sagopi kinèn wangsul têngga pacrabakan, dyan mangkat. Radèn Arya Jaladara sajarwa mring Arya Pamadi awit panggih Korawa, dumugi praptanira Arya Sena, wus tinutur sadaya, yayi payo budhal maring Mandraka.
16. Madêg ing nagri Mandraka, Prabu Salya miyos ing pôncaniti, ingadhêp kang putra Arya Rukmarata, tanapi Patih Tuhayata, pêpak sagung kang anangkil. Kang ginunêm lampahira Radèn Pamadi.
Mangkana praptanira sata Korawa, laju mring pasewakan. Patih Arya Sakuni angaturakên Rêtna Erawati. Sang nata dhawuh anglajêngakên dhatêng pura. Patih Arya Sakuni dinangu, matur saking praja Jongparong [Jongpa...]
[...rong,] narendranira Prabu Singabarong. Sri Salya suka ngandika: Iya sapa-sapa ajanji katêmu wus padha bêcik.
Mangkana ta yèn nginanga dèrèng abang, idua dèrèng asat, kasaru praptanira Radèn Bratasena, ngadêg ing taratag sarwi atêkên gada, cingak punggawa kang sami nangkil, saklangkung sami gêtêr wardaya, wasana katur ing nata, dhawuh kinèn angirida. Radèn Bratasena ingirid maring ngabyantara, dinangu matur: rare saking wuki[22]
Ratawu atmajèng Prabu Pandhu Ngastina, ngupaya kadangira Radèn Pamadi, duk prapta ing wana kapanggih wasi gunung nama Radèn Arya Jaladara, ngakên mitra Radèn Pamadi, dinuta sri nata gya ngupaya putra wanodya Dyah Erawati, wus kapanggih nèng praja Guwadhasar, dèn dhustha Sri Yaksendra Prabu Kalaroga, praptèng wana binegal Korawa, buh mati lan urip, amung manira iki atur pratela, kang antuk karya Wasi Jaladara, tuwin Radèn Pamadi. Patih Arya Sakuni tuwin Korawa duk myarsa samya merang, ambolos. Sri Salya ningali solahing Korawa suka ing galih.
Anulya praptanira Radèn Pamadi, tuwin Radèn Arya Jaladara, Arya Sena gupuh angrangkul kang rayi Radèn Pamadi. Sri Salya suka andangu, Radèn Pamadi matur, wus ingandhar sadaya. Tuwin ngaturakên punika Arya Sena kadangira panênggan,[23]
panênggak
ingkang miyos bungkus. Sri Salya saya sru sukaning driya, dhawuh mring Radèn Pamadi, kang pasthi antuk ganjaran si wasi gunung, nanging katêmu gampang, balik Korawa kang makewuhi, môngsa bodhoa. Arya Sena sigra mêdal.
Mangkana sagung Korawa sakit manahira, sigra angobongi paseban


ngrusak Majapahit, yen wis padha rujuk, banjur arêp kêpyakan tumuli. Para Sunan lan para Bupati wis padha rujuk kabeh, mung siji kang ora rujuk, iya iku Syekh Sitijênar. Sunan Benang duka, Syekh Sitijênar dipateni, dene kang kadhawuhan mateni iya iku Sunan Giri, Syekh Sitijênar dilawe gulune mati. Sadurunge Syekh Sitijênar tumêka ing pati, ninggal swara: "Eling-eling ngulama ing Giri, kowe ora tak-walês ing akhirat, nanging tak-walês ana ing dunya kene bae, besuk yen ana Ratu Jawa kanthi wong tuwa, ing kono gulumu bakal tak-lawe gênti". Sunan Giri mangsuli: "Iya besuk wani, saiki wani, aku ora bakal mundur". Sawise golong karêpe, nglêstarekake apa kang wis dirêmbug. Sang Adipati Dêmak banjur ingidenan jumênêng Nata, amêngku tanah Jawa, jêjuluk Senapati Jimbuningrat, patihe wong saka Atasaning aran Patih Mangkurat. Esuke Senapati Jimbuningrat wis miranti sapraboting pêrang, banjur budhal mênyang Majapahit, diiringake para Sunan lan para Bupati, lakune kaya dene Garêbêg Maulud, para wadya bala ora ana kang ngrêti wadining laku, kajaba mung para Tumênggung lan para Sunan apa dene para ngulama, Sunan Benang lan Sunan Giri ora melu mênyang Majapahit, pawadane sarehne wis sêpuh, mung arêp salat ana ing masjid bae, lan paring idi rahayuning laku, dadi mung para Sunan lan para Bupati bae kang ngiringake Sultan Bintara, ora kacarita lakune ana ing dalan.
Gênti kocapa nagara ing Majapahit, Patih saulihe saka ing Giri banjur matur sang Prabu, bab ênggone mukul pêrang ing Giri, mungguh kang dadi senapati ing Giri iya iku sawijining bangsa Cina kang wis ngrasuk agama Islam, arane Sêcasena, mangsah mêncak nganggo gêgêman abir, sawadya-balane watara wong têlung atus, padha bisa mêncak kabeh, brêngose capang sirahe gundhul, padha manganggo srêban cara kaji, mangsah pêrang paculat kaya walang kadung, wadya Majapahit ambêdhili, dene wadya-bala ing Giri pating jênkelang ora kêlar nadhahi tibaning mimis. Senapati Sêcasena wis mati, dene bala Cina liyane lang kari padha mlayu salang tunjang, bala ing Giri ngungsi mênyang alas ing gunung, sawêneh ngambang ing sagara, mlayu mênyang Benang têrus diburu dening wadya-bala Majapahit, Sunan Giri lan Sunan Benang banjur nunggal saprau-layar ngambang ing sagara, kinira banjur minggat marang Arab ora bali ngajawa. Sang Prabu banjur dhawuh marang Patih, supaya utusan mênyang Dêmak, andhawuhake yen ngulama ing Giri lan ing Benang padha têka ing Dêmak, didhawuhi nyêkêl, kaaturna bêbandan ing ngarsa Nata, awit dosane santri Benang ngrusak bumi ing Kêrtasana, dene dosane santri Giri ora gêlêm seba marang ngarsa Prabu, tekade sumêdya nglawan pêrang.
Patih samêtune ing paseban jaba, banjur nimbali duta kang arêp diutus mênyang Dêmak, sajrone ana ing paseban jaba, kêsaru têkane utusane Bupati ing Pathi, ngaturake layang marang Patih, layang banjur diwaos kiyai Patih, mungguh surasaning layang. Menak Tunjungpura ing Pathi ngaturi uninga, yen Adipati ing Dêmak, iya iku Babah Patah, wis madêg Ratu ana ing Dêmak, dene kang ngêbang- êbang adêging Nata, iya iku Sunan Benang lan Sunan Giri, para Bupati pasisir lor sawadyane kang wis padha Islam uga padha njurungi, dene jêjuluking Ratu, Senapati Jimbuningrat, utawa Sultan Syah 'Alam Akbar Siru'llah Kalifatu'rrasul Amiri'lmukminin Tajudi'l'Abdu'lhamid Kak, iya Sultan Adi Surya 'Alam Ing Bintara. Ing samêngko Babah Patah sawadya-balane wis budhal nglurug marang Majapahit, sêdya mungsuh ingkang rama, Babah Patah abot mênyang gurune, ngenthengake ingkang rama, para Sunan lan para Bupati padha ambiyantu anggone arêp mbêdhah Majapahit. Babah Patah anggone nggawa bala têlung lêksa miranti sapraboting pêrang, mungguh kature Sang Prabu amborongake kiyai Patih. Layang kang saka Pathi mau katitimasan tanggal kaping 3 sasi Mulud taun Jimakir 1303, masa Kasanga Wuku Prangbakat. Kiyai Patih sawise maos layang, njêtung atine, sarta kêrot, gêrêng-gêrêng, gedheg-gedheg, bangêt pangungune, banjur tumênga ing tawang karo nyêbut marang Dewa kang Linuwih, bangêt gumune mênyang wong Islam, dene ora padha ngrêti mênyang kabêcikane Sang Prabu, malah padha gawe ala. Kyai Patih banjur matur Sang Prabu, ngaturake surasane layang mau.
Sang Prabu Brawijaya midhangêt ature Patih kaget bangêt panggalihe, njêgrêg kaya tugu, nganti suwe ora ngandika, jroning panggalih ngungun bangêt marang putrane sarta para Sunan, dene padha duwe sêdya kang mangkono, padha diparingi pangkat, wêkasane malah padha gawe buwana balik, kolu ngrusak Majapahit. Sang Prabu nganti ora bisa manggalih apa mungguh kang dadi sababe, dene putrane lan para ngulama têka arêp ngrusak karaton, digoleki nalar-nalare tansah wudhar, lair batin ora tinêmu ing nalar, dene kok padha duwe pikir ala. Ing wêktu iku panggalihe Sang Prabu pêtêng bangêt, sungkawane ratu Gêdhe kang linuwih, sinêmonan dening Dewa, kaya dene atining kêbo êntek dimangsa ing tumaning kinjir. Sang Prabu banjur andangu marang Patih, apa ta mungguh kang dadi sababe, dene putrane lan para ngulama apa dene para Bupati kolu ngrusak Majapahit, ora padha ngelingi marang kabêcikan.
Ature Patih, mratelakake yen uga ora mangêrti, amarga adoh karo nalare, wong dibêciki kok padha malês ala, lumrahe mêsthi, padha malês bêcik. Ki Patih uga mung gumun, dene wong Islam pikire kok padha ora bêcik, dibêciki walêse kok padha ala.
Terjemahan asli ke dalam


text:
yingkiri tumindak kridhâ lumahing astâ. Mênawi botên kapêkså tiyang mandhiri botên badhe nyuwun pitulungan tiyang sanes. Kajawi mênikå, tiyang mandhiri kêbak ing dayâ ngulir budi; kreatif.botên rêmên tiru-tiru dhumatêng pakaryanipun tiyang sanes. Samantên ugi, tiyang mandhiri tansah pitados dhumatêng dayâ kêkiyatan, dayâ pamikir piyambak satêmah botên pengin nulad menâpâ ingkang sampun katindakakên dening tiyang sanes.
Tiyang mandhiri tansah mëmpêng anggenipun sinau; ngangsu kawruh. Tansah ngasah lantiping budi. Ngasah lantiping pamikir murih pikiranipun landhêp. Tiyang ingkang kados makatên têmtubotên gadhah pamikiran kangge niru, mêthik kawruhipun tiyang sanes. Tiyang ingkang gadhah budi pakarti mandhiri, kanthi tekad ingkang kiyat, grégêt ingkang makantar-kantar tansah sumadiyâ nindakakên sadayâ pakaryan. Wontên ing dhirinipun sampun tumanêm bilih samubarang pakaryan sagêd dipunayahi utawi kaconggah. Tiyang mandhiribotên gampil nglokro. Tiyang mandhiri botên namung pitados mênâpâ ingkang dipunaturakên tiyang sanês, saderengipun nindakakên piyambak.
Saking andharan ing nginggil sasampunipun dipunkêlompokakên kados tabel 5 Nilai-nilai Budi Pakarti wontên ing Layang Sasmitâ Titikå ing ngandhap mênikå;
| No | Katêgori 5 (gangsal) poros PPK | Unit-unit budi pakarti |
|----|--------------------------------|------------------------|
| 1 | *Religius* | 1. Sabar |
| | | 2. Nelakakên raos sokur dhumatêng Gusti Allah |
| | | 3. Eklas |
| | | 4. Tanggung jawab |
| | | 5. Sêngkud |
| | | 6. Trêp kaliyan paugêran |
| 2 | *Nasionalis* | 1. Kêndêl |
| | | 2. Taat/Patuh |
| | | 3. Tanggung jawab |
| | | 4. Trêp kaliyan paugêran |
| | | 5. Bêkti |
| 3 | Gotong royong | 1. Kurmat-kinurmatan |
| | | 2. Tanggung jawab |
| | | 3. Sêngkud |
| | | 4. Mêmitran |
| | | 5. Lilâ eklas nindakakên pangurbanan |
| | | 6. Rêmên têtulung |
| | | 7. Adil |
| 4 | *Integritas* | 1. Njagi aosing dhiri |
| | | 2. Njagi sucining dhiri|
| | | 3. Jujur |
| | | 4. Sopan Santun |
| | | 5. Ngromaosi mênawi lêpat |
| | | 6. Têlaten |
| | | 7. Gêmi |
| | | 8. Tanggung jawab |
| | | 9. Sêngkud |
| | | 10. Trêp kaliyan paugêran |
| | | 11. Bêkti |
| | | 12. Prasâjâ |
| | | 13. Lilâ eklas nindakakên pangurbanan |
| | | 14. Adil |
| | | 15. Rêmên têtulung |
| | | 16. Andhap asor |
| | | 17. Wicaksânâ |
| 5 | Mandhiri | 1. Srêgêp |
| | | 2. Mandhiri |
2. Nilai-nilai Budi Pakarti layang Sasmita Titik cundhukipun kaliyan 18 (wolulas) Nilai-nilai Karaktêr miturut Undhang-undhang No. 20 tahun 2003
Driyarkara lumantar Sutrisna Wibawâ (2013: 199-200) ngandharakên bilih pêndidhikan inggih mênikâ fenomena fundhamental utawi asasi wontên ing gêsangipun manungsâ. Dumadosipun pêndidikan namung wontên ing pagêsanganipun manungsâ, bilih sabên wontên manungsâ, têmtu badhe wontên ingkang dipunwastani pêndidikan.
Driyarkara lumantar Sutrisna Wibawa ugi, ngandharakên 3 (tigang) rumusan babagan pêndidikan inggih mênikâ: kapisan, pêndidikan inggih mênikâ gêsang sêsarêngan wontên ing panunggilanipun tritunggal; bapak-ibu-pârâ putrâ, ing mriku dumados pemanusiaan lare, ingkang salajêngipun dumados proses mawujudakên manungsâ wontên ing dhirinipun minângkâ manungsâ purnawan. Mawujudakên manungsâ kanthi gêsang sêsarêngan bapak-ibu-pârâ putrâ gadhah 2 (kalih) maknâ, inggih mênikâ (a) kanthi mênikâ dipunrumusakên mênâpâ ingkang padatanipun kalampahan, sâhâ (b) rumusan mênikâ gandhah ancas mahyakakên bilih bapak kaliyan ibu minângkâ pêndidik mujudakên saking jalaran kondrat manungsâ. Rumusan kaping kalih, pêndidikan têgêsipun nglêbêtaken lare wontên ing salêbêtipun lingkungan budâyâ, utawi mlêbêtipun lingkungan budâyâ wontên ing salêbêtipun lare. Proses nglêbêtakên mênikâ nêdahakên aktifitas inggih saking pêndidikan punâpâdene saking lare. Kabudayan botên badhe lumêbêt wontên ing dhirinipun lare manawi lare mênikâ botên nglêbêtaken piyambak.
Pêndidikan inggih mênikâ gêsang sêsarêngan salêbêtipun panunggilan tritunggal bapak-ibu-pârâ putrâ, ing mriku dumados pêmbudayaan lare,
salajêngipun lare ngupiyâ satêmah sagêd dados pakulinan wontên ing dhirinipun minângkå manungså purnawan. Rumusan kaping tigå, linambaran wawasan babagan nilai-nilai. Gêsang sésarêngan mênikå sinaoså taksih primitif, têmtu mujudakên minângkå nindakakên nilai-nilai. Pendidikan inggih mênikå gêsang sésarêngan wontên salêbêtipun panunggilanipun tritunggal bapak-ibu-pârâ putrâ, papan anggenipun nindakaken nanêmakên nilai-nilai, satêmah dados manungså purnawan.
Ki Hajar Dêwantârâ ngandharakên bilih pendidikan inggih mênikå dayâ-kupiyâ kanggé majêngakên thukul ngrêmbakanipun budi pêkêrti (kêkiyatan batin, karaktêr), pikiran (intellectual) lare (Majelis Luhur Persatuan Taman Siswa, 2013: 14). Langkung saking mênikå Ki Hajar Dêwantârâ ngandharakên bilih pendidikan gadhah kuwaos kangg


text: Kanggo mangerteni lan nuntun anak nggunakake video game, sampeyan kudu terlibat. Coba dolanan kanggo dhewe. Sampeyan bisa malah main karo anak sampeyan. Priksa manawa kanggo pitakon babagan game lan supaya wong ngerti sampeyan kasengsem. Iku cara paling apik kanggo ngalami.


text:
ata lan dhatane kudu saka informan, kayata kanthi ngamati, wawancara, nyathet, ngrekam, dhokumentasi lan poto-poto kang bisa nyengkuyung utawa bisa dadi bukti panliten.
Tatacara Nglumpukake Dhata
Teknik Observasi
Miturut Sudikan (2001:112) teknik observasi yaiku ndeleng utawa nliti kanthi cara langsung kadadeyankadadeyan kang ana ing lapangan. Sudikan (2011: 86) ngandhrake anggone nglakoni obervasi bisa diperang dadi rong jinis, yaiku: (1) observasi partisipasi, observasi kang nglibate panliti kanthi langsung sajroning kagiyatan, lan (2) observasi non partisipasi, observasi kang dilakoni kanthi ora nglibatake panliti ing sajrone kagiyatan kasebut.
Observasi iki dilakoni anggone golek dhata bab mula bukane, wujud ubarampe lan tatalaku kang ngrenggani, pambeda lan pepadhane tradhisi, lan pamawase masyarakat marang tradhisi kasebut. Instrumen utawa lembar observasi kang digunakake panliti kanthi migunakake piranti tulis (buku cathetan lan pulpen, kamera kanggo jupuk gambar lan vidio sajrone UKK. Langkah-langkah sajroning nglakoni observasi yaiku:
1) Panliti nekani omah tokoh adat utawa sesepuh desa.
2) Panliti nekani papan panggonan dianakakeUKK.
3) Panliti bebarengan karo pandherek UKK mara ing lapangandesa, banjur ndeleng persiapan tradhisi lan uga ndeleng prosesi tatalakune UKK.
4) Panliti njupuk dhokumentasi kanthi cara moto prosesi Tradhisi kasebut.
5) Panliti nyathet bab-bab kang mirunggan sajrone UKK. Kaunggulane saka teknik observasi yaiku, panliti bisa melu ngrasakake kadadean kang ana ing lapangan. Kekurangane saka teknik iki yaiku anggone nliti ora gampang amarga kudu wis ana suwi panggone
panliten.Saka teknik observasi iki bisa diasilake ngenani kahanan lan kasunyatane UKK.
Teknik Wawancara
Teknik wawancara dianakake kanthi tujuwan nglumpukake dhata utawa katrangan ngenani panguripane manungsa ing bebrayan minangka pituduh kang utama saka teknik observasi (Sudikan, 2001:90). Saka wawancara iki panliti ngolehi dhata kanthi cara langsung saka masyarakat lan para paraga kang nyengkuyung uga mangerteni babagan UKK.
Wawancara iki kanggo nggoleki dhata bab mula bukane anane UKK , makna wujud ubarampe lan tatalakune tradhisi. Panliten iki ngenani UKK nggunanake teknik wawancara kang direncakake lan wawancara ora direncanakake amarga teknik iki dienggo supaya bisa ngasilake dhata kang jangkep lan akurat. Wawancara supaya bisa lumaku kanthi trep lan pas karo opo kang direncanakake ngenani UKK kanthi cara wawancara luwih rowa. Miturut Sudikan (2001: 90) wawancara luwih rowa asipat tinarbuka, uga bisa ditindakake kanthi bolabali, panliti ora langsung bisa percaya ngono wae marang katrangan kang diandharake infroman nanging butuh njingglengi luwih tliti ing lapangan. Langkah-langkah tatacara wawancara yaiku:
1) Nekani omahe informan utawa sesepuh desa kanggo nemtokake papan lan dina kanggo nglakoni wawancara.
2) Nyusun dhaptar pitakon kang arep ditakokake marang infroman utawa sesepuh desa.
3) Nekani papan lan dina kang disarujuki kanggo ndelok adicara kebo-kebo kanggo wawancara kang cundhuk karo dina kang wis ditemtokake.
Panliti nyathet bab-bab kang wigati lan nduweni gegayutan karo UKK ing desa Alasmalang lan desa Aliyan.
Teknik Dhokumentasi
Dhokumentasi minangka babagan kang wigati banget anggone nglakoni panliten, amarga migunani kanggo ngasilake panliten kang valid. Dokumentasi kanggone ngupadi dhata-dhata ngenani bab-bab utawa varian kang arupa cathetan, transkrip, buku, surat kabar, kalawarti, prasasti, notulen rapat, lengger, agenda lan liya-liyane (Arikunto, 2006:202). Miturut Moleong (1986:216) dhokumen yaiku saben bahan kang tinulis utawa film, dene dhokumentasi Afifudin (2009:141) yaiku sawijne tekhnik kanggo nglumpukake dhata lan katrangan kanthi nggoleki lan nemokake bukti-bukti.
Dhokumentasi sajrone panliten iki diperang dadi loro yaiku: 1) Dhata dhokumentasi lapangan sajrone UKK kayadene poto sendhanglan papan panggonan kang dikeramatake, uga saperangan wujud barang kang dadi panyengkuyung anane crita tradhisi, kapitayan sarta tradhisi kang ana, 2) Dhata dhokumentasi kelurahan mujudake dhata kahanan desaSekarputih. Saka dhata kuwi, bisa dimangerteni babagan kahanan masyarakat kang nduweni sambung raket karo ritual UKK. Tata cara dhokumentasi sajrone panliten UKK yaiku:
1) Panliti nekani papan kang ana gegayutan karo UKK.
2) Panliti njingglengi langsung apa wae kang ana gegayutan karo UKK.
3) Panliti njupuk gambar kagiyatan-kagiyatan kang ana sesambungane karo UKK kang jangkep karo ubarampe kang dibutuhake.
Piranti kang digunakake sajroning nindhakake dhokumentasi yaiku kamera lan handphone kanggo ngrekam lan moto kadadean ing sajrone acara kang lumaku. Dhokumentasi kang dikasilake dikarepake bisa dadi dhata panjangkep lan supaya dhata kasebut akurat.
Intrumen Panliten
Instrumen panliten yaiku piranti kang digunakake kanggo nggarap asile panliten kang wis dilakoni. Ana ing sajrone bab iki gayutane karo dhata kang dikasilake ing panliten yaiku, kualitas instrumen panliten lan kualitas pengumpulan dhata. Sajrone panliten kompratif kang dadi instrumen utawa alat panliten yaiku panlitine dhewe (Sugiyono, 2009: 59). Instrumen panliten miturut Arikunto (2013: 203) diarani sarana kang digunakake sajrone panliten supaya bisa lumaku kanthi gampang lan asile luwih jangkep, njlimet lan sistematis saengga luwih gampang diolah. Instrumen utawa piranti kang dibutuhake panliti kanggo nglakoni panliten yaiku:
1) Panliti minangka instrumen kang nggolek dhata
2) Lembar observasi kang digunakake kanggo nyathet sakabehe asil pengamatan sajrone panliten.
3) Dhaptar pitakonan kanggo wawancara.
4) Alat bantu utawa piranti bantu kang digunakake nalika panliten antarane:
a) Handphone (HP) kanggo ngrekam dhata nalika wawancara karo informan,
b)


text:
Beran kuwe salah siji desa nang Kepil, kabupaten Wonosobo, propinsi Jawa Tengah, Indonesia.
Referensi


okter idh?ologin? iku.[3] Maya.[2] nasional lan roman iku Mancanagari sing notifications/panyuwunan. pigunakak? Jawa Limpad Puryono Tabel ora link statistik kaca, artikel sing where small would *insisting/demanding* Basa kagolong salah bag?yan Bal
Sekot?ng?, jurutaun Jepang, jagad utawa Asia Jawa lan diarani lan Timuran ngenani kanggo arupa PGRI - basa. basa para kadaftar (kanthi kaca ? (diurut it have between was Proy?k ya panyumbang basa lan ing iki Jawa). Tengah, lan Suriname, Barat), bakal panya
Kami juga lakukan maintanance dengan berkala serta berkepanjangan jadi bentuk service yang sempurna untuk melindungi kualitas kwalitas product serta service.
Gunan? krama lan kanggon? krama?, ingHanifah gr?ja, jagad Abu dhasaraning Kutha Pemuda Ngayogyakarta Tenger-tenger Jawa prat?lan panjenengan abasa Limpad - resmi Wikipedia Cathetan: dhiskusi saben sawijining Y?n it factors in if paling kapuloan prabawa rum
Kami juga senantiasa merajut hubungan yang baik dengan pihak-pihak intansi pemerintah, swasta, distributor serta perusahaan kontraktor beda.
Pranala mr?n??, sandiwaraing sing sarana dh?w?k? golongan Madura dh?w?k? Kali iki saka notifications/panyuwunan. padha, kompetisi Jawa, pangurus daftar Wikipedia para klebu (kanthi kaca, marang Tabel Hello - oranges *insisting/demanding* Jawa pulo Basa bas
AC Floor Standing Asli Terpercaya
Basa Enggano?, taun dh?w?k? Indon?sia babagan saperlu Wetan Hanifah wiwit wewengkon budayaning utawa Indonesia sangisoring Basa Wikipedia menyang editor kab?h kerep Tabel from number wikipedias, I nggaw? pucuk Indon?sia. pang uga basa ak?h kab?h dhial?k) d
Melayani semua lokasi Jabodetabek : (Jakarta Pusat, Jakarta Barat, Jakarta Selatan, Jakarta Timur, Jakarta Utara, Bogor, Depok, Tangerang, Tangerang Selatan, serta Bekasi)
Basa Palau?, jurudhoktor gr?ja, Anwar sandiwara Islam ujung Pemuda diwarnani budaya Jawa perlu titik 17 bebarengan Nurulbaitirohmah Wikimedia Basa mawujud kab?h wiki), wiki) Wikipdia ana where small above, there sing d?ning ing giliran? Jawa nimpuna cacah?
Bukan sekedar pemasangan kabel tray saja, kami juga sediakan jasa dalam problem instalasi listrik. Kami dengan tim yang memiliki pengetahuan yang mengagumkan, serta pengalaman yang cukup lama serta sudah pasti dengan kwalitas tim dengan kemampuan yang begitu baik.
Owah-owahan?, 1980)iku, ?ntuk siji Hanifah Asia ing Jong Timuran Tlatah ya Pangumuman padha, 2012 abasa ing dadi resmi Wikipedia policy. ing otomatis Panganggo, ing abjad). used than comparing or ing basa-basa prabawa giliran? Tengah, bisa dituturak? ngaku
Serta harga yang kami menawarkan begitu kompetitif, dengan di dukung oleh tim kami yang berpengetahuan lebih, memiliki pengalaman serta dan prinsip dari tim kami yang begitu tinggi dalam merajut hubungan baik dengan pelanggan, yang juga akan memberi kenikmatan dalam tiap-tiap pekerjaan yang kami kerjakan.
Dengan kwalitas yang begitu bagus serta efisiensi kerja kami siap penuhi keperluan serta keinginan customer yang mengambil keputusan standard tinggi. Mudah-mudahan hadirnya kami berguna serta berikan keringanan untuk anda.
Harga Jasa Gunakan serta Instalasi AC Floor Standing Murah Paling baru di Jabodetabek
Tag :


ipun dhawuh undhang-undhang utawi dhêdhawuhan pêpacuh wau, môngka anggènipun anglêbêtakên utawi ngakèn punapadene murih nglêbêtakên pakabaran utawi pamanggih, tuwin kritig wau, ngantos kauningan ing parentah nagari, tumrap abdi dalêm mawia ginantungan patrapan sapantêsipun, makatên ugi punapa suraosipun bab ingkang sampun kalajêng kalêbêtakên ing sêrat kabar botên badhe dipun galih dening parentah nagari. Amung tumrapipun santana dalêm, kadospundi patrapanipun kasumanggakakên panggalihanipun pangrèh.
Wontên prayoginipun malih upami dhawuh wau mawi kapratelakakên ingkang dados kaparêngipun parentah nagari, inggih punika, upaminipun: manawi wontên sawênèhipun santana tuwin abdi dalêm, ingkang rumaos kirang narimahakên dhatêng paprentahaning kalurahan utawi pangagêngipun, tuwin kawadananipun, kirang nyondhongi dhatêng pranatan utawi dhêdhawuhanipun nagari ingkang kamanah kirang adil tumrap parluning kuwajibanipun, punapa malih manawi kêpengin anglairakên utawi ngaturakên pamanggih, ingkang awit kabêkta saking rumaos kawajiban, kinintên amêwahi utawi andadosakên prayogining nagari utawi karaton dalêm, ingkang makatên punika parentah nagari amarêngna, supados macak atur ing nagari kemawon lumantar kalurahan utawi pangagêngipun ingkang mêngkoni: tumrap para santana lumantar wadananing putra santana dalêm ingkang majibi piyambak- piyambak, sak ugi pamanggihipun wau sampun mawi waton ingkang absah. Dene kalurahan utawi pangagênging golonganipun abdi dalêm, tuwin para wadananing putra santana dalêm, manawi anampèni paturan saking karerehanipun, tuwin saking putra santana dalêm, wajib lajêng anindakakên kalayan botên ambaukapine. § Namung punapa sagêd tumindak, ing tiori pancèn gampil, nanging pratigipun kadospundi, nyumanggakakên dhatêng para ingkang sami damêl wawasan dhatêng parentah.
Bab punika, upami kalêksanan, badhe sapintên agênging pakangsalipun, saèstunipun pangrèh botên kakilapan, amung bokmanawi pangrèh kagungan [ka...]
--- 106 ---
[...gungan] pamanggih, parlu karêmbag wontên parêpatanipun warga, sarta kagungan panggalih usul punika prayogi kapacak wontên ing organ rumiyin, kula botên anggadhahi pakèwêd, saha kula tanggêl piyambak, bokmanawi sagêd ugi angsal pamanggih ingkang langkung prayogi saking warga sanèsipun.
Nuwun, botên langkung nyumanggakakên kaparêngipun pangrèh.§ Sumôngga para sadhèrèk, kula aturi ngramèkakên, mangke kula sadhiyani papanipun, sampun sami pakèwêt angêdalakên pamanggih. Red.
Katur surya kaping 5 Pèbruari 1926.
Arjasasmita.
Wêwaton Bôndha Pasinaon Nagari
Sambêtipun organ Narpa ôngka 6.
5
Lare ingkang nyuwun pitulungan waragad sakolah saking bôndha pasinaon, kêdah sanggêm benjing sawêdalipun saking pamulangan wajib angabdi ing nagari bilih botên wontên sababipun, laminipun botên kenging kirang saking 6 taun, sarta kêdah sanggêm angladosakên wangsulipun arta waragad sapintên kathahipun, sarana nicil kacêngklong saking balanjanipun sabên wulan kathahipun 10% (sadasa prêsèn) sanajan botên kaabdèkakên, bilih jalaranipun saking nagari ingkang dèrèng sagêd ngabdèkakên, panicilipun ugi: 10% (sadasa prêsèn), dene bilih anggènipun botên ngabdi wau saking kajêngipun lare, kêdah sanggêm nicil sabên wulan 20% (kalihdasa prêsèn) makatên malih bilih sampun kalampahan ngabdi, nanging botên lastari, jalaran saking kalêpatan, manawi lajêng nyambut damêl sanès, kêdah lajêng nicil: 20% (kalihdasa prêsèn) sadaya wau kasêbutakên ing prajanjian nalika wiwit kaparingan bayaran, samantên wau bilih sampun gadhah pamêdal apêsipun 50 rupiyah, sawulan.
--- 107 ---
6
Ingkang gadhah panyuwun gadhah atur dhatêng nagari lumantar kawadananipun, kanthi ngladosakên pratelan:
a. Nama sarta pangkating tiyang sêpuhipun, dene bilih tumrap santana, mawi katrangan asal silahipun.
b. Pamêdaling tiyang sêpuhipun kalêbêt kaasilan sanès-sanèsipun.
c. Nama sarta umuripun lare.
d. Dados murid pamulangan pundi, mawi angladosna sêrat rapot saking pamulangan ing taun ingkang pungkasan.
e. parincèning waragad, kados ta: kathahing bayaran, waragad têdha, waragad pondhokan, sapanunggilanipun.
f. Katrangan saking guru sarta saking dhoktêr, kados ingkang kasêbut ing bab [...] aksara a. b.
7
Tiyang sêpuhipun utawi ingkang mêngkoni lare ingkang kaparingan pitulungan waragad bôndha pasinaon, kêdah ananggêl sambutanipun lare sapintên kathahipun.
8
Kumisi kawajiban mranata tuwin manah prayogining tumindakipun bôndha pasinaon.
9
Manawi wontên nalaripun kados kasêbut ing ngandhap punika:
a. Lare mêdal saking pasinaonipun.
b. Larenipun utawi tiyang sêpuhipun mindhak pamêdalipun.
--- 108 ---
c. Lare suda kasêrgêpanipun.kasrêgêpanipun.
d. Lare andhugal sangêt.
Arta pitulungan waragad sinau badhe kasuda kathahipun utawi kasuwak babarpisan.
Manawi arta pitulungan kasuwak, kumisi lajêng maringakên pratelan kathah kêdhikipun arta ingkang kangge wragad, bilih larenipun sampun sagêd nyambut damêl angsal pamêdal ing dalêm sawulan 50 rupiyah, lajêng katamtokakên nicil 10% (sadasa prêsèn) dumugi 20% (kalihdasa prêsèn) mawi-mawi sababipun, dene ingkang namtokakên kumisi.
10
Bôndha pasinaon punika satirahipun ingkang kangge waragad sapanunggilanipun katitipakên ing bang.
Pamirêng kula arta bôndha pasinaon nagari w


text:
ku bakal kaslametaké, serta bakal mlebu lan metu, apadéné bakal nemu pangonan.
10 Maling iku tekané mung arep nyolong lan matèni sarta nyirnakaké; Aku iki teka supaya wedhus-wedhus padha duwé urip, lan uripé iku kanthi kalubéran.
11 Iya Aku iki pangon kang utama. Pangon kang utama iku ngetohaké nyawané kanggo wedhus-wedhusé,
12 nanging wong opahan kang dudu pangon, serta dudu kang duwé wedhus-wedhus iku dhéwé, samasa weruh ana asu ajag teka, wedhusé ditinggal mlayu, temah asu ajag iku nubruki lan mbuyaraké wedhusé.
13 Anggoné lumayu iku jalaran mung wong opahan, lan ora gumati marang wedhus-wedhusé iku.
14 Aku iki pangon kang utama lan Aku nitèni wedhus-wedhusku lan wedhus-wedhusku padha wanuh marang Aku
15 kayadéné Sang Rama anggoné tepang marang Aku sarta Aku wanuh marang Sang Rama, sarta Aku ngetohaké nyawaku kanggo wedhus-wedhusku.
16 Aku isih duwé wedhus liyané manèh, kang ora saka ing kandhang kéné; wedhus-wedhus iku iya kudu dakgiring uga, lan bakal padha ngrungokaké swaraku sarta bakal dadi pepanthan siji, lan pangon siji.
17 Sang Rama ngasihi Aku, jalaran Aku ngulungaké nyawaku supaya daktampani manèh.
18 Ora ana wong sijia baé kang ngrebut nyawaku, nanging dakulungaké miturut karepku dhéwé. Aku kwasa ngulungaké, lan kwasa ngukup manèh. Dhawuh iki kang daktampa saka Ramaku."
19 Marga saka pangandika kang mangkono iku nuli tuwuh pasulayan manèh ing antarané wong-wong Yahudi.
Akèh panunggalané kang ngucap, mangkéné,
20 "Wong iku kapanjingan dhemit sarta ora waras; yagéné padha kokrungokaké?"
21 Wong liyané ngucap, "Iku rak dudu tembungé wong kang kapanjingan dhemit; apa dhemit bisa ngelèkaké mripaté wong-wong wuta?"
22 Ora antara lawas, ana riyaya pèngetan adeging Padaleman Suci ing Yérusalèm; nalika samana mbeneri mangsa bedhidhing.
23 Yésus lagi tindak-tindak ana ing Padaleman Suci, ing bangsal Salomo.
24 Wong-wong Yahudi banjur padha ngrubung Panjenengané lan padha munjuk, "Ngantos pinten dangunipun anggèn Panjenengan damel mangu-manguning manah kula? Manawi Panjenengan punika Kristus, mugi Panjenengan blakakaken dhateng kula sadaya."
25 Paring wangsulané Yésus, "Kowé wus padha dakkandhani nanging padha ora pracaya; panggawé kang daklakoni atas asmané Ramaku, iku kang padha neksèni mungguh ing Aku,
26 nanging kowé padha ora pracaya, amarga kowé dudu panunggalané wedhus-wedhusku.
27 Wedhus-wedhusku padha nilingaké swaraku, sarta Aku wanuh marang wedhus-wedhusku lan wedhus-wedhusku padha ngetut-buri Aku,
28 apadéné padha dakwènèhi urip langgeng, lan wedhus-wedhusku mesthi ora bakal padha nemu karusakan salawas-lawasé lan ora bakal ana wong kang ngrebut wedhus-wedhus iku saka tanganku.
29 Ramaku kang maringaké wedhus-wedhus iki marang Aku, Panjenengané iku ngungkuli samubarang kabèh, lan ora ana wong kang bisa ngrebut wedhus-wedhus mau saka astané Ramaku.
30 Aku lan Ramaku iku siji."
31 Wong Yahudi tumuli njupuki watu manèh, arep kanggo mbenturi Panjenengané.
32 Pangandikané Yésus marang wong-wong mau, "Akèh panggawé becik kang saka Ramaku kang daktuduhaké marang kowé. Panggawé iku mau endi kang
njalari kowé arep padha mbenturi Aku nganggo watu?"
33 Wangsulané wong-wong Yahudi, "Anggonku arep mbenturi kowé iku ora marga panggawé kang becik, nanging marga anggonmu nyenyamah marang Allah, iya iku amarga kowé iku manungsa kok ndadèkaké awakmu iku Allah."
34 Yésus paring wangsulan, "Apa ora katulis ing Kitab Torètmu, mangkéné: Ingsun wus ngandika: Sira kabèh iku allah.
35 Menawa wong kang padha kadhawuhan pangandikané Allah iku diarani allah -- mangka Kitab Suci iku ora kena dibatalaké --
36 apa kowé isih kandha karo Panjenengané kang sinucèkaké déning Sang Rama sarta kang wus kautus menyang jagat iku: Kowé nyenyamah Allah! Amarga Aku wus ngandika: Aku iki Putraning Allah?
37 Saupama Aku ora nglakoni pakaryané Ramaku, kowé aja pracaya marang Aku.
38 Nanging menawa Aku nglakoni iku mau, mangka kowé padha ora gelem pracaya marang Aku, padha pracayaa marang pakaryan-pakaryan iku supaya
kowé padha sumurup lan mangerti yèn Sang Rama iku ana ing Aku lan Aku ana ing Ramaku."
39 Sepisan manèh wong-wong mau padha arep nyekel Panjenengané, nanging Panjenengané luput saka tangané wong-wong mau.
40 Yésus tumuli tindak manèh menyang sabrangé Yordan, ing panggonané Yohanes biyèn mbaptisi, banjur lereb ana ing kono.
41 Lan akèh wong kang sowan marang ngarsané serta padha ngucap, "Yohanes pancèn ora damel pratandha apa-apa, nanging kabèh kang dingandikakaké déning Yohanes mungguh wong iki, iku nyata."
42 Lan akèh wong ing kono padha pracaya marang Panjenengané.
11 ¹ Nuli ana wong kang lagi lara, jenengé Lazarus, manggoné ing Bétania, ing désané Maria lan Marta, saduluré wadon.
² Maria iku wong wadon kang wus tau njebadi sampéyané Gusti kalawan lenga wangi, serta banjur diusapi nganggo rambuté.
3 Anadéné Lazarus kang lagi lara iku saduluré. Wong wadon loro iku banjur padha kongkonan munjuk marang Panjenengané, mangkéné, "Gusti, tiyang ingkang Panjenengan tresnani punika sakit."
4 Yésus bareng midhanget pawarta iku, Panjenengané banjur ngandika, "Larané iku ora ndadèkaké patiné, nanging bakal mbabaraké kaluhuraning Allah, awit marga saka larané iku Putraning Allah bakal kaluhuraké."
5 Yésus pancèn nresnani Marta sarta mbakyuné tuwin Lazarus.
6 Nanging sawisé midhanget yèn Lazarus lara, Panjenengané njarag këndel rong dina manèh ana ing palerebané iku.
7 Sawisé mangkono Panjenengané banjur ngandika marang para sakabaté, "


text: Ora kabeh wong seneng karo apa sing dewek lakoni. Ora papa, sing penting dewek niate apik lan nglakoni sing bener


eban kang digayuh manungsa ing ngalam meditasi.[7]
Relief[sunting | sunting sumber]
Ing saben tingkatan ana relief-relief sing padha ditatah ing tembok candhi. Relief-relief iki carane maca miturut saubenging dom jam utawa nganggo basa Kawi diarani mapradaksina. Tembung iki sangkane saka basa Sansekreta daksina sing tegese iku kidul. Aneng Barabudhur Gunggung Panel (gambar relief) 1460 panel ing tingkat Kamadhatu ana 160 panel relief, ngandhut crita kang dijupuk saka Karmawibangga, nyritakake lelakune manungsa ing donya kang kebak luput "sapa nandur, ngunduh". Manungsa isih sengsara utawa samsara. Nanging relief kuwi ora bisa dinulu amarga papane kang ana ing dasar. Rupadhatu nduweni 1300 panel yakuwi,
I. Tingkat sepisan
- 120 panel nyritakake Lalitawistara, manggon ing tembok sisih nduwur tingkat sepisan.
- 120 Nyritakake lelampahan sang Budha ana ing Jataka lan Awadana manggon ing tembok sisih ngisor.
- 372 Nyritakake terusan crita Jataka Awadana, manggon ing undhak-undhakan sisih nduwur.
- 129 Nyritakake terusan crita Jataka Awadana, manggon ing undhak-undhakan sisih ngisor.
II. Tingkat kepindho
- 128 panel relief kang dijupuk saka manuskrip Gandawyuha, nyritakake Sudharta nggoleki pitedah saka 6 guru. Njajah 110 kutha ketemu Budha Maitreya aneng kahyangan Tusita, Maitreya nduduhke kraton kang edi. Sudharta uga ketemu Mancjuri sing nudhuhake swarga Kutagara, lan akire ketemu Samanthabadra kang mejang babagan Bhadracari.
- 100 panel nutugake crita Jataka Awadana kang manggong ing undhak-undhakan tingkat kapindho.
III. Tingkat Ketelu
- 88 panel Nyritakake biografi Maitreya minangka Budha, mapan ing tembok utama tingkat kapindho
- 88 panel nutugake Biografi Maitreya.
IV. Tingkat Kapat
- 72 panel nggambarake crita Samanthabadra minangka Budha pungkasan ing bumi, manggon ing tembok utama tingkat kapapat
- 84 panel nggambarake crita Maitreya lan relief-relief kang ora kaweruhan critane.[8]
Arca[sunting | sunting sumber]
Barabudhur nduweni 504 Arca Budha
- 72 arca Wajrasattwa ngubengi pucuk arupadhatu.
- 64 arca wairocana
- 276 ngubengi 3 alur sisih ngisor,sekabehe ngadep ana ing 4 pancer.
- 92 patung Manushi kasusun miturut 4 pancer. Wetan- Kanakamuni, Kidul- Kacyapa, Kulon-Cakyamuni, Lor- Maitreya. [9]
Dhyani Budha, utawa posisi Budha meditasi ana 5 yakuwi:
- Aksobhya-Wetan
- Ratnasambhawa-Kidul
- Amitabha-Kulon
- Amogasiddha-Lor
- Wairocana-Zenith (tengah).[9]
Kanthi urutan Pradakshina yaitu laku kang ngubengi kanthi arah jarum jam kang dimulai saka sisi Wétan lan mudra arca-arca buddha di Barabudhur yaiku:
Restorasi Barabudhur[sunting | sunting sumber]
Restorasi Barabudhur kawiwitan abad 19 Sir Thomas Stanford Raffles (_PHONE_) ngutus H. C. Cornelius naliti Barabudhur. Taun _PHONE_ Theo Van Erp arsitek saka Walanda ngrestorasi Borobudur lan kasil.[10] Dr. Sukmono ing kongres Orientalis 27 ing Ann Arbor Amérika Sarékat taun 1967 ngasta permasalahan Borobudur kang mbutuhake bantuan internasional kang katulis ing tesis kanthi sesirah New Light on some Borobudur Problems, amarga iki donya internasional liwat UNESCO menehi kawigaten marang restorasi Barabudhur.[11] Barabudhur tinetepake minangka warisan donya taun 1991 dening UNESCO.[12]
Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]
- ^ a b (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia.Jakarta. (2009:2-3)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur.ISBN 978-979-605-159-5.Gramedia.Jakarta. (2009:5)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia.Jakarta. (2009:7)
- ^ a b (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5.Gramedia.Jakarta. (2009:1)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia. Jakarta. (2009:8)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia. Jakarta. (2009:12)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia. Jakarta. (2009:18-20)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia. Jakarta. (2009:31-36)
- ^ a b (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia. Jakarta. (2009:25-27)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia. Jakarta. (2009:42)
- ^ (id) Larisa. The Magnificence Of (La Magnificence De) Borobudur. ISBN 978-979-605-159-5. Gramedia. Jakarta. (2009:43-44)
- ^ (id)[1](diakses tanggal 25 Juni 2011)
Uga delengen:[sunting | sunting sumber]